Nowy Wiśnicz

[madohora]

Odnowiony i wzbogacony o kilka tablic pomnik jest darem i działem wiśniczanina prof. Czesława Dźwigaja. Odsłonięty został 23 listopada 1996 roku, podczas uroczystości patriotyczno-religijnej z okazji Święta Niepodległości i 15 rocznicy internowania członków NSZZ „Solidarność”.

[madohora]

[madohora]

Tablica umieszczona została na frontowej ścianie budynku powstałego na podstawie pierwotnego wyglądu domu Macieja Trapoli. Budynek znajduje się na wschodniej pierzei rynku.

[madohora]

“W tym domu od 1622 do śmierci w 1637 roku mieszkał i tworzył Maciej Trapola wybitny włoski architekt, budowniczy zamku, kościoła parafialnego, ratusza i klasztoru Karmelitów, autor pierwszych pomiarów i założeń urbanistyczno – przestrzennych miasta Nowy Wiśnicz”

[madohora]

Pamiątkowa tablica poświęcona poecie Janowi Brzękowskiemu znajduje się na fasadzie budynku, w którym urodził się i mieszkał pisarz, a w którym obecnie mieści się Urząd Miasta Nowy Wiśnicz, na zachodniej pierzei rynku. Icjatorem jej wykonania było Towarzystwo Miłośników Wiśnicza.

[madohora]

Treść tablicy:

“18.XII.1903 roku w tym dom urodził się Jan Brzękowski poeta prozaik, dziennikarzteoretyk awangardy
krakowskiej zmarł w Paryżu – 03.VIII.1983
Społeczeństwo Nowego Wiśnicza”

[madohora]

[madohora]

Figura św. Floriana

Ustawiony na postumencie, kamienny posąg św. Floriana, patrona strażaków znajduje się w pobliżu zabytkowej studni na wiśnickim rynku.

[madohora]

Pomnik Papieża Jana Pawła II

Postać Jana Pawła II, w rozwianych szatach pontyfikalnych, z uniesioną do błogosławieństwa dłonią ustawiona została na wysokim postumencie przed wejściem do kościoła parafialnego. 2 m wysokości figura z brązu zamontowana została na cokole, z piaskowca, na którym umieszczono słowa wypowiedziane przez Papieża Polaka: „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi – Tej ziemi” oraz herb papieski.

[madohora]

Monument wykonany przez artystę rzeźbiarza Czesława Dźwigaja jest mniejszą repliką wspaniałego pomnika z Jasnych Błoni w Szczecinie odsłoniętego ledwie cztery miesiące wcześniej.

[madohora]

Pomnik profesora Stanisława Fischera

Pomnik inicjatora powstania szkoły, jej współzałożyciela oraz pedagoga – Stanisława Fischera znajduje się przed głównym wejściem do budynku Liceum Plastycznego w Nowym Wiśniczu. Odsłonięty w 1997 roku jest trwałą pamiątką obchodów 50-lecia istnienia szkoły. Monument jest dziełem prof. Czesława Dźwigaja.

[madohora]

Najstarszy cmentarz wiśnicki to obecny teren otaczający kościół parafialny. Wedle odwiecznych obyczajów, właśnie tutaj, w najbliższym sąsiedztwie kościoła chowano zmarłych mieszkańców miasta. Znaczniejsi wiśniczanie oraz okoliczna szlachta znaleźli miejsce wiecznego spoczynku w podziemnych kryptach kościelnych. Znalazło to potwierdzenie podczas prac remontowo-konserwatorskich kościoła. Cmentarz przykościelny istniał do 1784 roku.

[madohora]

Drugi cmentarz choleryczny zlokalizowany był przy drodze na osiedle Miejskie Pola. Obecnie o przeznaczeniu tego miejsca przypomina stojący tam drewniany krzyż.

[madohora]

Cmentarz żydowski w Nowym Wiśniczu, dziś jest właściwie jedynym śladem po gminie starozakonnej, która była włączona w życie miasta od czasów jego powstania, aż po II wojnę światową, kończącą ciągłość współżycia Żydów i Polaków.

[madohora]

Macewy wykonywano z piaskowca, marmuru lub granitu. Marmurowe i granitowe przywłaszczyli sobie Niemcy w czasie wojny. Natomiast nagrobki z piaskowca znalazły nabywców już po 1945 roku. Okoliczna ludność wykorzystywała je jako surowiec na fundamenty lub nie zmieniając funkcji a tylko formę, przenosiła na cmentarz katolicki. O rozmiarach zniszczenia świadczą rozległe, puste place, na których były niegdyś gęsto stłoczone kamienne macewy. Większość z ocalałych jest orientowana, czyli skierowana na wschód w stronę Jerozolimy. Pewna niekonsekwencja w stosowaniu tej zasady religijnej, może być wynikiem braku miejsca i konieczności umieszczania nowych grobów między już istniejącymi.

[madohora]

Sztukę cmentarną, podobnie jak inne dziedziny plastyki żydowskiej zasadniczo kształtowały obowiązujące przepisy religijne. Najstarsze inskrypcje nagrobne jakie udało się odnaleźć, pochodzą z II połowy XVII wieku. Inskrypcje mówiły nie tylko o przymiotach zmarłego, ale też o funkcji jaką pełnił w swojej społeczności. Dotyczyło to przede wszystkim mężczyzn, bowiem głównym obowiązkiem kobiet było prowadzenie domu. Doskonałe wywiązywanie się z tego zadania niejednokrotnie podkreślano w epitafium. Każda inskrypcja, oprócz imienia i przymiotów zmarłego, podaje jego patrymonium – przez wiele lat jedyny sposób identyfikowania przynależności rodzinnej, gdyż Żydzi galicyjscy przyjęli nazwiska rodowe dopiero w 1785 roku. Innym niezbędnym elementem napisów nagrobnych była data śmierci. Czasem w inskrypcji umieszczano ilość przeżytych lat lub wiek określano w sposób przybliżony. Na cmentarzu wiśnickim zdarzają się również nagrobki podwójne, przeznaczone dla ludzi spokrewnionych ze sobą, zmarłych w jednym dniu lub w niewielkim odstępie czasu i pochowanych obok siebie: mąż z żoną, matka z córką, ojciec z synem, siostry. Wszystkie epitafia na cmentarzu wiśnickim zostały wykonane w języku hebrajskim. Pierwotnie schematyczne, krótkie inskrypcje, w II połowie XIX wieku zaczęły przybierać coraz bardziej rozbudowaną formę. Jednocześnie zmianie ulegał kształt liter. Początkowo duże i wypukłe, były jedynym, ale bardzo ekspresyjnym elementem dekoracyjnym macew jeszcze w dwóch pierwszych dekadach XIX w. W ciągu tego stulecia pismo stopniowo zmniejszano, by w końcu wieku przekształcić je w ryte, niewielkie litery. Pewną specyfiką cmentarza wiśnickiego jest bardzo duża liczba inskrypcji wypukłych.

[madohora]

Liczne epitafia mówią o śmierci jako przejściu, odejściu, wkroczeniu do wieczności. W życiu wiecznym upatrywano przeznaczenia wszystkich ludzi. Każdy napis nagrobny kończono symbolami będącymi skrótem życzenia:

„Niech dusza jego będzie włączona w wieniec wiecznego życia”.

[madohora]

Cmentarz komunalny położony jest przy drodze prowadzącej do Bochni, miejsce wiecznego spoczynku znaleźli na nim zmarli nie tylko z Wiśnicza, ale także z Olchawy, Łomnej i Połomia. Powstał on w 1784 roku. Wytyczony pierwotnie układ alei cmentarnych właściwie nie uległ zmianie. Pierwotnie chowano zmarłych przy alei od strony szosy prowadzącej z Wiśnicza do Bochni. Przy tej właśnie alei można zobaczyć najcenniejsze XIX-wieczne kamienne nagrobki i figury cmentarne. W połowie długości alei wybudowano kaplicę cmentarną wokół której w ponad ciągu 220 lat rozrasta się wiśnicka nekropolia. Cmentarz posiada dwie wydzielone kwatery, w których pochowani są żołnierze z okresu I wojny światowej.

[madohora]

W centrum cmentarza stoi kaplica pod budowę której kamień węgielny położono 6 czerwca 1866 roku. Pierwotnie znajdował się w niej ofiarowany przez Jana Matejkę obraz „Wskrzeszenie Łazarza”. Obraz Mistrz Jan namalował po śmierci ks. Stanisława Giebultowskiego, brata żony a swojego bliskiego przyjaciela od lat szkolnych. Ks. Stanisław Giebułtowski był poetą i kapłanem wyświęconym w 1861 r. a skierowanym do pracy duszpasterskiej w Raciborowicach pod Krakowem. W 1864 r. udzielił Matejkom sakramentu małżeństwa. Potem ochrzcił ich pierwszego syna Tadeusza. Często odwiedzał Bochnię i Wiśnicz. Wiosnę 1866 r. nagle zachorował na zapalenie płuc, przewieziono go do Krakowa, gdzie zmarł w wieku 31 lat w mieszkaniu Matejków przy ul. Floriańskiej. Śmierć ta wywarła na malarzu wstrząsające wrażenie. Pod namalowanym pod wpływem tych przeżyć w 1867 r. obrazem Matejko napisał: „Pamięci ukochanego brata i przyjaciela ks. Stanisława Giebułtowskiego zmarłego 13 kwietnia 1866 r. I.M. 1867.” Twarz zmarłego Łazarza, nad którego zwłokami stoi Chrystus z uniesioną prawą ręką, jest wiernym portretem księdza Giebultowskiego, zaś niektóre z postaci otaczających scenę wskrzeszenia mają rysy ówczesnych mieszkańców Wiśnicza. Jedna z postaci podobna jest do samego Matejki. Obraz z obawy przed wilgocią wkrótce został przeniesiony na plebanię kościoła parafialnego.

[madohora]

Nowy Wiśnicz – miasto w woj. małopolskim, w powiecie bocheńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Wiśnicz. Położone jest na Pogórzu Wiśnickim przy drodze wojewódzkiej nr 965 z Bochni do Limanowej, w odległości 8 km od Bochni.

[madohora]

W XII wieku Nowy Wiśnicz był notowany jako wieś klasztorna. W XIV wieku był własnością Kmitów, a następnie Lubomirskich. Prawa miejskie otrzymał w 1616 roku za sprawą Stanisława Lubomirskiego. W założonym przez siebie mieście Lubomirski ufundował barokowy kościół farny i ratusz. Jako wotum za zwycięstwo pod Chocimiem w 1621 r. na wzgórzu obok zamku Stanisław wybudował klasztor Karmelitów Bosych. Znaczną część drewnianej zabudowy miasta strawił wielki pożar 3 lipca 1863

[madohora]

W czasie II wojny światowej w rejonie Nowego Wiśnicza działał 12 Pułk Piechoty Armii Krajowej regionalny oddział Armii Krajowej, który przeprowadził 26 lipca 1944 roku Akcję Wiśnicz – atak na niemieckie więzienie, który był jedną z największych akcji uwolnienia więźniów przez polskie podziemie przeprowadzonej w czasie niemieckiej okupacji Polski.

[madohora]

zespół kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP z 1620 roku:
kościół,
plebania,
dzwonnica,
ogrodzenie z 2 bramkami,
cmentarz kościelny,

[madohora]

zespół klasztorny karmelitów z 1 poł. XVII w.,
ruina kościoła pw. św. Józefa
klasztor, obecnie więzienie,
fortyfikacje bastionowe,

[madohora]

zespół zamkowy, XVI, po 1620 r.,
zamek,
fortyfikacje bastionowe,