Mity greckie

[madohora]

Marzanna, jak wynika z rekonstrukcji, pozostawała boginią ziemi i wód. Odpowiadała w głównej mierze za płodność uprawnej ziemi, pól, sadów itp. Pozostawała w wyraźny sposób najważniejszym, dominującym bóstwem żeńskim panteonu Długosza. W jej postaci odnaleźć można echa władczyni pierwotnych wód - „morza”, matki bogów. Jednocześnie, patronat nad ziemią i składanym w niej zbożem przekładał się na władanie nad światem zmarłych, należy więc ją postrzegać również jako boginię śmierci i zaświatów, dzierżącą klucze do krainy przodków. Jako pani ziemi odpowiadała również w pewnym zakresie za wymiar sprawiedliwości. Należy ją łączyć z drzewem życia – jabłonią, a prawdopodobnie i żeńską postacią węża – żmii. Związki ze śmiercią przekładają się na panowanie Marzanny nad chłodną porą roku, pozostającą poza okresem wegetacyjnym roślin, w szczególności – zbóż. Wiązać z nią można dwa przełomowe święta w cyklu rocznym, a mianowicie wiosenną równonoc, kojarzoną z ludowym obrzędem topienia Marzanny i późniejszym świętem Matki Boskiej Roztwornej (25 marca), w istocie wskazującym na przemianę bogini w młodzieńczą postać pełną sił życia i płodności (Dziewannę) oraz święto plonów, obchodzone w sierpniu, kojarzone w kulturze ludowej z dniem Matki Boskiej Zielnej (15 sierpnia). Można również wskazać, że bogini, jako królowa nocnych niebios odbierała cześć w okresie największej dominacji nocy i zimy, które możemy wiązać z zimowym przesileniem, dzisiaj Bożym Narodzeniem. Cześć dla Marzanny przeszła w późniejszym okresie w głównej mierze na Maryję, zwaną w średniowieczu i nieco później – Marzą, Świętomarzą, lokalnie zaś, poprzez aspekty chtoniczne, związki ze śmiercią i wodami wiązać ją należy również ze św. Barbarą.

[madohora]