werw
08.06.02, 16:46
Podaje się Sz.Pani za lekarkę, z należytą więc uwagą, jak sądzę, zapozna się
pani z zasadami przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody
zainteresowanego.
Zasady te reguluje ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia
psychicznego, Dz.U. Nr 111, poz. 535, art. 21 - 30; oraz: rozporządzenie
Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 listopada 1995, Dz.U. Nr 150,
poz. 736, § 1-7). Szczególnej pani uwadze polecam punkty: 2, 3 i 4.
...drugim i równie ważnym, obok stwierdzonej choroby psychicznej, warunkiem
przyjęcia bez zgody w trybie art. 23 ustawy o o.z.p. jest stwierdzenie, że
pacjent "zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych
osób". Można brać pod uwagę następujące sytuacje, gdy bezpośrednio zagrożone są
wymienione w ustawie dobra (na podstawie: Dąbrowski S., Pietrzykowski J. Ustawa
o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz. Instytut Psychiatrii i Neurologii,
Warszawa, 1997):
1. dokonane akty agresji wobec siebie lub innych (uszkodzenie ciała, ale
również np. wyrzucenie przez okno na ulicę przedmiotu, który mógłby spowodować
obrażenia przechodniów),
2. usiłowane, lecz powstrzymane akty agresji wobec siebie lub innych,
3. akty agresji przygotowywane w ten sposób, że same czynności zawierają w
sobie rzeczywisty i poważny stopień zagrożenia (zbieranie materiałów
wybuchowych, łatwopalnych, trucizn, zaopatrywanie się w broń lub inne
przedmioty, które mogą służyć do zamachu na siebie lub innych),
4. werbalne groźby dokonania zamachu samobójczego lub zamachu na inne osoby,
jeśli groźba ta wyrażona jest w sposób i w okolicznościach uzasadniających
obawę, że zostanie spełniona,
5. ostre zespoły (stany) psychotyczne, wiążące się z "biernym" ryzykiem
zagrożenia życia pacjenta, rzadziej życia innych osób (zespoły zaburzeń
świadomości - majaczeniowy, zamroczeniowy, głębokie zespoły otępienne z
dezorientacją, zespoły katatoniczne ze znacznym pobudzeniem lub znacznym
zahamowaniem ruchowym, głębokie zespoły depresyjne lub ostre pobudzenia
maniakalne). W tych przypadkach przeważa zagrożenie dla życia lub zdrowia
chorego wynikające z braku adekwatnej oceny sytuacji i niemożliwości podjęcia
właściwych działań w celu uniknięcia zagrożeń (np. może biec na oślep w ruchu
ulicznym, stać bez ruchu wtedy gdy trzeba uciekać z niebezpiecznego miejsca,
może umrzeć z głodu, zatruć się gazem, etc.)...
W przypadku gdy zachodzą wątpliwości czy osoba której "dotychczasowe zachowanie
wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych zagraża bezpośrednio swojemu
życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób" jest chora psychicznie - powinna w
przypadku braku zgody być przyjęta w trybie określonym w art. 24 ust. 1 ustawy
o o.z.p. Przepis ten przewiduje procedury analogiczne do art. 23, różnica
dotyczy czasu hospitalizacji - nie może on być dłuższy niż 10 dni. Okres ten
należy traktować jako obserwację mającą na celu ewentualne rozpoznanie choroby
psychicznej. Przyjęcie w trybie nagłym implikuje wszczęcie przez sąd opiekuńczy
postępowania w trybie art. 25 ustawy o o.z.p., które jak głosi uzasadnienie
postanowienia z 14 lutego 1996 r. II CRN 201/95 Sądu Najwyższego, ma na celu
kontrolę legalności przyjęcia i przebywania w szpitalu osoby z zaburzeniami
psychicznymi bez zgody wymaganej w art. 22 ustawy o o.z.p.
Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego w tzw. trybie wnioskowym odbywa się na
podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o o.z.p. Postanowienie o przyjęciu osoby chorej
psychicznie wydaje sąd rodzinny na wniosek "jej małżonka, krewnych w linii
prostej, rodzeństwa, jej przedstawiciela ustawowego lub osoby sprawującej nad
nią faktyczną opiekę". Wniosek może także złożyć organ do spraw pomocy
społecznej. Do wniosku powinno być dołączone świadectwo wydane przez lekarza
psychiatrę publicznego zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej. W przypadku
braku takiego świadectwa, lub gdy zostało ono wydane w okresie dłuższym niż 14
dni przed datą złożenia wniosku, sąd z mocy prawa zwraca wniosek (art. 30 ust.
1 ustawy o o.z.p.). Postanowienie sądu o przyjęciu bez zgody musi opierać się
na przesłankach wymienionych w art. 29 ust. 1:
1. dotychczasowe zachowanie [osoby chorej psychicznie] wskazuje na to, że
nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia
psychicznego, bądź
2. jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych,
a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym
przyniesie poprawę jej stanu zdrowia.
Procedura dotyczy zatem sytuacji przewlekłych zespołów psychotycznych lub
otępiennych, gdy nie występuje ostre, bezpośrednie zagrożenie życia, jednak nie
ulega wątpliwości konieczność podjęcia długofalowego leczenia. Orzeczenie Sądu
Najwyższego z 12 lipca 1996 r. II CRN 81/96 podkreśla, iż kluczowe jest tu
pojęcie "niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych",
stanowiące o nieumiejętności adekwatnego dostosowania się do warunków
otoczenia. Bez spełnienia tego kryterium nie powinno się orzekać o przyjęciu
bez zgody w trybie art. 29 ustawy o o.z.p.
PRZYJĘCIE DO SZPITALA PSYCHIATRYCZNEGO
Aktualny stan prawny - luty 2001
(podstawa: ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego,
Dz.U. Nr 111, poz. 535, art. 21 - 30; oraz: rozporządzenie Ministra Zdrowia i
Opieki Społecznej z dnia 23 listopada 1995, Dz.U. Nr 150, poz. 736, § 1-7)
P.S. Hans, ty też miej to na uwadze.
