HISTORIA EST MAGISTRA VITAE

[serafin666]

Priscus , poseł cesarski do Attyli , cytuje pewnego Greka spotkanego w obozie
Hunów : "... u Rzymian prawa nie są równe dla wszystkich ; jeżeli przestępca
jest jednym z bogatych , nie płaci grzywny ; jeżeli jest biedny , zostaje
ukarany , chyba że umrze przed wydaniem wyroku podczas ciągnącego się i
kosztownego procesu " .
Priscus spotkał owego Greka w roku 449 ( nad pięknym i modrym Dunajem )

[serafin666]

25 Wielkich Niewiadomych Nauki Anno Domini 2005 (według "Science")

1. Z czego zrobiony jest wszechświat? W ciągu ostatnich dekad kosmolodzy
odkryli, że otaczająca nas „zwyczajna” materia stanowi zaledwie 5 proc.
kosmicznego „wszystkiego”. Owe tajemnicze 95 proc. to czarna materia, wciąż nie
wiemy, czym jest ona naprawdę.

2. Czym jest świadomość? Przez wieki ludzki umysł był domeną filozofów, jednak
w ostatnich latach do dyskusji dołączyli pragmatyczni naukowcy. Neurolodzy
chcieliby się dowiedzieć, jakie jest biologiczne podłoże ludzkich myśli,
wyobrażeń i emocji. Wiele dowiedziano się dzięki badaniu ludzi z uszkodzonym
mózgiem, dzięki nowoczesnym technikom neuroobrazowania. Jednak to zaledwie
pojedyncze fragmenty układanki, którą mozolnie składamy.

3. Dlaczego człowiek ma tak mało genów? Moment odczytania ludzkiego genomu był
dla biologów wielkim zaskoczeniem - okazało się, że jest równie duży co genom
polnego chwastu - rzodkiewnika. Wiemy, że przepis na człowieka ma 25 tys.
genów; to jak ze sobą współdziałają i regulują swoją aktywność, wciąż kryje
wiele tajemnic.
4. Jak bardzo nasze zdrowie zależy od genów? W latach 40. XX w. lekarze
zaobserwowali, że niektórzy pacjenci wybudzający się z narkozy dostawali
paraliżu. Okazało się, że ich ciało inaczej „przerabiało” podany lek - i stąd
brały się dziwne efekty uboczne. Dzisiaj wiemy, że zarówno podatność na
choroby, jak i podatność na działanie leku zależą silnie od fizjologii
dyktowanej genami. Już teraz tworzy się leki „na miarę” - warto wspomnieć
choćby o lekach na nadciśnienie dla przedstawicieli rasy czarnej. Choć takie
leki mogłyby lepiej zwalczać chorobę, to nie wiadomo, czy firmy farmaceutyczne
zdecydowałyby się na obranie tak kosztownej strategii.

5. Czy można połączyć wszystkie prawa fizyki? Fizyka od swych początków próbuje
walczyć z kompleksowością otaczającego nas świata, doszukując się prostych praw
nim rządzących. A czy istnieje jakaś teoria wszystkiego, łącząca to, co już
wiemy? Do miana takiej pretenduje teoria supersymetrii postulująca budowę
świata z superstrun. Jednak wymaga ona założenia, że ów świat ma 10 czy 11
wymiarów, więc czy można to nazwać uproszczeniem?

6. Jak bardzo można wydłużyć ludzkie życie? Któż z nas nie chciałby świętować
125 urodzin podobnie jak magazyn „Science”. Naukowcy dowodzą, że jest to
możliwe - wystarczy odpowiednia dieta, aktywność fizyczna, umysłowa i kilka
dobrych genów w spadku po rodzicach. Możliwe jednak, że taka recepta na
długowieczność jest nie zawsze zadziała.
7. Co odpowiada za regenerację narządów? Każdy widział na wakacjach jaszczurkę,
która w chwili zagrożenia „porzuca” swój ogon na pastwę drapieżnika - zyskując
życie, nic nie traci, bo ogon może odrosnąć. Dlaczego podobnie nie może
odrosnąć ludzki palec albo wątroba? Odpowiedź tkwi w genach, i to w ich małej
liczbie. Nie trzeba mówić, dlaczego tak wielu naukowców ich poszukuje.
8. Jak komórka skóry staje się neuronem? Zdumiewające, że jedna bezkształtna
komórka może dać początek dziesiątkom przeróżnych tkanek. Biolodzy zaczynają
rozumieć, jak dochodzi do różnicowania komórek - głównie dzięki badaniom na
zwierzęcych mutantach. Tak poznamy nie tylko mechanizmy sterujące rozwojem
ludzkiego zarodka, ale też nauczymy się hodować z komórek macierzystych
konkretne, potrzebne tkanki.
9. Jak z jednej komórki wyrasta cała roślina? Życie jest dla roślin bardzo
wymagające i naprawdę nielekko jest je przetrwać. By jakoś sobie radzić,
rośliny wymyśliły dziwne strategie rozmnażania, choćby takiego, do którego
wystarczy jedna komórka płciowa. Podpatrzyli to naukowcy i teraz - dzięki
embriogenezie - w laboratoriach powstają zalążki kawy czy cytrusów, a także
zagrożonych gatunków, które można potem powtórnie wprowadzać do środowiska.

10. Co się dzieje we wnętrzu Ziemi? Wnętrze naszej planety jest równie
skomplikowane, co tajemnicze. Dzięki nowym technikom pomiarów aktywności
sejsmicznej, temperatury czy nawet zdjęciom satelitarnym, poznajemy mechanizmy
rządzące naszą planetą. Badania wydają się tym ważniejsze, że w ostatnich
latach trzęsienia ziemi, tsunami i nagłe erupcje wulkanów pochłonęły tysiące
ofiar.

11. Czy jesteśmy sami we wszechświecie? Liczby wydają się temu przeczyć - tylko
w tej części kosmosu, jaką udaje nam się obserwować, istnieją setki miliardów
galaktyk, a w nich - miliardy planet. Mało prawdopodobne, by nie znalazło się
tam żadne mokre i ciepłe bagienko, w którym mogłoby powstać życie. Według
astronomów, uwzględniając postęp w konstrukcji narzędzi obserwacyjnych,
przekonamy się o tym w ciągu najbliższych 25 lat. Podobnego zdania są naukowcy
zrzeszeni w programie SETI - ci jednak wierzą, że napotkamy na istoty co
najmniej tak inteligentne jak my sami.

12. Jak powstało życie? Życie na ziemi opiera się na białkach i kwasach
nukleinowych - skąd się one jednak wzięły? W latach 50. dwóch amerykańskich
naukowców pokazało, że przepuszczając prąd elektryczny przez mieszaninę metanu,
amoniaku i kilku innych gazów można wytworzyć proste związki organiczne. Inne
ważne dla życia pierwiastki dosłownie spadły z nieba, wraz z kometami i
meteorytami. Jednak od związku do organizmu daleko. Część naukowców uważa, że
kolebką życia były ciepłe źródła mineralne, inni - że w takich warunkach RNA
(na nim opierał się genom prymitywnych organizmów) nie mogłoby przetrwać. W
rozwiązaniu zagadek pomogą badania składu komet prowadzone przez agencje
kosmiczne, a także doświadczenia nad sztucznie stworzonymi komórkami opartymi
na RNA.

13. Co odpowiada za różnorodność gatunkową? Praca Darwina dokonała prawdziwej
rewolucji. Choć zasady powstawania nowych gatunków wyłożone w teorii wydają się
być proste, to naukowcy dopiero zaczynają rozumieć, jak dochodzi do
różnicowania się organizmów. Co ważne, bioróżnorodność naszej planety
drastycznie się zmniejsza, co roku na listę zagrożonych gatunków wpisywane są
kolejne rośliny i zwierzęta. Przy okazji badań poznajemy pomysły, na jakie
wpadała natura, i co jej nie do końca wyszło.

14. Jakie zmiany genetyczne uczyniły nas ludźmi? Od szympansa różni nas
zaledwie kilka liter genetycznego przepisu. Mimo odczytania genomu człowieka i
sklasyfikowania genów, nie można wciąż wskazać tych, które są „genami
człowieczeństwa”. Z pewnością kilka można by za takie uznać - np. gen FOXP2 w
uproszczeniu umożliwia nam mówienie - czynność unikalnie ludzką. Za to, jak
wygląda Homo sapiens, odpowiada malaria, zwierzęta, jakie jedli nasi
przodkowie, miejsca, gdzie się osiedlali. Ale czy tylko?
15. Jak przechowujemy i wydobywamy wspomnienia? Pomiędzy naszymi uszami
znajdują się steki kilometrów nerwowych połączeń. Gdzie w tej plątaninie
chowamy wspomnienia? Wiadomo, że części mózgu takie jak np. hipokamp są
nieodzownie związane z pamięcią. Przyswajaniu wiedzy towarzyszy wytwarzanie
substancji chemicznych i zmiany połączeń między komórkami - tyle wiemy dzięki
podpatrywaniu mózgu przy pracy. Jednak ile razy dana rzecz musi być powtórzona
przez neuron i jak z tego śmietnika potrafimy wydobyć interesujące nas rzeczy?
Czy szukamy po kolei - jak komputer - a może spoglądamy od razu na wszystkie
zgromadzone dane? Odpowiedź na te pytania - zdobyta dzięki badaniu ludzi i
tworzeniu sztucznych sieci neuronowych - pomoże nie tylko osobom mającym
problemy z pamięcią czy uczeniem się, ale też pozwoli na budowanie genialnych
komputerów - prawdziwej sztucznej inteligencji.
16. Jak nauczyliśmy się współpracy? Kooperacja wydaje się być w opozycji do
generalnej zasady przetrwania - dbania tylko o swój interes. Co zadecydowało,
że zwierzęta i ludzie nauczyli się żyć we wspólnotach, a niektóre organizmy nie
mogą po prostu bez siebie istnieć? Dokonując matematycznych obliczeń,
obserwując przyrodę i rynki giełdowe, naukowcy p

[dobud]

POmieszało Ci się pod czaszką z gorąca???:):) Załóż sobie forum:FILOZOFIA
SERAFINA

[serafin666]

zapisz się do partii głupków wszechpolskich i nie zawracaj głowy

[cogito-44]

Cóż takiego zwróciło Twoją uwagę serafinie, że przytaczasz te filozoficzne
rozważania? Forum może nie to, ale temat ciekawy. Szczególnie dla Polaków. Jest
jeden problem. Z badań wynika, że jesteśmy w 50% funkcjonalnymi analfabetami.
Jeżeli to prawda, niektórym będzie trudno zrozumieć co napisałeś.

[majkowa]

Istnieje stare łacińskie powiedzenie „ Historia Magistra Vitae Est”, które
oznacza: Historia jest nauczycielką życia.
Powiedzenie jest słuszne i zgadzam się z nim całkowicie.

Łódź - Ziemia obiecana czy zapomniana?

119 kobiet na 100 mężczyzn, więcej staruszków niż młodzieży... O Łodzi słów kilka.

Niedawno trafiła do moich rąk niewielka pasjonująca broszurka pełna liczb,
tabelek, wnikliwych wykresów i kolorowych diagramów. Przyciągająca wzrok
pozycja, po głębszej analizie treści pobudzająca szare komórki i wprowadzająca
nutkę refleksji, dotyczącej miejsca zamieszkania, studiów, pracy itp.
Otwierająca okno na własne podwórko, przestrzeń dookoła nas, pozwalająca poznać
dane, o których często nie mieliśmy pojęcia. Po prostu: Łódź w liczbach 2004.

Znajdą w niej potwierdzenie swojej tezy mieszkańcy dzielnic uważanych nieraz za
oddzielne miasteczka (lub wprost "wioski", ale pewnie dla wielu brzmi to zbyt
radykalnie). Według ewidencji gruntów bowiem na powierzchnię Łodzi składają się
niemalże w równych proporcjach użytki rolne (ok. 44%) oraz grunty zabudowane i
zurbanizowane (40%).

Starzejemy się

W codziennym odczuciu urbanizacja cały czas góruje, nakręcając tryby
społeczeństwa konsumpcyjnego, co przejawia się m.in. w zwiększającej się z roku
na rok ilości wytwarzanych odpadów. Nawet pobieżne spojrzenie na centrum turysty
przybywającego do "ziemi obiecanej" potwierdza tę smutną rzeczywistość.

Rzut oka na ulice: licznie wypełnione są w zasadzie tylko te prowadzące z
przystanków tramwajowych i autobusowych do centrów handlowych. Wnętrza środków
komunikacji miejskiej obrazują zaś wyraźnie przekrój demograficzny społeczeństwa
łódzkiego - tę bolesną prawdę, że liczba ludności w wieku poprodukcyjnym
przewyższa liczbę młodych łodzian do 18 roku życia. Wszyscy chyba zdajemy sobie
sprawę, że ta dysproporcja nieustannie się powiększa. W dodatku panie o
prorodzinnym nastawieniu, przekraczające trzydziesty rok życia, na własnej
skórze dotkliwie odczuwają łódzki rekordowy współczynnik feminizacji: 119 kobiet
na 100 mężczyzn - jak możemy odczytać z piramidy wieku. Do 19 roku życia mamy do
czynienia z nadwyżką liczby mężczyzn w stosunku do liczby kobiet, ale już po 20.
aż do końca ludzkiego życia liczebnie góruje płeć piękna.

Jest i druga strona medalu: przed spadkobierczyniami sufrażystek roztaczają się
szerokie możliwości poszukiwania kolejnych, nastawionych na karierę i
samodoskonalenie, działaczek. Niektórzy mężczyźni już snują dywagacje: czy grozi
Łodzi zalew feministek?



Nasze domy

Wkraczamy do mikroświata. Przeciętne łódzkie gospodarstwo domowe, a więc
kategoria demograficzna charakteryzująca się wspólnotą miejsca zamieszkania i
połączeniem źródeł utrzymania, składa się najczęściej z 1-2 osób. Starzenie się
społeczeństwa, spadek dzietności i zmiana modelu wzorca rodzinnego sprawiają, że
tak powszechne niegdyś gospodarstwa pięcio- i więcej rodzinne, trzy- i więcej
pokoleniowe obecnie stanowią margines.

W obliczu powyższych tendencji nie powinien dziwić fakt, iż obecnie dwa główne
rezerwuary utrzymania społeczeństwa: dochody z pracy i źródła niezarobkowe
(emerytury, renty inwalidzkie, zasiłki dla bezrobotnych, itp.) kształtują się na
niemalże identycznym poziomie (odpowiednio: 46,3% oraz 45,3%). Różnica wielkości
błędu standardowego oraz fakt, iż blisko 30% łodzian utrzymuje się z emerytury,
tworzą podłoże pesymistycznych prognoz demografów: Łódź starzeje się w
przerażająco szybkim tempie.

Co cechuje mieszkanie przeciętnego łodzianina? Średnio liczy ono 2 lokatorów
zamieszkujących 3 pokoje o łącznej powierzchni użytkowej ok. 52 m2. Z roku na
rok dynamicznie wzrasta liczba mieszkań indywidualnych, a maleje liczba tych
przeznaczonych na sprzedaż lub wynajem.

Biedniej niż gdzie indziej

Nadzieja dla łodzian i staruszki Łodzi, według wielu badaczy życia społecznego,
tli się w sferze edukacji młodych ludzi. Rozwój infrastruktury w tej dziedzinie
dotyczy jednakże jedynie szkół policealnych i wyższych. Tych ostatnich mamy
obecnie w Łodzi 20, w tym 7 państwowych. Stała tendencja zwiększania się liczby
studentów została ostatnio nieco zahamowana, jeśli wziąć pod uwagę jedynie
liczbę studentów studiów dziennych szkół wyższych (cywilnych): zarówno w roku
2002/2003, jak i w 2003/2004 dane są identyczne: 44,4 tys. studentów.

Za złotą bramą podwojów Europy "ziemię obiecaną" odnaleźli zagraniczni
inwestorzy. Informację, iż "pod tym względem zaczynamy przodować wśród wielkich
polskich miast" serwuje nam regularnie ekipa ŁWD. Wciąż jednak nie przekłada się
to na ekonomiczno-strukturalne wskaźniki wzrostu dobrobytu łodzian. Drugie
miasto w Polsce, jeśli chodzi o liczbę ludności, lokuje się na końcu stawki w
gronie Warszawy, Krakowa, Poznania i Wrocławia, gdy bierzemy pod uwagę stopę
bezrobocia (19% w Łodzi w stosunku do np. 7% w Poznaniu) czy też przeciętne
miesięczne wynagrodzenie brutto.

Nie można być liderem w każdej dziedzinie. Pewne dane i fakty będą jednak zawsze
budzić negatywne społeczne emocje i dezaprobatę. Wnikliwe zapoznanie się z nimi
być może zaowocuje próbą kreacji nowej zdrowszej rzeczywistości. Magistra vitae
est (historia nauczycielką życia). W dzisiejszych czasach okazuje się, że
statystyka i demografia również.

Aneta Piątek

Na podstawie: Łódź w liczbach 2004, Urząd Statystyczny w Łodzi