serafin666
28.05.06, 11:23
W uchwale 7 sędziów Sąd Najwyższy orzekł, że tylko osoba uprawniona do
złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej może wystąpić do sądu o
usunięcie niezgodności między treścią zapisu a stanem prawnym nieruchomości
(III CZP 106/05). Uchwała zapadła dla wyjaśnienia wątpliwości prawnej
przedstawionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W praktyce uchwała SN ma
takie znaczenie, że nie wystarczy, jak przyjmowało się najczęściej
dotychczas, wykazanie interesu prawnego w dokonaniu zmiany.
Uchwała odnosi się do fundamentalnej dla bezpieczeństwa i pewności obrotu
instytucji tzw. rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Istotą tej
instytucji jest, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości
ujawnionym w księdze a stanem prawnym rzeczywistym, treść księgi chroni tego,
kto nabył nieruchomość lub inne prawo, np. służebność, od osoby figurującej w
księdze jako właściciel. Jednocześnie istnieje domniemanie, że zapis w
księdze jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Jednocześnie ustawa z 1983
r. o księgach wieczystych i hipotece przewiduje w art. 10 prawną drogę
usuwania niezgodności wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym. Uzgodnienie następuje w drodze powództwa.
Na tle tego przepisu pojawiła się wątpliwość, czy o usunięcie niezgodności
może wystąpić do sądu każdy, kto ma interes prawny w tym, aby treść księgi
odpowiadała rzeczywistemu stanowi prawnemu. Z takim właśnie pytaniem zwrócił
się do Sądu Najwyższego RPO. Jako osobę mającą interes prawny można wskazać
np. wierzyciela, który chce ściągnąć z nieruchomości swą należność, albo
osobę, która zawarła z rzeczywistym właścicielem umowę, zobowiązującą do
sprzedania nieruchomości.
Przez wiele lat w orzecznictwie SN, a także w literaturze nie było zgody, kto
może skorzystać z drogi wskazanej w art. 10 ustawy o księgach wieczystych.
Przeważał pogląd, że każdy, kto ma w tym interes prawny. Za tym poglądem
opowiadał się także RPO. Powoływał się na zagwarantowane Konstytucją prawo do
sądu.
Sędziowie rozpatrujący to zagadnienie nie przyjęli jednak koncepcji
popieranej przez Rzecznika. SN określając krąg podmiotów legitymowanych do
wystąpienia z powództwem z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece,
odwołał się do art. 6262 § 5 KPC, wedle którego wniosek o dokonanie wpisu
może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz
której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które
może być wpisane do księgi wieczystej. W sprawach zaś dotyczących obciążeń
powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ. Jedynie te
podmiotowy posiadają legitymację do żądania uzgodnienia treści księgi
wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o
księgach wieczystych i hipotece.