grba
16.05.04, 08:39
Polska: Ulica w Cowes im. Komandora Wojciecha FRANCKIEGO
Uroczystość nadania imienia odbyła się dzisiaj, o godzinie 12:00 w Cowes, z
udziałem władz miasta, mieszkańców, krewnych i przyjaciół komandora Wojciecha
FRANCKIEGO oraz członków brytyjskiego Towarzystwa Przyjaciół
ORP "BŁYSKAWICA".
Wcześniej, w piątek 30 kwietnia, w mieście Ryde na wyspie Wight odbył się
koncert poświęcony komandorowi Franckiemu, w którym zagrała jego wnuczka Anna
Maria DOROSZKOWSKA. Natomiast w sobotę, 1 maja, w Królewskim Londyńskim Jacht
Klubie w Cowes odsłonięta została tablica pamiątkowa przedstawiająca znak
burtowy ORP "BŁYSKAWICA" z Krzyżem Virtuti Militari.
Historia słynnego polskiego niszczyciela ORP "BŁYSKAWICA" rozpoczęła się
właśnie w COWES. Miasto położone jest na południu Wielkiej Brytanii, na
wyspie Wight na południowy zachód od Portsmouth. W tym mieście okręt został
zbudowany w stoczni J. Samuel White & Co. Ltd. 1 października 1936 roku był
zwodowany, a 25 listopada 1937 roku podniósł biało-czerwoną banderę. Już 7
września 1939 roku ORP "BŁYSKAWICA" rozpoczął bojowe patrole na Morzu
Północnym. W kwietniu i w maju 1940 roku okręt wspierał wojska alianckie
walczące w obronie Norwegii. W rejonie Narwiku ogniem artylerii niszczył
stanowiska ogniowe oraz zestrzelił dwa samoloty. Później osłaniał ewakuację
brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z Dunkierki. Przez kolejne dwa lata
ORP "BŁYSKAWICA" eskortował konwoje na Atlantyku. W październiku 1942 roku
okręt przebazowano na Morze Śródziemne, gdzie wszedł w skład zespołu floty
uczestniczącego w operacji w Afryce Północnej. Po powrocie do Anglii
niszczyciel powrócił do osłaniania konwojów islandzkich. W operacji lądowania
w Normandii ORP "BŁYSKAWICA" operował na wodach kanału La Manche w składzie
brytyjsko-kanadyjsko-polskiej flotylli niszczycieli. W czerwcu 1944 roku
niszczyciel uczestniczył w zwycięskiej bitwie z okrętami niemieckimi pod
Ouessant u wybrzeży Bretanii, a w miesiąc później okręt rozbił konwój
nieprzyjaciela niedaleko Lorient.
Dla mieszkańców COWES najbardziej pamiętną datą w wojennej historii była
wiosna 1942 roku. Pod koniec kwietnia jeden z bombowców niemieckich dokonał
nalotu na miasto. W tym czasie w stoczni w Cowes przebywał niszczyciel
ORP "BŁYSKAWICA". Załoga polskiego okrętu przewidując kolejne naloty
przygotowywała się do obrony. Pod osłoną nocy dowożono na okręt amunicję. 4
maja o godzinie 23:00 160 niemieckich bombowców rozpoczęło bombardowanie
miasta z małej wysokości. Załoga ORP "BŁYSKAWICA" odpowiedziała ogniem armat
przeciwlotniczych. Intensywny ogień polskiego niszczyciela zmusił niemieckie
bombowce do rozbicia szyku i zwiększenia wysokości lotu. Niemieckie samoloty
nie miały możliwości dokładnego określenia celów naziemnych. ORP "BŁYSKAWICA"
prowadził ogień ciągły. Kolejny nalot samoloty niemieckie rozpoczęły o
godzinie 03:45. Polski okręt odpowiedział ogniem przeciwlotniczym. Załoga
stawiała zasłony dymne na nabrzeżach, aby ograniczyć skuteczność ataków. W
tym samym czasie marynarze, którzy nie obsługiwali armat pomagali mieszkańcom
miasta w gaszeniu pożarów. Lekarz okrętowy z grupą sanitariuszy udzielał
rannym pierwszej pomocy medycznej. Na drugi dzień, po zakończeniu nalotów
władze miasta Cowes i jego mieszkańcy podziękowali polskim marynarzom za
obronę miasta. W dowód wdzięczności załoga otrzymała od mieszkańców COWES
pamiątkowy medal miasta. Pamięć o wydarzeniach z maja 1942 roku pozostała do
dzisiaj.
W Cowes działa ponad 100-osobowe Towarzystwo Przyjaciół ORP "BŁYSKAWICA".
Wśród członków Towarzystwa są osoby, których krewni pracowali przy budowie
ORP "BŁYSKAWICA" oraz osoby młode, które historię jednego z najsłynniejszych
polskich okrętów znają jedynie z przekazów historycznych. Brytyjskie
Towarzystwo Przyjaciół ORP "BŁYSKAWICA" od lat współpracuje z Muzeum
Marynarki Wojennej. Przekazywane są pamiątki oraz eksponaty, które są
prezentowane na wystawach w sezonie turystycznym.
W czasie wojny ORP "BŁYSKAWICA" przepłynął 150 tysięcy mil morskich,
eskortował 83 konwoje, uczestniczył w 108 patrolach i operacjach morskich,
brał udział w zniszczeniu dwóch i uszkodzeniu sześciu okrętów nawodnych oraz
zniszczeniu dwóch statków handlowych przeciwnika, uszkodził trzy okręty
podwodne i zestrzelił 6 samolotów (w tym 2 prawdopodobnie). Trzykrotnie uległ
uszkodzeniom podczas wypełniania zadań bojowych. W uznaniu swych wojennych
zasług ORP "BŁYSKAWICA" został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Od 1976
roku jest okrętem-muzeum, który rocznie odwiedza kilkaset tysięcy turystów z
Polski i zagranicy. Jest to najstarszy na świecie okręt tej klasy i jeden z
niewielu istniejących okrętów, które brały czynny udział w II wojnie
światowej.
Biografia komandora Wojciecha FRANCKIEGO dostępna jest na stronie
www.mw.mil.pl/news2003/html/kwie04_franckizyciorys.html .
Kpt. mar. Bartosz Zajda, Biuro Prasowe Marynarki Wojennej, Gdynia, 3 maja
2004 r.
