Od kiedy samoświadomość?

[atama]

Czy w momencie, kiedy dziecko zapytane wskazuje na siebie lub
odróżnia odbicie lustrzane od rzeczywistości, możemy już mówić o
początkach samoświadomości? W jakim mniej więcej wieku dzieci
osiągają ten etap rozwoju i o czym może świadczyć ewentualne jego
przyspieszenie lub opóźnienie?
Spotkałam się z opinią, że dzieci w rodzinach dysfunkcyjnych
przyspieszają na tym polu, stąd moje zainteresowanie... Proszę o
naświetlenie tematu.

[anna.kosk]

witam
świadomość własnej osoby, odrębności od otaczającego świata i matki zaczyna się
kształtować już ok 6-10 miesiąca życia w procesie separacji.
Pokazywanie na siebie, kształtowanie pojęcia "ja", poczucia własnej sprawczości
to kolejne etapy tego procesu.Może on przebiegać w różnym tempie i mieć różne
zaburzenia. Może być tak, ze dzieci z rodzin dysfunkcyjnych wcześniej odkrywają,
że mogą liczyć tylko na siebie i wtedy rzeczywiście kształtuje się ich
świadomość własnych możliwości, jednak z pewnością nie jest to regułą.
przyspieszenie procesu zdobywania samoświadomości ja i jego opóźnienie moga być
wyrazem różnych przyczyn.
Opóźnienie może być związane np z zlaniem przez matkę nadopiekuncząścią, ze zbyt
dużym zlaniem z matką, lub wręcz przeciwnie, z brakiem dostatecznej więzi.
zachęcam do poczytania artykułu 'narodziny tożsamosci'wg teorii m.mahler:
www.mus.com.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=111&Itemid=139
pozdrawiam.ak

[atama]

Bardzo dziękuję za odpowiedź.