Wplyw jezyka czeskiego na gware slaska

[murcek]

Przy okazji dyskusji na temat gwary slaskiej wielokrotnie wskazuje sie na
wplyw jezyka niemieckiego (ausdrucki) na leksykologie gwary slakiej.
Niejednokrotnie zapomina sie, ze swoje slady w gwarze slakiej pozostawil
takze jezyk slaski. Moze zaczniemy wyszukiwac gwarowe wyrazenia, ktorych
zrodlo nalezy szukac w jezyku czeskim?!!

[murcek]

Dupny chop
jest czeskim odpowiednikiem wielkiego pana

[murcek]

Przikopa
to po czesku przydrozny row

[murcek]

murcek napisał:

> Przy okazji dyskusji na temat gwary slaskiej wielokrotnie wskazuje sie na
> wplyw jezyka niemieckiego (ausdrucki) na leksykologie gwary slakiej.
> Niejednokrotnie zapomina sie, ze swoje slady w gwarze slakiej pozostawil
> takze jezyk (mialo byc czeski) slaski. Moze zaczniemy wyszukiwac gwarowe
wyrazenia, ktorych zrodlo nalezy szukac w jezyku czeskim?!!

[laband]

to juz bou pora razy na roztomaitych forach, ale niych bydzie:

rapitouza
truchla, truchliczka
galoty
haziel

a tera alfabetycznie:
aspon
cera
cesta
czechmon
dowka
dziwoki
huwa, huwik
jedliczka
kero
maras
masztol
miano
obhledac
oguoszka
pozor
ruby
styrczyc
styskac
szatka
sztyrnoscie
trestny
tuplikowac
utropa

Wyrazy te pochodzą głównie z języka morawskiego

[ustrinus]

Współczesny język czeski powstał w dużej mierze w oparciu o dialekty morawskie,
stąd kojarzenie przykładów z czeszczyzną, które są pierwotnie morawskie.
Sporo słownictwa, wyrażeń i konstrukcji składniowych jest wspólnych dla
dialektów języka czeskiego, morawskiego i górnośląskiego.
Kilkaset lat wspólnych czesko-morawsko-śląskich związków państwowych
pozostawiło po sobie niezatarte ślady. Większość z nich jest przekłamywana
przez polskich językoznawców i uznawana za rzekomo "polskie".

Kolejne przykłady:
kurzić = palić papierosy;
czekej, poczkej = czekaj, (za)poczekaj;
Czesko-morawska jest również wymowa "i" zamiast "y" po "rz": prziszoł, krziż,
kurzić, rzić itd.

[laband]

Pozdrowiom Ustronie!

Dyc u wos to mocie tyych wyrazow w pierony, to nos doszkolisz, bo mocka sie juz
zapomino. Ciekawe by bouo sam tysz spomniec o Lachach (gwary laskie)

[grba]

ustrinus napisał:

> Współczesny język czeski powstał w dużej mierze w oparciu o dialekty
morawskie,
>
> stąd kojarzenie przykładów z czeszczyzną, które są pierwotnie morawskie.
> Sporo słownictwa, wyrażeń i konstrukcji składniowych jest wspólnych dla
> dialektów języka czeskiego, morawskiego i górnośląskiego.
> Kilkaset lat wspólnych czesko-morawsko-śląskich związków państwowych
> pozostawiło po sobie niezatarte ślady. Większość z nich jest przekłamywana
> przez polskich językoznawców i uznawana za rzekomo "polskie".
>
> Kolejne przykłady:
> kurzić = palić papierosy;
> czekej, poczkej = czekaj, (za)poczekaj;
> Czesko-morawska jest również wymowa "i" zamiast "y" po "rz": prziszoł, krziż,
> kurzić, rzić itd.


Ustrinusie spełniłeś swój obowiązek w "służbie narodu". Zapomniałeś jednak o
tym, że polszczyzna zawdzięcza Czechom bardzo wiele, np. kościelne słownictwo
jest w dużym stopniu przejęte z języka czeskiego lub poprzez język czeski.
W XIX wieku kiedy Czesi odnawiali swój język, polszczyzna mogła się zrewanżować
wieloma słowami (np. przyrodą).
Un poco piu di luce da Ci lektura Mikołaja Reya z Nagłowic!

grba

[Gość: radośnik]

Dziepjyro we zeszuo Niydziela spóminali My we Rodzinie pode Turawóm,
co znaczóuo - "zeckejcie kwilka". Jak sie kjerymu już uwijauo do Dóm.

Bo take My byli ze siebje rade!

[laband]

Piyknie es to pedziou. A coby tysz tak sie ostoc przi tym piyknym temacie, to
mozno jeszcze podciepna wom zajta kaj se mogecie - dac pozor - jako to mode
Slonzoki we Czechach spiywajom (i godajom):

www.blaf.cz/index.php?body=diskografie

[Gość: Pytek]

Takym cugym do Werku, jak we pjyrszy pjeśniczce, niyjedyn sie turbacóu pewnikym
tyrz nah Laband. Pra?

Inksze nah Mala Panew, Zawadzky, Julia, ...

[laband]

mom sam pod rynkom taki kajet ze mapom (1904 rok) i na niyj stoi ize np we -
cytuja "Glupczyce" majom 41 Polokow na tysionc a 111 Czechow, tysz na tysionc.

Raciborz powiat wiejski 479 Polokow i 422 Czechow, na tysionc.

A dalyj np.

Strzelce np majom tam jeszcze 11 Czechow na tysionc.
Opole powiat wiejski mo 16 czechow na tysionc (tela przipado na tysionc ludzi).

To je polsko mapa, i pomijom sam te nazewnictwo Poloki , Czechy. Fakt tyn
dowodzi ize jeszcze sto lot tymu wpuywy czeskego we naszyj godce bouy
pieronowo, kedy Poloki czynsc Slonzokow ze wzglyndu na odnich godka nazywali
czechami.

I to aze we Strzelcach i Opolu.

Pyrsk!

[Gość: Deutscher]

haziel, huwa, maras i i wiele innych sa pochodzenia niemieckiego a nie czeskiego

[laband]

Wuasciwie to czynsc tych wyrazow faktycznie zdowo sie miec piyrwotnie niymiecke
pochodzynie - pozostowo ino pytanie eli prawie te prziszli do nos direkt
ze "Niymiec" abo bez Czechy.

[Gość: Deutscher]

one nie przyszly no nas one byly u nas

[laband]

moge tak byc, oczywistom rzeczom je ize slonsko godka mo pouno niymieckich
wyrazow(abo pochodnych z niymieckego). Moje myslymie ale w tym przipadku je
take, ize we Oberschlesien momy trocha wyrazow kere pochodzom ze Bajerow - i
bezto zdo mi sie ize choc piyrwotnie pochodzom one ze terynu
dzisiejszych "Niymieec" to prziszua czynsc z nich do nos od "Czechow".
Niykere z tych keres wymiyniou np tysz - ale niy mogymy zapomniec o
podobiynstwach, kere znolysc idzie we suowniku niymieckich szprachow jake
merkuech np miyndzy szprachom od Saksow, Turyngokow i Bajerokow, a kere przi
wiadomym nom wpuywie osadnikow i z tych stron, na zicher tysz od tych inkszych
do nos trefiouy.

ps

[laband]

a coby udowodnic ize ze tom naszom godkom to niyma tak ajnfach, to mozno i tyn
link sam podciepna:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=14682&w=12269276

[boba22]

Cieszyn pozdrowio wos piknie pierniki kande!!!

[laband]

u nos tysz godajo "piernika kandego", "pierona kandego" -

Królestwo Czech

[Gość: Legniczanin]

Śląsk wchodził teoretycznie długo w skład Korony Czeskiej,tyle,że...warstwami
rządzącymi w Czechach i na samym Śląsku byli zgermanizowani tubylcy i napływowi
Niemcy.Wyjątkami był okres od Husa do Habsburgów.Potem czeski zrekonstruowano w
XIX wieku,w dużej mierze zapożyczając z polskiego.Nawet sami zwolennicy odnowy
czeszczyzny czynili to po niemiecku.To kiedy na Śląsk miały przyjść owe wpływy
czeskiego ?

[laband]

kedys downo czeski bou niy ino urzyndowym jynzykym u nos, a jeszcze
kilkadziesiont lot tymu naszo godka miaua na codziyn wiyncyj czeskopochodnych
wyrazow na codziyn jak dzisiej, ale z czasym niystety to sie zaciyro - a
szkoda, bo tyn stary Slonski piyknie brzmiou.

[slezan]

W sredniowieczu na Górnym Śląsku czeski był językiem kancelaryjnym. Zanik
czeskiego obserwuje się od wojny trzydziestoletniej. Wiesz już kiedy na Śląsk
dotarły wpływy języka czeskiego?

[Gość: Legniczanin]

Nie wiedziałem.Od kiedy i jak długo i właściwie dlaczego czeski ?

[grba]

Gość portalu: Legniczanin napisał(a):

> Nie wiedziałem.Od kiedy i jak długo i właściwie dlaczego czeski ?


Śląsk był częścią Czech, które do wojny trzydziestoletniej posługiwały się
jeżykiem czeskim. Inaczej mówiąć czeski był niezbędny w kontaktach ze stolicą
Pragą.
Posiadam pamiętnik czeskiego szlachcica Vaclava Vratislava z Mitrovic
zatytułowany
Przygody Vaclava Vratislava z Mitrovic, jakich on w głównym mieście tureckim
Konstantynopolu zaznał, jako pojmany doświadczył, a po szczęśliwym do kraju
rodzinnego powrocie w Roku Pańskim 1599 spisał.
W 1599 szlachcic czeski pisał po czesku, po 1620 pisał raczej po niemiecku.

[Gość: Legniczanin]

Przed Husem chyba niemiecki był popularniejszy w Czechach ?
Rzeczywiście,Biała Góra jest cenzurą językową.
Czyli jakie było użycie czeszczyzny na Śląsku ? Tylko w rządowej biurokracji ?
Przecież nie było tu czeskiej imigracji.

[Gość: ora Nos bjere]

Za to teroski je polsko.

Ku Naszy uostudzie!

[slezan]

No i co z tego? Słowianie ze Śląska pod względem językowym mieli tak samo
blisko do sąsiadów z Małopolski i Wielkopolski jak do tych z Moraw i Czech. Na
południu Górnego Śląska dialekty śląskie płynnie przechodziły w morawskie, a
część szlachty pochodziła właśnie z Moraw.

[Gość: Legniczanin]

Przypadkiem dialekty śląskie nie przechodzily bardziej płynnie w dialekty
małopolskie ? Przecież tereny dzisiejszej aglomeracji katowickiej czyli
kasztelania bytomska pierwotnie należały do Małopolski.

[slezan]

A tereny wokół Opawy aż po Głubczyce należały dłużej do Moraw niż kasztelania
bytomska do dzielnicy krakowskiej.

[Gość: Legniczanin]

piastowie.kei.pl/piast/mapy/2.htm

[Gość: Legniczanin]

piastowie.kei.pl/piast/mapy/2.htm

Może teraz wejdzie.

Małopolska i Śląsk

[Gość: Legniczanin]

Tereny kasztelanii bytomskiej należały do Małopolski a Śląsk właściwy to
obszary wokół Wrocławia(Śląsk-Ślężanie).Logiczne wtedy się wydaje,że z
pochodzenia obecni Ślązacy są Małopolanami.A Małopolanie to Polacy.

[slezan]

Do dzielnicy krakowskiej należały jedynie ziemie bytomska i pszczyńska - słabo
zaludnione w momencie przejścia pod panowanie książąt śląskich w ostatniej
ćwierci XII w. Żadnych Małopolan wtedy jeszcze nie było - mogli być co najwyżej
Wiślanie. Jeżeli byli na tym terenie, to z pewności dominowani zostali przez
osadników przybyłych w wieku XIII, kiedy akcja osiedleńcza była bardzo
intensywna. Pozostałą część obecnego Górnego Śląska zamieszkiwali Opolanie i
Golęszyce oraz ewentualnie tzw. Głupie Głowy. Logiczny zatem Twój wywód nie
jest.

[rico-chorzow]

slezan napisał:

> Do dzielnicy krakowskiej należały jedynie ziemie bytomska i pszczyńska -
słabo
> zaludnione w momencie przejścia pod panowanie książąt śląskich w ostatniej
> ćwierci XII w. Żadnych Małopolan wtedy jeszcze nie było - mogli być co
najwyżej
> Wiślanie. Jeżeli byli na tym terenie, to z pewności dominowani zostali przez
> osadników przybyłych w wieku XIII, kiedy akcja osiedleńcza była bardzo
> intensywna. Pozostałą część obecnego Górnego Śląska zamieszkiwali Opolanie i
> Golęszyce oraz ewentualnie tzw. Głupie Głowy. Logiczny zatem Twój wywód nie
> jest.


Slezan pozdrawiam,ale popraw się z Twoją historią,przecież jeden szczep Slężan
nazywał się Laikonicy,albo Laicy więc te wywody są logiczne.Przepraszam,że
wpadam w słowo.

Rico.

[Gość: niy lyj dyscu]

"Lajkoniku laj, laj,
poprzec cały kraj, kraj ..." (to o nich ta piosenka dla przedszkolaków?)


Marzenia (mity) jak ptaki szybują po niebie jak nie pada.

A dzisiaj prawie wszędzie leje!

[kocynder]

Z opublikowanej mapki jednoznacznie wynika, ze ziemie na wschód od Potoku
Rokitnickiego i Klodnicy (czyli caly Górnoslaski Okreg Przemyslowy), to
historyczna Malopolska, a Slazakami sa wylacznie opolskie pamponie!
Zawsze mi bylo blizej do Krakowa jak do Opola. Teraz rozumiem dlaczego!

[Gość: Pytek]

Teroźniejszego?

Skirz Kresowjoków?

[slezan]

Obawiam się, że rzeczona mapka nie ma z tym nic wspólnego. Ową bliskość
wiązałbym raczej z Twoim nickiem.

[kocynder]

Oczywiscie naszego dyzurnego Superslazaka Slezanka nie moze zabraknac w zadnym
watku. Twoja wypowiedz wcale mnie nie dziwi. Masz wybiorcza optyke (polecam
dobrego okuliste, na zyczenie sluze adresem) Jezeli slezankowi cos nie pasuje
do jego wizji swiata czy Slaska, to rzecz jasna jest bledne, watpliwe pochodzi
od niewlasciwych ludzi, jest zle cytowane, niewlasciwie interpretewowane, etc.
Prawda absolutna pochodzi tylko z ust najwybitniejszego syna ziemi slaskiej
Slezana.
Nic nowego pod sloncem!

[laband]

No to proponuja juzas rzeczowo zaczonc tera godac. A sam ta mapa tak jak mo byc:

www.piastowie.kei.pl/piast/mapy/2.htm

[slezan]

Oooo, ale nam się kolega zbulwersował. Kocynder jest od tego, by bawić publikę -
nie wypadaj z roli.

[Gość: katt]

jako gryfno karta, luod kogo zes jom dostol?

[kocynder]

slezan napisał:

> Oooo, ale nam się kolega zbulwersował. Kocynder jest od tego, by bawić
publikę
> -
> nie wypadaj z roli.

Z przyczyn koniumkturalnych przerzucilem sie na psychiatrie.
Niestety Slazacy maja znikome poczucie humory, wzamian za to znaczne odchylenia
psychiczne.

[slezan]

Istnieje pewna teoria, zgodnie z którą osoby zajmujące się psychiatrią robią to
z uwagi na własne problemy. Ale może to tylko wymysł nieżyczliwych, których w
tym niedobrym świecie nie brakuje.

[Gość: Legniczanin]

Żadnych Małopolan wtedy jeszcze nie było - mogli być co najwyżej
>
> Wiślanie.
A Małopolanie to potomkowie Wiślan :-)
Ciekawe jest też nazewnictwo.Po podziale Śląska na część Bolesława Wysokiego i
Mieszka Plątonogiego,Śląskiem nazywano jedynie część wrocławską a nie opolsko-
raciborską.

[Gość: Legniczanin]

Linia opolsko-raciborsko przyjęła za swój znak innego orła niż śląski.
www.gornyslask.pl/herb/

[slezan]

No tak, orła górnośląskiego. He he he.

Współczesne herby śląskich województw

[ustrinus]

Niezła ta strona z "Rodowodem herbu śląskiego". Tyle, że adaptujący wydawnictwo
zapomnieli dodać 2 pozostałe współczesne śląskie herby - województwa
dolnośląskiego (=współczesna wersja właściwego herbu Śląska,
www.sejmik.dolnyslask.pl/) i opolskiego (=herb Jana II Dobrego,
www.umwo.opole.pl/). Nie wspomnę o dwóch czeskich województwach
(krajach), które mają śląskie elementy w herbach: morawskośląskim
(www.kr-moravskoslezsky.cz/symboly.html) i ołomunieckim (www.kr-
olomoucky.cz/dalsi_index.html#olkraj/hlavni.html - żeby zobaczyć herb trzeba
kliknąć "Informace o kraji" a potem "znak a prapor").
Flaga na stronie www.gornyslask.pl/herb/aktualnyherb.htm nie jest flagą
Górnego Śląska ani tym bardziej Śląska, co sugerowałby nadtytuł, lecz wyłącznie
województwa śląskiego po 1999 r. (jest bardzo charakterystyczna).

[slezan]

Gość portalu: Legniczanin napisał(a):

> Żadnych Małopolan wtedy jeszcze nie było - mogli być co najwyżej
> >
> > Wiślanie.
> A Małopolanie to potomkowie Wiślan :-)
> Ciekawe jest też nazewnictwo.Po podziale Śląska na część Bolesława Wysokiego
i
> Mieszka Plątonogiego,Śląskiem nazywano jedynie część wrocławską a nie opolsko-
> raciborską.

No pewnie - od czasów Wiślan w obecnej Małopolsce nie było żadnych ruchów
ludności. A księstwa opolsko-raciborskiego nie nazywano też Małpoloską.
Stosunkowo wcześnie wprowadzono zresztą określenie "obu Śląsków".

Od kiedy istnieje określenie "Górny Śląsk"

[Gość: JB]

Pisałem już kiedyś o pracy prof. Bańkowskiego (autora m.in. słownika
etymologicznego języka polskiego), który wyodrębnił dwa języki "pierwotne", na
podstawie których powstał współczesny język polski. Jednym z nich był język
zachodni (mieszkańców dzisiejszej Wielkopolski i Dolnego Śląska) oraz język
Lechitów na wschodzie. Wschód zaczynał się od przesieki ślaskiej i obejmował
dzisiejszą Opolszczyznę. Północne dialekty morawskie nazywają się laszske.
Węgrzy, Rusini i Litwini nie znają "Polaków" tylko Lachów (Lengyelorszag,
Lenkija).

[slezan]

Pojęcie istnieje od XV w., choć podzial Śląska na dwie części ma starszą
genezę. Teza Bańkowskiego jest mocno wątpliwa i jest tylkojedną z wielu tez.

[laband]

A sam co wos mozno wiyncyj rozkulo:

www.promarcos.com.pl/historia/cieszyn/narodzin.htm
www.promarcos.com.pl/historia/

[reden6]

www.gy.svitavy.cz/~bc/WEBGYSY/tomsicek.JPG