Ojciec Olsztyna...

[Gość: mamut]

Kto jest zalozycielem Olsztyna... czy utrzymaly sie jakies zapisy na ten
temat... Z tego co obilo mi sie o uszy to jest to Jan z Lask... Czy w takim
razie nie powinien Olsztyn upamietnic tego czlowieka w jakis sposob? Np.
tablica lub nieduzym pomnikiem... Nie zalezy mi na molochach
typu "szubienica". Jendo szkaradzienstwo w miescie to i tak za duzo...

[Gość: kopruch]

www.castlesofpoland.com/prusy/olsz_hist_de.htm

[Gość: kopruch]

No i pare ladnych zdjec do tego !
www.castlesofpoland.com/prusy/olsz_poczt_de.htm

[Gość: kopruch]

"Allenstein - Die große Kreisstadt im Süden


Allenstein, neben Königsberg die bedeutendste Stadt der ehemaligen Provinz
Ostpreußen, wurde erst spät gegründet, der Deutsche Ritterorden hatte im lande
bis weit nach Osten und in das Baltikum längst seine Trutzburgen gegen die
heidnischen Stämme der Prussen und Litauer errichtet, als die Burg Allenstein
auf einer Anhöhe am Ufer des kleinen Flusses Alle erbaut wurde, die Burg
gehörte nicht dem Orden, sondern wurde von Mönchen und Arbeitern des
katholischen Bistums Ermland aufgebaut. Von hier aus missionierten Priester und
Mönche und zogen nach und nach Ansiedler an die Alle heran, wenige Jahre nach
dem Bau der Burg entwickelte sich eine kleine Siedlung, die bereits 1348 in
Chroniken als Ort erwähnt wurde, am 31. Oktober 1353 erhielt der Flecken
Stadtrechte und nannte sich Allenstein, das Domkapitel des Bistums Ermland
bestellte den Ritter von Leysen als Statthalter, der auch die Grundlagen für
die langsam entstehende Stadt legte. Doch es blieben nur 50 Jahre für eine
friedliche Entwicklung des jungen Gemeinwesens, dann wurde die Stadt unterhalb
der Burg Ziel der Litauer und später der Polen, die das weite Land den
deutschen Rittern und den katholischen Priestern streitig machten, allein im
15. Jahrhundert - und zwar 1406 und 1458 - wurde Allenstein zweimal dem
Erdboden gleichgemacht, erst als die Polen zum drittenmal gegen die wieder
aufgebaute Stadt zogen, konnten sich die Verteidiger in der Burg halten, der
erfolgreiche Verteidiger Allensteins war Nikolaus Kopernikus, Domherr des
Ermländischen Kapitels und Statthalter in Allenstein zwischen 1516 und 1524 (er
wird heute in Polen als der bedeutendste polnische Wissenschaftler geehrt und
gefeiert) Die Stadt kam auch im nächsten Jahrhundert nicht zur Ruhe, während
des Dreißigjährigen Krieges kämpften in der Umgebung polnische Truppen gegen
die Regimenter Gustav Adolfs von Schweden, der schwedische König selbst
belagerte Allenstein 1626, konnte die Stadt aber nicht einnehmen, in de
napoleonischen Kriegen rückten im Jahre 1807 französische Truppen in Allenstein
ein, welche die Bevölkerung drangsalierten, raubten, plünderten und schließlich
auch ganze Straßenzüge niederbrannten, die Stadt zählte damals zweitausend
Einwohner, die in 250 Häusern lebten"

[Gość: mamut]

Dziekuje kopruch, na ten temat juz nieco wiedzialem.. pytanie czy Jan z Lask
byl trzonowym zalozycielem czy tylko sprawdza tego iz osada uzyskala prawa
miejskie... jesli jednak jest on praojcem Olsztyna nie byloby wiec zle w jakis
sposob ten fakt uczcic...

[Gość: kopruch]

Gość portalu: mamut napisał(a):

> Dziekuje kopruch, na ten temat juz nieco wiedzialem.. pytanie czy Jan z Lask
> byl trzonowym zalozycielem czy tylko sprawdza tego iz osada uzyskala prawa
> miejskie... jesli jednak jest on praojcem Olsztyna nie byloby wiec zle w
jakis
> sposob ten fakt uczcic...

Jego powolano na Burmistrza , jak Olsztyn prawa miejskie otrzymal!
Istniala ale juz osada przy Zamku , ktora nawet w 1348 wzmiankowano!

[bpkw]

To nie Jan z Lask, ale Jan z Lajs. Chyba Gazeta Olsztynska oglaszala konkurs na
olsztynianina 650-lecia miasta. Nie wiem czy sie juz skonczyl, ale wlasnie Jan
z Lajs byl liderem tego plebiscytu a pietach deptal mu Kopernik.

[Gość: kopruch]

Dla Polakow Jan z Lajs, - dla Niemcow von Leysen.
Lajs jest pruskim wyrazeniem dla Niziny Newskiej.

[Gość: michal]

z tego co pamietam to zaczynal jako syn chlopa, przeszedl przez faze
mieszczanstwa a na koniec zostal nobilitowany: zrobil zawrotna jak na
sredniowiecze kariere.

gdzies na polnocny - zachod od katedry znajduje sie "dom jana z lajs", parcela
na ktorej podobno mieszkal.

on byl takim zasadzca zawodowym, cos przed olsztynem tez zalozyl.

[Gość: mamut]

W takim razie to wystarczylo by na zrobienie go Ojcem Olsztyna...Trzeba
wyciagac opowiesci o takich ludziach na swiatlo dzienne... Wielce budujace..

Dzieki szlachetne...

[Gość: Jan]

Jan z Łajs ma swoją ulicę w Olsztynie. Kto nie wie gdzie niech szuka, a wtedy
dotknie historii. Tam właśnie mieszkał Jan z ŁAJS.

[brzoza]

Ja nie znam niemieckiego i mysle, że na polskim, olsztyńskim forum raczej po
polsku by warto pisać.
Pozdrawiam:)

[Gość: Ruhe]

Ja znam i bardzo mnie zastanowilo zdanie o kierowaniu obroną Olsztyna przez M.
Kopernika. Przed kim to on w końcu bronił miasta? Mnie w szkole uczyli, że
przed Krzyżakami (można sprawdzić w encyklopedii PWN) a z powyższego tekstu
wynika, że przed Polakami.
Pomijając daremną moim zdaniem dyskusję czy Kopernik był Niemcem czy Polakiem,
kwestia tego, kto w końcu atakował wtedy Olsztyn powinna być chyba jednoznaczna.

PS. A największy POLSKI poeta też w koncu napisał: "LITWO, ojczyzno moja"
:-)

[Gość: mamut]

Oh boy,

Ja wiem ze sasiadom zza Odry ciezko jest pojac historie, zwlaszcza iz czesto przez nich byla przeklamywana....Sprawa jednak wyglada prosto... Mikolaj
Kopernik bronil miasta przed Krzyzakami... Olsztyn byl coprawda nie wiele znaczacym punktem strategicznym , ale.... Krzyzacy mieli po czesci
zwiazane rece biorac pod uwage iz ziemie dookola lezace jak i zamek nalezaly do kapituly biskupa Warminskiego... Nie wypada w koncu atakowac
wlasnoci Kosciola i chrzescijan, ale jak nam tez wiadomo Krzyzacy lamali wszelkie prawa jak im sie to podobalo i sam Papiez wielokrotnie nie potrafil
nic wskorac mimo iz skargi naszych krolow tam docieraly nie raz. Co do biskupa ktory trzymal w garsci ta czesc ziem to byl to stryj Mikolaja Kopernika o
ile sie nie myle... Mikolaj byl wtedy kanonikiem, i zarzadzal zamkiem pod nieobecnosc krewnego... W 1448 jesli sie nie myle Krzyzacy postanowil
zaatakowac miasto. Celem ich wyprawy bylo zdobycie zamku z powodu ukrytych w nim powaznych sum, ktorych zdobycie pomogloby Wielkimu
Mistrzowi w prowadzeniu dzialan wojennych z Polska.... Krzyzacy jesli sie nie myle atakowali zima i nie byli przygotowani na opor Olsztyniakow...
Faktem jest iz ataki zostaly odparte i wojska zakonne zabraly sie spod miasta dajac za wygra

[Gość: kot]

michał ma rację ,natomiast ballest to niemiecki nacjonalista a w przypadku
niemca to bardzo blisko do nazizmu. Ptrafi jeno zagotować krew forumowiczom -
prowokator !Co do ojca Olsztyna to może mu wystawić ławeczkę obok Kopernika.
siedział by na niej i to najlepiej by obrazowało znaczenie słowa zasadżca.

[andulka7]

Dokladne daty narodzin i smierci Jan z Lajs - zalożyciela miasta - nie sa
znane, urodzil sie miedzy 1310 a 1320, zmarl po 1388 roku.
Przyszedl na swiat w Lajsach pod Pienieznem. Jego rodzine mozna by okreslic
mianem urzedniczej. Dziadek, wolny chlop Martin przybyl do Prus z Westfalii i
osiadl wlasnie w Lajsach (od staropruskiej nazwy pola - lajs)i byl tam
soltysem. Ojciec Jana z Lajs poslugiwal sie pruskim imieniem Geriko i tez byl
soltysem - ten urzad wowczas z reguly dziedziczono.
Olsztyn otrzymal przwilej lokacyjny weglug prawa chelminskiego 31 pazdziernika
1353 r. Jan z Lajs jako zasadzca czyli zalozyciel otrzymal dwie parcele przy
rynku. Jedna nosi dzisiejszy adres Stare Miasto 11/16 (wschodnia pierzeja) i
tam Jan postawil swoj dom bedacy pierwszym murowanym domem w Olsztynie (budynek
z gotyckimi ceglanymi podcieniami). Druga parcela znajdowala sie na skraju
poludniowo-zachodniej przrzei rynku przy uliczce, ktora obecnie nosi jego imie.

Zacytowalam Ci fragnenty ksiazki Stanislawa Piechockiego "Dzieje olsztynskich
ulic".
Podrowka :)))

[ballest]

Dzieki Andulko, dobrze , ze nie zaczelas, kim KOPERNIK byl, bo tego Polacy
nigdy nie zrozumia.
Cieszy mnie , ze wlasnie Ty napiaslaas, ze Johann Lajs Niemcem byl.
Tu na forum za prawde karaja !!!
:-(

[Gość: mamut]

Nikt Janowi z Lajs nie zaprzecza niemieckiego pochodzenia... Natomiast co do zmian w historii to nie irytuj.... Kto jak kto ale to wlasnie Niemcy maja
talent do zaklamywania historii... Ostatnie stulecie zreszta bylo niejednokrotnie tego dowodem... Nawet starozytny tybetanski symbol ognia i zycia stal
sie we wczesnych latach trzydziestych wielce germanskim symbolem i przez 12 lat sial postrach na polowie globu ziemskiego... Nie jednokrotnie
Niemcy przerabiali historie na swoje kopyto... W czasie II wojny swiatowej nawet polskie dzieci starali sie Niemcy zgermanizowac o ile wyglad
odpowiadal aryjskiemu modelowi... Niemcy na tych terenach byli ludnoscia naplywowa, nie zas rdzenna... Najwieksze migracje ludnosci niemieckiej
na tereny Polski oraz jej ziem lennych odnotowano w drugiej polowie XV i poczatku XVI wieku... kiedy to brat brata w niemczech na stosy wysylal i
rzezie.... Wiali wiec innowiercy przed niechybna smiercia ,u Krola Polskiego szukajac schronienia.... Polska bowiem mimo iz silnie Katolicka to jednak
tolerancyjna byla i milosci dla blizniego chrzescijanina w niej brak nie bylo... Wracajac do historii, no coz niemiecka natura do burzliwych zawsze
nalezala... Niemcy jako takie przez stulecia podzielone na kilkadziesiat ksiastw, panstw czy krolestw bylo i non stop ze soba koty darly.... Ledwo
panstwem zjednoczonym sie stalo to dopiero za skore zaczeli sasiadom zachodzic.... Natura iscie brzydka.... Wara wam od naszej histori, jak ci sie nie
podoba to prosze bardzo niemieckie forum napewno sie znajdzie, szprechaj tam sobie ile wlezie....Tu jestes gosciem wiec uszanuj to i nie irytuj ludzi...

Ja zawsze staram sie znalezc zrozumienie do blizniego nie zaleznie od narodowosci , koloru skory, religi czy kultury... Moji przodkowie tez z roznych
stron swiata pochodzili.... Swiat sie zmnienia... Ludzie sie lacza... Granice sie rozpadaja... Czy losy swiata niczego nie naucza rodzaju ludzkiego... Czy
ostanie stulecie nic nie nauczylo czlowieka... Badz czlowieku czlowiekowi bratem....

Mozliwe iz tym tekstem stworzylem sobie nowych wrogow... trudno... czasami trzeba byc wiernym i

[Gość: michal]

Tak samo jak Niemcy przeklamywac historie potrafia i Polacy. Za to co my mamy
pretensje do Niemcow (germanizacja i takie tam) do nas maja pretnsje Litwini,
Bialorusini, Ukraincy.

Prawda jest taka, ze historia nie jest ani polska ani niemiecka ani
kapitalistyczna ani socjalistyczna. Historia to nauka a ta nie jest na uslugach
zadnego narodu czy ideologii.

Prawda jest jeszcze taka, ze wspolczense narody w dzisiejszym tego slowa
rozumieniu (w skrocie: identyfikacja etnicznosci z panstwowoscia) wyksztalcily
sie ostatecznie w XIX wieku wraz z wprowadzeniem parlamentaryzmu, trojpodzialu
wladzy i takich tam.

Kategorie etnicznosci i narodowsci w takim pojeciu, w jakim my je rozumiemy w
XVI wieku NIE ISTNIALY. Jesli ktos wtedy dyskutowal o etnicznosci to niestosowal
pojec XX wiecznych.

Dlatego wiec wszelka dyskusja o tym czy Kopernik lub Jan z Lajs byli Niemcami
czy Polakami jest po prostu ZENADNA bo oni zapewne nie przykladali takiej wagi
do tego jak my. Dla nich istotne bylo czymi poddanymi sa, a nie jakiej ich
ksiazeta czy krolowie sa narodowosci.

Zapraszam do poczytania ksiazek z teorii narodu: U.Altermat, B.Anderson,
A. Kłoskowska.

[Gość: mamut]

zgadzam sie panie Michale.... ale moj post byl odpowiedzia na zarzut iz my Polacy zmieniamy historie zwiazana z niemcami mieszkajacymi na tych
terenach....

Co zas do etnicznych grup... to pora powoli zdac sobie sprawe iz Europa jest jak jedno polaczone naczynie... To co wydarzy sie w jednym jej koncu
bedzie mialo wplyw na jej drugim koncu... Historia mojej tylko rodziny to historia takze powiazan narodowosciawych... W zylach moich plynie bowiem
polska krew,ale i takze niemiecka, rosyjska, wloska i holenderska.... Jakbym kopal pewnie glebiej to bym pewnie dokopal sie przodkow z innych jej
stron... Faktem jest iz pora zdac sobie sprawe iz my jako Europejczycy jestesmy jedna rodzina... W miare uplywu czasu gdy mieszkancy Europy i swiata
sie przemieszaja jeszcze bardziej, narodowosciowe roznice sie zatra i nie beda mialy znaczenia....wiem ze sa tacy ktorzy nad tym ubolewaja... trudno...
Ja natomiast do poki ktos bedzie zarzucal Polakom i Polsce bezpodstawne zarzuty zmieniania histori bede zawsze bronil ich i jej honor

[Gość: mamut]

Wracajac jednak do wiodacej mysli... Pytalem o "Ojca miasta Olsztyna" ... Dlaczego? Poniewaz uwazam iz niezaleznie od tego czy to byl: Polak, Niemiec
,Szwed, Koreanczyk czy Somalijczyk... to chcialbym aby osoba byla uchonorowana, bo fakt powstania miasta dla Olsztyniakow jest wazny niezaleznie
od tego jaka narodowosc reprezentuja.... Pomnik lub tablica mile widziane by tez byly.... Dziekuj

[andulka7]

Otóż to, Michale, otóż to.
:)

[mw66]

Podoba mi sie dyskusja o ojcu miasta.Mysle , ze sa to dobre watki do
zjednoczonej Europy.

[Gość: Kmieć]

Mieczysław Moczar?

[edico]

Pisał na ten temat Historyk i literat Andrzej Wakar. Przypuszczam, że jego publikacje (w tym na temat Olsztyna) powinny być dostępne w bibliotekach.