GWARA RADOMSKA

[ungur]

COŚ
---

cosi
cośk
coś
cośki
cosij
cośka(o)

cośta-coście
cośtka-coście
cośma-cośmy
cośmka-cośmy
cośmwka-cośmy
cośwa-cośmy
cośwka-cośmy
cośwmka-cośmy
cosiam-coś ja- albo-coś trochę
cośkam-coś trochę-albo-coś ja

Mowa okolic Zakrzewa i Przytyka.

[Gość: kurczak]

No,gadacie jak w górach!
Przepraszam wy przecież Mazowsze.

[Gość: qw]

z radomskiego:

Kto kicha i piarnie, temu się na zdrowie garnie,
a kto kaszle i pobździwa niech się smierci spodziwa.

[ungur]

qw,skąd to jest?
Czy przypadkiem gdzieś nie ze wschodniej częśći radomskiego?
Na Powiślu podobnie gadają.

POZDR.

kurczaku,góry są tylko lepiej przebadane,większość tego co tam u nas też
występuje.

PS
Piszcie ,Krajany, skąd takie ładne gadki znacie-z jakiego rejonu.

[Gość: kurczak]

Te z miasta nie umiejum ludzkim inzykim gadoć.
Uni nowet myślom że inzyk polski jest iysce polski!!!
(hehehe).

[Gość: toja]

[Gość: toja]

ni mos poincio o gwarze.Nie mówi sie gadoć ino godać, i nie uni ino łuny!

[Gość: eeeerty]

jaka radomska??? chyba o chamską gwarę chodzi.

[ungur]

'Chamska'?
Język polski jest uproszczony w stosunku do wiejskich dialektów.
Bierze się to stąd,że szlachta,dawna 'przewodnia siła narodu' była w znacznej
części obcego pochodzenia
(litewskiego,ruskiego,niemieckiego,tatarskiego,ormiańskiego) i źle sobie
radziła z naszą ojczystą mową.
Poza tym na co dzień rozmawiała po łacinie,potem po francusku.
Także mieszczaństwo w dużym stopniu składało się z obcych nacji.
Miasta też bardziej znały niemiecki czy jidisz niż polski.
(Wystarczy posłuchać naszej 'elyty' i 'polytyków' żeby przekonać się iż
słowiański jest dla nich poza zasięgiem-te wszystkie'bhhharzo mhi mhiło',
'dłacego' itd.)...
Stąd też u 'naszych lepiej urodzonych' taka olbrzymia niechęć do wszystkiego co
ludowe.


coś
---

cosi
cośka
cośki
cośk
cosij

cośta-coście
cośtka-coście
cośma-cośmy
cośmka-cośmy
cośmwka-cośmy
cośwa-cośmy
cośwka-cośmy
cośwmkam-cośmy
cosiam(?)-coś ja(?)
cośkam-coś ja,on(?)
cosiek-coś on.

[Gość: kurczak]

Łoj nie lubiom ponki chłopa,nie lubiom.
A przeca te 'puny' ze wsiów pochodzum i ino im słuma z butów wystowa...
Ja bym pedzioł ze 'spanscune chłopy' su duzo gorse od 'ślachty'.
Jak takimu juz siem lepi powodzi to od razu rznie grafa.
Przy tym uwazo ze moze 'głupich' okradoć bo 'lepsy' a 'ślachta-znacy te co przy
korycie' robi co kce.

[Gość: językoznawca]

Gdzie Ty w Polsce widzisz elity? Nie pisz tego nawet w cudzysłowiu! Polityk
to też zbyt duże słowo na określenie ludzi, którzy usiłują nami rządzić. Nie
można więc spodziewać się po nich znajomości języka polskiego. Wystarczy
zwrócić uwagę na to jak mówią dziennikarze! Nagminnie słyszy się perełki typu:
lubiała, kupywać.
Mylisz się, dawna szlachta polska nie była obcego pochodzenia. Ta na Litwie
była oczywiście litewską ale cała reszta to polska szlachta która język polski
znała doskonale, używała w mowie i piśmie. Przykładem niech będzie szlachcic
Jan Kochanowski czy Mikołaj Rey z Nagłowic. W pewnych czasach zapanowała moda
na posługiwanie się językiem francuzkim tak jak teraz jest moda na angielski.
Niezależnie od tego szlachta zawsze była ostoją polskości, języka polskiego też.
Mieszczaństwo pochodzenia polskiego posługiwało się zawsze językiem polskim.
Kontakty handlowe wymogły na nich znajomość języków obcych ale to chyba dobrze.
Obcymi językami posługiwali się mieszczanie obcego pochodzenia. Jeśli chodzi o
różne języki żydowskie to zyskiwały one przewagę w miasteczkach gdzie Żydzi
mięli przewagę liczebną nad Polakami. Takim przykładem może być chociażby
Kazimierz nad Wisłą. Nie jest to jeszcze powód, żeby Polacy zapomnieli swojego
języka.
U tych ludzi, o których piszesz, niechęć do wszystkiego co ludowe wynika z
tego właśnie, że oni Z LUDU! i za wszelką cenę starają się zatrzeć po sobie
ślady. Pozdrawiam

[Gość: toja]

chamstwo nie ma nic wspólnego z gwarą. Gwara to język regionalny lub
środowiskowy, a chamstwo tkwi w zachowaniu.
Sa w naszej gwarze radomskiej słowa, które bardzo mi się podobają choć rzadko
można je juz usłuszeć na naszej wsi. Sa to: zozdrzyk (kokardka), kłodka
(kłódka), latoś (w tym roku).Może jeszcze coś sobie przypomnę...

[Gość: Pan]

Nie gadoj nie gadoj nie rozdziawioj gęby, bo wezne kaminia powybijom zęby!!!

[Gość: kj]

Każdy rodowity Radomianin powie "na dworzu". Wg słownika poprawnej polszczyzny
powinno się mówić "na dworze", a wyrażenie radomskie jest błędne.

[ungur]

Nie tylko 'na dworzu' ale i 'na podwyrzu'
(podwyrze-podwórko).

Jest nawet takie powiedzonko:

'Czajka,czajka
gdzieś zgubiła jajka?

W pyrzu!W pyrzu!
Na podwyrzu!'

[Gość: cuckooland]

oczywiście: wchódź i wychódź.I magister tak tu potrafi zajechać, i pani
nauczycielka w szkole: "wychódźcie dzieci na przerwę".

[ungur]

'Wchódźcie,wychódźcie' to betka,na wsi mówią:'wchódźta,wychódźta' i tak jest w
miarę poprawnie.

Polacy są językowo bardzo zacofani.
W większości krajów na Zachodzie posługiwanie się na co dzień w dialekcie
nikomu nie przeszkadza.
(Szwajcarzy nawet chyba i piszą gwarą w lokalnych dziennikach).
Mówienie gwarowe wcale nie jest błędne a iyno odmienne od kancelaryjnego,
ogólnopolskiego narzecza zw.'polskim'.

[Gość: Ontek]

Dopiero na studiach w Krakowie ktoś zwrócił uwagę na moje "wchódź". A dokładnie
na "chódź". Ktoś nie zrozumiał. Myślał, że mówię "chuć". A ja i tak wolę "na
dworzu" niż poludniowe "na polu".

[Gość: triki]

Jesli jest jakas gwara w Radomoiu , to tylko gwara wiejska, no bo Radom to juz
prawie wiocha. Ci starsi Radomianie i Ci prawdziwi Radomianie mowia ladna,
czysta polszczyzna. A apropos "Na dworze" To juz dawno powinno zaniknac
bo..dworow juz nie ma i jesli wychodzimy to "na podworko" A jesli jest zimno to
nie "na dworze" tylko " na zewnatrz". Pozdrawiam.

[Gość: kurczak]

ohhhohooo!ohoooo!hooo!
Ze śmichu spadym z krzysła!
Radom w połowie XIX w. liczył około 2,5 tys.mieszkańców(z tego połowa
obcoplemieńcy).
Inzyk 'polski' to gwara przybyszów nie mówiących poprawnie po słowiańsku.
Trzo bydź śmisnym by sie tym kwolić!

A za co mo to niby znikoć?
To ludzie tworzum inzyk czy tys poru macherów którzy se ustanowium co jema
pasuje?
Posłuchojta lepi tego bełkotu w rodiu młodziezowym!
Za to sie lepi weźta!

do ungora

[Gość: kurczak]

A nie zauwozyłyś ze rodumskie bordzo siem róźni w wymowie.
Przecie Powiśle to po wiyłkszy cynści mówi po mozowszońsku.
Z drugi struny w północno-zachodni czyści godoli ludziska do niedowno bordzo po
mółpolsku .
W ogóle wydawo miem siem ze dialektologiy żle pooznocoły granice wymowy.
W Policznej moze i godojum w znocny cynści po mozursku,ale we Zokrzewie sum to
iyno letkie dodotki,a te ciach machnły jednum krechum:wszych na północ od liniy
Zwolyń-Przysucha to jedyn worek małóplsko-mazwiecki!
A jo wiym ize na Zachodzie mówium duzo bordzi po mółpolsku nize na wschodzie
(tamok pełno dzikiego Mazura wdarło się we Puśce Jedleńsku).

[ungur]

No,zgadza się.
Radomskie ma dość skomplikowaną historię.
We wczesnym średniowieczu było słabo zaludnione.
Bolesław Krzywousty podzielił swoje państwo między czterech synów
(Statut Krzywoustego 1138 r.):

1.Wielkopolskę otrzymał Mieszko Stary
2.Śląsk Władysław II
3.Mazowsze Bolesław Kędzierzawy
4.Dzielnicę Senioralną(Małopolskę) (która przysługiwała najstarszemu
Władysławowi).

Kazimierz Sprawiedliwy uszczuplił obszar Małopolski,zrzekając się w r.1179
dwóch kasztelanii-bytomskiej i oświęcimskiej-na rzecz dzielnicy raciborskiej.
W XIV w.Kazimierz Wielki odstąpił Zapilcze(ziemie leżące na południe od dolnej
Pilicy do Radomki )Siemowitowi ks.Mazowieckiemu.
Do dziś jednak pełna nazwa m.Białobrzegi brzmi 'Białobrzegi Radomskie.
Radomskie przynależało ściśle do Ziemi Sandomierskiej.
Etnograficznie biorąc jesteśmy Małopolanami Sandomierskimi(Sandomierzanami) tak
jak i :Kielczanie,Lublinianie,Tarnowianie,Opocznianie.

POZDR.

[Gość: kurczak]

A kogo to obchodzi?
Kces by jakiś mundrala z pińcioma magistrami w kiszńi gadał jak jakiś
prymitywny gbur który skończył na kursach wieczorowych osim klasów?
Tyn bogaty,cwany mundrol nie wyobroza se by siem znizać do jejko poźmu!
Un sundzi ze godo lepsym inzykim.
(Łocwiśće ńie wi ze prostoki mojum 5 razy wiksy zasób słów niz oficjolny
polski!).

[ungur]

No i bardzo źle czynią,bo w miejsce gwary od razu wpycha się żargon młodzieżowy
albo poprzekręcana angielszczyzna.
Co do 'tożsamości mazowieckiej' u znacznej części Radomian-to są zdrajcy!
Nie można odrzucać tradycji przodków i przyssawać się do silniejszego tylko
dlatego że śię nienawidzi Kielczan.


dzisiaj
-------

dzisi
dzisiok(ek)
dzisioka
dziśka
dziśki
dzisik(?)
dziśk
dzisij
dzisiej
dzisioj
dzisioju(?)(eju)(?)
dziśkam
dziśkaś

[Gość: zz]

Wchódź, schódź

[Gość: zz]

Wchódź, schódź - to już zostało odnotowane wcześniej. Nie tylko nauczycielka tak
mówi, magister też, doktor i profesor też w Radomiu.

[Gość: kj]

A co z Henrykiem Sandomierskim? Krzywousty też miał takiego syna.

[ungur]

'wchódź,wychódź'-znaczy prawie wszyscy tak mówią...

Bolesław Krzywousty miał oczywiście jeszcze synów:Henryka Sandomierskiego
(zginął w walce z Prusami w 1166r.) oraz Kazimierza III Sprawiedliwego.

No,niestety,Krzywousty świetnie bił się z Niemcami ale zawdzięczamy mu też
rozdrobnienie dzielnicowe kraju...

[Gość: Milena]

Kurczak,przestan!bo sie zsikam ze smiechu!!!

[Gość: toja]

A ja wolę zmarznąć na dworze niż na zewnątrz. Jakoś trochę mniej zimno.

[Gość: [e-mail]]

a w krakowie zamiast iść na dwór mówią iść na pole.
pozdrawiam

[Gość: łobi]

po czemu?
bibloteka
urwią się
dostań mi...
kontrol
więzień
ciapy

[ungur]

Łobi,też to znam:-)

Z JEDNEGO NAGRANIA W PRZYTYKU

tu jest burdelo
ściuchcioł się
zwrok-wzrok
wyciukała mi-wyrzuciła
ty durno pało
co i róż to u innego
w dupe po palcu by wlozł
wyłgo
śmuklerstwo
naguńcem-naganiaczem
łabzok
tatusio
ciele Madejowe
śiuler
nie tykaj mnie
nie wi któremu Bogu służyć
zawiuzem
tym śfinkum
tamty-tamtej
nimo gliku
trzaby zobaczyć
iyy-gdzie tam
całe czasy
jak cajmer żyła
to ślypium nie wierzył
obsadził się-zamieszkał
nich mu grotów nie doł
zapruty-pijany
dwoje takich burzliwych ludzi
poszedł na ku.. mać
rozeszedł się-rozszedł się
skund się wywodzi?-skąd pochodzi?
nie pysknoł
nie względem-nie ze względu
zanim się gapłam(bardzo często zamiast'kapłam')
wzięłam se sto piwa
wody my naloł
koleziunka
cympioł,cympioł do dziewiunty
i dupa psio
przychódź
takie mucki-takie mruki
wybroł się
chałupa wycyckano
co się uśtyrbie
godziwego bata-porządnego bata
cympioł człowiek bidnie
tak se pomyślić
siekierum rumbać
tyk nawozów nie ma
na Hugona ci
rozśarpała
trepy szyjum
kciała
iy-i
bułchory-bachory
sprzedej
takie cigry-nieużyczliwce,rozbrykańce
łachmyta
sionuje
już sam diabeł tego nie wygrzebie
złapoł ci
złapałam za orzydle
wątroba zszargana
remament
poparowały się
haren-harem
prawdziwie to były bogate-napradwę byli bogaci
doł im dobrze po jojach-dał im popalić
mało to-mało tego
ogolić wszystkie książeczki
śmy wpłacili
jejjich robota-ich robota
2 lat jego rajzerki
nie zadrzesz kity i pójdziesz-nie postawisz się i cię wyrzucimy
odwrócił się o całe 360 stopni-zmienił się
pokorny,przytulny
dej Zielunemu ryntem

[Gość: a]

a aa

[Gość: we]

wewe

[Gość: kurczak]

'a aa','wewe' jak wewewe wew Wielgopolsdzce:-)

[ungur]

tam
---

tama
tamo
tamok
tamoka(?)
tamka
tamko
tamoj
tamki
tamoju(?)
tamci-tam właśnie
tamkam(?)-tam właśnie(?)

[Gość: kurczak]

tak to się gadało 800 lat temu.
patrzta,a radomiaki jeszcze tak mówią...

[Gość: @net@]

A wiecie jak wygląda bułka-gryzka? bo warśawiaki nie wiedza i mają zamiast
niej 'bułkę wrocławską'

[gladiator.ek]

W Kielcach też na nią mówią "wrocławska", a żeby było śmieszniej we Wrocławiu
jest ona nazywana "kielecką", a w łodzi "angielką".

[Gość: warchołek]

bardzo mi się podoba wątek z gryzką - to jest jedyne słowo, którego oni tu (tj.
w scyzorkowie) nie rozumieją, cała reszta jest zrozumiała

[Gość: mmmmmmmmmmmmm]

Studiując w kieleckim pewnego dnia chciałam kupić"gryzkę".Pani w sklepie
spojrzała na mne jakna ufo. W kieleckim to jest bulka.Parę lat potem bawiłam w
łodzkiem - tam dowiedziałam się że nie gryzka, nie bułka ...........tylko
angielka.Szok przeżyłam w Lublinie kupując"gryzkę !
Nie gryzka ,nie bułka, nie angielka tylko.........parówka i znów patrzono na
mnie jak na ufo!!!!!!!!!!Pozdrawiam.

[Gość: KIBIC]

Bardzo fajny watek, dobrze byloby odtworzyc ten jezyk i sie nim poslugiwac.
Wtedy bedzie latwiej sie identyfikowac ze sie jest z Ziemi Radomskiej!

Oto co mi sie przypomnialo:

choćta do dumu
weźta tego chłopoka
gdzie idzieta dziewuchy?

[gladiator.ek]

Ale tak to się mówi na wsi kieleckiej ,pod którą Radom się podpina.Trochę
śmieszy mnie takie na siłę wyszukiwanie pseudogwary.W Radomiu ,Sandomierzu czy
Końskich mniej więcej się mówi jak w Kielcach--może troche w Kielcach
twardziej.Poza tym żeby skutecznie odtworzyć jakąś gware to teraz trzeba
zlikwidować TV,bo niestety a moż e i na szczęście posługujemy sie uniwerrsalnym
językiem.
Pozdrawiam i "gratuluję" fantazji...:)

[Gość: KIBIC]

paćta ale mundry
*
aleś durny


tak mowila moja babcia, ktora mieszkala cale zycie pod Radomiem
wcale nie przecze ze podobie w Kielcach ale my mowimy tak jak nasi dziadkowie
mowili spod Radomia a nie spod Kielc, szukaj sobie podobienstw a inni beda
szukac roznic ...

[gladiator.ek]

Ale tak się wszędzie mówiło:) z całym szacunkiem dla Twojej Babci.Dzisiaj TV
wyparła prawie skutecznie i nieodwracalnie prawie wszytskie gwary.Obecnie to
komuś może sie wydawać ze to jakis dialekt ale tak na prawdę to zwykła
niedbałość(z wyłączeniem ludzi starszych). Mój kolega z Radomia uparcie
twierdził ,ze w Radomiu nie czyta się gazetów:) Z kolei moich znajomych z
Dolnego Śląska uderza w Kielcach utwardzanie końcówek,ścinanie "ę". Ale tak czy
owak dzisiaj raczej nie ma juz miejsca na tworzenie gwar, wszytsko
zuniwersalizowała telewizja.
Pozdrawiam ,watek dość ciekawy ,ale często ludzi ponosi fantazjaZ(nie mam
Ciebie KIBOL na myśli)

[ungur]

No,dzięki za informacyje:-)
Niestety,media wszystko ruinują ale ja jeszcze dobrze pamiętam kiedy 'tej
zarazy' nie było.
Na pewno Radom i okolica mówi podobnie jak w Kielcach tyle że bardziej
archaicznie(częściowo po prapolsku a nawet praindoeuropejsku-ale to tylko wsie
na pn.od Radomia).
Szkoda,że nasze dialekty wymierają bo mówimy najbardziej zachowawczo w całym
Świecie Indoeuropejskim.

No,ciekawe,nikt nie zna naszej poczciwej 'gryzki'.


I na koniec praindoeuropejszczyzna z Przytyka-Wieniawy

'Byar'z'dzzyou Wyum'gkha Źdźźijyng'khujjym'.
(Zdaję sobie sprawę,że jestem jednym z ostatnich radomskich'łełunów').
(Pamiętajcie :przydechy i rytm!!!).

[Gość: kurczak]

A cymu niy?
Ślunzoki i Górole tys wyciungojum.

[Gość: [e-mail]]

interesująca najomość przytyka

[domagals]

niezla znajomosc przytyka, gratulacje

[Gość: Ontek]

A co powiecie na radomski "bober"?

[ungur]

'Bober' czyli 'bób'...

A jest też i 'szłam nad lasem','byłem nad stawami'.
Czy to znaczy,że nas przodkowie przyszli tutaj z gór?

[ungur]

Z TARGU W PRZYTYKU

wykraje
bieru,bierum
choćno pogadaj
jus nie godum wcale
ja tam bynajmniej
to sie tak mówi jak jest
oglundali my
i my pogodali
tam cy tam sie wyjsce?(podobno tak mówią pod Sączem-a u nas nie inaczej)
incminia przywióz
ze źróbockim
na dziady jo pójde
nakupił
ile taki sfeterek-po ile...
w chał'pie
koło dum

Starsi z reguły akcentują na pierwszej sylabie,np.
po'jchoł do' Ro'dumjo'.

[Gość: jano]

Proponuję dodać nazwy potraw:
zarzutka - kapuśniak
porka
parzybroda

tych dwóch ostatnich nie jadłem, więc nie wiem co to za potrawy.

[ungur]

Zgadza się:

zarzutka lub zarzucajka-ziemniaki z warzywami oraz 'zarzucona' kapusta kwaszona

porka-utłuczone ziemniaki z mąką i tłuszczem

parzybroda lub pazibroda-kapusta słodka z ziemniakami okraszona tłuszczem(mogą
być dodatki:kiełbasa,boczek itd.).

POZDR.

[ungur]

ZUPY
----

zalewajka-kartofle,żur,śmietana (dawniej dodawano zakwas z żytniej mąki i chleba)

kapłun-wywar z warzyw z zasmażaną słoniną

polewka:
np.'po gotowaniu klusek zostaje 'polewka'-takie resztki;
niektórzy tę 'polewkę' zasmażają i mogą jeść'
(poliwka-woda z ospą-karma dla świń)

baszcz(barszcz):czerwony,biały, z kapusty,z jabłek,śliwek,wiśni,baszcz ukraiński
(warzywa,fasola,buraczki)

owocowa:wiśniowa,śliwkowa itd.

jarzynowa:ogórkowa,pomidorowa,ś ciawiowa itd.

zapalanka-z warzywami 'zapalana mąką'

kartoflanka

krupnik

ryżanka

fasolowa(fasolówka)

grochówka

rosół

żur(zakwaszana mąka,chleb,cebula,czosnek)-z kiełbasą,jajkiem itd.

zupa nic-przegotowane mleko,utarte żółtko z cukrem

'zupa na goźdźiu'-taka żartobliwa nazwa zupy niejadalnej

kapuśniak-słodka kapusta,ziemniaki,warzywa

kapuśniaczek-jak kapuśniak ino bez kartofli

zacierkowa-warzywa i zacierki(kluseczki)

pazibroda-kapusta słodka podgotowana z ziemniakami okraszona tłuszczem

rybna

------

pośnik-wieczerza wigilijna

[Gość: jano58]

Dziękuję za wyjaśnienia. Ostatnio zasłyszane ciekawe wyrazy:
likorz - lekarz
schynięty - (prawdopodobnie)? osoba z wadą kręgosłupa

Tyle na razie. Pozdr.

[ungur]

jano58,ja też dziękuję za przypominanie naszych gwarowych słów!

likorz,lykorz
schynięty-z wadą kręgosłupa

Widzę,że jeszcze gwara nawet we Radomiu nie zanika co mnie osobliwie cieszy.
Byo uny dye dzwońjogjy zyeze górów abo Mazurów myźlum ze u noz do ńmomy zwojjy
myowy.

[Gość: bajarz]

jedna uwaga do spisu potraw radomskich- zupa na gwożdziu to nie zupa niejadalna
tylko zupa ugotowana z tego co pod ręką dostępnego- wzięło się z bajki-legendy
o cyganie który naciągał ludzi mówiąc że ugotuje im zupę z gwoździa(inna wersja
kamienia) jesli użyczą mu miejsca w kuchni, wkładał gwóźdź do gara z wodą, po
czym domadał się soli, pieprzu, ziemniaków, kaszy, mąki, śmietany, cebuli, pęta
kiełbasy, mięsa itp itd po czym zjadali razem, a chłop był szczęśliwy że tak
tanio zjadł (no bo zupa była ugotowana na gwożdziu, no i przyprawach które nie
mają znaczenia jak tłumaczył cygan)
Powszechnie stosowanym nowum wymiennikiem tego zwrotu jest "potrawa na winie"-
wrzucamy do gara co pod ręką się nawinie

[tataratata]

SZłam lasem,polem,drogą,stawami,Wisłą ,morzem...

[Gość: kurczak]

Mnie tys to nerwuje!
Jak można łazić 'lasem abo Wisłą'?
Chodzić to się powinno nogami.

[Gość: B-a]

nie potrafię nadal powiedzieć "smalec". W Radomiu mówi się "szmalec" - i to
brzmi o wiele sympatyczniej.

[kustosz.m]

> "szmalec" - i to brzmi o wiele sympatyczniej.

"szmalec"? - chyba o pieniadzach?!

[Gość: rozumisz]

rozumisz
wytraciło się - zużyło się

[ungur]

'wytraciło się'-nie znam tego;ale 'wyszczerbiło się' jest mi znane.
'szmalcówa':łapówka(?)
'coś o dziewczynie'(?)
'coś w rodzaju kocówy,pobicie,skarcenie'(?)...

[Gość: KIBIC]

Zacznijta wreszcie pisoć po naszemu i poprawiajta jak któś bedzie
wtruncał “medialne” słófka.

2 lat jego rajzerki
A cymu niy?
A jest też i 'szłam nad lasem','byłem nad stawami'.
A jo wiym ize na Zachodzie mówium duzo bordzi po mółpolsku nize na wschodzie
a kto kaszle i pobździwa niech się smierci spodziwa.
A nie zauwozyłyś ze rodumskie bordzo siem róźni w wymowie.
bibloteka
bieru, bierum
bieru,bierum
Bober' czyli 'bób
bułchory-bachory
Byar'z'dzzyou Wyum'gkha Źdźźijyng'khujjym
całe czasy
chałupa wycyckano
choćno pogadaj
choćta do dumu
ciapy
ciele Madejowe
co i róż to u innego
co się uśtyrbie
coś
cosi
cosiam-coś ja- albo-coś trochę
cosij
cośk
cośka(o)
cośkam-coś trochę-albo-coś ja
cośki
cośma-cośmy
cośmka-cośmy
cośmwka-cośmy
cośta-coście
cośtka-coście
cośwa-cośmy
cośwka-cośmy
cośwmka-cośmy
cympioł człowiek bidnie
cympioł,cympioł do dziewiunty
dej Zielunemu ryntem
doł im dobrze po jojach-dał im popalić
dostań mi...
dwoje takich burzliwych ludzi
dzisi
dzisiaj
dzisiej
dzisij
dzisik(?)
dzisioj
dzisioju(?)(eju)(?)
dzisiok(ek)
dzisioka
dziśk
dziśka
dziśkam
dziśkaś
dziśki
gdzie idzieta dziewuchy?
godziwego bata-porządnego bata
haren-harem
i dupa psio
i my pogodali
i my pogodali
ile taki sfeterek-po ile...
ile taki sfeterek-po ile...
incminia przywióz
incminia przywióz
iy-i
iyno letkie dodotki,a te ciach machnły jednum krechum:wszych na północ od liniy
iyy-gdzie tam
ja tam bynajmniej
ja tam bynajmniej
jak cajmer żyła
Jak można łazić 'lasem abo Wisłą'?
Jak można łazić 'lasem abo Wisłą'?
jejjich robota-ich robota
jus nie godum wcale
jus nie godum wcale
już sam diabeł tego nie wygrzebie
Kces by jakiś mundrala z pińcioma magistrami w kiszńi gadał jak jakiś
kciała
kicha i piarnie,
kiedy 'tej zarazy' nie było.
kłodka (kłódka),
koleziunka
koło dum
koło dum
kontrol
łabzok
łachmyta
latoś (w tym roku).
likorz, lykorz (lekarz)
Łocwiśće ńie wi ze prostoki mojum 5 razy wiksy zasób słów niz oficjolny
mało to-mało tego
Mnie tys to nerwuje!
mółpolsku .
na dworzu
na dziady jo pójde
na Hugona ci
na podwyrzu (podwyrze-podwórko).
naguńcem-naganiaczem
nakupił
ni mos poincio o gwarze
nich mu grotów nie doł
Nie mówi sie gadoć ino godać, i nie uni ino łuny!
nie pysknoł
nie tykaj mnie
nie wi któremu Bogu służyć
nie względem-nie ze względu
nie zadrzesz kity i pójdziesz-nie postawisz się i cię wyrzucimy
nimo gliku
obsadził się-zamieszkał
odwrócił się o całe 360 stopni-zmienił się
oglundali my
ogolić wszystkie książeczki
paćta ale mundry, aleś durny
parzybroda
po czemu?
po'jchoł do' Ro'dumjo'.
pokorny,przytulny
poparowały się
porka
Posłuchojta lepi tego bełkotu w rodiu młodziezowym!
poszedł na ku.. mać
prawdziwie to były bogate-napradwę byli bogaci
prymitywny gbur który skończył na kursach wieczorowych osim klasów?
Przecie Powiśle to po wiyłkszy cynści mówi po mozowszońsku.
przychódź
remament
rozeszedł się-rozszedł się
rozśarpała
rozumisz
schynięty-z wadą kręgosłupa
ściuchcioł się
siekierum rumbać
sionuje
śiuler
skund się wywodzi?-skąd pochodzi?
Ślunzoki i Górole tys wyciungojum.
śmuklerstwo
śmy wpłacili
sprzedej
Starsi z reguły akcentują na pierwszej sylabie
SZłam lasem,polem,drogą,stawami,Wisłą ,morzem...
szmalcówa: łapówka(?) 'coś o dziewczynie'(?)'coś w rodzaju
kocówy,pobicie,skarcenie'(?)...
tak se pomyślić
takie cigry-nieużyczliwce,rozbrykańce
takie mucki-takie mruki
tam
tam cy tam sie wyjsce?
tama
tamci-tam właśnie
tamka
tamkam(?)-tam właśnie(?)
tamki
tamko
tamo
tamoj
tamoju(?)
tamok
tamok pełno dzikiego Mazura wdarło się we Puśce Jedleńsku
tamoka(?)
tamty-tamtej
tatusio
Te z miasta nie umiejum ludzkim inzykim gadoć
temu się na zdrowie garnie
to sie tak mówi jak jest
to ślypium nie wierzył
trepy szyjum
trzaby zobaczyć
tu jest burdelo
ty durno pało
tyk nawozów ni ma
tym śfinkum
Tyn bogaty, cwany mundrol nie wyobroza se by siem znizać do jejko poźmu!
Un sundzi ze godo lepsym inzykim.
Uni nowet myślom że inzyk polski jest iysce polski!!!
urwią się
w chał'pie
w dupe po palcu by wlozł
W ogóle wydawo miem siem ze dialektologiy żle pooznocoły granice wymowy.
W Policznej moze i godojum w znocny cynści po mozursku,ale we Zokrzewie sum to
W pyrzu!W pyrzu! Na podwyrzu!'
wątroba zszargana
Wchódź, schódź
'wchódź,wychódź'-znaczy prawie wszyscy tak mówią...
'Wchódźcie,wychódźcie'
'wchódźta,wychódźta'
weźta tego chłopoka
wody my naloł
wybroł się
wyciukała mi-wyrzuciła
wykraje
wyłgo
wyszczerbiło się
wytraciło się
wytraciło się - zużyło się
wzięłam se sto piwa
Z drugi struny w północno-zachodni czyści godoli ludziska do niedowno bordzo po
Za to sie lepi weźta!
zanim się gapłam(bardzo często zamiast'kapłam')
zapruty-pijany
zarzutka - kapuśniak
zawiuzem
ze źróbockim
złapałam za orzydle
złapoł ci
zozdrzyk (kokardka),
Zwolyń-Przysucha to jedyn worek małóplsko-mazwiecki!
zwrok-wzrok

[Gość: kurczak]

W tym synk ize obecnie ludzicha nie mówium cysto!
A pozo tym radumskie dzieli się diolektycznie:to co dobre dla Przytyka i
Zakrzewa nie pasuje Powiślu.
Jo zym za tem aby kozdy pisoł togh joch zno swojum gwore bo nimozno ludziej na
siłe zmuszoć.
Uni sum we winksy cynści z mjosta to nje znojum prowdziwny godkiy ale tys mogum
cosym coś rzyc wartożdźiowygo.

[ungur]

Tak,ale powinniśmy się skupić na prawdziwej gwarze a nie żargonie miejskim!!!!
Stopień posługiwania się dialektem zależy od wielu czynników.
Podam od najsłabiej mówiących do tych którzy jeszcze w 50%
(bo nie sądzę żeby współcześnie ktoś lepiej ciągnął po dawnemu)mówią dawną mową:
1.inteligencja od kilku pokoleń mieszkająca w mieście
2.młoda miejska inteligencja
3.robotnicy
4.chłopo-robotnicy
5.chłopi mieszkający w pobliżu szlaków komunikacyjnych
6.chłopi żyjący w bocznych wioskach:
najstarsi i najmniej wykształceni.

Poza tym nie jest tak,że na danym terenie mówią na jeden sposób!!!
W Przytyku istnieje dużo większe zróżnicowanie niźli w takim Zakrzewie.
Ludzie mówią tak:
1. prosto,np.:'widzis tum chojne?'
2. mocniej:'wjdzjs tum chojnye?'
3.udźwięcznionie:'wjdźizs dtum chojnym?'
4.skrajnie udźwięcznionie:'wjyźdźźjyzs dum chyojnyem'.
W Zakrzewie zachowało się bogate archaiczne słownictwo ale nie ma tendencji do
udźwięczniania.
W Przytyku jakaś część ludzi mówi tak jak 500 lat temu w Starej Polsce
(Młp.Wlkp.):'dzeźdźj dzo łu źdźjebjye złychadźćj?'.
Sam mam tendencję do mówienia dźwięcznego ale robię to w umiarkowany sposób.
No to jak?
Ci co mówią'dźwińja' nie gadają prawdziwą gwarą bo to jest w górach?
A jeśli sam na codzień gadam"źwierzźćjadło' to udaję bo tak się gadało 600 lat
temu?

Otóż nie!
Raz ,że region jest zróżnicowany dialektycznie,a po drugie jedni mówią bardziej
zachowawczo a drudzy 'gwarą młodszą'.
To ,że 20 km dalej tego się nie słyszy co w Zakrzewie i Przytyku nie oznacza
iż tu źle mówią!
Ten obszar był(jest?) po prostu skrajnie archaiczny!!!
Gwara tutejsza była tak trudna,że mój ojciec pochodzący z Powiśla nie był w
stanie dogadać się ze starymi mieszkańcami.
Nikt w to nie wierzy ze względu na jego unikatowość!
A ja na co dzień i tak 'ple'(pielam) i 'mle'(mielę) zupełnie jak w
prasłowiańskim!!!

Piszcie!
Podobno w całym radomskim występują 'archaiczne gwary'.

[tataratata]

Przypomniało mi się jeszcze kilka zabawnych powiedzonek :
'psy przeskakują Olszewskimi'-psy przeskakują przez siatkę od strony Olszewskich
'ty głupjy idyjoto !'
'stanely my na szosy'-przystaneliśmy na szosie...

[ungur]

Moje ojce pochodzą ze wsi a nawet tam mieszkają.
Są jednak wykształceni.
Słabo mówią po wiejsku.

Gwara to nawet się trzyma tyle że na co dzień nikt z nią się nie obnosi...

Idziesz z chłopakami do chliwka , po jakichś 2 piwach zauważasz jak zaczynają
rozmawiać bardziej po ludowemu.
Po trzecim zapominają słów polskich i zamieniają 'przez' na 'bez'(bez pole
np.),pojawia się 'ino' ,'mjołym' itd.
A potem zmienia się wygłos,chłopy prawią bardziej rozciągle i
rytmicznie,twardo-mowa upadabnia się do góralskiej.
Później to już czysta prasłowiańszczyzna!!!
(Ale trzeba mieć mocną głowę).

[Gość: kurczak]

od raz-od razu
drzewianne,drzewniane-drewniane
gminna-gmina
pockojta na mnie
do lassu
tamoj,tamoju-tam
Krzyśkowice-Krzyszkowice
ziaba-żaba
gra w Żyda-odbijanie piłką od muru
gra w dmuchane(monetami)
mjołym-miałem
psi bez-czarny bez
skund(e)śta sum?-skąd jesteście?
po ile (sch) chodzi?-ile kosztuje?
bez pole-przez pole
my-mi

Przytyk,Wolanów

Podwajanie głosek jest dość częste, wielu nawet młodych mówi: 'do
lassu','gminna' itd.

[ungur]

NAZWY MIEJSCOWE WSI OBLAS:

Psiniec
Koziołek
Nad Stawami
Krzyżówki(Przy Figurze)
Brzezina,Brzózki-las brzozowy
Ciemny bór(liściasty,podmokły las)
Gaczkowskie Doły
Suchy-las sosnowy
Dębina,Dąbki-las dębowy
Zagajniki-mlode,gęste lasy sosnowe
Za Stawami
Rybakówka
Smugi(?)
Od Ogrodu(pola)
Ogród
Park
Obleskie Pola(Do Drogi i Za Drogą)
Stary Oblas
Przy Sadzawce
Nowy Oblas(Nowa Wieś)
Czworaki
Obory
Dwór
Oblas Las
Leśniczówka
Grabina-las grabowy
Wygun
Na Charach(Hary)
Na Bagnach(?)

[Gość: hmm]

Zastanawia mnie to mówienie "bez" zamiast "przez" (idem bez pole) ciekawe czy
stąd się wzięło bardzo powszechne w Radomiu (nie wiem czy gdzie indziej też,
nie spotkałem się) z zamianą słowa "przynajmniej" na "bynajmniej" ("nie wiem
jak inni, ja bynajmniej to słyszałem") co daje efekt komiczny bo odwraca
znaczenie słowa.

[Gość: kurczaK]

W niektórych gwarach ta je.
'Bynajmniej' rzeczywiźdźie cynsto słychać.
A cy słyleli wy w Rodumiu podwajanie głosek,np.:
w lessie
biołły
gminna???
Bo to na wsi dość powszechne.

[Gość: aino]

dla osób spoza Radomia wyraźnie słyszalne podwajanie występuje też w
wyraziw "jeść" - u prawie wszystkich osób słychać "jjedzą", "jjemy" itd.

[ungur]

Zgadza się.
Też tak mówię od dziecka(ale podobno powinna się to 'jerowanie' skończyć 800
lat temu...).

[Gość: KIBIC]

a cymu niy?
a jo wiym ize na Zachodzie mówium duzo bordzi po mółpolsku nize na wschodzie
a kto kaszle i pobździwa niech się smierci spodziwa.
a nie zauwozyłyś ze rodumskie bordzo siem róźni w wymowie.
bez pole= przez pole
bez pole-przez pole
bibloteka
bieru, bierum
biołły
bober czyli bób
Brzezina,Brzózki-las brzozowy
bułchory-bachory
Byar'z'dzzyou Wyum'gkha Źdźźijyng'khujjym
byłem nad stawami
całe czasy
chałupa wycyckano
choćno pogadaj
choćta do dumu
ciapy
ciele Madejowe
Ciemny bór(liściasty,podmokły las)
co i róż to u innego
co się uśtyrbie
coś
cosi
cosiam-coś ja- albo-coś trochę
cosij
cośk
cośka(o)
cośkam-coś trochę-albo-coś ja
cośki
cośma-cośmy
cośmka-cośmy
cośmwka-cośmy
cośta-coście
cośtka-coście
cośwa-cośmy
cośwka-cośmy
cośwmka-cośmy
cympioł człowiek bidnie
cympioł,cympioł do dziewiunty
Czworaki
Dębina,Dąbki-las dębowy
dej Zielunemu ryntem
do lassu, gminna
doł im dobrze po jojach-dał im popalić
dostań mi...
drzewianne,drzewniane-drewniane
dwa lat jego rajzerki
dwoje takich burzliwych ludzi
Dwór
dzisi
dzisiaj
dzisiej
dzisij
dzisik(?)
dzisioj
dzisioju(?)(eju)(?)
dzisiok(ek)
dzisioka
dziśk
dziśka
dziśkam
dziśkaś
dziśki
Gaczkowskie Doły
gdzie idzieta dziewuchy?
gminna-gmina
godziwego bata-porządnego bata
gra w dmuchane(monetami)
gra w Żyda-odbijanie piłką od muru
Grabina-las grabowy
haren-harem
i dupa psio
i my pogodali
idem bez pole
ile taki sfeterek-po ile...
incminia przywióz
ino
iy-i
iyno letkie dodotki,a te ciach machnły jednum krechum:wszych na północ od liniy
iyy-gdzie tam
ja tam bynajmniej
ja tam bynajmniej
jak cajmer żyła
jejjich robota-ich robota
jjedzą, jjemy
jus nie godum wcale
już sam diabeł tego nie wygrzebie
kces by jakiś mundrala z pińcioma magistrami w kiszńi gadał jak jakiś niełuk
kciała
kicha i piarnie
kiedy 'tej zarazy' nie było.
kłodka (kłódka),
koleziunka
koło dum
kontrol
Koziołek
Krzyśkowice-Krzyszkowice
Krzyżówki (Przy Figurze)
łabzok
łachmyta
latoś (w tym roku).
Leśniczówka
likorz, lykorz (lekarz)
łocwiśće ńie wi ze prostoki mojum 5 razy wiksy zasób słów niz oficjolny
łun sundzi ze godo lepsym inzykim.
łuni nowet myślom że inzyk polski jest iysce polski!!!
mało to-mało tego
mjołym
mjołym-miałem
mnie tys to nerwuje!
mój ociec
moje ojce
mółpolsku
my-mi
na Bagnach
na Charach(Hary)
na dworzu
na dziady jo pójde
na Hugona ci
na podwyrzu (podwyrze-podwórko).
nad Stawami
naguńcem-naganiaczem
nakupił
ni mos poincio o gwarze
nich mu grotów nie doł
nie mówi sie gadoć ino godać, i nie uni ino łuny!
nie pysknoł
nie tykaj mnie
nie wi któremu Bogu służyć
nie względem-nie ze względu
nie zadrzesz kity i pójdziesz-nie postawisz się i cię wyrzucimy
nimo gliku
Nowy Oblas(Nowa Wieś)
Oblas Las
Obleskie Pola(Do Drogi i Za Drogą)
Obory
obsadził się-zamieszkał
Od Ogrodu(pola)
od raz-od razu
oglundali my
ogolić wszystkie książeczki
Ogród
paćta ale mundry, aleś durny
Park
parzybroda
po czemu?
po ile (sch) chodzi?-ile kosztuje?
pockojta na mnie
po'jchoł do' Ro'dumjo'.
poparowały się
porka
posłuchojta lepi tego bełkotu w rodiu młodziezowym!
poszedł na ku.. mać
prawdziwie to były bogate-napradwę byli bogaci
przecie Powiśle to po wiyłkszy cynści mówi po mozowszońsku
przy Sadzawce
przychódź
psi bez-czarny bez
Psiniec
psy przeskakują Olszewskimi'-psy przeskakują przez siatkę od strony Olszewskich
remament
rozeszedł się-rozszedł się
rozśarpała
rozumisz
Rybakówka
schynięty-z wadą kręgosłupa
ściuchcioł się
siekierum rumbać
sionuje
śiuler
skund się wywodzi?-skąd pochodzi?
skund(e)śta sum?-skąd jesteście?
Ślunzoki i Górole tys wyciungojum.
Smugi
śmuklerstwo
śmy wpłacili
sprzedej
stanely my na szosy'-przystaneliśmy na szosie...
Stary Oblas
suchy-las sosnowy
szłam lasem,polem,drogą,stawami,Wisłą ,morzem...
szłam nad lasem
szmalcówa: łapówka(?) 'coś o dziewczynie'(?)'coś w rodzaju
kocówy,pobicie,skarcenie'(?)...
tak se pomyślić
takie cigry-nieużyczliwce,rozbrykańce
takie mucki-takie mruki
tam
tam cy tam sie wyjsce?
tama
tamci-tam właśnie
tamka
tamkam(?)-tam właśnie(?)
tamki
tamko
tamo
tamoj
tamoj, tamoju-tam
tamoju(?)
tamok
tamok pełno dzikiego Mazura wdarło się we Puśce Jedleńsku
tamoka(?)
tamty-tamtej
tatusio
te z miasta nie umiejum ludzkim inzykim godać
temu się na zdrowie garnie
to sie tak mówi jak jest
to ślypium nie wierzył
trepy szyjum
trzaby zobaczyć
tu jest burdelo
ty durno pało
ty głupjy idyjoto !
tyk nawozów ni ma
tym śfinkum
tyn bogaty, cwany mundrol nie wyobroza se by siem znizać do jejko poźmu!
urwią się
w chał'pie
w dupe po palcu by wlozł
w lessie
w ogóle wydawo miem siem ze dialektologiy żle pooznocoły granice wymowy.
w Policznej moze i godojum w znocny cynści po mozursku,ale we Zokrzewie sum to
w pyrzu!w pyrzu! na podwyrzu!'
wątroba zszargana
wchódź, schódź
'wchódź,wychódź'-znaczy prawie wszyscy tak mówią...
wchódźcie,wychódźcie'
'wchódźta,wychódźta'
weźta tego chłopoka
wody my naloł
wybroł się
wyciukała mi-wyrzuciła
Wygun
wykraje
wyłgo
wyszczerbiło się
wytraciło się
wytraciło się - zużyło się
wzięłam se sto piwa
z drugi struny w północno-zachodni czyści godoli ludziska do niedowno bordzo po
za Stawami
za to sie lepi weźta!
zagajniki-mlode,gęste lasy sosnowe
zanim się gapłam(bardzo często zamiast'kapłam')
zapruty-pijany
zarzutka - kapuśniak
zawiuzem
ze źróbockim
ziaba-żaba
złapałam za orzydle
złapoł ci
zozdrzyk (kokardka),
Zwolyń-Przysucha to jedyn worek małóplsko-mazwiecki!
zwrok-wzrok

[tataratata]

kole-przy
podle-nieopodal
wrócij się,wróć się nazad-zawróć
dwa tygodnie tymu nazad-dwa tygodnie temu
podle mnie-według mnie
na mój rozum-ja uważam
podle drogi-wzdłuż drogi,obok
wte iy wewewte-w tę i tamtą
taczki,taki-taczka
na wywrót-na odwrót,na nice

[ungur]

kropatwy-kuropatwy
dniowały i nocowały
polówka-polowanie
takśmy sie skarali z tym wynglym-kupiliśmy złej jakości węgiel
jesce pod jeich dyktando-jeszcze od nich uzależniony
wziół-wziął
grunt ze teroz
un przepadłby przez te dachy
pojechała na wioski
żeśmy krzykli
wyjeżdżota

[ungur]

rozerwoł jy
Izy,Marychy,Krychy-Iza,Marycha,Krycha
byliśmy na drzewie-pojechaliśmy ciąć drzewo(a nie' weszliśmy na drzewo!')
zakrenciał,okrenciał-zakręcił,okręcił.

[Gość: KIBIC]

Drodzy Krajanie!

Do odtworzenia Kraju Staropolskiego potrzebne jest naturalne spoiwo, którym może
być na przykład nasza Gwara Staropolska. Proponuje troche pisać w tej gwarze
jak to czyni nasz “leader’ ISOX.

my som czujni (isox)

Proszę też wziąść udział w odswieżeniu polskiej mowy sprzed 600 lat w wątku:
GWARA RADOMSKA
Autor: ungur

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=68&w=19233786
KIBIC
Forum Staropolskiego

forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=25582

[Gość: KIBIC]

Drodzy Krajanie!

Zaczalem pisac cos o mojej babci, ktora poslugiwala sie jezykiem staropolskim,
ktory jest tam gdzies u mnie zakodowany i ktory warto odtworzyc. Niestety
wymaga to waszej i innych pomocy.

Sprobujcie ten text poprawic na gware radomska, ktora istnieje lub istniala.
Wydaje mi sie, ze pomieszalem w tym tekscie rozne gwary.


Józefa Dziadura z domu Tomala, Moja Babka

Józefa Dziadurzyna to je moja babka rodzona jesce w wieku 19tym. Una do skół ni
chodzieła i tym inzykim co tera pise godała. Jo siebie mum siem wnucont i
chciołbym ich tego inzyka naucyc. Uni tylko anglicki inzyk znajum. Babcia
Dziadurzyna mioła seść dzieciuchów, ctery cery and dwu synalków. Dziadka Jana
Dziadury nie znołem bo umorł jeden rok jak ja jesce nie buł urodzony. Jak mu sie
zmarło Dziadurzyna ostała z nami

Una beła dobra babka i mój ociec nigdy se z nium nie spiroł. Un był diabeł dla
mojej matuli. Jak kieliszek gorzłki przechylił to mogł jał pobić ale
Dziadurzyny nigdy nie tknoł. Babcia Józefa buła pobozna osoba i co niedziela do
koscioła we Wsoli chodzieła. Una mnie lubieła i prawiła, ze ja jem najlepsy
wnucek bo lubioł cytac i do skół chodzić. Tera insze wnuki mówium, ze babka im
to samo pedziała.

CDN

ZESTAW SLOW I ZWROTOW DO UZYCIA

a cymu niy?
a jo wiym ize na Zachodzie mówium duzo bordzi po mółpolsku nize na wschodzie
a kto kaszle i pobździwa niech się smierci spodziwa.
a nie zauwozyłyś ze rodumskie bordzo siem róźni w wymowie.
bez pole= przez pole
bez pole-przez pole
Bibloteka
bieru, bierum
Biołły
bober czyli bób
Brzezina,Brzózki-las brzozowy
bułchory-bachory
Byar'z'dzzyou Wyum'gkha Źdźźijyng'khujjym
byłem nad stawami
byliśmy na drzewie-pojechaliśmy ciąć drzewo(a nie' weszliśmy na drzewo!')
całe czasy
chałupa wycyckano
choćno pogadaj
choćta do dumu
Ciapy
ciele Madejowe
Ciemny bór(liściasty,podmokły las)
co i róż to u innego
co się uśtyrbie
Coś
Cosi
cosiam-coś ja- albo-coś trochę
Cosij
Cośk
cośka(o)
cośkam-coś trochę-albo-coś ja
Cośki
cośma-cośmy
cośmka-cośmy
cośmwka-cośmy
cośta-coście
cośtka-coście
cośwa-cośmy
cośwka-cośmy
cośwmka-cośmy
cympioł człowiek bidnie
cympioł,cympioł do dziewiunty
Czworaki
Dębina,Dąbki-las dębowy
dej Zielunemu ryntem
dniowały i nocowały
do lassu, gminna
doł im dobrze po jojach-dał im popalić
dostań mi...
drzewianne,drzewniane-drewniane
dwa lat jego rajzerki
dwa tygodnie tymu nazad-dwa tygodnie temu
dwoje takich burzliwych ludzi
Dwór
Dzisi
Dzisiaj
Dzisiej
Dzisij
dzisik(?)
Dzisioj
dzisioju(?)(eju)(?)
dzisiok(ek)
Dzisioka
Dziśk
Dziśka
Dziśkam
Dziśkaś
Dziśki
Gaczkowskie Doły
gdzie idzieta dziewuchy?
gminna-gmina
godziwego bata-porządnego bata
gra w dmuchane(monetami)
gra w Żyda-odbijanie piłką od muru
Grabina-las grabowy
grunt ze teroz
haren-harem
i dupa psio
i my pogodali
idem bez pole
ile taki sfeterek-po ile...
incminia przywióz
Ino
iy-I
iyno letkie dodotki,a te ciach machnły jednum krechum:wszych na północ od liniy
iyy-gdzie tam
Izy,Marychy,Krychy-Iza,Marycha,Krycha
ja tam bynajmniej

jak cajmer żyła
jejjich robota-ich robota
jesce pod jeich dyktando-jeszcze od nich uzależniony
jjedzą, jjemy
jus nie godum wcale
już sam diabeł tego nie wygrzebie
kces by jakiś mundrala z pińcioma magistrami w kiszńi gadał jak jakiś niełuk
Kciała
kicha i piarnie
kiedy 'tej zarazy' nie było.
kłodka (kłódka),
kole-przy
koleziunka
koło dum
kontrol
Koziołek
kropatwy-kuropatwy
Krzyśkowice-Krzyszkowice
Krzyżówki (Przy Figurze)
łabzok
łachmyta
latoś (w tym roku).
Leśniczówka
likorz, lykorz (lekarz)
łocwiśće ńie wi ze prostoki mojum 5 razy wiksy zasób słów niz oficjolny
łun sundzi ze godo lepsym inzykim.
łuni nowet myślom że inzyk polski jest iysce polski!!!
mało to-mało tego
mjołym
mjołym-miałem
mnie tys to nerwuje!
mój ociec
moje ojce
mółpolsku
my som czujni (isox) - jestesmy czujni
my-mi
na Bagnach
na Charach(Hary)
na dworzu
na dziady jo pójde
na Hugona ci
na mój rozum-ja uważam
na podwyrzu (podwyrze-podwórko).
na wywrót-na odwrót,na nice
nad Stawami
naguńcem-naganiaczem
nakupił
ni mos poincio o gwarze
nich mu grotów nie doł
nie mówi sie gadoć ino godać, i nie uni ino łuny!
nie pysknoł
nie tykaj mnie
nie wi któremu Bogu służyć
nie względem-nie ze względu
nie zadrzesz kity i pójdziesz-nie postawisz się i cię wyrzucimy
nimo gliku
Nowy Oblas(Nowa Wieś)
Oblas Las
Obleskie Pola(Do Drogi i Za Drogą)
Obory
obsadził się-zamieszkał
Od Ogrodu(pola)
od raz-od razu
oglundali my
ogolić wszystkie książeczki
Ogród
paćta ale mundry, aleś durny
Park
parzybroda
po czemu?
po ile (sch) chodzi?-ile kosztuje?
pockojta na mnie
podle drogi-wzdłuż drogi,obok
podle mnie-według mnie
podle-nieopodal
po'jchoł do' Ro'dumjo'.
pojechała na wioski
polówka-polowanie
poparowały się
porka
posłuchojta lepi tego bełkotu w rodiu młodziezowym!
poszedł na ku.. mać
prawdziwie to były bogate-napradwę byli bogaci
przecie Powiśle to po wiyłkszy cynści mówi po mozowszońsku
przy Sadzawce
przychódź
psi bez-czarny bez
Psiniec
psy przeskakują Olszewskimi'-psy przeskakują przez siatkę od strony Olszewskich
remament
rozerwoł jy
rozeszedł się-rozszedł się
rozśarpała
rozumisz
Rybakówka
schynięty-z wadą kręgosłupa
ściuchcioł się
siekierum rumbać
sionuje
śiuler
skund się wywodzi?-skąd pochodzi?
skund(e)śta sum?-skąd jesteście?
Ślunzoki i Górole tys wyciungojum.
Smugi
śmuklerstwo
śmy wpłacili
sprzedej
stanely my na szosy'-przystaneliśmy na szosie...
Stary Oblas
suchy-las sosnowy
szłam lasem,polem,drogą,stawami,Wisłą ,morzem...
szłam nad lasem
szmalcówa: łapówka(?) 'coś o dziewczynie'(?)'coś w rodzaju
kocówy,pobicie,skarcenie'(?)...
taczki,taki-taczka
tak se pomyślić
takie cigry-nieużyczliwce,rozbrykańce
takie mucki-takie mruki
takśmy sie skarali z tym wynglym-kupiliśmy złej jakości węgiel
tam
tam cy tam sie wyjsce?
tama
tamci-tam właśnie
tamka
tamkam(?)-tam właśnie(?)
tamki
tamko
tamo
tamoj
tamoj, tamoju-tam
tamoju(?)
tamok
tamok pełno dzikiego Mazura wdarło się we Puśce Jedleńsku
tamoka(?)
tamty-tamtej
tatusio
te z miasta nie umiejum ludzkim inzykim godać
temu się na zdrowie garnie
to sie tak mówi jak jest
to ślypium nie wierzył
trepy szyjum
trzaby zobaczyć
tu jest burdelo
ty durno pało
ty głupjy idyjoto !
tyk nawozów ni ma
tym śfinkum
tyn bogaty, cwany mundrol nie wyobroza se by siem znizać do jejko poźmu!
un przepadłby przez te dachy
urwią się
w chał'pie
w dupe po palcu by wlozł
w lessie
w ogóle wydawo miem siem ze dialektologiy żle pooznocoły granice wymowy.
w Policznej moze i godojum w znocny cynści po mozursku,ale we Zokrzewie sum to
w pyrzu!w pyrzu! na podwyrzu!'
wątroba zszargana
wchódź, schódź
'wchódź,wychódź'-znaczy prawie wszyscy tak mówią...
wchódźcie,wychódźcie'
'wchódźta,wychódźta'
weźta tego chłopoka
wody my naloł
wrócij się,wróć się nazad-zawróć
wte iy wewewte-w tę i tamtą
wybroł się
wyciukała mi-wyrzuciła
Wygun
wyjeżdżota
wykraje
wyłgo
wyszczerbiło się
wytraciło się
wytraciło się - zużyło się
wzięłam se sto piwa
wziół-wziął
z drugi struny w północno-zachodni czyści godoli ludziska do niedowno bordzo po
za Stawami
za to sie lepi weźta!
zagajniki-mlode,gęste lasy sosnowe
zakrenciał,okrenciał-zakręcił,okręcił.
zanim się gapłam(bardzo często zamiast'kapłam')
zapruty-pijany
zarzutka - kapuśniak
zawiuzem
ze źróbockim
żeśmy krzykli - krzyknelismy
ziaba-żaba
Złapałam za orzydle
złapoł ci
Zozdrzyk (kokardka),
Zwolyń-Przysucha to jedyn worek małóplsko-mazwiecki!
zwrok-wzrok

[Gość: .]

/

[Gość: ja]

a dalej

[Gość: xyzxyz]

• slang świętokrzyski IP: *.udn.pl
Gość: ola 19.02.2005 17:24 + odpowiedz

powiedzcie mi jak brzmi w waszym slownictwie 1 osoba liczby pojedynczej
czasownika "kąpać się"? mowi sie "ja kąpię sie" czy "ja kąpę się"?? ja
zawsze uzywalam drugiej wersji ale zaczelam sie zastanawiac czy mowie jak
wiesniara czy to po prostu nasza swietokrzyska gwara??:)


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: kielcok 19.02.2005 17:48 + odpowiedz

To nasza swietokrzyska gwara:))).Poprawna forma to "ja kapię się".


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: kielcok 19.02.2005 17:49 + odpowiedz

Oj, ogonek mi zginal: "kąpię się" oczywiscie:)))


• Re: slang świętokrzyski IP: *.udn.pl
Gość: ola 19.02.2005 18:12 + odpowiedz

ale skoro gwara to w takim razie nie błąd??:)


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: miła 19.02.2005 18:13 + odpowiedz

nie:)


• Re: slang świętokrzyski IP: *.idea.pl
Gość: pooh46 19.02.2005 18:13 + odpowiedz

Po kieleceku często zamiast "ię" mówi się na końcu "ę". Np. złapę, złamę, kąpę.
Dla mnie zagadką jest natomiast, co mówi kielczanin, gdy idzie coś kupować.
Kupę? :-))))) a gdy mówi - to mówę? :-)))))


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: misterxy 19.02.2005 22:36 + odpowiedz

:-) dobre...


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: kielcok 20.02.2005 08:26 + odpowiedz

Gdyby wszystkie czasowniki w jezyku polskim odmienialy sie tak samo, a wiec
inymi slowy - gdyby istniala tylko jedna koniugacja, Twoj zarcik-prowokacja
moglby mnie rozbawic. A tak - to tylko mi pokazuje, ze nie masz wyczucia
jezykowego:))). Popatrz na forme drugiej osoby liczby pojedynczej: zlapiesz,
zlamiesz, kapiesz... jest jakies podobienstwo, prawda? Spolgloski sa miekkie,
bo chyba nie mowisz: zlapesz, zlamesz idt.? A teraz utworz sobie druga osobe
liczby pojedynczej od form, o ktore pytasz. I zauwazysz chyba roznice:))).


• Re: slang świętokrzyski
pooh46 20.02.2005 22:06 + odpowiedz

Ze skruchą przyznaję Ci rację :-)))


• Durszlak a druszlak IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: misterxy 19.02.2005 22:37 + odpowiedz

w gwarze kieleckiej- "druszlak"


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: misterxy 19.02.2005 22:40 + odpowiedz

"na dworze" czy "na dworzu"?
Jestem na... (?) w zaczeniu = na otwartej przestrzeni


• Re: slang świętokrzyski IP: *.internetdsl.tpnet.pl
Gość: jurek 21.02.2005 00:38 + odpowiedz

na dworze :)


• Re: slang świętokrzyski IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl
Gość: misterxy 21.02.2005 21:34 + odpowiedz

to jest jedyna poprawna forma? Drugie wyrażenie nie jest gwarą kiel. ?


• Re: slang świętokrzyski IP: *.udn.pl
Gość: bułka z maslem 06.03.2005 13:54 + odpowiedz

mnie sie wydaje ze powinno mowic sie "na dworzu" poniewaz wyrazenie to nie
pochodzi od dworu krolewskiego tylko od podworka!! co o tym myslicie??


• Re: slang świętokrzyski IP: 213.77.68.*
Gość: Aga 07.03.2005 10:53 + odpowiedz

Oczywiście ,że poprawnie mówi się "na dworze"


• skrzybać IP: *.idea.pl
Gość: pooh46 21.02.2005 18:51 + odpowiedz

Może spróbujemy pokazać słowa mające charakter gwarowy/lokalny (?). Mnie po
zainstalowaniu sie w Kielcach 15 lat temu bardzo spodobało się słowo "skrzybać"
Wolę od "skrobać". Czy znacie jakieś inne ciekawe słowa charakterystyczne dla
świętokrzyskiego?


• Re: skrzybać
d.su 21.02.2005 21:23 + odpowiedz

Ja np zauważyłam określanie dzieci forma "dziecka" (liczba mnoga od dziecko).
Jak dla mnie: forma nieco obraźliwa
Pozdrawiam

[Gość: mazurek(A)]

A psów, ile jest psów?
W Radomiu dwóch, trzech, a nawet czterech.(również u magistrów)

[Gość: KIBIC]

Dlaczego wątek się nie rozwija? To szalenie ciekawe.