polikarp
21.11.06, 10:23
Dwie recenzje:
"Spektaklem "Siedmiu przeciwko Tebom" Jacek Papis udowodnił, że tematy teatru
antycznego mogą nas żywo interesować, że są aktualne tu i teraz
Przedstawienie, mimo że nosi tytuł jednego z dramatów Ajschylosa, nie jest
jego prostą adaptacją. Papis sięgnął także po fragmenty tekstów innych
starożytnych pisarzy - Eurypidesa i Sofoklesa. Każdy z nich starał się w jakiś
sposób zmierzyć z mitami tebańskimi. Łącząc ich historie, Papis jakby
kontynuował te ich próby i opowiadał własną wersję. Jego opowieść nie odbiega
w jakiś jaskrawy sposób od tego, co znamy. Do Teb trafiamy, gdy wiadomo o
kazirodztwie, a dzieci Edypa i Jokasty są dorosłe. Jest już po ustaleniach co
do sposobu sprawowania władzy w mieście - rok po roku mają się zmieniać u
sterów władzy Eteokles (Cezary Jankowski) i Polnik (Adam Pater). Wiemy też, że
Eteokles nie dopuścił jednak do zmiany. Pod murami rodzinnego miasta staje
więc wspomagane przez licznych sojuszników wojsko Polinika. Na naszych oczach
toczą się rozmowy braci. Każdy z nich przekazuje swoje racje. Polinik broni
dawnych umów, chce tego co mu się należy i zostało obiecane. Etelokles chce
władzy tylko dla siebie i liczy, że brat go nie zaatakuje, bo to równałoby się
zdradzie ojczyzny. Przecież wtedy polałaby się krew mieszkańców Teb,
zniszczeniu uległoby miasto. Wyraźnie widzimy też szantaż Eteoklesa. Jest on
tak pewien, że to zadziała, że choć przywdziewa zbroję, to początkowo czuje
się w niej niepewnie, stąpa jak dziecko uczące się dopiero chodzić. Na nic
zdają się słowa sióstr wzywających braci do opamiętania. Bardziej angażuje się
w to Ismena (Ewa Trochim). Nic nie pomaga, dochodzi do walki. Polinik, choć za
nim stała racja, przegrywa. Ginie on i Etelokles. Na scenę wkracza Kreon
(Andrzej Bieniasz), który w wojnie stracił syna i zakazuje grzebać Polinika.
Antygona się sprzeciwia, ale dalszego ciągu znanego już z "Antygony" Sofoklesa
nie widzimy.
Spektakl znakomicie pokazał przyczyny konfliktu, tło tragedii. Reżyser
sprawnie budował kolejne sceny. Całość jest ascetyczna, wyciszona, jakby
wszyscy zamarli na chwilę w przeczuciu katastrofy, w zrozumieniu, że cokolwiek
by tu wybrać, i tak będzie źle. Jednocześnie wszystko dzieje się bardzo
szybko, dynamicznie. W pewnym momencie - przestawienie jest bowiem dosyć
krótkie i trwa niewiele ponad godzinę - widownia wyczekuje ciągu dalszego, nie
dowierzając, że to już koniec. Ale tak właśnie było i jest z rozgrywającymi
się wkoło tragediami. Los dokonuje się w jednej chwili, starczy jeden fałszywy
krok i już po wszystkim. Niczego się nie da się naprawić, odwrócić. Na nic też
potem wszelkie tłumaczenia i usprawiedliwienia. Działać trzeba było wcześniej.
Papis zapowiadał, że stara się pokazać motywację postaci, czyli właśnie to
"wcześniej". Jeśli udało mu się to w przypadku braci i Kreona, to jednak nie
wszystko jest jasne. Dalej nie wiemy, czemu to Antygona (Blanka Kaczorowska)
decyduje się grzebać brata i czemu tebańczycy poparli Eteoklesa, a nie
Polonika. Przecież prawo do Teb obaj mieli takie same. To minusy opowieści.
Plusów jest jednak znacznie więcej - w tym obok już wymienionych ciekawa rola
minichóru stworzonego z Antygony, Ismeny i tebanek czy ilustracje
multimedialne. Te ostatnie można odczytać jako aluzje do znanych naszemu
pokoleniu obrazu wojen - widzimy je, siedząc wygodnie w fotelu przed
telewizorem. Ciekawe są też stroje i ogólnie scenografia Wojciecha Radtke.
Wszystko to sprawia, że jak dotychczas "Siedmiu przeciw Tebom" to dla mnie
najlepsze przedstawienie sezonu." Renata Metzger
I druga z portalu mojradom.pl, niestety niepodpisana. Bożena D?
"Deklamacje ze szkolnej akademii"
"Niedosyt i rozczarowanie - te słowa najlepiej recenzują sobotnią premierę w
radomskim Teatrze Powszechnym. Był to spektakl "Siedmiu przeciw Tebom" w
reżyserii Jacka Papisa.
Reżyser przedstawienia jest zarazem autorem scenariusza, który powstał na
podstawie tekstów wielkiej antycznej trójki - Ajschylosa, Eurypidesa i
Sofoklesa. Artysta chciał opowiedzieć historię, która miała miejsce przed
wydarzeniami, ktore bardzo dobrze znamy z "Antygony". - Dopiero wtedy możemy
zrozumieć motywacje, które kierowały postępowaniem Antygony, Ismeny, Kreona -
mówił na konferencji prasowej poprzedzającej premierę Jacek Papis.
Czy mu się to udało? Niestety nie. Wątpliwości dotycza zresztą całego
przedsięwzięcia. Zobaczyliśmy bowiem przedstawienie nudne, nieporuszajace
żadnym tragicznym losem bohaterów, przedstawienie nijakie. Powiem więcej -
przedstawienie niedokończone, zawieszone w próżni. Był to raczej rodzaj etiudy
szkolnej, żeby nie powiedzieć - szkolnej akademii. Twórcy spektaklu zamierzali
pokazać dramat dwóch braci - Polinika i Eteoklesa, synów Edypa walczących o
władzę; chcieli pytać - jakie są granice władzy, jej etyki, jaka jest
odpowiedzialność sprawujących władzę przed społeczeństwem. I na tym "chceniu"
właściwie poprzestali.
W tragedii greckiej dramaty rozgrywają się pomiędzy bohaterami, którzy
wygłaszają swe kwestie opowiadając zdarzenia "spoza sceny" i siłą samego
tekstu oraz gry aktorskiej pozostaje, czy te dramaty przekonują widza. W
radomskim spektaklu pozostały same deklamacje, histeryczne reakcje Antygony i
na okrasę chór złożony z sióstr Polinika i Eteoklesa.
Niestety, radomski teatr znów wystawia sztukę, na która nikt nie czekał. To
niedobra zapowiedź kolejnego sezonu pod dyrekcją Adama Sroki."
Nie byłem na przedstawieniu, ale skąd aż taki rozdźwięk?
