Muzyka GENTLE GIANT

[Gość: Maciek Makowski]

Wątek ten poświęcony jest technicznej stronie muzyki Gentle Giant.
Poszczególne aspekty omawiane będą na podstawie eseju Geira Hasnesa "The Music
of Gentle Giant".

--
www.mmakowski.com

1. Wstęp

[Gość: Maciek Makowski]

W tym krótkim eseju spróbuję osiągnąć coś prawie niemożliwego: uchwycić i opisać
różne aspekty twórczości Gentle Giant i tym samym umożliwić czytelnikom lepsze
zrozumienie tego, co zespół tworzył i jak tworzył. Jest to o tyle trudne, że
kompozytor może stosować się do wszelkich reguł muzycznej układanki, lecz w
efekcie nie wywoływać emocji u słuchaczy. Wśród znanych kompozytorów klasycznych
są tacy, których muzyka, wypływająca bardziej z umysłu niż z duszy, nie porusza
i nie wywołuje wrażenia, że dokądś zmierza

2. Liczby

[Gość: Maciek Makowski]

Gentle Giant istnieli jako grupa od 1970 do 1980. W ciągu tych dziesięciu lat
nagrali 11 albumów studyjnych, wydali też jeden podwójny album koncertowy. Jeden
z utworów zamieszczonych na singlach nie znalazł się na żadnym albumie, podczas
gdy wszystkie inne utwory singlowe pochodziły z albumów

3. Piosenka

[Gość: Maciek Makowski]

Rock i pop istnieją od pięćdziesięciu lat i w gruncie rzeczy w niezmienionej
formie kultywują popularne piosenki. Piosenki składają się ze zwrotek i
refrenów; czasem dodawane są innego rodzaju sekcje, najczęściej improwizacje
instrumentalne, wstępy i fragmenty kontrastującej melodii, nazywane na ogół
"middle eights" lub "bridges".

Na rock progresywny można patrzeć jako na próbę rozszerzenia tradycyjnego
schematu piosenki o elementy zapożyczone z klasycznych kompozycji. Często staje
się ona częścią większej struktury, w której partie instrumentalne również
odgrywają istotną rolę. W takim wypadku nie mówimy już o piosenkach, lecz o
utworach muzycznych.

[black_lotus]

Podziwiam zaangażowanie w sprawę. Szczerze.

[kozlorf]

> Rock i pop istnieją od pięćdziesięciu lat i w gruncie rzeczy w niezmienionej
> formie kultywują popularne piosenki. Piosenki składają się ze zwrotek i
> refrenów; czasem dodawane są innego rodzaju sekcje, najczęściej improwizacje
> instrumentalne, wstępy i fragmenty kontrastującej melodii, nazywane na ogół
> "middle eights" lub "bridges".

Szczerze powiedziawszy nie wiem, czy w ogóle istnieje taka oficjalna
definicja "piosenki", mam wrażenie, że jest to raczej potoczne określenie.
Owszem, formę tzw. zwrotkową tudzież kupletową często określa się mianem "formy
pieśni", ale jest to raczej potoczne określenie. Z drugiej strony
słowo "piosenka" sugeruje raczej utwór wokalny, który niekonicznie formę
zwrotkową musi mieć (acz najczęściej ma). Należało by również dodać, że rock i
pop w dużym stopniu wywodzą się również z muzyki tanecznej, a i w jakimś tam
stopniu z klasyczego jazzu (New Orleansy i inne takie) gdzie nacisk na stronę
wokalną miał znaczenie drugorzędne. No i z bluesa oczywiście, coć ten akurat
wywodzi się z czystych form wokalnych.

Dodam, iż w subiektywnym odczuciu jakoś trudno mi określić Highway Star'a czy
inne Paranoidy mianem piosenki. Już prędzej określiłym tak "The Wreck" Gentle
Giant, który owszem lubię sobie czasem pośpiewać, w duecie najchetniej.

> Na rock progresywny można patrzeć jako na próbę rozszerzenia tradycyjnego
> schematu piosenki o elementy zapożyczone z klasycznych kompozycji. Często
staje
> się ona częścią większej struktury, w której partie instrumentalne również
> odgrywają istotną rolę. W takim wypadku nie mówimy już o piosenkach, lecz o
> utworach muzycznych.

W moim odczuciu Rock Progresywny największy nacisk kładzie na formę, a słabnie
znaczenie charakteru rozrywkowego. Stara się przemawiać do głębszych odczuć i
emocji, i generalnie jego wartość ma naturę estetyczną. Czyli ogólnie rzecz
biorąc jest tym ambitniejszym odłamem rocka. A pare piosenek, tudzież utworów o
bardziej lirycznym charakterze również pod ten nurt podpada (niech za przykład
posłuży tu "The Reunion" Gentle Giant, "Soon" Yesów, czy chociażby "Thick As A
Brick" Jethro Tull, taka długa dość piosenka z licznymi interludiami
instrumentalnymi).

Pieśń

[Gość: Maciek Makowski]

kozlorf napisał:
> Szczerze powiedziawszy nie wiem, czy w ogóle istnieje taka oficjalna
> definicja "piosenki", mam wrażenie, że jest to raczej potoczne określenie.

Rzeczywiście, z formalnego punktu widzenia powinno być "pieśń". Wydawało mi się
jednak, że w przypadku muzyki popularnej słowo "piosenka" lepiej oddaje
rozrywkowy charakter utworów.

4. Kontrapunkt

[Gość: Maciek Makowski]

Koncepcja kontrapunktu jest ważna dla zrozumienia, w czym Gentle Giant różnili
się najbardziej od współczesnych im artystów rockowych. W piosence melodia jest
najistotniejszym elementem, a rolą instrumentów jest tworzenie dla niej
akompaniamentu, stanowienie podstawy, budowanie faktury, ozdabianie melodii od
czasu do czasu i trzymanie się tej drugoplanowej roli. Czasem pojawiają się
partie solowe, lecz jedynie jako element kontrastujący; częściej stosowane są
instrumentalne wypełnienia, głównie w celu nadanie utworowi faktury.

Kontrapunktyczny sposób myślenia o utworze jest inny. Kontrapunkt oznacza kilka
linii melodycznych granych jednocześnie, rozwijających się w różnych kierunkach,
nuta przeciwko nucie (punctus contra punctus). Muzyka skomponowana w tej
technice miała w założeniu być bardziej interesująca ze względu na wzajemne
uniezależnienie się instrumentów. W efekcie uzyskuje się wrażenie przeplatania
się melodii w głosach w taki sposób, że wszystkie głosy (instrumenty) składają
się na ostateczny efekt muzyczny. W przypadku ekstremalnego kontrapunktu, jaki
można znaleźć w wielu dziełach J. S. Bacha, wszystkie instrumenty są równie
ważne i mogą przejmować od siebie prowadzenie głównego tematu. Równie dobrze
może być jeden instrument prowadzący, którego melodia wydawać się może
najważniejsza, lecz przy dokładnym słuchaniu pojawiają się też melodie innych
instrumentów, rozwijające się wbrew głównej, fascynujące same z siebie.

W rocku jako takim rozwój w kierunku bogatszych form muzycznych rozpoczął się w
1965 roku wraz z eksperymentami The Beatles i przez następne 12 lat grupy
rockowe, aby uczynić swoją muzykę bardziej interesującą i oryginalną,
wykorzystywały elementy klasycznych technik kompozytorskich

5. Riff basowy

[Gość: Maciek Makowski]

Pierwsze kroki w kierunku wykorzystania kontrapunktu w muzyce rockowej zostały
podjęte w momencie, w którym gitara basowa zaczęła grać w tle piosenki riffy,
tj. powtarzające się sekwencje dźwięków ewidentnie kontrastujące z linią
melodyczną. Gentle Giant używali riffów basu od samego początku i można je
usłyszeć na wszystkich ich albumach. W "Giant" odnajdujemy jeden z bardziej
zwyczajnych riffów, jaki niemal każdy zespół mógłby nagrać, podczas gdy w
"Alucard" i "Why Not?" riffy brzmią jak u wczesnych zespołów heavy-metalowych.
Czasem riff podąża za linią wokalną przez kilka taktów a później odchodzi, jak
we "Wreck" i w "Working All Day". Partia basu na "Giant For A Day" jest bez
wątpienia jedną z najprostszych, jakie grupa kiedykolwiek nagrała i trudno w
niej w ogóle odnaleźć riffy, jednak na "Civilian" zespół powrócił do dawnego
sposobu opracowywania linii basu, nieco ją tylko w stosunku do wcześniejszych
dokonań upraszczając. Napięcie w riffie tworzone jest głównie poprzez przeskoki
melodyczne, czasem też przez rytm. W "Plain Truth" bas gra na 5/4 plus 4/4, co
powoduje, że dość typowy skądinąd riff brzmi dziwnie i interesująco. Riff w
"Timing" wydaje się być nieco sztuczny, zbyt dużo jest pochodów w górę i w dół,
lecz generalnie większość riffów Gentle Giant jest znakomita i od nich właśnie
początkujący gitarzyści i basiści rozpoczynają znajomość z utworami zespołu.

Riffy

[Gość: Maciek Makowski]

> generalnie większość riffów Gentle Giant jest znakomita i od nich właśnie
> początkujący gitarzyści i basiści rozpoczynają znajomość z utworami zespołu

W moim przypadku pierwszym fragmentem, z którym zawarłem bliższą znajomość
(czyli który nauczyłem się grać) był riff basu ze środkowej części "The Boys In
The Band".

[kozlorf]

> > generalnie większość riffów Gentle Giant jest znakomita i od nich właśnie
> > początkujący gitarzyści i basiści rozpoczynają znajomość z utworami zespołu

Dziwne dla mnie to stwierdzenie i trochę nie pasujące w kontekście całej
rozprawy. Czy chodzi o to, że początkujący gitarzysta i basista słyszy gdzieś w
radiu dajmy na to "In A Glass House", zaczyna sie uczyć riffu (bo rzeczywiście
znakomity), a potem dowiaduje sie że to Gentle Giant i w ten sposób rozpoczyna
znajomość? Albo może chodzi o generalną tezę, że początkujący gitarzyści i
basiści rozpoczynają znajomość z zespołami od riffów _nie zwracając uwagi na
resztę_, wszystko jedno, czy to Gentle Giant, czy Deep Purple albo inne Black
Sabbath (co raczej źle o nich świadczy jako o muzykach i nie wróży dobrze na
przyszłość - choć, przyznam, zaczynanie od GG a nie, jak to bywa zwykle,
od "Smoke On The Water" rokuje nieco lepiej)?

Ja pamiętam, że pierwszym fragmntem GG, który rzeczywiście nauczyłem się grać
z - nie powiem - całkiem dużą satysfakcją był klawiszowy wstęp do "Experience".
By może pogrywałem wcześniej jakieś riffy na gitarze, ale najwyraźniej nie
utknęło to w mojej pamięci.

rozpoczynanie znajomości z riffami i w ogóle

[vulture]

Każdy od czegoś musi zacząć. Często młodzi ludzie znają jakiś riff czy melodię,
ale nie wiedzą, kto jest autorem/wykonawcą i nie widzę w tym nic dziwnego.
Rozumiem, że przyszedłeś na świat, obdarzony genetycznie wiedzą na temat
klasyki rocka oraz kanonu płyt mniej znanych, a wartościowych. I pozazdrościć,
bo ja np. nie.

Co do rozpoczynania nauki gry na instrumencie, mam wrażenie, że nieważne jest
czy zacznie się od Gentle Giant (cacy) czy od Deep Purple (be), tylko od
indywidualnych chęci i umiejętności grającego. Przynajmniej to stwierdzam,
obserwując znajomych, którzy grają na różnych instrumentach. Zaczynali od
różnych rzeczy i różnie się ich "kariery" potoczyły.

Pozdrawiam

Początkujący muzycy

[Gość: Maciek Makowski]

> > > generalnie większość riffów Gentle Giant jest znakomita i od nich wła
> śnie
> > > początkujący gitarzyści i basiści rozpoczynają znajomość z utworami z
> espołu
>
> Dziwne dla mnie to stwierdzenie i trochę nie pasujące w kontekście całej
> rozprawy. Czy chodzi o to, że początkujący gitarzysta i basista słyszy gdzieś w
> radiu dajmy na to "In A Glass House", zaczyna sie uczyć riffu (bo rzeczywiście
> znakomity), a potem dowiaduje sie że to Gentle Giant i w ten sposób rozpoczyna
> znajomość?

Ja to zinterpretowałem tak, że riffy są pierwszymi fragmentami utworów, których
uczą się początkujący muzycy. I

brzdęk

[vulture]

Może nieco przesadziłem z moją interpretacją wypowiedzi o nauce gry i riffach,
ale jej autor najwyraźniej nie może sobie poradzić z faktem, że ktoś może
docenić dobry riff lub utwór i nie zagłębiać się w dalszą twórczość jego
kompozytora. A są na świecie rzeczy, o których nie śniło się nawet filozofom...

[kozlorf]

> Ja to zinterpretowałem tak, że riffy są pierwszymi fragmentami utworów,
których
> uczą się początkujący muzycy. I

6. Riff gitarowy

[Gość: Maciek Makowski]

Druga część "I Lost My Head" stanowi przykład bardzo dobrych rezultatów
wykorzystania riffów gitarowych. Często grane są one unisono z gitarą basową,
jak w "Three Friends" lub rozpoczynane są przez gitarę, a po kilku taktach
dołącza bas. W "Way Of Life" riff grany na wstępie przez gitarę jest później
powtarzany przez bas. Riffy w "Little Brown Bag" i "All Through The Night"
pisane są tylko na gitarę i nie brzmiałyby dobrze na basie.

7. Patterny

[Gość: Maciek Makowski]

Riffy są rodzajem muzycznego wzoru (ang. pattern), który może być powtarzany.
Aby jednak sklasyfikować sekwencję dźwięków jako riff potrzebny jest specyficzny
charakter, przebojowość. Patterny są pojęciem szerszym. Gentle Giant często
używali ich w celu zbudownia napięcia w utworze; na ogół powtarzali je cztery
razy. Zarówno w "The Advent Of Panurge" jak i w "The Runaway" odnaleźć można
patterny, które trudno nazwać riffami, jednak nie są też melodiami. W
rzeczywistości dokładniejsza analiza utworów Gentle Giant pozwala odkryć
patterny w niemal każdym z nich, w większości schowane pod i pomiędzy innymi
elementami muzycznymi. To właśnie użycie patternów jest najwyraźniejszą różnicą
między Gentle Giant a innymi wykonawcami z kręgu progresywnego rocka. Źródeł
powstania patternów upatrywać można w pasażach gitarowych, tj. w akordach, w
których poszczególne nuty grane są jedna po drugiej, a także w następujących po
sobie falach dźwięków w impresjonistycznej grze na fortepianie. W niemal każdym
utworze Gentle Giant gitara i instrumenty klawiszowe nie grają akordów, lecz
patterny; można je też usłyszeć w partiach większości wykorzystywanych przez
grupę instrumentów. Patterny w "In A Glass House" są szczególnie zwodnicze. W "A
Cry For Everyone", po sekcji wokalnej następuje dość typowa dla Gentle Giant
sekcja instrumentalnych patternów. "The Face" jest zbudowana na
kontrapunktycznym współzawodnictwie pomiędzy patternami granymi przez skrzypce,
wiolonczelę i gitarę.

8. Niezależne partie instrumentów

[Gość: Maciek Makowski]

Prawdopodobnie najbardziej spektakularnym z muzycznych chwytów stosowanych przez
Gentle Giant były niezależne partie instrumentów. Techniki kontrapunktu można
się nauczyć, jednak jest dość trudno stosować go właściwie i bardzo niewielu
kompozytorów posiada naturalny talent w tym kierunku; napisanie partii w
kontrapunkcie przysparza im sporo kłopotu i w efekcie nie stosują tej techniki
często. W przypadku Kerry'ego i Ray'a sprawa ma się zupełnie inaczej, wydaje
się, że dla nich naturalnym było pisanie partii niezależnych, lecz dobrze do
siebie pasujących. Od niezwykłej ostrości w "His Last Voyage" czy we wstępie do
"Free Hand" do rzadko spotykanego piękna w "Mister Class And Quality?" i w "Cogs
In Cogs", te przeplatające się głosy stanowią wraz z patternami znak firmowy
Gentle Giant.

9. Zmiany pomiędzy instrumentami

[Gość: Maciek Makowski]

Muzyka rockowa jest w większości idiomatyczna instrumentalnie, tj. jest jasne, z
myślą o jakim instrumencie utwór został napisany (na ogół jest to fortepian lub
gitara) i próba zagrania go przy użyciu innego instrumentu przynosi nienajlepsze
efekty. W przypadku Gentle Giant najczęściej nie ma to miejsca, partie
instrumentalne są bardziej niż w przypadku innych artystów rockowych niezależne
od konkretnych instrumentów. W "On Reflection" te same motywy są śpiewane, grane
na instrumentach akustycznych a w końcu na rockowym zestawie. W "Way Of Life"
patterny raz są grane na gitarze akustycznej, raz na basie, innym razem na
instrumentach klawiszowych. Bardzo często demo zagrane na gitarze lub
fortepianie rozpisywane było przed nagraniem na różne instrumenty, co można
usłyszeć porównując wydane na "Under Construction" dema z albumowymi nagraniami.
"Schooldays" skomponowane zostało na fortepianie, lecz wstęp został później
przeniesiony na wibrafon. "Acquiring The Taste" zostało napisane na gitarze,
nagrane na syntezatorze analogowym, a w końcu przearanżowane na dwie gitary.

Dema na "Under Construction"

[Gość: Maciek Makowski]

Wydany w 1997 roku album "Under Construction" pokazuje sposób, w jaki zespół
pracował nad utworami. Zamieszczone na nim dema to w rzeczywistości kompletne
utwory, zaśpiewane i zagrane na fortepianie przez Kerry'ego i zarejestrowane na
domowym magnetofonie. Na ogół potrzebne były dwie ścieżki

10. Hoquetus

[Gość: Maciek Makowski]

Dzięki zastosowaniu techniki hoquetus fraza muzyczna wydać się może bardziej
interesująca. Frazę dzieli się na małe fragmenty po jednej, dwie lub trzy nuty i
każdy taki fragment grany jest przez inny instrument. Sztuczkę tę można usłyszeć
przy wejściu partii instrumentalnej po pierwszej sekcji wokalnej w "Knots".
Innym przykładem jest długie narastanie w "Proclamation", po środkowej sekcji
instrumentalnej, kiedy to jednotaktowa fraza nie tylko grana jest przez różne
instrumenty, ale też rozłożona jest na szesnaście powtórzeń, przy czym w prawie
każdym z nich dodawana jest kolejna cząstka całej frazy.

11. Zmiany instrumentów

[Gość: Maciek Makowski]

Większość wykonawców koncentruje się na jednym, wybranym instrumencie,
ewentualnie na śpiewie. Inaczej jest w przypadku Gentle Giant. Każdy z członków
zespołu śpiewał i grał na różnych instrumentach i to nie sporadycznie

12. Instrumentacja

[Gość: Maciek Makowski]

Jeśli po fragmencie chóralnym, brzmiącym jak śpiew kościelny, następuje burzliwa
sekcja rockowa, tworzone jest napięcie. Na potrzeby prowadzenia muzycznej
opowieści Gentle Giant mieszali w swoich utworach wiele różnych stylów
muzycznych. "The Advent Of Panurge" jest doskonałym przykładem instrumentacji,
która za sprawą partii trąbki i fletu, łagodnego, lirycznego tenoru oraz
łacińskiego śpiewu przenosi słuchacza do okresu średniowiecza po to tylko, by
obudzić go zwodniczymi, dwudziestowiecznymi rytmami i funkowym basem odgrywanymi
przez rockowy kwartet jako podkład wciąż łacińskich partii wokalnych.

13. Wykorzystanie nietypowych instrumentów

[Gość: Maciek Makowski]

Wydaje się, że gra przy użyciu czysto rockowego instrumentarium nie przynosiła
Gentle Giant wystarczającej satysfakcji, bo instrumentów do swej muzyki
poszukiwali dosłownie wszędzie. I, co niesamowite, ze znakomitym efektem. Na
słuchaczach z niechęcią wspominających czasy nauki gry na flecie prostym w
szkole, niezwykłe wrażenie zrobić mogą cztery flety grające kontrapunkt i do
tego z wyraźnym rockowym pazurem. Nagle, nie wiadomo dlaczego, ograna melodia
"Yankee Doodle" staje się interesująca jako część "The Famous Recorder Quartet",
granego na koncertach w środkowej części "The Advent Of Panurge". W wykonywanym
na żywo "Drum And Percussion Bash" trzech muzyków gra na ksylofonach. Stare,
domowe organy znajdują swoje miejsce w "Way Of Life", regał, jeszcze inna
odmiana małych organów, w "Dog's Life". W "Black Cat" ni stąd ni zowąd pojawia
się kwartet smyczkowy. W "The House, The Street, The Room" słychać istny pochód
instrumentów, które wchodzą, grają motyw w opozycji do pozostałych, kończą,
pojawiają się ponownie... "Inmate's Lullaby" i "Design" opierają się na różnych
instrumentach perkusyjnych (o określonej i nieokreślonej wysokości dźwięku). W
tym wszystkim nie ma pretensji

14. Zwodnicze rytmy

[Gość: Maciek Makowski]

Można by stwierdzić, że muzyka Gentle Giant nie zawsze jest bardzo trudna do
zagrania, jednak gdy się słyszy innych muzyków usiłujących ją wykonywać łatwo
jest zrozumieć, w jakim sensie członkowie zespołu byli świetnymi
instrumentalistami. Wszystko opierało się na ich niesamowitym instynkcie
rytmicznym i sposobie, w jaki ze sobą grali. Inaczej niż w przypadku wielu
innych zespołów progresywno-rockowych nietypowe metrum zdarzało się u Gentle
Giant dość rzadko; raczej grali mylące patterny w metrum 4/4, tak, że dźwięki
nie rozbrzmiewały wtedy, kiedy należało się ich spodziewać. Byli w tym graniu
niezwykle precyzyjni. Partie perkusji były równie starannie przemyślane jak te
innych instrumentów i stanowiły solidną podstawę, na której pozostałe głosy
mogły się w niestandardowy sposób rozwijać. Tę technikę zespół dopracowywał z
albumu na album, aż do ekstremalnego pod tym względem utworu "For Nobody", w
którym uderzenia dźwięków następują w momentach, w których najmniej należałoby
się ich spodziewać.

Poza tym Gentle Giant stosowali czasem nietypowe podziały rytmiczne, jak w
noszącym wyraźne piętno reggae "Give It Back", w którym grają na 12/8; dość
typowo, można by pomyśleć, dopóki nie uświadomi się sobie, że rytm składa się z
dwóch części: 7/8 i 5/8, przez co akcenty i zmiany akordów następują "zbyt
wcześnie" lub "zbyt późno". "Another Show" jest na 5/4, podobnie jak sekcja
improwizacji w "Schooldays" i jedna z sekcji "Proclamation"; "Black Cat" i
fanfary w "Funny Ways" grane są na 7/8.

W wielu utworach metrum jest trudne do uchwycenia, ponieważ rytm nie jest nadany
na samym początku, na przykład w "Time To Kill", "So Sincere", "Proclamation"
czy "Number One". W efekcie trzeba posłuchać utworu kilka razy zanim zacznie się
rozumieć (i podziwiać) to, co się w nim tak na prawdę dzieje.

15. Pomijanie dźwięków w celu budowania napięcia

[Gość: Maciek Makowski]

Często zespoły próbujące grać w nietypowych podziałach rytmicznych grają
sekwencje ósemek lub szesnastek. Podobnie postępują, gdy grają szybko w typowym
metrum, jak 4/4 lub 12/8. W wypadku Gentle Giant jest inaczej: można powiedzieć,
że zespół usuwał z tych sekwencji pojedyncze dźwięki, tak, że owe brakujące
dźwięki budowały napięcie. Tylko wtedy, gdy sekwencje dźwięków tworzyć miały
fakturę utworu, jak w przypadku partii fortepianu we wstępie do "Free Hand" czy
prostych patternów w "Giant For A Day", sekwencje te pozostają nienaruszone. W
pozostałych przypadkach zespół bardzo rzadko wykonywał ciągłe sekwencje równych
wartości; w efekcie wewnątrz fraz tworzą się małe akcenty zaburzające percepcję
rytmu. Ta sztuczka znalazła zastosowanie w niemal każdym utworze Gentle Giant; o
ile "River" jest sam z siebie dość trudny do rozpracowania, to "I Lost My Head"
jest znakomitym przykładem jak w ten sposób z dość typowej piosenki można zrobić
coś na prawdę zwariowanego. Nawet w z założenia prostszych utworach, jak "Two
Weeks In Spain" i "I'm Turning Around", w najmniej spodziewanych momentach
pojawia się rytmiczna ambiwalencja. Kiedy nowy fan przedstawia się starym
wyjadaczom Gentle Giant, pierwsze pytanie, jakie mu zadają nie brzmi jaki jest
jego ulubiony utwór czy album, lecz gdzie jest akcent w "Two Weeks In Spain".

16. Polirytmia

[Gość: Maciek Makowski]

Grupa często rozpoczynała jednym rytmem by za chwilę wprowadzić kolejny, podczas
gdy pierwszy się nie zakończył. "So Sincere" rozpoczyna się czymś, co zdaje się
być sekwencją ósemek, dopóki nie wejdzie perkusja, kiedy to okazuje się, że w
rzeczywistości były to triole, które w dodatku nie rozpoczęły się na "raz". Mamy
więc tu metrum 6/8 wraz z 4/4, dość typowy chwyt w muzyce Gentle Giant. W "Cogs
In Cogs" różne instrumenty grają różne rytmy w środkowej części instrumentalnej
i to, co na początku sprawia wrażenie motywu na 3/4, stopniowo, gdy pałeczkę
przejmuje perkusja i bas, przeistacza się w 12/8 z czterema akcentami na takt; w
tym czasie gitara gra swoje na 15/8.

17. Polimetria

[Gość: Maciek Makowski]

Ostatni przykład to w rzeczywistości przykład polimetrii

[Gość: Kiedy koniec ?]

[Gość: Maciek Makowski]

Cykl będzie się składał z 35 odcinków.

18. Fortepian jako instrument rytmiczny

[Gość: Maciek Makowski]

Wykonawczą umiejętnością, która w znacznym stopniu zanikła w efekcie
powszechnego wykorzystania elektronicznych instrumentów klawiszowych, jest
zróżnicowanie uderzenia w klawisze. Umiejętność ta stawała się w ciągu wieków
coraz bardziej istotna i około stu lat temu kompozytorzy zaczęli wykorzystywać
potencjał fortepianu jako instrumentu rytmicznego. Szeroki zakres takiego
wykorzystania prezentuje Kerry Minnear, wygrywając mniejsze lub większe motywy w
kontrapunkcie do innych instrumentów, ze szczytowymi w tej dziedzinie
osiągnięciami w postaci "So Sincere" i "Interview". Kerry grał też znakomicie na
instrumentach perkusyjnych o określonej wysokości dźwięku (ang. tuned
percussion) i często w podobny sposób wykorzystywał fortepian.

19. Uderzenie

[Gość: Maciek Makowski]

Uderzenie Kerry'ego ma szczególne znaczenie dla kompozycji Gentle Giant. W
partiach instrumentalnych "Free Hand" można usłyszeć, jak umieszcza krótkie
akordy organowe pomiędzy innymi dźwiękami, zawsze przed akcentem i zawsze z
niewielkimi różnicami w długości trwania. Grając na klawesynie w "The Runaway"
starannie umieszcza dźwięki poza rytmem, w niespodziewanych miejscach. W "Mister
Class And Quality?" gra drugą i trzecią nutę w triolach podczas gdy bas gra
pierwszą. Jest to wykonawczo trudne, lecz bardzo skutecznie buduje napięcie.

20. Wykorzystanie dynamiki, narastania, kontrastu

[Gość: Maciek Makowski]

Gentle Giant nie mają sobie równych w sztuce wykorzystania dynamiki. Często
grają patterny dodając w tle grające coraz głośniej organy, równie często
podobnie wykorzystują perkusję, pojawiającą się z tyłu w stałym crescendo, aż do
apogeum w kolejnym, głośnym fragmencie. W "On Reflection" zestawiają
kontrastujące ze sobą szybkie sekcje na początku i na końcu z powolnym
fragmentem środkowym, we wszystkich używając tego samego materiału melodycznego.
W "Way Of Life" i "The Runaway" umieszczają łagodne chorały pomiędzy rockowymi
sekcjami. "Experience" jest dobrym przykładem na przeplatanie chorału z riffem
basowym; po zakończeniu chorału riff jest kontynuowany, oczekuje się pojawienia
się czegoś w momentach ciszy pomiędzy powtórzeniami, aż nagle muzyka eksploduje.
We "Wreck" występuje kontrast pomiędzy piosenką ludową w tonacji mollowej a
liryczną, barokową sekcją przeskakującą pomiędzy trybami moll i dur. W "The
House, The Street, The Room" zestawione zostały dość mroczne partie instrumentów
rockowych z łagodnie przepływającymi pomiędzy instrumentami akustycznymi
klasyczno-współczesnymi interludiami. Rytmiczne skoki i zatrzymania we "Free
Hand" są prawdopodobnie najbardziej odważnym zastosowaniem kontrastu
dynamicznego: zestawione jest pełne forte z całkowitą ciszą.

"Heroes" jest najlepszym przykładem utworu Gentle Giant, w którym skoncentrowali
się na dynamicznym narastaniu w partiach instrumentów. W celu zbudowania
dynamiki używali też głosów wokalnych, jak we "Freedom's Child" gdzie Kerry
śpiewa pierwszą zwrotkę, Phil drugą, a Derek trzecią.

21. Brzmienie w różnych stylach

[Gość: Maciek Makowski]

Trudno jest stwierdzić, jak tak na prawdę Gentle Giant chcieli brzmieć. Czasem
był to rock, zwłaszcza na późniejszych albumach, na wcześniejszych z kolei
brzmienie bardziej przypominało jazz, szczególnie w "The Moon Is Down" i "The
Edge Of Twilight"

22. Quasi-style

[Gość: Maciek Makowski]

Grupa często była określana jako stylizująca na średniowiecze i renesans. Nic
bardziej błędnego, wrażenie to powstawało na skutek zastosowania takich a nie
innych instrumentów, niektórych linii melodycznych i kontrapunktu. We
fragmentach "Talybont" brzmi jak utwór renesansowy, ale jest to w tym samym
stopniu utwór rockowy. "The Famous Recorder Quartet" jest w rzeczywistości dość
trudny do zagrania, a jego język tonalny i rytm pochodzą z początków XX wieku,
choć dźwięk fletów powoduje, że brzmi jak muzyka dawna. Historia opowiadana w
"Raconteur Troubadour" jest średniowieczna, ale sama muzyka zapożycza u
angielskich kompozytorów romantycznych z wczesnych lat XX wieku. Gentle Giant
używali konkretnych stylów tam, gdzie im pasowało. "Three Friends" brzmi, jakby
było wykonywane w kościele, lecz nie jest to typowy styl kościelny ze względu na
atak elektrycznych instrumentów grających w opozycji do chóru i organów.

23. Modalność

[Gość: Maciek Makowski]

Słowem bardzo często używanym przy wyjaśnianiu melodii we współczesnej muzyce,
czy to w klasycznej, czy w jazzie, folku, lub rocku, jest "modalny". Określenie
pochodzi z organizacji skal dźwiękowych stosowanej w starożytnej Grecji i w
skrócie może być opisane jako wykorzystanie skal, w których układ dźwięków jest
inny niż w klasycznych skalach minorowych lub majorowych. Niektóre skale, jak na
przykład całotonowa w improwizacji w "The House, The Street, The Room",
wymyślane są przez samych kompozytorów

24. Język harmoniczny

[Gość: Maciek Makowski]

Gentle Giant często stosowali skomplikowane akordy i nieoczekiwaną harmonizację
melodii, ale nie byli w tym względzie specjalnie awangardowi, gdy porównywać ze
współczesnymi kompozytorami klasycznymi. Ich język harmoniczny był raczej dość
tradycyjny, czasem linie kontrapunktyczne przeplatają się jak w muzyce
renesansowej i barokowej z dwudziestowiecznym rytmem i trafiającymi się od czasu
do czasu zwrotami, czasem przypominają utwory neoklasycystycznych kompozytorów z
pierwszej połowy XX wieku. Pomimo to niezwykle rzadko stosowali tradycyjne
pochody akordów i nie tworzyli utworów, w których na jeden takt przypada jeden
akord. Harmonie są raczej wynikiem tego, co dzieje się w liniach melodycznych.
To kolejny element, który oddala Gentle Giant od innych twórców rocka
progresywnego. W niektórych utworach na późniejszych albumach akordy traktowane
są w sposób bardziej tradycyjny, czasem są dość proste, ale jest to raczej
wyjątek potwierdzający regułę.