Muzyka GENTLE GIANT

24. Język harmoniczny

[Gość: Maciek Makowski]

Gentle Giant często stosowali skomplikowane akordy i nieoczekiwaną harmonizację
melodii, ale nie byli w tym względzie specjalnie awangardowi, gdy porównywać ze
współczesnymi kompozytorami klasycznymi. Ich język harmoniczny był raczej dość
tradycyjny, czasem linie kontrapunktyczne przeplatają się jak w muzyce
renesansowej i barokowej z dwudziestowiecznym rytmem i trafiającymi się od czasu
do czasu zwrotami, czasem przypominają utwory neoklasycystycznych kompozytorów z
pierwszej połowy XX wieku. Pomimo to niezwykle rzadko stosowali tradycyjne
pochody akordów i nie tworzyli utworów, w których na jeden takt przypada jeden
akord. Harmonie są raczej wynikiem tego, co dzieje się w liniach melodycznych.
To kolejny element, który oddala Gentle Giant od innych twórców rocka
progresywnego. W niektórych utworach na późniejszych albumach akordy traktowane
są w sposób bardziej tradycyjny, czasem są dość proste, ale jest to raczej
wyjątek potwierdzający regułę.

25. Dziwne melodie

[Gość: Maciek Makowski]

Członkowie grupy przykładali dużą wagę do tworzenia zaskakujących i
interesujących partii wokalnych, skaczących to w górę, to w dół, w odróżnieniu
od typowych popowo-rockowych melodii, w których występuje stosunkowo mało ruchu
i frazy są powtarzane. Czasem sprawia to wrażenie, jakby partia wokalna mogła
zostać zagrana na dowolnym instrumencie. Melodie wokalne z reguły nie są
specjalnie atonalne, zaś element zaskoczenia uzyskiwany jest dzięki
nieoczekiwanym przeskokom i nietypowym podziałom rytmicznym. Melodia
"Aspirations" zawiera na przykład sporo kwart przeplatanych kwintą, oktawą,
kwartą zwiększoną i sekstą wielką, a wszystko to już w pierwszej zwrotce.

Warto zauważyć, że Gentle Giant swobodnie stosowali modulacje, to jest
przechodzili z jednej tonacji do innej, czasem tylko na jeden takt. To dodaje
wyjątkowości ich melodiom i jest kolejnym powodem, dla którego wydają się dość
nietypowe. Czasem szybko przeskakują w ramach jednego taktu pomiędzy tercją
wielką i małą, jak w "Isn't It Quiet And Cold?", czasem tercje te nakładają na
siebie, jak w "Schooldays".

Niekiedy Gentle Giant na dłużej lub na krócej umieszczali partie wokalne "w
niewłaściwym miejscu", jak w "Prologue", gdzie melodia jest prosta, lecz jest o
ósemkę opóźniona w stosunku do rytmu utworu i w efekcie znajduje się wciąż
pomiędzy ćwierćnutami granymi przez bas. W "Schooldays" słowa trójsylabowe
podzielone zostały tak, że pierwszy wokalista śpiewa pierwsze dwie sylaby, a
drugi drugą i trzecią sylabę, ale druga sylaba (śpiewana przez obu) nie jest
wypowiadana w tym samym momencie. Nic dziwnego, że czasem muzyka Gentle Giant
wydaje się dość nietypowa.

26. Dziwne akordy

[Gość: Maciek Makowski]

Jakkolwiek dziwna nie wydawałaby się muzyka Gentle Giant, przy bliższym
spojrzeniu okazuje się, że w porównaniu ze współczesną muzyką klasyczną
nietypowych i rozbudowanych akordów jest stosunkowo niewiele. Harmonicznie
utwory są często tradycyjne, a przynajmniej bardziej w stylu neoklasycyzmu z
pierwszej połowy XX wieku. Utwory takie jak "Proclamation" i "So Sincere"
wyróżniają się nowoczesną i bardziej skomplikowaną harmonią, jednak ich
"dziwność" opiera się w głównej mierze na gwałtownych i niespodziewanych
zwrotach, np. przy prostych akordach rozbitych na patterny, w których niektóre
dźwięki zmieniają się z powtórzenia na powtórzenie. Innym często stosowanym
chwytem jest niestandardowe następstwo typowych akordów.

27. Bitonalność

[Gość: Maciek Makowski]

W celu uzyskania efekt nietypowo, zaskakująco brzmiącej muzyki kompozytorzy
często stosowali bitonalność, tj. jednocześnie występujące w głosach różnych
instrumentów różne centra tonalne. Już w "Giant" wokalista śpiewa w tonacji
e-moll podczas gdy gitara basowa gra w f-moll. Technika ta była jednak rzadko
stosowana prze Gentle Giant. Grupa nigdy też nie odchodziła od centrum
tonalnego, jak ma to miejsce w przypadku muzyki dwunastotonowej.

28. Wprowadzanie tematów

[Gość: Maciek Makowski]

Żaden inny artysta progresywno-rockowy nie stosował klasycznej techniki
zaznaczania tematów w tym stopniu, co Gentle Giant. Czasem prowadzili temat na
jednym instrumencie po to, by później powtórzyć go na innym, lub z
towarzyszeniem innych akordów albo instrumentów niż na początku, jak ma to
miejsce w "Talybont". Często temat prezentowany jest na początku utworu
samodzielnie po to, żeby mógł być dokładnie usłyszany, a później zespół
rozpoczyna zabawę wokół niego. W "Giant" organy rozpoczynają temat solo, później
wchodzi riff basowy, aż w końcu temat organowy wchodzi powtórnie w kontrapunkcie
do riffu.

29, Rozwijanie tematów

[Gość: Maciek Makowski]

Temat otwierający "Giant" jest później śpiewany we fragmencie chóralnym; chór
nie ogranicza się do powtórzenia tematu, lecz śpiewa dalej, rozwijając go,
wykorzystując jego fragmenty do budowania nowych motywów. Gentle Giant niezwykle
sprytnie przekształcali małe fragmenty utworów w nowe motywy, jest to jeden z
ich najbardziej ewidentnych znaków firmowych. We "Wreck" początkowe dźwięki w
tonacji mollowej są później powtórzone w części lirycznej, z tymi samymi
interwałami, dostosowanymi jedynie o tyle, że teraz brzmią, jakby były w tonacji
durowej. Początkowe pięć dźwięków w "On Reflection" znaleźć można później w
wolnej części, z innymi wartościami rytmicznymi i śpiewane dwa razy wolniej.
Początkowy motyw wokalny w "Pantagruel's Nativity" jest powtórzony w innym
rytmie w partii saksofonów, grających podkład dla improwizacji. Tę listę można
by ciągnąć bez końca. Najzabawniejsze jest to, że "Valedictory" jako utwór jest
wariacją na temat "Proclamation".

30. Prowadzenie tematów przeciwko sobie

[Gość: Maciek Makowski]

Melodie i motywy instrumentalne mogą być znacznie bardziej efektywne, jeśli
stoją w opozycji do innych melodii i motywów. Jest to jedno z podstawowych
założeń kompozycji kontrapunktycznej. Gentle Giant od początku stosowali tę
zasadę w każdym niemal utworze; "Mister Class And Quality?" jest przykładem
rewelacyjnego jej działania. W środkowej części "Prologue" muzyka narasta
poprzez nakładanie coraz to nowych tematów na poprzednie. W "Mobile" można by
utworzyć długą listę tematów, które są rozwijane i prowadzone w opozycji do
pozostałych, dając magiczny efekt budowania muzyki.

31. Przejścia

[Gość: Maciek Makowski]

Jeśli ktoś jest ciekaw, czy kompozytorzy tworzący progresywny rock mieli
faktycznie jakieś pojęcie o kompozycji, wystarczy by spojrzał na to, w jaki
sposób radzili sobie z przejściami pomiędzy częściami utworu. Pod tym względem
większość z nich wypada nie najlepiej. Jest wiele grup i artystów posiadających
aż nadmiar znakomitych pomysłów muzycznych, jednak nie umiejących ich sprawnie
połączyć

32. Polifonia

[Gość: Maciek Makowski]

Pod pojęciem polifonia rozumieć można dwie różne rzeczy. Po pierwsze może to być
po prostu kilka głosów wokalnych jednocześnie, śpiewających w tym samym rytmie
piony harmoniczne (ang. block chords), jak w "Words From The Wise". Po drugie,
może oznaczać, że co najmniej dwa głosy prowadzone są w kontrapunkcie. Druga
definicja polifonii jest silniejsza, znana jest też jako definicja niemiecka.
Gentle Giant stosowali tę drugą wersję, komponując utwory z czterema głosami jak
w "Knots", pięcioma, jak w "On Reflection" aż do siedmiu w "Design"

[infrared]

Kuurcze ! Juz myslałem że jestem jedynym człowiekiem w tym kraju który pamieta
ten zespół . Z muzyką GG zetknąłem się kiedy miałem bardzo niewiele lat -
jeszcze w podstawówce . Był swego czasu w Trójce program Katalog nagrań . Po
prezentacji dyskografii m.in King Crimson , EL&P , G. Wasowski "puścił" jedną
płytę Premiata Forneria Marconi i jedną albo dwie Gentle Giant . Miałem je
nagrane na kasetowym Kasprzaku i słuchałem na okragło . Później te kasety
zaginęły ale ta muzyka i nazwa , mimo upływu lat i wielu innych zainteresowań
muzycznych , dalej jest w mojej pamięci .

33. Kanon

[Gość: Maciek Makowski]

Szczególnym przypadkiem polifonii jest kanon, gdzie ta sama linia melodyczna
wykonywana jest przez kilka głosów w ten sposób, że kolejne rozpoczynają z
opóźnieniem w stosunku do poprzednich. Gentle Giant zastosowali ścisły kanon w
"As Old As You're Young" i w "Design". Również pierwsza część "On Reflection"
została napisana jako kanon, co można usłyszeć w końcowej części instrumentalnej
z tym wyjątkiem, że drugi i czwarty głos różnią się nieznacznie od pierwszego,
zaś trzeci rozpoczyna w innej tonacji. Występują też sekcje instrumentalne,
które podążają za sobą w stylu kanonu, najbardziej zauważalne w "Alucard", lecz
i w innych utworach to tu, to tam zdarza się, że motyw grany przez jeden
instrument pół taktu później grany jest przez inny, jak w "Playing The Game".

34. Fuga

[Gość: Maciek Makowski]

Fuga stanowi szczytowe osiągnięcie techniki kontrapunktu. Niektórzy progresywni
artyści, jak Keith Emerson czy Thijs van Leer, pisali fugi. Początek "On
Reflection" napisany jest w ten sposób, jakby była to prezentacja tematu fugi,
ale utwór nie jest kontynuowany w tej konwencji, zwraca się w stronę innych
styli wokalno-instrumentalnych, aż kończy jako wariacja kanonu.

35. Kontrapunkt i nowoczesny język harmoniczny

[Gość: Maciek Makowski]

Podsumowując, można spokojnie określić muzykę Gentle Giant jako
osiemnastowieczny kontrapunkt w tradycji Bachowskiej, technicznie bardziej
swobodny, mniej opierający się na wariacjach, a bardziej na patternach, z
wczesno-dwudziestowiecznym językiem harmonicznym i późno-dwudziestowiecznymi
rytmami. Jest to muzyka zespołowa, podobna trochę do kameralnej, z niezwykle
zróżnicowanym instrumentarium. Formy nie przypominają żadnych znanych wcześniej,
w gruncie rzeczy Gentle Giant tworzyli własne formy. "Knots" na przykład trudno
porównać do jakiegokolwiek utworu jakiegokolwiek kompozytora, jako że każda
zwrotka jest inna, refreny różnią się od siebie, gdy inicjatywę przejmują
instrumenty, brzmi to jak nowoczesna muzyka klasyczna, a moment później jak rock.

Dlatego też wyjątkowość muzyki Gentle Giant wciąż nie przestaje fascynować.
Zgodnie z tym, co napisali w notce na okładce "Acquiring The Taste", ich
zamiarem było wyjście poza granice muzyki popularnej i granic tych rozszerzenie;
muzycznie trudno ich przedsięwzięcie uznać za cokolwiek innego niż fantastyczny
sukces. Ustanowili własny standard, pokonać musieli jedynie własne aspiracje.
Nikt im nie kazał zrobić tego, co zrobili, nikt nawet nie sądził, że jest to
możliwe. Możemy jedynie być wdzięczni za tę przepiękną ekwilibrystykę, jaką jest
muzyka Gentle Giant.

I na zakończenie...

[Gość: Maciek Makowski]

Całe tłumaczenie eseju znaleźć można tutaj:
62.121.94.150/store/gg_essay/essay.html

Na deser kilka ciekawostek (więcej na stronie
www.blazemonger.com/GG/coolstuff.html )

- tytuł "Alucard" powstał ze słowa Dracula czytanego od tyłu. Zgodnie z tym
pomysłem do partii wokalnych w utworze zastosowano odwrócony pogłos.
Najprawdopodobniej zrobione zostało to w ten sposób, że taśmę z nagranym wokalem
puszczono od tyłu przez pogłos a następnie powtórnie odwrócono.

- w "Edge of Twilight" wykorzystano melodię pojawiającą się w "Księżycowym
Pierrocie" Schoenberga.

- solo gitarowe w "The House, The Street, The Room" grane jest w skali całotonowej.

- powolna, dostojna partia basu z "Three Friends" grana jest szybciej i ciszej w
"Mister Class And Quality?"

- na albumie "The Power And The Glory" utwory pierwszy ("Proclamation") i
ostatni "Valedictory" są dość symetryczne. Melodie wokalne są takie same, temat
gitarowy rozpoczynający "Valedictory" pochodzi z niewielkiej wstawki klawiszowej
w "Proclamation" (2:16). Również w warstwie lirycznej występuje symetria: w
"Proclamation" Derek śpiewa "It can change, it can stay the same", w Valedictory
"Things must stay, there can be no change".

- słuchacze bardzo różnie odbierają początek "Two Weeks In Spain". Kontrowersja
sprowadza się do miejsca, w którym w "Two weeks in Spain, makes the year,
disappear..." umieszczony jest akcent. Jedni twierdzą, że na "weeks", inni że na
"Spain", jeszcze inni że na "makes". Wersja koncertowa sugeruje, że "raz" wypada
na "weeks", ponieważ John uderza w crash właśnie na "raz". Po konsultacjach z
członkami zespołu okazało się, że początek taktu przypada jednak jest na "Spain".

- melodia wokalna w "Convenience" jest rakiem (odtworzeniem od tyłu) fragmentu
"Święta Wiosny" Strawińskiego.

[marcelkim]

No tak Maciek, odwaliłeś kawał roboty, ale czy dobrej?. Rozumiem to wszystko co
napisałeś, ale wydaje mi się że forum nie do tego służy. Muzyka Gentle Giant w
większości jest na tyle trudna że ktoś kto chciałby się z nią zapoznać a
zacznie wyławiać poruszone przez ciebie wątki, straci radość jej słuchania .
Muzyka Gentle Giant to przedewszystkim pewna muzyczna kraina gdzie nastrój i
emocje liczą się nadewszystko. Twoje teksty są merytorycznie dobre, lecz nadają
się do publikacji w ramach szerszego artykułu... dobrze że pamięc o tym zespole
nie umiera

[Gość: Maciek Makowski]

> No tak Maciek, odwaliłeś kawał roboty, ale czy dobrej?. Rozumiem to wszystko
> co napisałeś, ale wydaje mi się że forum nie do tego służy.

A do czego służy? Bo mi się wydaje, że do wymiany poglądów i informacji na temat
muzyki. Nie pisałem tego wszystkiego w próżnię, wątek ten jest odpowiedzią na
głosy forumowiczów, np.:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=78&w=10471359&a=10471809
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=78&w=10609650&a=10627266
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=78&w=10609650&a=10611921

> Muzyka Gentle Giant w
> większości jest na tyle trudna że ktoś kto chciałby się z nią zapoznać a
> zacznie wyławiać poruszone przez ciebie wątki, straci radość jej słuchania.

Jakoś nie bardzo sobie to wyobrażam. Nie przypuszczam też, żeby komuś, kto nigdy
nie słyszał Gentle Giant chciało się czytać ten wątek w całości.


> Muzyka Gentle Giant to przedewszystkim pewna muzyczna kraina gdzie nastrój i
> emocje liczą się nadewszystko.

W ogóle w muzyce chodzi głównie o emocje, które wywołuje, a nie o to, czy się
komuś udało zrobić zgrabne stretto na przykład. Tym niemniej, choć można
napisać "muzyka Gentle Giant jest bardzo piękna i nastrojowa", to można to też
napisać o każdym innym wykonawcy, w związku z czym niewiele z tego wynika. Rzecz
w tym, że środki, których użyto do uzyskania estetycznych efektów można
analizować

[marcelkim]

To smutne. Mówię to jako muzyk. cały ten teoretyczny bełkot, wymyślili smutni
ludzie którym jakoś nie wyszło w życiu. Zmagam się z takimi przez całą swoją
edukację. Myślę że muzycy z Gentle Giant, choć można by stosować wobec nich
kryteria muzyki poważnej, mają to serdecznie w dupie. Tak to jest że jedni
tworzą ,czasem wpadając w patos a inni wysłuchawszy wpadają w patos na własnym
punkcie ( to nie do ciebie)...no niech Geir Hasnes weźmie do ręki jakikolwiek
instrument, odkręci volume i niech zagra co ma w duszy nawet jeśli to jest
bardzo, bardzo smutne i od razu mu przejdzie...

[Gość: pagaj]

marcelkim napisał:

> To smutne. Mówię to jako muzyk. cały ten teoretyczny bełkot, wymyślili smutni
> ludzie którym jakoś nie wyszło w życiu.

Też tak kiedyś myślałem Dopóki sam nie zacząłem hobbystycznie studiować
odrobiny teorii muzyki.
Nie trzeba się koniecznie stosować sztywno do tego co zalecają książki, ale
jednak warto co nieco na ten temat wiedzieć. Emocje emocjami, ale wbrew pozorom
pewne niegłupie rzeczy z tych traktatów mogą się przydać przy wyrażaniu owych.
A z tego co wiem, Kerry Minear z GG ukończył studia muzyczne w kierunku technik
kompozycji, więc ów "teoretyczny bełkot" nie jest mu z całą pewnością obcy
i niejednokrotnie z nauk pobieranych skorzystał przy tworzeniu materiału
swojej grupy.

Poważny bełkot

[Gość: Maciek Makowski]

> cały ten teoretyczny bełkot, wymyślili smutni
> ludzie którym jakoś nie wyszło w życiu.

Co rozumiesz przez "teoretyczny bełkot"?


> Myślę że muzycy z Gentle Giant, choć można by stosować wobec nich
> kryteria muzyki poważnej, mają to serdecznie w dupie.

Co rozumiesz przez "muzykę poważną"?

POKÓJ I ZGODA

[marcelkim]

Przyznaję ci rację. Gentle Giant są arcymistrzami i ja bardzo lubię ich Muzykę.
A to co piszesz to ciekawy temat dla muzykologów (twórcy art rocka i rocka
progresywnego wprost czerpali z dokonań swoich mistrzów np. Claude`a
Debussy`ego)ale...jeśli słucham muzyki i koncentruję się np. na wyławianiu czy
rytm jest w danym momencie na 5/8 czy 17/8 to reszta zwyczajnie mi ucieka.
Jedynie ludzie o doskonale rozwiniętej percepcji muzycznej są w stanie
analizować wszystko na bieżąco, nie tracąc przy tym radości z przeżywania,
w innym przypadku przypomina mi to słuchanie muzyki przez audiofila; jak
złosliwi twierdzą - oni nie słuchają muzyki, tylko kabla.
Pytanie: w jakim celu słucha się Muzyki Gentle Giant?