szach0
24.11.09, 10:52
www.ciekawostka.pl/content/view/231/45/
Ród Koperników pochodził ze śląskiej wsi Koperniki nieopodal Nysy.
Pod koniec XIV wieku członkowie tej rodziny osiedlali się w
większych miastach Polski, księstw śląskich i zakonu krzyżackiego.
Ojciec astronoma Mikołaj Starszy został przyjęty do prawa miejskiego
w Krakowie. W źródłach jest po raz pierwszy poświadczony w 1448 jako
krakowski kupiec-hurtownik, prowadzący handel miedzią z Gdańskiem. W
czasie wojny trzynastoletniej w sierpniu 1454 brał udział w
negocjacjach finansowych pomiędzy kardynałem Zbigniewem Oleśnickim a
stanami pruskimi. W 1458 przeniósł się do Torunia, gdzie ok. 1464
zawarł małżeństwo z Barbarą Watzenrode.
Z małżeństwa z Barbarą Mikołaj starszy miał czworo dzieci: Andrzeja,
Barbarę, Katarzynę i Mikołaja. Osieroconym po śmierci ojca Mikołajem
zaopiekował się brat matki Łukasz Watzenrode, wybrany w 1489 roku na
biskupa warmińskiego.
W czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521, wobec opuszczenia
Warmii przez większość członków kapituły, na barkach Kopernika
spoczęło zadanie obrony zamków warmińskich. Wzmocnił wówczas
m.in. fortyfikacje zamku olsztyńskiego, tak, że nadciągające w
1521 wojska krzyżackie zrezygnowały z jego oblężenia.
W styczniu 1520 został wydelegowany przez kapitułę do negocjacji
z wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego Albrechtem Hohenzollernem w
sprawie zwrotu zagarniętego przez krzyżaków Braniewa. W dowód
uznania kapituła przyznała Kopernikowi tytuł komisarza Warmii. Do
zadań tego urzędu należała odbudowa gospodarcza zniszczonego w
czasie wojny dominium warmińskiego. 25 lipca 1521 na Sejmie Stanów
Pruskich w Grudziądzu Kopernik wystąpił z napisaną przez siebie mową
Querela Capituli contra mgrum Albertum et eius ordinem super
iniuriis irrogatis 1521 sub induciis belli (Skarga kapituły na
mistrza Albrechta i jego zakon z powodu krzywd wyrządzonych w roku
1521 podczas zawieszenia broni).
W 1517 powstała nieoficjalnie pierwsza wersja traktatu
monetarnego zidentyfikowana jako napisana przez Mikołaja Koper
nika.[5]. W 1519 r. napisał on drugą wersję traktatu monetarnego,
różnie nazywaną, w zależności od tłumaczenia i przekładu, między
innymi "Traktatem o monetach". Na zjeździe w Grudziądzu,
rozpoczętym 17 marca 1522 roku, wygłosił publicznie traktat o
monetach. Kopernik w zwięzły sposób sformułował pięć podstawowych
postulatów, współcześnie nazywanych monetarnymi, które zostały
wyjaśnione poprzez przykłady, porównania i paralele historyczne.
Kopernik opowiadał się między innymi za ścisłą kontrolą liczby
mennic działających na obszarze Prus. Myśl ekonomiczna, w dziedzinie
określanej obecnie jako polityka pieniężna, została później jeszcze
bardziej rozwinięta. W 1528 r. Kopernik ukończył dzieło tłumaczone
jako Sposób bicia monety.
W czasie wojny polsko-krzyżackiej w latach 1520 – 1521, na zamku w
Olsztynie w dniu 16 listopada 1520 roku własnoręcznie zredagował
list do króla Zygmunta Starego prosząc go o pomoc zbrojną przeciw
Krzyżakom i zapewniając o wierności pisał, że czynić będzie to, co
przystoi ludziom szlachetnym i uczciwym oraz bez reszty oddanym
Waszemu Majestatowi – nawet jeśliby przyszło zginąć. List
Kopernika został przejęty przez Krzyżaków i nie dotarł do adresata.
Jednakże król inną drogą dowiedział się o zagrożeniu głównej
twierdzy w południowej Warmii i w końcu listopada 1520 r. nadesłał
posiłki – stu zbrojnych pod dowództwem Henryka Peryka z Janowic[6].
Współpracował z Bernardem Wapowskim w opracowaniu mapy Królestwa
Polskiego i Litwy.
W 1537 został zatwierdzony przez króla jako jeden z czterech
kandydatów na biskupa warmińskiego.
W latach 1538-1539 biskup Jan Dantyszek posądził Mikołaja Kopernika
o konkubinat, nakazując mu zwolnić gospodynię i przygotowując
proces kanoniczny.
W Bazylei w 1541 roku wyszło drukiem drugie wydanie Narratio prima,
a Mikołaj Kopernik dokonał ostatniej w swym życiu obserwacji
astronomicznej (zaćmienia Słońca).
W 1629 Jan Brożek odnalazł i opublikował łaciński poemat Mikołaja
Kopernika Septem sidera.
Zmarł we Fromborku 24 maja 1543 roku.
Mikołaj Kopernik swój bogaty księgozbiór przekazał w testamencie
diecezji warmińskiej. Książki te wraz z archiwum biskupów
warmińskich i księgozbiorem kapituły warmińskiej[7] w 1626 roku
wpadły w ręce Szwedów, którzy splądrowali bibliotekę przy katedrze
we Fromborku. Z polecenia Gustawa II Adolfa zbiory te trafiły do
biblioteki uniwersyteckiej w Uppsali. Dzięki takim kulturalnym
aspiracjom Gustawa Adolfa biblioteka w Uppsali posiada
najsłynniejsze na świecie kopernikana. Ze szwedzkiego raportu
Bibliotheca Copernicana z 1914 roku wynika, że z 46 tomów
kopernikańskich z notatkami astronoma aż 39 znajduje się w
bibliotece uniwersyteckiej w Uppsali, dwa w uppsalskiej bibliotece
Obserwatorium Astronomicznego i jeden w Bibliotece Królewskiej w
Sztokholmie. Obecnie zbiory te są obiektem polsko-szwedzkich
projektów naukowych[8].