60-ta rocznica Powstania Warszawskiego stala sie okazja do wielu
okolicznosciowych publikacji w prasie swiatowej upamietniajacej te jedna z
najwiekszych tragedii II Wojny Swiatowej.
W niedzielnym wydaniu The New York Times, Carlo D'Este, autor biografii
Patton’a “Patton: A Genius for War'' i Eisenhowera ''Eisenhower: A Soldier's
Life'', opublikowal swoja recenzje najnowszej ksiazki Normana
Daviesa: “Rising ’44: The Battle for Warsaw”, ktora 1-go sierpnia ukase sie
rowniez w Polsce (w W. Brytanii ukazala się w październiku, 2003 a
amerykańskie wydanie trafilo na polki w maju b.r.).
www.nytimes.com/2004/07/25/books/review/25DESTEL.html
Opatrzywszy znamiennym tytulem: “Powstanie ’44: Zdradzic Warszawe”, Carlo
D’Este przedstawia strzeszczenie podstawowych tez książki Davies’a. która
charakteryzuje jako : „… much more than the story of the Warsaw uprising. It
is one of the most savage indictments of Allied malfeasance yet leveled by a
historian.”
“Dlaczego Alianci nie interweniowali?” zapytuje D’Este. „The reasons are
complex, almost byzantine, but ultimately they boil down to the failure of
the United States and Britain to deal resolutely with Stalin. Roosevelt and
Churchill both perpetuated the fallacy of ''a benevolent Uncle Joe,''
described here as ''the mass murderer who was leading the fight against the
fascist mass murderer.'' Poland's final betrayal occurred at Yalta in 1945,
when the Allies abandoned it to Stalin's mercy with barely a whimper. The
result was that ''in the eastern half of Europe, one foul tyranny was driven
out by another; and liberation was postponed for nearly 50 years. By the
yardstick of freedom and democracy as proclaimed by the Western powers, this
outcome must be judged an abject failure.''
Na Zachodzie wiedza tzw. “opinii publicznej” na temat historii Polski XX
wieku nadal pozostawia wiele do zyczenia. Dominuje ignorancja, zwykla
niewiedza, niekiedy pojawiaja się dawne negatywne stereotypy. Ale to wszystko
się zmienia. Trudno jest przecenic wpływ tej najnowszej książki Davies’a na
kształtowanie popularnego wizerunku historii Polski na swiecie. Ta 700
stronicowa cegla, wydana przez jedne z najbardziej prestiżowych domow
wydawniczych (Macmillan w W. Brytanii, Wiking w USA) rozchodzi się w
wielotysięcznych nakładach, olbrzymich jak na tego typu profesjonalna prace
historyczna; na amerykańskim Amazonie (ksiegarnii internetowej) oscyluje
gdzies w okolicach 400 pozycji na liscie najlepiej sprzedających się książek
Recenzje krytykow i zawodowych historykow, z których ta przytoczona tu jest
tylka jedna z wielu, sa jednoznaczne. Historia Polski, a zwłaszcza popularne
wyobrażenia na jej temat, sa rewidowane i, co jeszcze ważniejsze, ta historia
jest przedstawiana do wiadomości masowego czytelnika.
„Powstanie Warszawskie, 1944” Normana Davies’a nie jest bynajmniej
przyslowiowa jaskolka. Podobnych, choc zapewne o mniejszym kalibrze,
publikacji jest wiecej. Spośród niedawno wydanych wysokonakladowych
publikacji należy wspomniec o niedawnej książce Lynne Olson i Stan
Cloud’a: „A Question of Honor : The Kosciuszko Squadron: Forgotten Heroes of
World War II” („Sprawa honoru: Dywizjon 303, Zapomniani bohaterowie II Wojny
Swiatowej”
oraz o biografii plk. Kuklinskiego Benjamina Weiser’a. Ale to
tylko przysłowiowy szczyt gory lodowej.
