oleg3
04.11.08, 14:05
i radzieckiego świata naukowego do logiki
Na zakończenie niniejszych wstępnych rozważań zatrzymamy się jeszcze nad
zagadnieniem stosunku do logiki klasyków marksizmu, a także radzieckiego
świata naukowego.
Klasycy marksizmu doceniali w pełni znaczenie logiki. Znana jest wypowiedź
Fryderyka Engelsa zawarta w Anty-Duhringu. Stwierdza on: "Z chwilą gdy żąda
się od każdej poszczególnej nauki, aby zdała sobie sprawę ze swego miejsca w
ogólnym związku rzeczy i wiedzy o rzeczach, wszelka odrębna nauka o związku
wszechrzeczy staje się zbędna. Z całej dotychczasowej filozofii pozostaje
wtedy jako samodzielna dziedzina tylko nauka o myśleniu i jego prawach -
logika formalna i dialektyka". Józef Stalin spowodował, że Komitet Centralny
WKP(b) zlecił w 1946 r. w Związku Radzieckim obowiązkowe nauczanie logiki w
szkole średniej.
Zagadnienie logiki jest również bardzo żywe wśród uczonych radzieckich.
Zajmują się nią m. in. Strogowicz, Asmus, Kałmogorow, Czełpanow i inni. W
związku z ukazaniem się znanej pracy Józefa Stalina "Marksizm a zagadnienia
językoznawstwa" toczyła się w latach 1950/51 na łamach czasopisma "Woprosy
Fiłosofii" dyskusja na temat stosunku logiki do dialektyki.
W okresie powojennym napisano w Związku Radzieckim kilka podręczników z
logiki, w czasopismach zaś pojawiają się artykuły poruszające zagadnienia
logiczne.
Jeżeli chodzi o kwestię, czy znajomość i przestrzeganie zasad logiki jest
rzeczą konieczną dla każdego, to i w tej sprawie nauka radziecka zajmuje
pozytywne stanowisko. Pozwolimy sobie zacytować pewien wyjątek ze wspomnianego
już wyżej artykułu podsumowującego wyniki dyskusji w sprawie stosunku logiki
do dialektyki. Oto treść tego wyjątku: ,,Znajomość i przestrzeganie
elementarnych reguł logiki... - to rzecz konieczna nie tylko dla ucznia, lecz
i dla każdego dorosłego człowieka. Są one niezbędne dla pracownika partyjnego
i państwowego, dla inżyniera, nauczyciela, lekarza, agronoma, prawnika itd.
Bez umiejętności konsekwentnego i konkretnego myślenia nie można kierować
żadnym odcinkiem pracy. Gaduły i bałaganiarze wyróżniają się w szczególności
tym, że w rozważaniach swych, naruszających elementarne reguły logiki gubią
żywą sprawę, wywołują zamieszanie i chaos. Jeżeli człowiek nie zna i nie
przestrzega reguł logiki, nie można go zrozumieć: myśleniu takiego człowieka
brak systemu, a wyniki jego myślenia są błędne. Podobnie jak człowiek nie
znający reguł arytmetyki i gramatyki nie może prawidłowo liczyć i poprawnie
pisać, tak człowiek nie znający reguł logiki nie może prawidłowo rozumować i
działać. Na tym polega znaczenie logiki..."
Co jeszcze można dodać do słów powyższych? Chyba tylko to, że są jeszcze inne
względy natury już nie praktycznej, lecz ściśle teoretycznej (poznawczej), dla
których warto zająć się logiką. Sądzimy bowiem że tak jak prawo karne, czy
inna dyscyplina prawnicza warte są tego, by się nimi zajmować, bez względu na
ich ogromne znaczenie praktyczne, tak i logika godna jest tego, by ją poznać.
Jan Gregorowicz "Zarys logiki dla prawników"
Wydano (1955) za zgodą Rektora Uniwersytetu Warszawskiego
