"Ziemia obiecana" Książka czy film?

[Gość: ravik]

Byłem wielkim fanem filmu Wajdy. Ale po lekturze książki (wstyd, że
dopiero teraz) straciłem wiele entuzjazmu dla filmu. Pomijam
oczywiste uproszczenia fabuły, eliminację wielu wątków bo to są
konieczne wymogi scenariusza filmowego.

Nie podoba mi się natomiast kilka innych rzeczy. Wajda z głównych
bohaterów zrobił takich trzech łódzkich muszkieterów, gdzie niby
jeden za wszystkich i wszyscy za jednego a na końcu to Polak okazuje
się świnią. Filmowy Borowiecki jest cwaniakiem, który zdradza swoich
przyjaciół w przysłowiowej biedzie a sam sprzedaje się niemieckiemu
fabrykantowi. W książce nie ma muszkieterów a kanalią jest Moryc
Weltz, który wspierany przez łódzkie lobby żydowskie szczuje przeciw
Borowieckiemu doprowadzając do upadku fabryki. Więcej, fabryka wcale
nie pali się przez miłostki Borowieckiego. Wajda zdecydował się też
na jeszcze jedną zmianę. Wiele kwestii anty polskich wypowiadanych
w książce przez Żydów, w filmie zostało włożonych w usta Niemców. I
pomyśleć, że pomimo tych wszystkich serwilistycznych zabiegów
wybielających starozakonnych film i tak został w USA uznany za
antysemicki co pozbawiło Wajdę oskara.

I ostatnia scena w filmie czyli kolejny przykład serwilizmu tym
razem w stosunku do ówczesnej władzy. Te tłumy protestujących
robotników pod czerwonymi sztandarami i bezwzględny Borowiecki,
który wydaje rozkaz strzelania do tłumu. Leje się polska krew.
Obrzydliwe, tym bardziej że tego w ogóle nie ma w książce. Nie wiem
tylko dlaczego Wajda uparł się żeby właśnie Borowiecki, Polak, syn
szlacheckiego rodu został symbolem bezdusznego XIX wiecznego
kapitalizmu.

A jak wy oceniacie film w porównaniu do dzieła Reymonta?

[Gość: herr]

Z filmu mam niejasne przebłyski: wkręcony w maszynę, psucie robotnic
przez playboya, ślub Borowieckiego - dla pieniędzy. Książka jest
jednak pochwałą dynamicznego rozwoju, taką "business novel",
scenariusz filmu został pozmieniany, żeby nie wychwalać kapitalizmu,
który był na okrągło krytykowany w oficjalnych mediach jako wyzysk.
Teraz jest na opak - zmieniono treść "Przedwiośnia", gdzie bohater
na końcu przyłącza się do czerwonej manifestacji. Czyli znów
wszystko jest czarno-białe. Teraz prawica jest OK, a lewica tępiona.

[malgga]

Ravik, zgadzam się ze wszystkimi Twoimi krytycznymi uwagami co do filmu Wajdy.
Jest on bardzo słaby. Wajda kompletnie "zmasakrował" bardzo dobrą książkę
Reymonta (pewnie biedak się z tego powodu w grobie przewraca). Szczególnie
drażniła mnie ostatnia, zupełnie wymyślona przez reżysera scena. I tak jak
napisałeś Borowiecki był raczej cwaniakiem, a nie kanalią.
Od siebie mogę jeszcze napisać, że jak zobaczyłam (brzydkiego moim zdaniem i
będącego przeciętnym aktorem)Olbrychskiego w roli Borowieckiego to się za głowę
złapałam. Do tej roli pasowałby moim zdaniem Jan Englert, również jeżeli chodzi
o wygląd zewnętrzny. Ale szczytem wszystkiego było obsadzenie Kaliny Jędrusik
jako pięknej Żydówki Lucy! Na jej widok to aż oczy krwawiły. Raz że była według
mnie słabą aktorką, przedstawiającą tę postać jako "nieświeżą", grubą kokotę, a
dwa, to jej wygląd pozostawiał wiele do życzenia. W tej roli widziałabym Barbarę
Brylską.

Mada Müller

[malgga]

Nie podobało mi się też, że z nieśmiałej, cichej i w sumie sympatycznej postaci
Niemki Mady Müller zrobiono w filmie pyskatą, prymitywną babę, taką "Helgę".

Wajda powinien się wstydzić, że nakręcił takiego knota.

[stachkonwa]

"Ziemia obiecana" to chyba najlepszy film Wajdy. Zwłaszcza typowa
dla Wajdy skłonnośc do naturalizmu tu świetnie brzmi. Oczywiście
jest to coś zupełnie innego niż książka, ale chyba o to chodziło.
Zresztą film "Popiół i diament" też niewiele ma wspólnego z ksiązką
Andrzejewskiego
----
Oczywiście antysemita autor wątku ubolewa, że Wajda nie nakręcił
filmu antysemickiego, ale na pocieszenie dodam, że gdby obejrzał
film dokładnie dostrzegłby parę świtnie naszkicowanych kanalii
zydowskiego pochodzenia.
----
To forum o ksiązkach, dlatego wybaczam ci brak filmowego gustu.

[Gość: Ravik]

Tak, tak, właśnie czekałem na łatkę antysemity i nie rozczarowałem
się. Jak widać zamiast filmu antysemickiego zawsze można zrobić anty
polski i wtedy jest wszystko ok.

Uspokajam cię, że film znam bardzo dobrze. Natomiast z twojego postu
nie wynika czy czytałeś książkę.

[stachkonwa]

Skoro tobie wolno przypinac Wajdzie łatkę antypolaka, ja mam takie
samo prawo przypinac ci łatkę jaką chcę. dalsza "dyskusja" z z toba
nie ma sensu, ponieważ żeby uznac "Ziemię obiecaną" za film
antypolski trzeba zwyczajnie cierpiec na brak piątej klepki.

[Gość: no name]

>Wajda powinien się wstydzić, że nakręcił takiego knota

A dla mnie to najlepszy film Wajdy, zaraz po "Pannach z Wilka " . I
blizej tej Łodzi Wajdy do początków Łodzi niz wyidealizowanym
wersjom panienek z dworków - przecież ta cała Anka lepeij jest
pokazana w scenie okładania kopulujących psów kijem niz w całej
powiesci Reymonta! Własnie taka na pol fascynująca, na pół
obrzydliwa jest historia tego miasta - a co do piękna Żydówki - to
Jedrusi roztyta i zblazowana jest cudowna w tej roli.

[Gość: Ravik]

Moim zdaniem obsada filmu jest świetna. Moryc, Karol i Max (w takiej
właśnie kolejności) to naprawdę wielkie role. Są dwa wyjątki. Kalina
Jędrusik do roli Lucy była już trochę za stara stąd ten klimat
dusznego buduaru w wątku z nią związanym. No i właśnie Mada Muller.
I nie chodzi tu o aktorstwo Dykiel tylko sam pomysł na rolę. W
filmie ta postać jest infantylną,operetkową kompletną kretynką,
karykaturą Mady z kart książki Reymonta.

[stachkonwa]

Ależ przecież właśnie z logiki scenariusza wynika ta kretynka....

Lucy Bucholc

[malgga]

Tak, Kalina Jędrusik była za stara dla roli Lucy (miała 43 lata). To mnie też od
razu uderzyło jak ją zobaczyłam. Lucy była przecież młodąkobietą, a nie w
średnim wieku.

[stachkonwa]

Tyle, że film i ksiązka to dwie różne rzeczy, co już od dawna staram
się wyjaśnic.

[gdytyjeszczenamucheptapta]

Reymont od dawna jest już nieczytalnym trupem, jak większość jemu współczesnych
pisarzy. Może Sienkiewicz broni się jeszcze (miejscami) - ale tylko jako
stylista i sprawny narrator. Natomiast "Ziemia obiecana" Wajdy jest być może
jego najlepszym - obok adaptacji opowiadań Iwaszkiewicza - filmem, znakomicie
zagranym, zwłaszcza przez tercet Olbrychski, Seweryn, Pszoniak (całej trójce do
dziś służy za wizytówkę), nawet w epizodach (niezapomniany Fronczewski,
Zapasiewicz, Jędrusik). Do tego świetne, prawdziwie epickie, zdjęcia
Kłosińskiego i zapadająca w pamięć muzyka Kilara. Film praktycznie bez słabych
punktów. A że nie jest wiernym odwzorowaniem powieści? A niby czemu miałby być.
O ile pamiętam, w napisach początkowych stoi wyraźnie: scenariusz NA PODSTAWIE
powieści. Tam, gdzie analfabetyzm przestał być głównym problemem społecznym,
adaptacji-luster prawie się już nie kręci, bo po co. Podobnie postępują
reżyserzy teatralni, chcąc ożywić Moliera czy Szekspira, znaleźć w nich coś, co
zainteresuje, zmusi do myślenia i poruszy współczesnego widza. Twoje
pretensje są więc niepoważne. Reagujesz podobnie jak niektóre klientki firmy
portretowej Witkacego (to mam być ja? to nie ja!), albo krytycy Picassa sprzed
ponad wieku. Dla mnie nie ulega wątpliwości, że film Wajdy będzie oglądany
jeszcze przez wiele pokoleń kinomanów, a z powieścią Reymonta będą męczyć się co
najwyżej studenci polonistyki.
Ponadto w twoim poście pobrzmiewa bzdurny mit o ogólnoświatowej żydowskiej
solidarności (mógłbym ci tu zestawić co najmniej kilkadziesiąt par znanych osób
żydowskiego pochodzenia, których, oprócz owego pochodzenia, różni niemal
wszystko: życiorys, poglądy polityczne, światopogląd). I w tym kontekście
stawiasz wybitnemu reżyserowi podły i głupi zarzut: podlizywał się, ale nie
wystarczająco. Równie podły i głupi jak oskarżanie Wajdy o antysemityzm.
Piszesz: "Polak, syn szlacheckiego rodu, został symbolem bezdusznego XIX
wiecznego kapitalizmu". No faktycznie straszne. Pewnie wolałbyś go widzieć w
roli Świętego Męczennika i Obrońcy Uciśnionych. A to byś się unurzał, jak wielu
innych, niestety, w sosie narodowego samozadowolenia, a to byś sobie
poszczytował przed ekranem, ponapawał się cudzymi talentami i zasługami, jak
własnymi, i
zapomniał choć na chwilę o swojej małości i przeciętności. Tylko co by to miało
wspólnego ze sztuką.

[stachkonwa]

Święte słowa. Wajda ze starej i mocno zwietrzałej książki zrobił
świetny film o uniwersalnym przesłaniu zrozumiałym pod każdą
szerokością geograficzną, o czym świadczy recepcja filmu na świecie.
Ale zawsze znajdzie się ktoś, kto wywietrzzy antypolski spisek
oczywiscie żydowskiej prowieniencji.

[Gość: Ravik]

Moje zarzuty nie dotyczą mało wiernego odzwierciedlenia fabuły
książki przez film. Nie podoba mi się, że Wajda unurzał w gó...e
polskiego bohatera jednocześnie wybielając inną nację. To dokładnie
taki sam mechanizm jaki stosuje się w materiałach propagandowych.
Fakty niby podobne ale naświetlone i zaakcentowane w taki sposób, że
radykalnie zmieniają ogólne wrażenie i elementarną orientację dobro –
zło. I taką właśnie manipulację zarzucam filmowi Wajdy. Nie
kwestionuję reżyserskiego warsztatu, zdjęć, aktorstwa, obsady (z
wyjątkiem dwóch postaci o czym piszę w innym poście na tym wątku).
Tym bardziej nie oskarżam go o antysemityzm. To wszystko zauważyłbyś
bez trudu gdybyś przeczytał moje posty bez gotowej tezy jeszcze
przed lekturą.

Wybacz, ale twoje opinie kto jest czytany a kto jest trupem
literackim formułowane ex catedra mogą budzić jedynie politowanie.

Żałośni są ludzie podobni do ciebie, którzy nawyk samodzielnego
myślenia zastąpili kroplówką „jedynie słusznej prawdy”, która zawsze
kłania się w pas poprawności politycznej. To dlatego w moim
poście „pobrzmiewa” ci mit, którego tam nie ma.

[stachkonwa]

Gdybyś obejrzał ten film, a potem go zrozumiał, wiedziałbyś, że
kwestie "wybielania" lub "oczerniania" narodów nie miały z tym
filmem nic wspólnego, po0nieważ nie o to chodzi (zupełnie nie o to)
w tym filmie.

[Gość: Ravik]

Tak, tak wiem jest to film o intrygach i romansach polskiego jaśnie
panicza sprowadzającego na złą drogę swoich niewinnych żydowskich i
niemieckich przyjaciół. W tle przewijają się sceny z życia XIX-
wiecznej Łodzi. Czy dobrze zrozumiałem film łaskawco?

[stachkonwa]

Źle

[Gość: no name]

> Nie podoba mi się, że Wajda unurzał w gó...e
> polskiego bohatera jednocześnie wybielając inną nację

Kochanie, Wajda nikogo nie unurzał. Welt od samego poczatku jest
pokazany jako drobny krętacz i oszust , cwaniak jakich mało
(Pszoniak jest po prostu obłedny w tej roli) -jego wizyta u
Grosliga to po prostu ARCYDZIELO aktorskie i arcydzieło oszustwa w
bialych rękawiczkach i z szantazem, a jelsi DOBRZE przypatrzysz się
scenie w pałacu Poznańskiego na końcu filmu to Moryc STOI w
gabinecie Borowieckiego, na górze, tam gdzie wpada kamien.


Co do Bauma - jest leniwy, przyciezki, nieco tepawy i solidny -
swiata nie zawojuje, za to ma wszystkie niemieckie stereotypy w
sobie samym spotegowane maksymalnie.

Chcesz Polaka Bohatera - ogladaj " Ogniem i mieczem" - zanudzić się
mozna od bohaterskosci u nudy a'la Skrzetuski.

[gdytyjeszczenamucheptapta]

>Nie podoba mi się, że Wajda unurzał w gó...e
> polskiego bohatera jednocześnie wybielając inną nację. To dokładnie
> taki sam mechanizm jaki stosuje się w materiałach propagandowych.

Niczego takiego nie uczynił. W filmie żadna z postaci nie jest propagandowo i
topornie czarna lub biała, zła lub dobra. Wszystkie, a już na pewno wszystkie
główne, są psychologicznie złożone, wycieniowane, zniuansowane. Budzą sympatię,
ale chwilami też niechęć i obrzydzenie. Także Żydzi. Wielkość tego filmu wynika
przede wszystkim z b. dobrego aktorstwa. Wajda potrafi wykrzesać z aktora - czy
też zbudować wraz z nim - kreację wielowymiarową, a nawet genialną (o czym
świadczy chociażby wspomniany epizod Fronczewskiego). U niego nie ma kukieł
recytujących propagandowe slogany. Ocena: "wybielił jedną nację, unurzał inną"
świadczy zatem o twojej złej woli lub ograniczoności.

>w moim
> poście „pobrzmiewa” ci mit, którego tam nie ma.

Ależ jak najbardziej jest. No bo komu w takim razie Wajda się podlizywał (i to
nieudolnie!), jeśli nie wpływowemu, groźnemu i jednomyślnemu lobby żydowskiemu?

> radykalnie zmieniają ogólne wrażenie i elementarną orientację dobro –
> zło.

No i co, biedaczku, kompas ci się zepsuł. Ulubiony, sielankowy, prosty, czy
wręcz prostacki, obraz świata się zmącił. Podobnie jak niejednemu inżynierowi
dusz z przeszłości czy teraźniejszości, rojącemu o wyjątkowości tej czy innej
nacji, jej licznych zaletach i unikalnym, monolitycznym charakterze. Ja z
Giertychami, Wierzejskim, Rydzykiem, Lepperem? Nigdy, nigdzie, za nic, w żadne
klocki.
Z tobą też nie zamierzam wdawać się tu dłużej w dyskusję. A to dlatego, że
pogrywasz sobie nie fair. Rzucasz ciężkie i obraźliwe oskarżenia pod adresem
wybitnego i szanowanego artysty (przy okazji: jasne, że nie ty oskarżyłeś go o
antysemityzm, czytaj ze zrozumieniem). I co gorsza - idziesz w zaparte.

Co wobec tego można z tobą począć. Mogę cię tu zbluzgać od ostatnich, ale znowu
ktoś napisze, że chamstwo panoszy się w necie, poza tym nie chcę widzieć
bluzgów, nawet własnych, w sąsiedztwie nazwiska Wajdy. Świństwa, które
powypisywałeś wystarczą aż nadto.
Nie będę cię też straszył w żaden sposób. Zostaje mi zignorować cię, koleś. Tak
też uczynię, no chyba że naprawdę przegniesz.

I jeszcze parę drobiazgów:
a) ex cathedra, a nie "ex catedra",
b) ludzie podobni tobie, a nie "podobni do ciebie",
c) antypolskich, a nie "anty polskich",
d) z wykształcenia jestem literaturoznawcą, więc jakieś tam prawo do głoszenia
wartościujących opinii na tematy literackie sobie przyznaję,
e) nie głoszę tu żadnych prawd, a już na pewno nie jedynie słusznych.

[Gość: Ravik]

Po pierwsze. Nie jesteś zbyt bystry. Z moich wypowiedzi nie wynika,
że uważam film „Ziemia Obiecana” za zły, słaby artystycznie, źle
zagrany itp. W moich postach widać coś wręcz odwrotnego. Nie podoba
mi się manipulacja, o której napisałem i tyle. Dlatego też ,
zupełnie niepotrzebnie za każdym razem udowadniasz mi to czego
udowadniać nie trzeba.

Po drugie. Trochę dystansu do autorytetów (co nie oznacza mniej
szacunku). Poczytaj sobie Gombrowicza językoznawco.

Po trzecie. Uwielbiam tych, którzy uważają, że lepiej ode mnie
wiedzą co napisałem, powiedziałem, co myślę. Jeszcze nie dawno
przerabialiśmy taki schemat w naszym kraju. Pamiętasz z jakim
skutkiem?

Po czwarte. Budzi we mnie politowanie, jeżeli w podobnych
internetowych polemikach, ktoś dla wsparcia swoich ocen używa
argumentu nie do sprawdzenia typu: „jestem językoznawcą”. Jesteś?
Ojej, to musisz być bardzo mądry.

Po piąte. Nie potrzebnie odżegnujesz się od panów: Giertycha,
Wierzejskiego, Rydzyka, Leppera ponieważ ładunek agresji w twoich
postach doskonale plasuje cię w tej kompanii. Jestem pewien, że pan
Andrzej Wajda byłby zażenowany takim obrońcą.

Po piąte. Dziękuję ci, że mnie nie zbluzgałeś i nie straszyłeś ("w
żaden sposób"). Szczególnie za to drugie jestem zobowiązany.

Po szóste. Czuje się całkowicie zignorowany twoim bardzo długim
postem.

[stachkonwa]

"Byłem wielkim fanem filmu Wajdy. Ale po lekturze książki (wstyd, że
dopiero teraz) straciłem wiele entuzjazmu dla filmu."

Nie bardzo wygląda to na coś "wręcz odwrotnego"

[stachkonwa]

"I ostatnia scena w filmie czyli kolejny przykład serwilizmu tym
razem w stosunku do ówczesnej władzy. Te tłumy protestujących
robotników pod czerwonymi sztandarami i bezwzględny Borowiecki,
który wydaje rozkaz strzelania do tłumu. Leje się polska krew.
Obrzydliwe, tym bardziej że tego w ogóle nie ma w książce."

A jestes pewien, że nie jest to aluzja do czegoś zupełnie innego?

[Gość: Ravik]

Oświeć mnie.

[stachkonwa]

Myślenie nie boli. Wysil się

[Gość: lk]

film mi się nie podoba
nie sięgnęłabym po książkę, gdyby nie to, że była dodatkiem do gazety
(Wyborczej? nie pamiętam)
i... dla mnie super! bardzo mi się podobała, jest jedną z najlepszych według
mnie polskich powieści
nie zgadzam się z herr, że jest pochwałą dynamicznego rozwoju - pokazuje
bezduszność kapitalizmu
moim zdaniem Wajda źle obsadził aktorów

[stachkonwa]

I to jest właśnie kwestia gustu. Moim zdaniem Wajda DOSKONALE
obsadził aktorów, jego film jest uniwersalny i zrozumiały na całym
świecie, a książka Reymonta to schematyczna ramotka bliżej
Kraszewskiego niż (powiedzmy) Faulknera i wcale nie jest to
komplement. Ale jesli ktos lubi Kraszewskiego (a znam wielu) i nie
lubi żydów (a nam jeszcze więcej takich), to książką może byc
zachwycony.

> nie zgadzam się z herr, że jest pochwałą dynamicznego rozwoju -
pokazuje
> bezduszność kapitalizmu


Moim zdaniem to Wajda tę bezdusznosc pokazał lepiej. Bez nudnej
palaniny.