Tempo por teo

[ralston]

A w tym wątku będziemy się uczyć esperanto.
Czekamy na kolejne słówka :)

[lutobor]

Może o wymowie parę słów: wszystkie litery generalnie czytamy tak, jak w
polskim. W esperanto nie ma liter W, Q, X, Y, za to jest V i specjalne z daszkami:
Ĉ - cz
Ĝ - dż
Ĥ - h dźwięczne, wychodzi z obiegu
Ĵ - ż
Ŝ - sz
Ŭ - ł
I uwaga: spółgłoski się nie zmiękczają (mp. "piwo" czytamy bi-ero, a nie bjero),
a dwie samogłoski stojące koło siebie należą do dwóch oddzielnych sylab, np.
mielo - czyt. mi-elo, a nie mjelo.

No dobra, wiemy już, że rzeczownik kończy się na O. Kolejna dawka herbacianych
słówek:
tekruĉo - czajnik
taso - filiżanka
subtaso - spodek
biskvito - herbatnik (albo tekuko - herbaciane ciastko :) )

I nowa, prosta reguła: wszystkie przymiotniki w l.poj. kończą się na A. Nie mają
rodzaju. Np:
bela - ładny
dolĉa - słodki
verda - zielony
nigra - czarny
ĉina - chiński

A więc, możemy stworzyć kilka herbacianych wyrażeń. Np.
ĉina tekruĉo - chiński czajnik
verda teo - zielona herbata

A jak powiecie: ładna filiżanka, słodki herbatnik, czarny spodek? :)

[habitus]

bela taso, dolca biskvito, nigra subtaso.
Czy "sub" to "pod"?

[ralston]

A subteo to będzie "herbata gruzińska"

[aand]

Cymesso?

[lutobor]

tak, sub = pod.

Jeśli nie macie klawiatury esperanckiej, litery często zastępuje się iksem, np.
ĉ=cx, ŭ=ux, ĝ=gx itd.

[lutobor]

Przykład z biero był nietrafiony, tam żadna spółgłoska by się nie zmiękczyła :P
Może inny: nenio czytamy jak nen-i-o (nie neńo)

nowa dawka słów:
blanka - biały
freŝa - świeży
bona - dobry

lakto - mleko
homo - człowiek
pano - chleb

I nowa zasada: czasownik w czasie teraźniejszym ma końcówkę -AS, a w
bezokoliczniku -I. Dla każdej osoby tak samo.
esti - być

mi estas ja jestem
vi estas ty jesteś
li,ŝi,ĝi estas on, ona, ono jest
ni estas my jesteśmy
vi estas wy jesteście
ili estas oni są

trinki - pić
manĝi - jeść
Oczywiście, -AS można dostawić do wcześniej poznanych słów, np. ŝi blankas - ona
jest biała (chociaż rzadko się tak mówi).

homo manĝas - człowiek je
freŝa pano estas bona - świeży chleb jest dobry

Kto przetłumaczy:
My pijemy. To jest herbata. Białe mleko jest świeże.

[ralston]

Ni trinkas. Gxi estas teo. Blanka lakto estas fresxa.
Dobrze?

[ralston]

ralston napisał:

> Ni trinkas. Gxi estas teo. Blanka lakto estas fresxa.
> Dobrze?

Znaczy: Bona?

Lekcja 3

[lutobor]

Znakomicie :)

Dziś może trochę o liczbie mnogiej - tworzymy ją dodając do słowa literę -J (a
więc - przy przymiotnikach -AJ, przy rzeczownikach -OJ). Jeśli rzeczownik jest w
l.mn., określający go przymiotnik też musi być
np. domo (dom) - domoj (domy)
bela - belaj
blankaj tasoj - białe filiżanki

Utworzenie zdania: "Świeże chleby są dobre" nie będzie chyba trudne?


A teraz małe wprowadzenie do tego, co w esperanto jest najpiękniejsze - jego
prostoty.
Zauważyliście już może, jak tworzymy słowa w esperanto - mamy jakiś rdzeń (np.
bon) i dodając do niego końcówki, tworzymy nowe słowa (bono, bona, bonaj, bonas
itp.). Ponadto, do rdzenia dodając przedrostki i przyrostki (jest ich łącznie
kilkadziesiąt) otrzymujemy w prosty sposób całą gamę nowych słów. Na przykład -
drinkemulo oznacza osobę lubiącą sobie wypić (drink-rdzeń ozn.
picie(alkoholu)|em-skłonność do czegoś|ul-osobnik|o-końcówka rzeczownika -
proste? :) Dziś poznamy jeden przedrostek i jeden przyrostek.

Przedrostek MAL- oznacza przeciwieństwo.
np.
bona (dobry) - malbona (zły)
bela (ładny) - malbela (brzydki)
dopiszcie przeciwieństwo:
alta (wysoki)
juna (młody)
sana (zdrowy)
longa (długi)
co znaczy malfreŝa chyba łatwo odgadnąć :)

Przyrostek -IN oznacza osobę płci żeńskiej.
np.
viro (mężczyzna) - virino (kobieta)
knabo (chłopiec) - knabino (dziewczyna)
sinjoro (pan) - sinjorino (pani)
heroo (bohater) - heroino (bohaterka :D)

dopiszcie wersję żeńską słów:
amiko (przyjaciel)
edzo (mąż)
avo (dziadek)

poznajmy jeszcze trzy słówka:
kaj (znaczy "i" lub "a")
jes (tak)
ne (nie)

Przetłumaczcie ;) Knabinoj estas sanaj. Ili manĝas. Knaboj ne manĝas, ili
trinkas. Sinjoro Adamo estas malalta kaj maljuna.


I tyle. Przy okazji, życzę wszystkich wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku :)
Gajan Kristnaskon, multajn donacojn de Nikolao kaj feliĉan Novjaron!

[aand]

lutobor napisał:

> dopiszcie wersję żeńską słów:
> amiko (przyjaciel)

amika - kuchenka?

> edzo (mąż)

Edzia - żona?

> avo (dziadek)

Ava - babcia?

> poznajmy jeszcze trzy słówka:
> kaj (znaczy "i" lub "a")

Niee, Kaj on jest - gdzie on jest? :)

No właśnie, kaj on jest, nasz uczyciel. nt

[habitus]

[ralston]

Może się ubraził, że lekcji nie odrabiamy? Nie obruszaj się Lutoborze!

[ralston]

No i gdzieś się nam zapodział nasz nauczyciel na dobre. I jak tu
teraz teo pić, takiemu niewykształconemu będąc?

[ralston]

Nie wspomnę już o tem, że kongres światowy esperanto się zbliża
milowemi krokami...