grojec1
10.12.05, 23:40
1) RATUSZ (ul. Niepodległośći): wybudowany w 1821r., w latach: 1936-
1937 rozbudowany; projektował architekt Hilary Szpilowski;
2) KOŚCIÓŁ pod wezwaniem św. Mikołaja biskupa (ul. Kościelna):
trójnawowy, pierwotnie późnogotycki z lat 1520-1530, wielokrotnie
przebudowywany, z neogotycką fasadą z 1833r. Wymurowano go z cegły
w układzie polskim z charakterystyczną dekoracją rombową z
zendrówki. We wnęce prezbiterium późnogotycki krucyfiks, równowiekowy
z kościołem. Na ścianie południowej zegar słoneczny z 1621r.
Wewnątrz kościoła wejście z prezbiterium do zakrystii (dawnego
skarbczyka) ozdobione gotyckim portalem z drzwiami z XVI-XVII wieku.
Chrzcielnia, również gotycka, z piaskowca, z 1482r., druga barokowa
z połowy XVIII wieku. Ambona późnorenesansowa z początku XVII
wieku. W 1855r. ufundowano tablicę upamiętniającą Piotra Skargę,
kaznodzieję, a także dobroczyńcę miejscowego szpitala dla ubogich.
Obecne badania archeologiczne nie potwierdziły tezy lokalizacji
kościoła na miejscu dawnego grodziska. Przypuszcza się, że było ono
położone nieopodal na innym wzniesieniu, obecnie nie istniejącym,
zniszczonym na skutek poboru żwiru. Stwierdzono jedynie przy
kościele istnienie cmentarza grzebalnego z XVIII wieku;
3) DZWONNICA (ul. Worowska): z 1889r., drewniana, o konstrukcji
słupowo-ryglowej, szalowana deskami;
4) POMNIK ks. PIOTRA SKARGI (ul. Worowska): z 1996r., według
projektu Andrzeja Renesa;
5) GIMNAZJUM (ul. Szpitalna/Armii Krajowej): szkołę utworzono w
1911r. w przystosowanych budynkach dawnych koszar carskich i cerkwi.
Klasycystyczne, wybudowane przed 1860r., przebudowane w drugiej
połowie XIX wieku i w XX wieku;
6) SZPITAL imienia PIOTRA SKARGI (ul. Szpitalna): wybudowany w
latach 1855-1857, według projektu Andrzeja Gołońskiego. W roku
oddania do użytku dysponował 20 łóżkami. Budynek klasycystyczny, na
frontonie tablica pamiątkowa z 1936r. upamiętniająca 400 rocznicę
urodzin ks. Piotra Skargi;
7) WIĘZIENIE (ul. Worowska/Niepodległości): wybudowane za czasów
carskich, w połowie XIX wieku;
8) KAPLICZKA PRZYDROŻNA (ul. Piotra Skargi): z ludową rzeźbą
Chrystusa;
9) POMNIK JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO (ul. Piłsudskiego/Skargi);
10) DOM LUDOWY (ul. Laskowa/Piłsudskiego): z 1913r., powstał ze
składek społeczeństwa. W trakcie przebudowy w końcu lat 60-tych
zniszczono jego charakterystyczny wystrój zewnętrzny. Obecnie Kino i
Centrum Kultury Regionalnej;
11) PARK imienia JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO (ul. Piłsudskiego/Skargi):
założony według projektu inż. braci Zajkowskich, powstał na terenach
przyległych do Domu Ludowego i byłym placu wojskowym; jako patrona
otrzymał Tadeusza Kościuszkę w 100 rocznicę jego śmierci (15
października 1917r.); od 1996r. park nosi imię Marszałka Józefa
Piłsudskiego;
12) JATKI (ul. Jatkowa): z 3 ćw. XIX wieku, przebudowane;
13) HALE TARGOWE (ul. Niepodległości/Piłsudskiego): z połowy XIX
wieku, klasycystyczne;
14) KAMIENICA OCHENKOWSKIEGO (ul. Niepodległości/Piłsudskiego): z
1909r., wybudowana przez aptekarza tegoż nazwiska, istnieje do dziś;
fronton ozdobiony charakterystycznym lwem;
15) REJENTÓWKA (ul. Niepodległości): z 1879r., klasycystyczna;
niegdyś dom rejenta Władysława Kamińskiego; obecnie Prokuratura
Rejonowa;
16) POCZTA z OFICYNAMI (ul. Niepodległości/Pocztowa): klasycystyczna,
z pierwszej połowy XIX wieku;
17) LAMUS (ul. Zatylnia): budynek niegdyś grójeckiego arsenału,
rozbudowany o piętro na dom mieszkalny;
18) STAROSTWO (ul. Piłsudskiego): zbudowne w 20-leciu;
klasycystyczne;
19) DWORZEC GRÓJECKIEJ KOLEI WĄSKOTOROWEJ (ul. Przedstacyjna/Laskowa):
w jego skład wchodzą: dworzec kolejowy z 1914r., obrotnica ręczna
z 1936r. oraz wieża ciśnień z 1943r. W 1994r. całość kolei objęto
ochroną i wpisano do rejestru zabytków;
20) CMENTARZ RZYMSKO-KATOLICKI "STARY" (ul. Mszczonowska): w centrum
kaplica Makowskich, klasycystyczna, z 1851r. Obok nagrobek Wincentego
Majchrowskiego, burmistrza miasta, zmarłego w 1851r. i pomnik
upamiętniający poległych za ojczyznę w latach: 1830-1945;
21) CMENTARZ RZYMSKO-KATOLICKI "NOWY" (ul. Mogielnicka): powstał po
I wojnie światowej;
22) CMENTARZ EWANGELICKI (ul. Wilczogórska): czynny do 1956r., w
zaniku; dziś na terenie Rejonu Energetycznego;
23) DOM RABINA (ul. Lewiczyńska/Krótka): drewniany; sąsiadował z
modrzewiową synagogą rozebraną w 1939r.; dziś dom mieszkalny;
24) DOM MODLITWY (Bejt ha-midrasz; ul. Lewiczyńska): murowany;
obecnie magazyn;
25) CMENTARZ ŻYDOWSKI (ul. Willowa/Mogielnicka): założony w XVIII/XIX
wieku, powierzchnia 0,8 ha, zniszczony, pozostały jedynie betonowe
podstawy macew. Na jego terenie pomnik wystawiony przez ocalałych
Żydów grójeckich, upamiętniający rozstrzelanie Żydów przez hitlerowców
w Dębówce k/Góry Kalwarii (na tablicy błędnie podany Chynów), z
podaniem zawyżonej liczby zabitych, zamiast ok. 100 podano 200
ofiar.
GRÓJEC
