prosty lud

[elm_m]

Cześć!
Od czasu słynnego artykułu w WO podczytuję sobie z przyjemnością, o czym
piszecie. Jeżycomaniaczką jestem od dawna, "wessało" mnie pewnego pięknego
lata w połowie lat 80-tych, gdy moja grzeczna koleżanka otrzymała na
zakończenie obozu nagrodę w postaci "Kłamczuchy". Nie nacieszyła się od razu
lekturą, gdyż po przeczytaniu pierwszego rozdziału nie wypuściłam już książki
z rąk :)

Nie natknęłam się dotąd na wątek dotyczący pewnych stylizacji językowych MM.
Chodzi mi mianowicie o język postaci tzw. prostych ludzi (przychodzi mi w tej
chwili do głowy p.Jankowiak i Babcia Jedwabińska z DP). Nie wiem, jak Wam, ale
mnie zawsze to troszkę zgrzytało w uszach (czy też raczej oczach). Tak troszkę
pachniało jakimś skansenem czy Cepelią...

I jeszcze jedna rzecz nigdy mi się nie podobała - mianowicie wątki
"internacjonalistyczne". Mimo, że popieram przyjaźń między i ponad narodami
zawsze odbierałam jako bardzo sztuczne i na siłę wprowadzanie postaci różnych
innostrancow. Myślę, że MM kierował jakiś imperatyw dydaktyczny, ale powinna
mieć więcej wiary w swoich czytelników i nie podejrzewać ich o ksenofobię :)

Pozdrawiam wszystkich sympatycznych bystrzaków z Forum!(I oczywiście Autorkę
moich ulubionych książek, jeśli tu zagląda :))
M.

[mamalilki]

Babcia Jedwabinska to jeszcze pol biedy, ale gamzajacy, prostacki pan Jankowiak
to rzeczywiscie mocno zgrzyta. Starsi ludzie, takze ze wsi (a on byl z Poznania)
nie musza byc zdziadzialymi staruszkami z nerwicą natrectw. Wcale sie nie
dziwie, ze Koziowi sie nie spodobal.

[nighthrill]

A co jest złego w stylizacji językowej? Moim zdaniem jej umiejętne stosowanie
świadczy o klasie i talencie autora, o tym, że nie pisze dialogów na jedno
kopyto, tylko dobiera sposób wypowiedzi do cech postaci.
Poza tym bardzo drażnią mnie określenia typu "cepelia". Kryje się za nimi jakieś
dziwne przekonanie, że gwara jest "wsiowa", że to, co wiejskie jest gorsze,
zacofane. Nie mówię tego konkretnie do Ciebie, autorko wątku:) Wiele osób tak
mówi, np. "ale wiocha", odruchowo. Jestem etnologiem z wykształcenia i jakoś źle
mi się to kojarzy, bo mi latami kładziono w głowę, że teza o ewolucyjnym rozwoju
społeczeństw jest już obalona...

[mmaupa]

Mi sie bardzo podobaja monologi wewnetrzne pana Jankowiaka i wlasnie ta innosc,
odrebne slownictwo i struktura zdan dodaje mu autentycznosci.

[onion68]

Mnie też - i on, i babcia Jedwabińska wydawali mi się bardzo autentyczni.
Lubiłam też sposób, w jaki babcia zwracała się do Aurelii.

[elm_m]

Ale błyskawiczna reakcja! :)

Chciałabym tylko dodać, że ja lubię te postaci i wiem, że powinny
mówić "własnym" językiem, ale właśnie wydaje mi się on przestylizowany i przez
to nieautentyczny. Cepelia to przecież właśnie taka
pseudoludowość i przez to obciach, a nie dlatego, że "ze wsi".

[mmaupa]

Czyli mamy inny odbior tych postaci, bo mi sie wydaja wlasnie bardzo autentyczne
i bynajmniej nie przestylizowane :)

[elm_m]

Każdy chyba inaczej "słyszy" pewne rzeczy.
Dla mnie u MM najfajniejsze są te karykaturalne sposoby wypowiedzi - jakieś
chorobliwie kwieciste albo erudycyjne "do bólu". W takich klimatach pływa
Autorka, jak ryba w wodzie, a prostych ludzi potraktowała z "uważaniem" i (moim
skromnym zdaniem) nie wyszło najlepiej.

[verdana]

A ja się całkowicie z tym zgodzę.

[elm_m]

:-)))

[kaliope3]

Jezyk chyba jest w porządku, może tu bardziej chodzi o pewna
niezręczność-wszystko co robi np pan Jankowiak jest jakby podwójnie
komentowane-przez Autorkę i zarazem przez samego pana Jankowiaka.Trochę to
nienaturalnie wychodzi-każda czynność jest przez niego jakoś
podsumowywana,opisywana.Np scena u Kreski i Maćka,jak pan Jankowiak pogłaskał
rączkę niemowlaka,po czym szybko cofnął dłoń, komentując w duchu "...stare to
,pomarszczone,po co to pokazywać..."(czy jakoś tak).Nie sądzę żeby takie myśli
przewijały się przez jego głowę,on to po prostu czuł,ale Autorka musiała jakoś
oddać to jego rozgoryczenie,żal i smutek.Może stąd trochę tej nienaturalności.

[panna-lee]

gdyby ją pogłaskał i cofnął, bez żadnego wewnętrznego monologu, to licho wie co pomyślałby czytelnik :) czasem drobny gest ma drugie, trzecie dno, a trudno to wyłapać - tak jak w życiu.

[kaliope3]

Nie tak do końca,bo-o ile dobrze pamiętam-jest tam właśnie napisane coś w
rodzaju"widząc swoja pomarszczona dłoń,szybko ją cofnął"(cytuję z
pamięci),więc,ostatecznie,można by już nie dodawać tego"stare,pomarszczone..."a
i tak było by wiadomo o co chodzi.Ale to miało stworzyć taką "ekspresję" pana
Jankowiaka.Ale to już takie grzebanie w szczegółach i czepianie się,nie wiem czy
potrzebne.

[justyna302]

Niezwykle rzadko zabieram głos na forum, ale codziennie chciwie
podczytuję :-)
Jednak gdy mowa o panu Jankowiaku, muszę stanąć w obronie. Jego
wewnętrzne monologi, pt. "tak sobie myśli stary człowiek" należą wg
mnie do bardziej mistrzowskich fragmentów Jeżycjady, choć faktycznie
wie wiemy, czy taki jest sposób myślenia ludzi w podeszłym wieku.
Ale tak czy owak, był to ze strony pani Musierowicz strzał w środek
tarczy, bo zawsze ilekroć czytam te rozdziały, ryczę jak bóbr i
jeżeli takie było założenie Autorki (poruszyć skamieniałe serca
młodszych) to w moim przypadku efekt został osiągnięty w 100%.

[kanga_roo]

a ja lubię babcię Martę, pana Jankowiaka, Gizelę. nie odczuwam
sztuczności w ich zachowaniu czy wypowiedziach. zastanawiam się, czy
kwestia czysto językowa, czyli to, co autorka wątku
nazwała "cepelią", nie jest rozmaicie odbierana w różnych regionach
Polski - dla mnie, poznanianki, wszystko jest OK.

[verdana]

A ja mam stale wrazenie, wynaczcie - gdy mowa o "prostym ludzie" czy
starszych osobach spoza rodziny Borejkow - ze mamy sie dziwic, ze
one w ogole coś tam sobie myslą.
Ile razy czytam opisy przypomina mi sie dowcip. Niepoprawny
politycznie, ale celny.
Stoi Murzyn na przystanku. Podchodzi babcia z wnuczkiem, pokazuje
Murzyna wnuczkowi "O, małpa!".
Na to oburzony Murzyn nienaganna polszczyzną "No wie Pani, jestem
absolwentem Oxfordu, wykladam tiu nauniwersytecie! Mam doktorat!"
A na to babcia "O, mówi!".

[sowca]

Zarowno pani Marta, jak i pan Jankowiak wpisuja sie w nurt
borejkowskiego ciepła, więc to chyba z Twojej strony
nadinterpretacja, Verdano ;) Mnie się podobają ich wypowiedzi - są
dla mnie autentyczne. A wypowiedzi np. pani Marty są dla mnie rownie
pełne mądrości co wypowiedzi, dajmy na to Dmuchawca, choć tak różne
pod względem stylu.

[justyna302]

Ja myślę, że ta zbytnia prostota w wewnętrznych monologach pana
Bronka, która może razić, wynika z tego ze, przy całej jego dobroci,
prawości, uczciwości, itd, był on jednak ( prosze o wybaczenie )
osobą no, średniej inteligencji. Powiedziałabym nawet że Kozio miał
racje. Do czasu spotkania pani Marty Bronek był "służbistym starcem"
i miał ciasny horyzont myślowy. To bardzo dobrze, że MM nie kazała
mu patrzeć na świat oczami starożytnego filozofa i o zgrozo nie
zaopatrzyła go w bogate życie wewnętrzne.
Ostatecznie nie widzę tu zgrzytu..

[verdana]

Bogate życie wewnętrzne nijak się ma do wykształcenia, a nawet moze
i do inteligencji.
Prawdę mowiąć, rozmawiajac z "prostym ludem" nigdy nie zauwazałam,
zę jest to "prostu lud". Osoba, z którą zaprzyjaźnilam się , jako z
najrozsądniejszą matką w przedszkolu, była sprzataczką toalet w BUW-
ie. Wielokrotnie tam sie spotykałysmy i gadałysmy - bez widocznego u
MM "dystansu intelektualnego".

[sevilay]

Verdano masz rację co do tego "dystansu".A już myślałam,że tylko ja to widzę:)Faktycznie,nie da się ukryć,że on tam jednak jest.

A co do autentyczności "prostego ludu" to dla mnie najbardziej autentyczny jest ten powojenny woźny,ktory mówi do małoletniego Ignaca "fyrej,fyrej":))) No boski jest:)Taki bardzo "poznański"( w pozytywnym znaczeniu oczywiście)Bardzo się ucieszyłam,że wreszcie ktoś w Jeżycjadzie "po naszemu zagadał":)

[verte34]

Babcia Marta i pan Jankowiak brzmią dla mnie miło i naturalnie:)
Co do inastrancow - nie byłam w stanie przebrnąć przez fragmenty (w
Tygrysie chyba), gdzie pojawia się Amerykanin - adorator Nutrii.
Było to jakieś nienaturalne i żenujące, nie wiem dlaczego:)

[onion68]

Irytujący jest zwłaszcza fragment o kluseczkach. Czytaj: wszystkie te
zagraniczne pannice są diabła warte, dopiero polska kobieta uczyni facetowi raj
na ziemi (co jest jej życiową funkcją).
Zastanawiam się też, Natalii udało się te kluski zrobić, jak w CR przygotowanie
smażonej cukinii z kus-kus doprowadziło do ran ciętych? Wydaje mi się, że
wszelkie lepienie wymaga lepszej koordynacji ruchowej i w ogóle organizacji
pracy (kocham kluchy i nienawidzę ich robić), fakt że nie są wymagane ostre
narzędzia. I jak do tego doszło, że przygotowywała tę pracochłonną potrawę dla
prawie obcego faceta, przecież to musiało być albo u niego, albo u niej w domu.

[sowca]

No właśnie, mnie też to intrygowało, jakim cudem on jadł te nutriowe
kluski? Myślę jednak, że było to u Borejków w domu, bo Bingo
wiedział, gdzie Natalia mieszka, skoro odwiedził ją z całą klasą,
kiedy byla chora.

[idomeneo]

mnie też dziwiły te kulinarne wyczyny Natalii, gdy się wspomni na jej dwie lewe
rączki do prac domowych (oraz poetyczne rozkojarzenie) - vide słynne
krochmalenie pościeli.