pandamus

[leder]

witam,
nie wiem czy dobrze zapisalam nazwe rosliny...to prezent od kolezanki. Kwiat
miesiac temu z miszkanka w bloku przenioslam do przestronnego duzego i
niezbyt goracego mieszkania, stanal niedaleko okna, podlewany raz w tygodniu,
zraszany czasami - schnie. To znaczy juz z 8 lisci zaschlo zupelnie lub mialo
brazowe plany. Chore liscie wycielam. Co prawda ma ze 3 nowe liscie, ale
martwie sie o niego.
Na wszelki wypadek: ma dosc sztywne liscie z ostra zabkowana krawedzia i
bialym paskiem posrodku.
Bardzo prosze o pomoc
dziekuje
ania

[efrem]

Pandanus ginie przy tem około 15 stopni pow. zera, szczególnie odmiana z białym
znaczeniem jest delikatniejsza od swojej zielonej koleżanki, więc może to to. A
tak ogólnie wyjątkowo odporna roślinka. Jeśli nie ma za zimno oczywiście
Pozdrawiam wszystkich
Dostałem pierwszy katalog wysyłkowy i poczułem wiosnę :-)

[magdabi]

Właśnie, nie jest odporny na zimno i możliwe, że przy przenoszeniu nie był
wystarczająco zabezpieczony przed chłodem. Pozostaje czekać. Bo tak w ogóle to
byle co go nie ruszy. Pozdrawiam

[jerzy.wozniak]

O pandanie nie pisałem tu już lata więc walnę wam jakiś mój stary tekścik o
tych roślinach w celach edukacyjnych i coby pismaczki tez mogły coś ściągnąć.
No to lu!
Długonoga roślina
Pandany ze względu na swój egzotyczny wygląd oraz rozmiary z pewnością
zasługują na miano króla salonów. Obok palm należą bowiem do najokazalszych
roślin uprawianych w mieszkaniach. Są równocześnie bardzo łatwe do pielęgnacji
i tolerują nawet znaczne uchybienia uprawowe. Trochę szkoda, że w ostatnich
latach rzadko można je spotkać w kwiaciarniach, tym bardziej, że na rynku
europejskim pojawiło się bardzo dużo odmian. Różnią się one od czystych
gatunkowo roślin barwnymi liśćmi, mniejszymi rozmiarami oraz tym, że w
przeciwieństwie do swych szlachetnie urodzonych kuzynów kwitną, a nawet owocują
w warunkach domowych. Pandanom nadano przed wojną polską nazwę - pochutniki - i
jak wszystkie inne nie przyjęła się; obecnie używana jest tylko spolszczona
nazwa łacińska. Słowo Pandanus pochodzi od pandan - malajskiego nazwy pandana
trwałego.
Rodzinka na szczudłach
Do rodziny pandanowatych należy aż 650 gatunków roślin występujących w
tropikalnych rejonach Afryki, Azji i Australii. Porastają one zwykle rejony
przybrzeżne mórz, rzadziej rzek i jezior. Najwięcej gatunków można spotkać na
wyspach pomiędzy Azją a Australią. Większość z nich to drzewa i krzewy, ale sa
wśród nich również pnącza. Jak wszystkie rośliny rosnące w bardzo wilgotnych
lub błotnistych miejscach większość pandanów posiada tzw. korzenie powietrzne,
które nadają roślinie charakterystyczny wygląd. Takie “nogi” u niektórych
gatunków mogą mieć nawet kilka metrów wysokości. Ponieważ gęste korzenie
powietrzne powstrzymują erozję gleby wywołaną falami morskimi, panadny
wykorzystuje się na całym świecie jako doskonałe rośliny do umacniania brzegów
rzek. Drugą wyróżniającą je cechą są spiralnie ułożone liście, co jest dobrze
widoczne tylko u starszych egzemplarzy. Dlatego właśnie w języku angielskim
popularnie nazywa się te rośliny screw pine -“skręcony ananas”.
Liście u wszystkich gatunków mają ostre, ząbkowane brzegi i mogą mieć nawet 4
metry długości. Ich kwiaty tak pięknie pachną, że wyciągi z nich często
stanowią dodatek do orientalnych mieszanek perfum. Owoce wielu gatunków, które
są podobnymi do ananasa pestkowcami, jada się na surowo, innych - dopiero po
upieczeniu w popiele lub ugotowaniu. Na plantacjach uprawianych jest około 80
gatunków. Z ich liści wytwarza się wiele przedmiotów codziennego użytku: maty,
kosze, hamaki, a nawet rybackie pułapki służące do połowu krabów, krewetek i
ryb. Od 20 lat z włókien liści produkuje się także osnowę do wykładzin
dywanowych. Delikatne włókna otrzymywane z liści niektórych gatunków są od
wieków używane przez miejscową ludność Nowej Gwinei do wyrobu tkanin.
Pandany na pokojach
Podobnie jak palmy, pandany ze względu na wymiary wymagają dużej “powierzchni
życiowej”. Głównie dlatego, że ich długie liście przypominają piłkę do drewna i
po prostu łatwo się nimi podrapać. Właściciele balkonów i tarasów mogą wystawić
pandany na zewnątrz. Ale pamiętajmy że sa to zmarzlaki i temperatury poniżej
18°C powodują wyraźne zahamowanie ich wzrostu. Ponieważ nawet niewielkie
przymrozki mogą poważnie im zaszkodzić, na dwór można je więć wynieść dopiero
pod koniec maja. Rosnąc na świeżym powietrzu, będą nam wdzięczne za codzienny
poranny prysznic, szczególnie w upalne letnie dni.
W kwiaciarniach spotykamy zaledwie kilka gatunków oraz nieco liczniejsze
odmiany i krzyżówki.
Najmniejszy jest pandan Veitcha (P. veitchii); liczne jego odmiany mają
różnokolorowe paski na liściach oraz niewielkie wymiary. Roślina ta tworzy
liczne odrosty i nie wymaga tak wiele światła jak pozostałe gatunki.
Pandan błękitny (P. baptisii) charakteryzuje się ciemnozielonymi liśćmi z
pięknym błękitnym nalotem. Jego odmiany mają na liściach żółtawe lub kremowe
pasy, które jednak zniakją w ciemniejszych miejscach. Pandan błękitny jest
niedużą w porównaniu do swych krewnych rośliną doniczkową. Jego liście mają
zaledwie 40 cm długości i nie posiadają ostrych ząbków na krawędziach. Gatunek
ten nie kwitnie i nie owocuje w mieszkaniu.
Pandan Sandera (P. sanderii) jest najczęściej spotykany w kwiaciarniach. Osiąga
nawet 3 metry wysokości, a jego żywozielone liście z kremowymi paskami mogą
mieć metr długości.
Pandan trwały (P. utilis) jest gatunkiem najczęściej uprawianym w ogrodach (w
tych krajach gdzie temperatury nie spadają poniżej 12°C). W takich warunkach ta
niezwykle dekoracyjna roślina osiąga nawet kilkanaście metrów wysokości i ma
imponujące korzenie powietrzne. Liście jej mogą osiągnąć nawet ponad półtora
metra długości, a ich brzegi są pokryte ostrymi kolcami. Pandan trwały
uprawiany w pojemniku dorasta do 4 metrów wysokości, a ponieważ silnie się
rozgałęzia, potrzebuje dużo przestrzeni (szybko zajmuje powierzchnię kilku
metrów kwadratowych). Czasem bywa sprzedawany w kwiaciarniach, ale nadaje się
tylko do dekoracji przestronnych salonów lub holi w gmachach użyteczności
publicznej. Wyhodowano liczne odmiany tej rośliny - o czerwonych lub różowych
brzegach liści.

[jerzy.wozniak]

Słońce to nie wszystko
Wszystkie gatunki pandanów powinny stać w widnych pomieszczeniach, jak
najbliżej okna. Odmiany o barwnych liściach muszą mieć więcej światła, gdyż -
jak powiedziałem - przy jego niedoborze liście stopniowo zielenieją. Stojące w
głębi mieszkania rośliny wyginają się w kierunku okna, co szybko prowadzi do
ich deformacji. W takich wypadkach należy je więc co pewien czas obracać, aby
zachowały wzniesiony pokrój.
Pandany najlepiej rosną w temperaturze około 25°C, zimą natomiast temperatura
dla większości gatunków nie powinna być niższa niż 18°C. W okresie od
listopada do końca lutego przechodzą przerwę spoczynkową; należy im wówczas
ograniczyć podlewanie, ale uważać, by podłoże nigdy nie przesychało całkowicie.
Do uprawy pandanów najlepiej nadają się obszerne, wypalane z terakoty donice, w
których mogą swobodnie rozrastać się ich szczudłowate korzenie. Używamy ziemi
do palm zmieszanej z perlitem i kwaśnym torfem w proporcji 3:1:1. Podłoże
powinno mieć odczyn kwaśny o pH nie wyższym niż 5,5. Rośliny w miarę wzrostu
unoszą się na swych korzeniach do góry, przy przesadzaniu musimy umieszczać je
na takiej samej głębokości. Korzeni powietrznych nie należy usuwać ani ich
wyłamywać. Młode rośliny przesadzamy co najmniej raz w roku, większe - co
kilka lat. Pamiętajmy wtedy o założeniu rękawiczek, gdyż łatwo się pokaleczyć
resztkami zaschniętych liści.
Do podlewania nie powinniśmy używać twardej wody z kranu lub wody
oligoceńskiej, bowiem zawarte w niej sole wapnia szybko zmniejszają kwasowość
podłoża. Najlepiej rośliny podlewać deszczówką, a w ostateczności wodą
przegotowaną o temperaturze pokojowej, co jest szczególnie ważne zimą.
Ponieważ w naturze pandany rosną w stale wilgotnym podłożu, przesuszenie bryły
korzeniowej wyraźnie im szkodzi - zasychają wtedy dolne liście, a rośliny
wyraźnie wolniej rosną. Na swych wysokich nogach nie boją się przelania i chyba
najlepiej ze wszystkich gatunków uprawianych w mieszkaniu znoszą mokre podłoże
i wodę stojąca na podstawce. W chłodniejsze dni zawsze ograniczamy podlewanie,
tak aby ziemia pozostawała zaledwie lekko wilgotna. Z kolei w upalne letnie dni
powinniśmy rośliny podlewać obficie, a także często zraszać i myć im liście
(uwaga na kolce!). Jeśli pandany często przesadzamy, nie powinniśmy ich nawozić
wcale. Starsze możemy w sezonie intensywnego wzrostu (maj-październik) kilka
razy podlać wieloskładnikowymi nawozami dla roślin o ozdobnych liściach. Zimą
nie zasilamy ich wcale.
Zdrowy jak pandan
Pandany są bardzo odporne na choroby grzybowe, a ich twarde liście nie smakują
szkodnikom. Prawidłowo pielęgnowane nie chorują prawie wcale. Czasami pojawiają
się na nich niewielkie ilości szkodników, takich jak wełnowce pędowe i
tarczniki. Obecnie, w XXI wieku, nie stosujemy już opryskiwania czy zmywania
szkodników denaturatem jak to pracowicie czyniły nasze babcie. Owady
te “załatwią” za nas doglebowe środki systemiczne takie jak “Tarcznik” czy
pałeczki “Zielony Dom”.
Dzieci pandana
Pandany rozmnażamy przez ukorzenianie pędów bocznych pojawiających się w dużej
liczbie u niektórych gatunków. Pędy powinny mieć co najmniej 20 cm długości.
Aby ukorzenianie zakończyło się sukcesem, powinniśmy je przeprowadzać tylko
wczesną wiosną, od marca do kwietnia. Po odcięciu pędów czystym nożem odkładamy
je na jeden dzień żeby przeschły, a nastepnie, miejsca cięcia smarujemy maścią
ogrodniczą lub posypujemy węglem drzewnym. Sadzonki umieszczamy w ziemi do
kwiatów zmieszanej z czystym gruboziarnistym piaskiem w proporcji 1:1. Całość
okrywamy folią i umieszczamy w ciepłym miejscu, najlepiej na parapecie, pod
którym grzeje kaloryfer. Sadzonki wypuszczają korzenie dopiero po kilku
tygodniach. Po tym czasie odkrywamy je by przyzwyczaiły się do bardziej
suchego powietrza, a do doniczek przesadzamy je dopiero po 2-3 miesiącach. Są w
tym okresie bardzo wrażliwe na uszkodzenia korzeni na co powinniśmy szczególnie
uważać.
Pandany nie wytwarzające odrostów rozmnaża się z nasion, ale są one niestety
trudne do kupienia nawet w specjalistycznych firmach. Gatunki te (należy tu
również pandan trwały), w warunkach domowych można rozmnożyć ukorzeniając
wierzchołek rośliny. Metodę tę poleca się szczególnie wtedy, gdy roślina staje
się za wysoka i nie mieści się już w pokoju. Nie tylko że, nie powoduje to jej
śmierci, ale nawet pobudza ją do tworzenia bocznych łodyg.
Ponieważ do sprzedaży zwykle dostarczane są duże egzemplarze, ich cena jest
stosunkowo wysoka i wynosi od 120 do ponad 800 złotych.
Jurek