Historyczne nazwy

[eichendorff]

Czy - dywagując oczywiście teoretycznie - istnieje możliwość przywrócenia
historycznych nazw dotycznących naszego miasta? I tak:
- całe miasto przemianowane byłoby na Królewską Hutę;
- Chorzów Stary na Chorzów (bez żadnych przymiotników);
- Chorzów Batory (nazwa dzielnicy wywodząca się od ulicy???) na Hajduki (mogą
być Wielkie, ale czy koniecznie?);
- Chorzów Drugi na... NO WŁAŚNIE!!! Jaką nazwę dać tej dzielnicy? Pnioki
odnoszą się tylko do jednego osiedla, ale może by tę nazwę rozciągnąć na całą
dzielnicę? Czytałem gdzieś, że nazwa ta jest bardzo stara;
- może znaleźlibyśmy też jakąś nazwę własną dla śródmieścia/centrum czyli
obecnego Chorzowa Pierwszego (pewnie ten kto wymyślał nazwy dla dzielnic
wzorował się na nazwach ulic w Nowym Jorku - np. na rogu Czterdziestej
Dziewiątej i Siedemdziesiątej Szóstej :-) Zdaję sobie sprawę, że z
administracyjnego punktu widzenia "cyfry" te są właściwe, ale to brzmi?).

Co o tym sądzicie? Może macie jakieś propozycje, które należy
rozpropagować? :-)

[drozdp]

Jak to myśli chorzowian biegną tym samym torem. Dokładnie taki sam pomysł
przyszedł mi do głowy.
Anegdota głosi, ze bogaci pamponie (gospodzarze rolni) z Chorzowa zgodzili sie
na połączenie z zadłużona Królewska Hutą pod warunkiem zachowania historycznej
nazwy Chorzów - wsi istniejącej co najmniej od 13 wieku.
Chorzów Batory to oczywiście od Huty Batory. Jestem jak najbardziej za
przywróceniem dzielnicom miasta ich historycznych nazw, Królewska Huta dla
dzielnicy centralnej, Hajduki Wielkie dla Chorzowa Batorego. Koniecznie ze
wzgloędu na Ruch Hajduki Wielkie. Z tzw. Chorzowem Drugim mam też problem.
Nazwa Chorzów Stary się przyjeła, zamieszkała w wicach, więc niech zostanie.
Nie wróżę powodzenia zmiany nazwy miasta, bo tę decyzję podejmują w Warszawie -
a oni tam na Śląsk i Slązaków maja alergię. Ostatnio tak zmienili ustawę o
mniejszościach narodowych, by nie uznać narodowości śląskiej.

[eichendorff]

drozdp napisał:

> Anegdota głosi, ze bogaci pamponie (gospodzarze rolni) z Chorzowa zgodzili
> sie na połączenie z zadłużona Królewska Hutą pod warunkiem zachowania
> historycznej nazwy Chorzów - wsi istniejącej co najmniej od 13 wieku.

Biorąc pod uwagę ówczesne tło historyczne daleki byłbym by wierzyć w tę
anegdotę.

Od 1900 roku w radzie miejskiej pojawiały się co jakiś czas postulaty włączenia
okolicznych miejscowości do Królewskiej Huty. W 1907 r. przybył nawet w tej
sprawie prezydent rejencji opolskiej, któremu przedłożono plany rozciągnięcia
granic miejskich na wsie Chorzów, Chropaczów, Lipiny, Nowe Hajduki, Łagiewniki,
Świętochłowice i Bismarkhütte. Prawdopodobnie z powodu protestu przedstawicieli
tych miejscowości, pomysł ten upadł. Powrócono do niego już po I wojnie i
włączeniu miasta do RP, ale znów nie przyniosło to skutku (wrzesień 1923).
Argumentowano te postulaty "głodem mieszkaniowym" w mieście (59% mieszkań
jednoizbowych z kuchnią, 20% dwuizbowych, 7% jednoizbowych bez kuchni, 7%
wieloizbowych) oraz dużą gęstością zaludnienia (około 13 tys. osób na 1 km
kwadratowy).
29 listopada 1928 roku rada miejska stosując politykę faktów dokonanych podjęła
uchwałę o przyłączeniu do Królewskiej Huty dwóch gmin: Nowych Hajduk i Chorzowa
(roszczenia w stosunku do innych "łakomych kąsków" odłożono na później by nie
wystraszyć władz). Nowe Hajduki (obecnie rejon "przedłużonej Wolności") nie
sprzeciwiły się temu postępowaniu władz miasta. Natomiast Chorzów
zaprotestował!!! Była to dość bogata wieś należąca do powiatu katowickiego (w
roku 1930 powiększona dodatkowo o inną wieś: Maciejkowice). Włodarze gminni
obawiali się, że po włączeniu do miasta stracą swoją autonomię i - przede
wszystkim - źródła finansowania (jeśli nie wiadomo o co chodzi to chodzi pewnie
o kasę). Sprawa ciągnęła sie aż 6 lat.
Jak pisze Jerczyński, w swej "Historii narodu śląskiego", to władze województwa
(w osobie - pożal się Boże - wojewody Grażyńskiego) wpadły na pomysł by
zlikwidować to najbardziej "niemieckie gniazdo" po tej stronie granicy (czyli
Królewską Hutę) i przez połączenie jej z wsią Chorzów zmienić jego nazwę. Nazwa
miasta wywodziła się od ...Huty "Królewskiej", która swoją nazwę zawdzięcza
kopalni "Król", a ta z kolei została tak nazwana na cześć pruskiego króla
Fryderyka (biorącego zresztą udział w rozbiorach I RP). Nazwa miasta była więc
dla ówczesnych (w przypadku obecnych, byłoby chyba podobnie) władz centralnych
i wojewódzkich, solą w oku. Dodatkowo oliwy do ognia dodawał fakt, że w
Królewkiej Hucie istniało największe po tej części granicy poparcie dla Niemiec
(75% - niektóre źródła podają 85% - mieszkańców głosowało w plebiscycie za
przynaleznością do Niemiec). Jest tu jednak tylko część prawdy: wieś Chorzów
sama zgłosiła się "pod opiekę" władz wojewódzkich. Grażyński upiekł więc na
jednym ogniu dwie pieczenie. Zgodził się na przyłączenie wsi do miasta, ale pod
warunkiem, że zostanie zmieniona jego nazwa. Ponieważ - jak można było się
domyślić - władze miasta nie chciały się na to zgodzić dokonano rozwiązania
władz miejskich i powołano zarząd komisaryczny (to moje przypuszczenia na
podstawie "Historii Chorzowa" Jana Drabiny: autor nie podaje powodu rozwiązania
rady miejskiej, ale znając politykę Grażyńskiego, można przypuszczać, że
sprzeciw władz miasta wobec zmiany jego nazwy był dla wojewody tylko pretekstem
by rozprawić się wreszcie z niepokorną radą i umieścić tu "swoich ludzi").
Można się również domyślać, że:
1. mieszkańcy miasta (a także władze) przyzwyczajeni do swojej nazwy (znanej
zresztą w "świecie"), nie chcieli przyjąć nowej, gdyż - podobnie jak obecnie
niektórzy uczestnicy tego forum - uważali, że jest to "jedynie słuszna",
historyczna nazwa, której nie można "przehandlować" za ileś tam hektarów (1627)
nowych terytoriów;
2. mieszkańcy wsi pomimo swojego przywiązania do nazwy Chorzów, zdawali sobie
sprawę, że nikt jej nie zna i upłynie wiele lat zanim zostanie rozpoznawana w
świecie; natomiast nazwa Królewska Huta to była już bardzo znana i
ceniona "marka", która dawała poczucie dumy, honoru i szacunku jej mieszkańcom;
dlaczego więc mieliby jej nie chcieć?
Sprawa skończyła się ostatecznie uchwałą - kontorolowanego już wówczas przez
Grażyńskiego - Sejmu Śląskiego z dnia 16 maja 1934r., która włączała Nowe
Hajduki i Chorzów do miasta, ale jednocześnie zmieniała jego nazwę.
Potwierdzeniem moich wcześniejszych przypuszczeń jest fakt, że podczas tego
posiedzenia (Sejmu Śląskiego) padały różne propozycje nazwy miasta: "Wielki
Chorzów", "Hutnice", "Huta Sobieski", "Grażyn" (ta ostatnia chyba na cześć
wojewody), a gdyby głównym powodem zmiany nazwy miał być sprzeciw mieszkańców
wsi Chorzów, nikt nie dyskutowałby nad innymi projektami.

> Nie wróżę powodzenia zmiany nazwy miasta, bo tę decyzję podejmują w
Warszawie -
> a oni tam na Śląsk i Slązaków maja alergię. Ostatnio tak zmienili ustawę o
> mniejszościach narodowych, by nie uznać narodowości śląskiej.

Ja niestety również "cienko" to widzę :-(
Ale podyskutować na ten temat chyba warto? :-)

P.S. Gdyby w 1907 lub 1923 r. rozszerzono Chorzów o wymienione powyżej
miejscowości to byłoby to OLBRZYMIE jak na ówczesne czasy miasto. Katowice w
tamtych czasach to - przepraszam za wyrażenie - "zadupie" bo Królewska Huta i
bez tych terenów była większa. Dopiero później zaczęto przyłączać do Katowic:
Dąb, Bogucice, Szopienice, Ligotę etc.

Gdzie więc teraz byłaby stolica Śląska gdyby tamte próby powiększenia
Królewskiej Huty doprowadzono do "szczęśliwego zakończenia"?

Errata

[eichendorff]

eichendorff napisał:

> P.S. Gdyby w 1907 lub 1923 r. rozszerzono Chorzów o wymienione powyżej
> miejscowości (..)

Powinno być oczywiście: Gdyby w 1907 lub 1923 r. rozszerzono Królewską Hutę o
wymienione powyżej miejscowości (...) :-)

Pozdrawiam!

[rico-chorzow]

Eichi,zapoznaję Cię z opinią starego chorzowskiego pamponia,którą słyszałem w
60-tch latach:Pooloki som dziywki a podwoodoki i ba...ty;taką opinię miał ten
bardzo stary Chorzowianin.

[jens11]

Bezsens nazwy "Chorzów Batory" kłuje po prostu w oczy. Wielkie Hajduki
przemianowano swego czasu na Bismarckhuette. Ponieważ litera "B" występowała w
logo firmy, w II RP postanowiono zmienić nazwę na coś na "B" właśnie. I wybrano
Batorego, który ze Śląskiem i Królewską Hutą miał wspólnego dokładnie tyle, ile
np. formumowy Gorol7 z rozsądkiem. Za to trzeba by wziąć się na początek
(Batorego, nie Gorola7, choć kto wie...). A myśl dobra.
Pozdrawiam
Jens11

[rico-chorzow]

jens11 napisał:

> Bezsens nazwy "Chorzów Batory" kłuje po prostu w oczy. Wielkie Hajduki
> przemianowano swego czasu na Bismarckhuette. Ponieważ litera "B" występowała
w
> logo firmy, w II RP postanowiono zmienić nazwę na coś na "B" właśnie. I
wybrano
>
> Batorego, który ze Śląskiem i Królewską Hutą miał wspólnego dokładnie tyle,
ile
>
> np. formumowy Gorol7 z rozsądkiem. Za to trzeba by wziąć się na początek
> (Batorego, nie Gorola7, choć kto wie...). A myśl dobra.
> Pozdrawiam
> Jens11


Nazwa dzielnicy Chorzów Batory jest przejętą od owej huty,z kolei nazwa
huta "Batory",była Bismarckhütte,nie chcąc tracić znanego w świecie logo,"B" z
królewską koroną pruską,została zastąpiona nazwiskiem węgierskiego króla
Polski,podobnie z Königshütte,król pruski poszedł,przyszedł Kościuszko,logo
zostało.

[drozdp]

Pisząc o zmianie nazwy Krulewska Huta na Chorzów podałem, że to anegdota,
zresztą w Starym Chorzowie do dziś popularna, a nie prawda historyczna. Tak
samo jak ta anegdota o kapliczce przy Kościuszki - Plac Piastowski mowiąca, że
powstała ona w miejscu w którym odpoczywał król Jan III Sobieski idąc z
odsieczą wiedeńska, przekazywana jest w formie ustnej, ale nie znalalem nigdzie
jej potwierdzenia.

[rico-chorzow]

Właściwie,chciałem się już śmiać:Wielka Wieś Chorzów przygarnęła małe miasto
Wielką Królewską Hutę,z Sobieskim znam innę anegdotę - tu my Beńdzim a tam
Czeladź -,więc w ilu miejscach był ten Sobieski,oprócz tego,że musiał prosić o
zezwolenie przejazdu swoich wojsk przez Sląsk,który do niego nie należał.