jak sam downiyj chodziyli

[sloneczko1]

Nojpirw zacznymy od babskygo oblyczo,ale "po chłosku".
Nojpiyrw siy oblykało galoty abo szlipry,potym lajbik-to byla choby bluzka z
ciynkigo płotna bez rynkowow zapinano z przodka na knefle nikiedy z bordurami
(koronkami).Mioł tyn lajbik tyż wyrobiynie choby bistenhalter.
Tyn lajbik siyngoł do talie i moł dołym tako zaszywka(taki tunel 5-7 cm.
Do tej zaszywki sie wciskało taki wałek,chruby jak krupniok i długi ja obwod
talii.Godało sie na to po ślonsku kiełbasy.Na tych kiełbasach sie potym
trzimały te onteroki.spodnice i mazelonki.Ze przodka na to bez tydziyń
nosiyło siy zościera abo zopaska a we świynta fortuch żakardowy.
Na wiyrch potym przichodziyła jakla abo kocybajka.Bez tydziyń t zw.
drukula(plotno drukowane) a we świynta tuchowo(cienka wełna) ze bordorami i
obszywanymi kneflikami. Na gowa przichodziyła szatka z płotna
abo kaszmiru.Uroczyste szatki były z ciyniuśke włny ze strzympam(frendzlami)
wiązanymi w oczka 3 abo 5 rządkow.
Na zima oblycze było z chrubsze wełny-kamgarnowe.Na gowa i laib(tułów)
zaciepowało siy plyjd przeważnie w czorno,modro,zielone kwadraty.
Do kościoła oblykało sie ciepło chyta abo tibetka.Plyjd nosiyło sie jak
wielki szal ułozony w prostokąt a chyta była wiynkszo skłodało siy jom we
trojkont i bezto siyngała aż ku żici
Tak wyglondoł stroj raciborski z lewego brzegu Odry,jeden z bogatszych.

[sloneczko1]

Młode frelki bez lato nosiyły yno ciynki lajbik,kwiaciato spodnica trocha
krotszo niż ta opisano przi "chłopskim ancugu"leko powyży kostek.Na wiyrchu
nosiyło sie bogato wyszywano bluzka t.zw.koszołka abo koszułka.
do tego botky na sznursenkle(sznurowane do kolan)abo opanky(łódki zapinane).
ten strój był powszechny na całym Śląsku,rózniły sie yno motywy wyszywanek
(haftów).
W przemysłowej części i całeym prawym prziodrzu strój byl skromniejszy.
Na doł unterok(halka)i spodnica z wełny od samodziału do kamgarnu jak
kogo było stać.Jakle i zopaski też byly o wiele skromniejsze niz raciborske.

[sloneczko1]

Chopy na codziyń chodziyły w cajgoych galotach i jaklach.
We świynta oblykało sie kamgarnowy anzug.Tak jak już spomnioł Zefek,
anzug to był szaket(marynarka),westa(kamizelka) i galoty(spodnie).
Pod spodkym nosiyło sie koszula ze sztajfnym kraglym(kolnierzem)
i manżetami.Niekiry ni miol ani koszuli to nosiol forymetla,taki wielki
lac abo laclik(śliniak).Coś podobnego jak noszą niektórzy księża gdy
ubieraja się po cywilnemu.Na nadgarstgi nakładało sie mankiety
z lakierowanej tektury.Tak sie oblykali elwry i paslery na wielkanoc.
Elegancki anzug to był kabot (to samo co szaket yno chrubszy) marengo
(czarna wełna z zbiałym albo siwym włoskiem) i sztreifki(spodnie sztuczkowe)Na
specjalne okazje np.ślub czynsto zamiast kabota nosiyło
sie salonka abo salonrok(coś podobnego do dyplomatki ale z cieńszego materiału)
przeważnie czorny,do kolan.
Na zima nosiyło sie dublok(kurtka)abo mantel(płaszcz)
Pora lot przed wojnom stały siy modne pumpy abo knikybokry,galoty
zapinane abo wionzane w polowie podudzia. Do tego czynsto nosiyło sie
zepljaka(Seppeljscke).W Nimcach do dzisia sie niegdzie take nosi.

[sloneczko1]

Jupa to kurtka,ale bardzi z poznańska na Ślonsku też używane.
Jupka to tako lekszo jakla.Jakla siyngała do bioder a jupka trocha
poniży pasa.Ta modo pani z kwiotkami na Rudikowym obrozku mo
tako niby jupka.Czynsto jupka była z krotkymi,abo trzisztwierciowymi
rynkowami

[sloneczko1]

Jest jeszcze jedna ciekawo sprawa z mianami oblyczo.
Tako ciplejszo i szyrszo jakla na Ślonsku nazywała siy mantylka
a bliży Moraw kocybajka.
Na ukrainie na babsko kurtka też godo siy kacabajka.

[sloneczko1]

Tu krótki opis stroju bytomskiego(rozbarskiego)

Ubiór piękny, lecz skomplikowany
Dawny, tradycyjny strój rozbarski był zakładany na specjalne okazje, takie jak
niedzielne wyjście do kościoła. Dokładnie taki sam był strój weselny panny
młodej. Każda z nich ubierała się w ten sam sposób. Rozbarskie stroje noszono
między innymi w Piekarach, Tarnowskich Górach i Bytomiu. To, co urzeka w
śląskim kobiecym stroju weselnym, to przede wszystkim bogactwo zdobień,
przepiękne kolory oraz wiele dopełniających go elementów. Ubiór kobiecy składa
się z białej płóciennej lub batystowej bluzki, wełnianej spódnicy, gorsetu oraz
jedwabnego fartucha. Płócienna bluzka posiada szerokie rękawy, zmarszczone nad
łokciem, ozdobione falbaną i wykończone misternym haftem. Identycznym haftem
pokryta jest także kryza okalająca wykrój szyi. Spódnicę wierzchnią,
czyli "mazelonkę" w kolorze szafirowym bądź bordowym, układaną w fałdy, noszono
aż na kilku spódnicach. Poszczególne spódnice posiadają swoje
nazwy: "odziemek", "wierzchniok", dwie spódnice- jedna biała, druga
kolorowa, "fryzka" i "watówka". Fartuch zwany "zapaską" uszyty jest z jedwabiu
i posiada wzór kwiatowy, np. kolorowe róże. Gorset- "wierzcheń", w kolorze
przeważnie czerwonym lub czarnym, nie jest zszyty ze spódnicą.
Charakterystyczny krój gorsetu optycznie wysmukla talię i stwarza sylwetkę
zwężoną w pasie a poszerzoną w biodrach. Wycięcie gorsetu koło szyi obszyte
jest szeroką wstążką, również z motywami kwiatowymi. Gorsety rozbarskie nie są
pokryte haftem. Strój uzupełniają barwne wstążki oraz kilka sznurów korali ze
złotym krzyżykiem. Głowę panny młodej zdobi korona przybrana kolorowymi
koralami, sztucznymi kwiatami, wstążkami.

[sloneczko1]

Te chopske ancugi dlo babow przichodzom łokropnie drogo.
Na sama faltowano mazelonka trza ze 4 m sztofu.Na jakla 1,6 -1,8 m.
Do tego bynajmi 2 spodnice a nikedy jeszcze unterok.Nima też tych
jedwobnych żakardow na fortuchy.Rychtyg plyjta wołnianego tyż niy idzie
dostać,niy godać już o hytach abo zamtuchach(nazywały siy tyz szpigle
abo szpigeltuchy)były choby zamtowe z mustrami.

[sloneczko1]

a to mi piynknie opowiedzioł Kuźnik z tego forum;)
www.hanysoland.fora.pl/viewtopic.php?t=1176

[ballest]

Dziynki, Suoneczko, zes to tu wciepua, bo richtig to fajnie uopisali.

[szwager_z_laband]

www.strojeludowe.itatis.pl/