Germanizmy w języku polskim

[hanys_hans]

Germanizmy w języku polskim / Germanismen im Polnischen / Germanismy v polštině

Mniej więcej 4000 wyrazów (Skudrzykowa/Urban (2000:41): Lexikon
sprachwissenschaftlicher Termini / Mały słownik terminów z zakresu
socjolingwistyki i pragmatyki językowej), które występują w języku polskim,
zostało zapożyczonych z języka niemieckiego. Częściowo uległy one silnej
asymilacji i nie są (już) rozpoznawane jako obce.

Szczególnie w okresie średniowiecza niemieccy rzemieślnicy i handlarze wnieśli
do języka polskiego wiele pojęć. I tak na przykład murarz pochodzi od Maurer,
cegła od Ziegel, klajster od Kleister, a waserwaga od Wasserwaage. Niektóre
wyrazy pozostały niezmienione, n.p. dach lub handel. Do ratusza (Rathaus)
wprowadził się burmistrz (Bürgermeister), a buchalter (Buchhalter) po dzień
dzisiejszy wykonuje swoje zadania.

Również chrystianizacja i rozbiory Polski w XVIII wieku, kiedy to Wielkopolska
dostała się pod panowanie Prus, a Małopolska Austrii oraz budowa kolei wywarły
wpływ na rozwój języka polskiego. N.p. w 1846r. po raz pierwszy wyruszyła
kolej żelazna (Eisenbahn) z dworca kolejowego (Bahnhof) Warszawa do Wiednia.

Nie tylko pojedyncze wyrazy, ale niekiedy całe zwroty zostały przeniesione do
języka polskiego: Także w Polsce decyduje się „od przypadku do przypadku” (von
Fall zu Fall) lub wie się „gdzie leży pies pogrzebany” (wo der Hund begraben
liegt).

W baumarkcie (Baumarkt) kupione śruby (Schrauben) umieszcza się w szufladzie
(Schublade). Do otwierania wina używa się korkociągu (Korkenzieher), pocztę
przynosi listonosz (Briefträger), wierci się – przynajmniej w języku potocznym
– bormaszyną (Bohrmaschine), drobne nazywają się (jescze) grosze (Groschen), w
przypadku budowania chodzi o Bauen, w górnośląskich kopalniach pracują jeszcze
sztygarze (Steiger), a na mazurskich jeziorach można przy odrobinie szczęścia
spotkać bosmana (Bootsmann) na urlopie (Urlaub) lub po fajrancie (Feierabend)
w jego kajucie (Kajüte). W Polsce można też znaleźć kitel (Kittel), pantofel
(Pantoffel), mopsa (Mops) lub pudla (Pudel); podobnie jak szrot (Schrott),
hochsztaplerów (Hochstapler) i szyberdachy (Schiebedach) w autohausach
(Autohaus). Szlafmyce (Schlafmützen) – w podwójnym znaczeniu – istnieją
zarówno w niemieckim jak i w polskim. A kiedy z naszym niemieckim rozmówcą
dojdziemy do porozumienia w sprawie tego wszystkiego, najwyższy czas wypić za
Bruderschaft (bruderszaft), nie musi się to przecież skończyć na rauszu (Rausch).



Podobne wpływy językowe działały też w drugą stronę, choć w znacznie mniejszym
stopniu, ponieważ narody słowiańskie były w Europie, pomijając kilka wyjątków,
raczej odbiorcami większości kulturowych, społecznych i technicznych
innowacji. Popatrz „Slawizmy w języku niemieckim"

[ballest]

Mosz recht, Hanys, ale to my wiymy, Poloki nie wszystkie, a Slonzoki tysz niy,
jak takie zdanie slyszam, ze "jenzyk slonski by bou calkiem zrozumialy, jak by
nie bouo germanizmow."
Po takich twierdzeniach mi se rzygac chce.

[sloneczko1]

ale dużo polokow i slonzokow tego niy wiy,yno powtarzajom co nos w szkole
uczyli,i dali uczom :(

[ballest]

To je to, nie wiedzom, co godajom.
Polski jenzyk wlasnie swojom godkom niemieckie Siedlery wzbagaciouy.

[hanys_hans]

Schinken czy szynka, schnee czy śnieg?

O tym, skąd się biorą i gdzie ukrywają zapożyczenia niemieckie w języku polskim.


szynkaplatekOd kogo najlepiej się pożycza, jeśli nie od sąsiada? Sąsiada z ławki
szturcha się o ściągę, sąsiad z akademika zawsze poratuje, kiedy zabraknie na
stanie kawy, sąsiad z osiedla to lokalna wypożyczalnia płyt, a sąsiad z działki
ma świetną wielofunkcyjną kosiarkę. U sąsiada można podpatrzeć najnowsze
promocje i wyprzedaże, zasięgnąć rady co do fryzjera, dentysty i mechanika,
sfotografować altanę i odwzorować ją u siebie w ogródku… Wreszcie zdarza się, że
im bardziej zażyłe sąsiedzkie relacje, tym więcej rzeczy sąsiada u nas, a
naszych u sąsiada – często na wieczne nieoddanie.

Podobnie bywa z językiem – jak świat światem, sąsiadujące ze sobą społeczności,
narody, kultury dokonywały wzajemnych zapożyczeń językowych i… raczej już ich
nie oddawały. Dlatego nie ma obecnie języka wolnego od zapożyczeń, co więcej,
takiego języka nie da się w żaden sposób odtworzyć. Idąc tym tropem, trudno
byłoby dotrzeć także do „prawdziwej”, to znaczy „czystej” polszczyzny. Polska na
przestrzeni wieków zdążyła nawiązać chwilowe lub stałe, pokojowe lub burzliwe
stosunki z licznymi narodowościami, z którymi splotła się jej historia. Dziś
mało kto zdaje sobie sprawę, co w języku polskim jest rdzennie polskie, a co
zostało przejęte z innych języków, a następnie wchłonięte przez naszą literacką,
potoczną, naukową i ludową polszczyznę.

Germanizmy w języku polskim są jednymi z najliczniejszych zapożyczeń, obok
rusycyzmów, latynizmów, galicyzmów (zapożyczenia francuskie), mniej licznych
bohemizmów (zapożyczenia czeskie), hungaryzmów (zapożyczenia węgierskie),
turcyzmów, ukrainizmów, oraz coraz powszechniejszych współcześnie anglicyzmów.
Zasięg zapożyczeń od sąsiadów zza Odry zmieniał się wraz z wydarzeniami
politycznymi, gospodarczymi i kulturowymi, ale ich ślad pozostał w różnorakiej
formie: pojedynczych słów, związków frazeologicznych, a także wyrażeń
gramatycznych. Dziś ślady te można tropić zarówno w ogólnej polszczyźnie, jak i
w regionalnych gwarach i dialektach.

[hanys_hans]

Kunnigs Karl
Jak długie są dzieje sąsiedztwa polsko-niemieckiego, tak głęboka jest wzajemna
siła oddziaływania obu narodowych języków. Wczesnośredniowieczne,
staroniemieckie korzenie posiada polski wyraz „król”. Pochodzi on od
germańskiego imienia Karl, które nosił najsłynniejszy wówczas władca Europy
Karol Wielki. Jego imię, podobnie jak w przypadku Juliusza Cezara, od którego
wywodzi się słowo cesarz, stało się symbolem władzy. Równie prastarą historią
cieszy się wyraz „ksiądz”, który przeszedł wiele, jest bowiem najpierw
germańską, potem słowiańską, a na końcu polską wersją gockiego słowa kunnigs.
Kunnigs oznaczał w tamtych czasach dostojnika i władcę, raczej świeckiego, o
czym świadczy znaczenie wyraz „książę” czy „księżyc” – syn dostojnika. Od kiedy
słowo „ksiądz” zostało zarezerwowane dla duchowieństwa, „książę” przystał do
pomniejszego świeckiego władcy, a „księżyc”… wylądował na orbicie Ziemi.
Warto tu dodać, że najstarsze zapożyczenia z łaciny i greki, zanim padły na
grunt polski, zostały przefiltrowane przez języki germańskie. Ich językowa
tułaczka jest dziś prawdziwym orzechem do zgryzienia, podczas gdy one same z
powodzeniem maskują swój rodowód, brzmiąc w ustach jak czysto polskie.
Zdemaskujemy tylko niektóre: chleb, deska, kocioł, miecz, ocet, osioł, pieniądz,
pług, szkło, wino.

[hanys_hans]

Litkup na blankach
Pierwsze silne wpływy języka niemieckiego zaznaczają się w XIII i XIV wieku,
wraz z procesem kolonizacji na prawie niemieckim. Za ten ogromny jak na tamte
czasy ruch migracyjny odpowiedzialny był nie tylko ekspansywny Zakon Krzyżacki.
Również wielcy Piastowie, Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki, wykreowani na
wyrost na pogromców niemczyzny, sprzyjali osadnictwu niemieckiemu na ziemiach
polskich. Skalę imigracji niemieckiej ludności na ziemie polskie szacuje się na
ok. 100 tysięcy na jednomilionową wówczas ludność kraju. Osadnicy niemieccy
zakładali nowe wsie i miasta lub wprowadzali nowe zasady dla już istniejących.
Ich mowa przenikała do rozmaitych sfer życia społecznego. Starogermańskie
pojęcia, początkowo przejmowane bez tłumaczenia, z nastaniem kolejnych pokoleń
przeszły przez tryby polonizacji i w efekcie dały nam po dziś dzień używane:

1. w organizacji miejskiej: celnik (Zöllner), sołtys (Schultheiß), wójt
(Vogt), burmistrz (Bürgermeister), kanclerz (Kanzler), gmina (Gemeinde), ratusz
(Rathaus)
2. w budownictwie: plac (Platz), cegła (Ziegel), kielnia (Kelle)
3. w handlu: jarmark (Jahrmark) , kram (Kramladen)
4. w rzemiośle: murarz (Maurer), kuśnierz (Kürschner)
5. w sądownictwie: glejt, ortyl (pouczenie ze strony sądu)
6. w górnictwie: gwarek, berkmajster


W życiu codziennym przez wieki używało się niemieckiego pochodzenia alkierz,
wykusz i taniec (warto odnotować, że takie staropolskie nazwiska, jak Rej i
Firlej, wywodzą się od nazw niemieckich tańców). Rodowody starogermańskie mają
także słowa: szlachta, szacunek, odwaga, los (który zastąpił polską „wróżę”). O
popularność toczyły boje takie germanizujące czasowniki, jak: rachować i
szanować, z polskimi: liczyć i czcić. Wiele z ówcześnie modnych pojęć,
przejętych z niemczyzny, poszło w całkowite lub częściowe zapomnienie, np.:
landwójt (wójt ziemski), burgrabia (urzędnik w zamkach i miastach królewskich i
biskupich), litkup (zwyczaj zapijania dobitego targu, od starogerm. Litkouf),
bantować (wyrywać ze snu), ortyl, łaszt (jednostka objętości), blanki (element
architektoniczny w postaci zwieńczenia murów).

[hanys_hans]

Lãdrôt, co miał groskę
Rozległa, wielonarodowa Polska jagiellońska sprzyjała językowemu melanżowi,
zwłaszcza że wśród nowych obywateli, tzw. „wmieszkanych Polaków”, prym wiedli
Niemcy. Z biegiem lat coraz bardziej konsolidowali się oni z polskością,
szybciej na wsi, nieco wolniej w miastach na obszarach graniczących z ziemiami
niemieckimi (Wielkopolska, Małopolska), najsłabiej na ziemiach, które już uległy
germanizacji (Śląsk). Polonizacja migracji niemieckiej pociągnęła za sobą
zanikanie języka niemieckiego w życiu społecznym. „Niech się uczy polskiego, kto
chce mieszkać w Polsce!” – grzmiał wojewoda poznański Jan Ostroróg, oburzający
się na głoszenie kazań po niemiecku. Zrodziło się wtenczas przysłowie „siedzieć
jak na niemieckim kazaniu”, które zostało później przekłamane na tureckie.
Zamożniejąca Polska rosła w dumę (nierzadko w ksenofobię), a jednocześnie
przyciągała zagranicznych artystów, naukowców, budowniczych. Ulegając jej
urokowi, niejaki Veit Stoß (spolszczony potem na Wita Stwosza), wywołał
wielowiekowe boje o swoją rzekomą polskość. Tymczasem prócz pióra i pędzla,
również niemiecki miecz torował w Polsce drogę niemieckim wpływom. Tlący się
przez wiele lat, raz po raz wybuchający konflikt polsko-krzyżacki, oraz
ekspansywna polityka Zakonu, nie sprzyjały dobrosąsiedzkim stosunkom, ale
jednocześnie nie osłabiały germańskich wpływów językowych. Zwłaszcza tereny
pruskie, zamieszkałe zarówno przez Prusów, jak i Polaków, Litwinów oraz Rusinów,
podlegały daleko idącej germanizacji. Jej efektem była nie tylko dwu- lub
trójjęzyczność ówczesnych mieszkańców, ale liczne wzajemne zapożyczenia,
tworzące regionalne dialekty pruskie, niemieckie i polskie. Zamierająca już dziś
gwara mazurska, a także dialekt kaszubski, zawierają liczne germanizmy i
prutenizmy (zapożyczenia z języka pruskiego). Niektóre z nich sięgają swoim
rodowodem czasów krzyżackich, inne pochodzą z nowszych dziejów, tj.
kaszubszczyźnie wieków XVI-XIX. W kaszubszczyźnie zapożyczenia niemieckie
stanowią ok. 5%; są to pojedyncze słowa, np. powiat – kréz (niem. Kreis),
starosta – lãdrôt (niem. Landrat), zeszyt – heft (niem. Heftt), armata – kanón
(niem. Kanone), czis – żwir (niem. Kies), konstrukcje zdaniowe, np. zrobic
czemus kuńc – niem. ein Ende machen; powiedzenia, np. to je ale dobré– niem. es
ist aber gut. Również gwara mazurska odzwierciedla wpływ języka niemieckiego z
czasów kolonizacji średniowiecznej (zapożyczenia dolnoniemieckie) oraz z czasów
nowożytnych (zapożyczenia górnoniemieckie). Dla przykładu warto wspomnieć o
kilku starszych germanizmach: żaga – piła (dolnoniem. Sage), cołta – bułka
(dolnoniem. Zelte), groska – baba (dolnoniem. Groske), teszarz – stolarz
(dolnoniem. Döscher), ruchelka – bukiet (dolnoniem. Rökelke). Germanizmy
wdzierały się do mowy mazurskiej przede wszystkim za pośrednictwem urzędów,
służby wojskowej i kupców, którzy to polecali ludziom „kitle, mantle, szaltuchy,
deki na stół, celg do klejtów i inne fejne zachy i wary w różnych zortach po
nizkim prejzie”.

[hanys_hans]

Tyj na byfyju
Wraz z rozbiorami Polski skurczyły się, a następnie znikły polityczne granice
suwerennego państwa polskiego, a zaczęły rozwijać się etniczne granice narodu
polskiego. Stosunki dobrosąsiedzkie między Polakami a Niemcami, żyjącymi dotąd w
jednym organizmie państwowym, zachwiały się w posadach, a wraz z nimi zaostrzyły
się wpływy germanizacyjne w obu monarchiach zaborczych, jak i próby polskiej
obrony przed tymi wpływami. Bez względu na opór wobec polityki germanizacyjnej,
język niemiecki nadal wsiąkał w mowę polską, dając początek zarówno lokalnym
spolszczonym germanizmom, jak i bardziej powszechnym naleciałościom. Po tym
okresie pozostało w polszczyźnie wiele zwrotów i wyrażeń skonstruowanych na wzór
niemieckich frazeologizmów. To właśnie dzięki zapożyczeniom niemieckim mówimy,
że „doszło do czegoś” (es kam zu…) „w międzyczasie” (in der Zwischenzeit) i
dlatego „tutaj jest pies pogrzebany” (hier liegt der Hund begraben). Jednakże
najwięcej śladów zapożyczeń niemieckich można odnaleźć w gwarze śląskiej,
zrodzonej na ziemiach najdłużej pozostających pod niemieckimi wpływami
politycznymi. Prócz popularnie używanych: ja, durch, furt, richtig, genau, w
każdej sferze życia codziennego roi się od germanizmów. Żymłę można jeść z kyjzą
(niem. Käse) lub wósztem (niem. Wurst), na cygarety (niem. Zigarette) używa się
aszynbejcher (niem. Aschenbecher), a „w antryju na byfyju stoi szklanka tyju”
(tzn. w przedpokoju na kredensie stoi szklanka herbaty).

„Z historii narodów możemy się nauczyć, że narody niczego nie nauczyły się z
historii” – twierdził Hegel. Niczego prócz… języka. Można łamać sobie głowę
(sich den Kopf zerbrechen) nad zawiłą historią tych dwóch zażyłych sąsiadek –
polszczyzny i niemczyzny – ale jak widać, obie języka sobie nie łamią. Nie
przestrzegając zasady „dobry zwyczaj, nie pożyczaj”, pozostają wierne innemu
przysłowiu: „Wiedzą sąsiedzi, jak kto siedzi.”

Ola Lemańska

niemiecki.przedmioty.info.pl/niem_art1.html

[hanys_hans]

Germanizmy

Są to słowa zapożyczone z języka niemieckiego. Miały duży wpływ na nasze
słownictwo już w XIII wieku, kiedy to w Polsce zakładano miasta oparte na
niemieckim prawie. Z tego okresu mamy słowa związane głównie z budownictwem i
mieszkalnictwem, np.: blacha, cegła, dach, rynek, gmina, burmistrz, wójt,
sołtys, szyld.
W późniejszym czasie doszły do nas takie słowa jak: bumelant, kinderbal, knajpa,
kurort, leitmotiv, majstersztyk, mandat, mufka, obcas, szmelc, weksel, hebel,
klajster, wajcha.
Z nowszych słów nieobce są nam: kombi, makler, müsli (można również zapisać muesli).

„Germanizmy" - a Unia Europejska

[hanys_hans]

„Germanizmy" - a Unia Europejska

Pani Maria Pańczyk z Radia Katowice jest autorką program,u - rywalizacji pt. „Po
naszymu, czyli po śląsku". Rozpoczęty spontanicznie przed laty, w tym roku miał
10-tą edycję.

Rywalizacja polega na ustnym przedstawieniu swojego tekstu w dialekcie - języku
śląskim, ale uwaga! z pewnym ograniczeniem. Tzw. germanizmy są niechętnie
widziane i niepozwalają na zajęcie czołowego miejsca. Jury konkursowe, właściwie
niezmienne od 10-ciu lat w składzie: polonista prof. Uniwersytetu Wrocławskiego
Jan Miodek, dalej prof. polonista prof. Uniwersytetu Opolskiego i senator pani
Dorota Simonides (wydaje się, że najlepiej nadawałaby się ze swoim głosem do
jodłowania w Tyrolu), oraz doktor honoris causa tegoż Un Op., reżyser,
publicysta warszawiok? - Senator Kazimierz Kutz, pilnują by „germanizmy"
odprawiać z niczym I-sze miejsce w rywalizacji wycenione zostało przez
organizatora na 25 tysięcy zł/Pl.

Równocześnie Radio Katowice otrzymało dla równowagi" zadanie zlecone pt.
„Dyktando polskie" pod egidą red. Krystyny Bochenek, ono też zostało docenione
przez Centralę - uwaga! na 35 tysięcy zł/Pl - zadanie realizowane również 10-ty
raz w Katowicach nigdy nie zagrożone (odwrotnie; „Po naszymu..." miało już nie być!)

Katowiczcyzna - bo przecież to żaden Śląsk, musi skłodać powinność ze swojej
podległości, a prof. Miodek, prof. Simonides szczególnie zabiegają by
„germanizmów" - nie było w tekstach.

Laureatka tegoroczna z powodu użycia jakby germanizmów w swoim tekście, w roku
ubiegłym została przez w.w. jurorów cofnięta na drugie miejsce i nie było
nagrody. Ale pani magister romanistyki Betina Zimończyk z Rybnika łatwo nie
zrezygnowała z 25 tysięcy złotych (samochodu „Italiano") i w tym roku (2001)
przedstawia tekst narodowo-katolicki, wyraźnie też odżegnała się od germanizmów
(szranku itp.) oraz wtrącając negatywmną opinię na temat Unii Europejskiej - w
pełni zadowoliło profesorów, polonistów, centralę wszechpolską. W sali Domu
Muzyki i Tańca w Zabrzu odczytano też list arcybiskupa katowickiego Damiana
Zimonia, a do programu musiała być kapela warszawsko i lwowsko.

Natomiast pan Tadeusz Wojacki emeryt kolejowy magister ekonomii z Kończyc Małych
na ziemi cieszyńskiej kiery zaś godoł piyknóm gworóm o fojermonach co chcieli
kupić sikowka, a po dotacja pojechali do Kajzera Josepha do Wiednia - to od tej
polskij trójcy: Miodek, Simonides, Kutz - chyba za kara, że przipomnioł te stare
dobre czasy - dopiyro III-ci miejsce dostoł. Dlo mnie, to On był najlepszy!

Co to są germanizmy, o czym świadczą?

Germanizmy też Italjenizmy itp. w moim rozumieniu to wszelkie przejawy wyższości
tamtych Kultur nad inną, a objawiać się mogą nie tylko w słownictwie ale w
technice, nauce, kulturze, sztuce itd. Okey?

Germanizmem jest więc też „Mercedes", AUDI, Volkswagen, Kolej magnetyczna.
Germanizmamui są też opery, operetki, msze, oratoria itp. utwory napisane przez
Twórców z kręgu kultury niemiecko-języcznej.

Jest np. ołtarz Wita Stwosza w Krakowie.

A polonizmy - Pan Tadeusz? „Litwo ojczyzno moja..."? Syrena - mogłaby być, ale
jej ni ma. Może „Polonez" (koreański)? Więc jak to jest panie, pani profesorowie
Miodek, Simonides .... z tą Europą i tymi germanizmami jeżdżącymi po polskich
drogach?

To be, or not to be - w Europie?

XI - 2001
Ewald Bienia

www.echoslonska.com/0201/aktuell/020103ak_EwaldBienia_GermanizmyaUniaEuropejska.htm

[szwager_z_laband]

a mosz cosik o polonizmach we niymieckyj szprasze?

[hanys_hans]

szwager_z_laband napisał:

> a mosz cosik o polonizmach we niymieckyj szprasze?

BERLIN ?

[szwager_z_laband]

piniondze?

[szwager_z_laband]

;)

[dede99]

Najlepi podobo mi sie nowe Polskie okreslenie,,Szyberdach";)))

[ballest]

Pioniondze to z niemieckiego, przeca pisze w tekscie powyzej;)
--------------------------------
Nie tylko "szlachta" jako slowo jest pochodzenia niemieckiego, ale dodom, ze
polskou szlachta mou wiekszosci niemieckie korzenie.
"W życiu codziennym przez wieki używało się niemieckiego pochodzenia alkierz,
wykusz i taniec (warto odnotować, że takie staropolskie nazwiska, jak Rej i
Firlej, wywodzą się od nazw niemieckich tańców). Rodowody starogermańskie mają
także słowa: szlachta, szacunek, odwaga"

[szwager_z_laband]

kaJ?, bo niyznoduech:(

[ak_2107]

> a mosz cosik o polonizmach we niymieckyj szprasze?

Czystych polonizmow w hochdeutsch sie znajdzie malo.Plöztze - ploc - ryba
slodkowodna.
To, czym mowia Beutegermanen tj. obywatele niemieccy, ktorzy po polsku
juz zapomnieli a jeszcze niemieckiego sie nie nauczyli - Schlesierdeutsch,
Masurisch, kaschubisch itd. jest naturalnie naszpikowane m.in. polonizmami i
slawizmami
jak gwara slonsko germanizmami. W zaglebiu Ruhry jest lokalnie pare
pojec - slasko - polskich w obiegu - ze slynnym "motek" - mlotek na czele.
Wschodnioniemieckie dialekty - turynski i saksonski zawieraja sporo slawizmow,
o jezyku polskim nie mozna tu jednak chyba mowic. O ile w turynskim nalecialosci
pochodza z czasow pierwszych kontaktow ze Slowianami, to saksonski -
ze slynnym "nu" (- czyli "ja" - czyli "tak" czyli czeskie "ano") zawiera tych
nalecialosci wiecej ale z pozniejszego chyba okresu - czesc Saksonii byla
calymi wiekami pod wplywem czeskim, migracja z Polski (nie Wielka Emigracja -
bo to bylo w sumie 6 000 osob - czyli tyle samo co obecnie opuszcza Polske
w ciagu 1 tygodnia) tez zostawila slady. W Dreznie i Lipsku w kazdej
piekarni dostanie sie zemle (Semmel) a dzieci dostaja opieprz ze wlazly
" mit dreckigen Booten (buty) in die gute Stube....

Moze jakby uznac "polnische Wirtschaft" za polonizm to by tego wiecej
naliczyl....

Dluga historia. I do niedawna nie bylo, bylo malo zrodel, ktore mozna
uwazac za objektywne.....

[olandi1]

REJ chociaż jego nazwisko tyż je z niymieckiygo napisoł:
Niech to narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi i swój język mają.

Ino, że z tym jynzykiym (i to niy ino polskim) to różnie na przestrzeni dziejów
bywało. Kożdy od kożdego cosik tam przejon i wprowadził do siebie.
Dlatego niy rozumia tych Poloków, co godajom, że to z jynzyka polskiego wywodzom
sie "gwary" używane dzisioj w różnych rejonach Polski.
Moim zdaniym jest wryncz przeciwnie. To jynzyk polski powstoł z połonczynio
różnych gwar i dialektów używanych downiyj na terenach obecnyj Polski

[szwager_z_laband]

oaczonc historycznie je w tym mocka prowdy cos pedziou - a co do slonskyj godki
to na zicher idzie jom uznac za oddzielno godka od polskego i ani zawiela bych
tych dwoch godek niy uonczou


tak samo jak i kszebsko godka

[szwager_z_laband]

co do tego suynnego motka i poru inkszych wyrazuw ze dialektu okolic Ruhry to
je z tym mauy problym - klar wiym ze tam je i pouno ludzi o slonskich
korzyniach, problym ale polego ze suyszouech teoria kero godo ize tyn "motek"
mo podobno mazurske korzynie a niy slonske. Czi to kedys kerys bydzie na zicher
pedziec mog niywia, ale faktym je ze i swojego czasu w pierony Mazurow tam
sciongauo ...

[szwager_z_laband]

co do zymuow to prziszuy one raczyj ze niymieckojynzycznego poudnia przez
Czechy do nos do Slonska - zreztom je tych wyrazow kere tak do nos prziszuy
couo fura. Czytouech kedys suownik dialektow niymieckich i doszuech do wniosku
ze we naszyj slonskyj godce nojwiyncyj znonsc idzie wyrazow ze dialektu
saksonskego, turyngskego(tak sie to godo?) i bajerskego.

[olandi1]

Jak idzie o ta żymua to mosz recht, bona Bayerach godajom SEMEL (czyt.zemel) i
poprzez przekształcynia wyszło na nasze żymła.
Zresztom je wiela bayerowskich słów używanych na co dziyń w naszyj godce.

[ak_2107]

olandi1 napisał:

> Jak idzie o ta żymua to mosz recht, bona Bayerach godajom SEMEL (czyt.zemel) i
> poprzez przekształcynia wyszło na nasze żymła.

zemla - zymua raczej nie znalazla sie w jezyku slaskim na przez adaptacje
zapozyczenia (zapozyczen) z dialektow poludniowoniemieckich. Uzywane tam
pojecie semmel pochodzi z Czech , badz jest pozostaloscia po miejscowej ludnosci
slowianskojezycznej.

Na polnoc od Weißwurstäquator uzywane jest pojecie:

Bröt|chen, das; -s, -: (vom Bäcker hergestelltes) rundes od. längliches Gebäck
(in vielerlei spezieller Ausformung) aus ...

badz Schrippe - od schripfen

Sem|mel, die; -, -n [mhd. semel(e) = Brot aus Weizenmehl, ahd. semala = fein
gemahlenes Weizenmehl.
w Bawarii raczej "Semml" niz Semel.

Schlesierdeutsch z regionu Dolnego Slaska fonetyczne wywoluje w pierwszym
momencie wrazenia pokrwienstwa z "fränkischem" - dzisiaj Dolna Bawaria -
Franken, badz Oberlasitzer z " rollender r" Szczegolnie jesli sie rozmawia z
b. mieszkancami pogorza Sudet.
W Gornoslaskim Schlesierdeutsch - Wasserpolnisch - trudno uchwycic
generalne podobienstwo z jakims konkretnym dialektem niemieckim na podstawie
dialektu czy wymowy. Uderza jedynie silny akcent wschodnioeuroejski.
Dopiero jak sie to zaczyna "rozbierac" to wychodza korzenie dialektow
z Rudaw czy Bawarii badz Westfalii.

[szwager_z_laband]

wybocz ale sie mylisz - do Pepikow te miano prziszuo ze okolic tego maszkytnego
ekwadora o keryms spomniou - jak es prziszou na to ze je na opa?

[ak_2107]

szwager_z_laband napisał:

> wybocz ale sie mylisz - do Pepikow te miano prziszuo ze okolic tego
maszkytnego
>
> ekwadora o keryms spomniou - jak es prziszou na to ze je na opa?

Faktycznie - mylilem sie zasugerowany wzmianka o pochodzeniu "Semmel" w
dialekcie saksonskim z Czech ( aus Böhmen) w broszurze o gwarze saksonskiej
plus faktem, iz Semmel - Semel - Semml uzywana jest w Saksonii,Turyngii i
Bawarii oraz Austrii, czyli wylacznie na obszarze niemieckojezycznym
sasiadujacym z Czechami. Tymczasem jest to okreslenie o korzeniach lacinskich -
"simila" lac. maka pszenna dosc jednoznacznie przypisywane niemieckiemu,
przejete najwyrazniej bardzo wczesnie przez zachodnich Slowian z poludniowych
Niemiec.


Jego droga na Slask - Cieszynski - ponizej.

www.uni-oldenburg.de/bkge/download/woerterbuch-teschenerdialekt/woerterbuch-
z.pdf -
sorry.

[bratjakuba]

Chyba nie ulego wontpliwości,że zrodłosłowu do Semmel i żymły noleży szukać
w Italii.Semola oznaczo tam ogólnie bioło monka z pszynice i rozciongo sie też na
niekiere produkty ze semoli.

es.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9mola

[szwager_z_laband]

to je w korzyniach uacinskich, ale do Slonska prziszuo to ze poudnia Niymiec,
zresztom jak mocka inkszych suow:)

wiycie jak je po slonsku sadzone jajko?

[ak_2107]

szwager_z_laband napisał:

> korzyniach, problym ale polego ze suyszouech teoria kero godo ize tyn "motek"
> mo podobno mazurske korzynie a niy slonske

Potomkami Mazurow z Ostpreußen lub Wielkopolan z Provinz Posen moga byc
( ale nie musza ) Kowalski, Olschinski, Przibilski - (nazwiska czesto zmienione
i znieksztalcone w latach 20 - 30 tych XX w) Slaskie korzenie ma raczej Dudok
czy Matysek.
O skali tej migracji i jej oddzialowywaniu na - lokalne, regionalne dialekty -
niestety niezbyt wiele wiadomo - lub trudno znalezc jakies zrodla.

[szwager_z_laband]

z tym sie ewyntualnie zgodzic idzie:)