Szlakiem pomników

[rita100]

Nie ma drugiego takie miasta jak Olsztyn, gdzie tak pogmatwane były losy
pomników, gdzie każdy pomnik z czasem stawał sie kłopotem władz miejskich.
Przypatrzmy się ich histori. Postarajmy się zrozumieć o czym mówią te piękne
figury, ktore przeszły swoje dziejowe losy. Niestety w większości już ich nie
ma, więc zostają tylko w naszej pamięci i na zdjeciach.

[rita100]

1 Figurka Chrystusa (Bożąmękę) upadającego pod krzyżem.
2 Figurka Crystusa trzymajacego w dłoni kulę ziemską.

To są pierwsze figurki i pomiki Olsztyna ufundowane przez pobożny lud po
wielkiej dżumie szalejącej 1709-1710, po której zmarł burmistrz miasta , pięciu
duchownych i ludność dwóch wsi.

[rita100]

Figurka Chrystusa (Bożąmękę) upadającego pod krzyżem.
Miasto postawiło po najstraszliwszej zaraze, kiedy to miasto było miastem
zamkniętym przed ludźmi.
Napis pod nią był:
"Idź za mną"
Co sie dzisiaj z tą figurką dzieje , nie jest mi wiadome.

[rita100]

Figurka Crystusa trzymajacego w dłoni kulę ziemską.
To druga figurka postawiona po tej strasznej dżumie.
Napis na niej brzmiał:
"Domine Qui salvas et nosteri Salvator Miserere.
AD 1737"
Co ta nazwa oznacza i jakie są jej losy , niestety też mi nie wiadomo.

[tralala33]

Ta figura akurat ma się dobrze Po niedawnej renowacji wróciła na swoje
powojenne (a może się mylę, może już przed drugą wojną światową została tam
ustawiona?) miejsce koło Kościoła Serca Jezusowego. Zobaczcie, jak się pięknie
prezentuje na zdjęciach Suda
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=6&ido=56

[rita100]

Czyli jedna z pierwszych figurek Olsztyna ocalała i w całej okazałości można
oglądać. To wspaniale. Nie wiem tylko jak przetłumaczyć ten napis ?
Hurra ! - wspaniała wiadomość - warto sobie zrobić przy niej zdjęcie = przy
pierwszym pomiku Olsztyna i który został wzniesiony prze ocalały lud olsztyński.
Fajnie Tralala, że historię napisałas. to rozjaśnia sytuację bardziej.

Ta figurka powinna byc zamieszczona w trasie zwiedzania Olsztyna przez turystów.
I to na czołowym miejscu, a nawet powinna do niej być wytyczona specjalna trasa.

[tralala33]

W 1937 pochodzącą z XVIII wieku figurę Chrystusa upadającego pod krzyżem z
polskim napisem "Idź za mną" przeniesiono z dawnego Targu Końskiego
(pl.Roosevelta) na skrzyżowanie ulic Warszawskiej i Kazimierza Jagiellończyka.
Stoi tam do dziś. Co wiecej – została odmalowana i niemal zawsze są koło niej
kwiaty. Ktoś o nią dba.

[rita100]

Druga wspaniała wiadomość. Coś niesamowitego , ze te figurki najstarsze,
pierwsze są do dnia dzisiejszego . Mogę to zaliczyć do cudu olsztyńskiego.
Przetrwały tyle zawieruch wojjennych. Znajdzię się ona na zdjeciu Suda ?
Ale szok. Chyba dopiero późnie trochę nam się pokomplikuje z pomnikami i to już
innymi. Ale teraz musze sie doczytać do tych innych, więc stopniowo będę
zamieszczać.

[tralala33]

Bandziewam czekać! Może te dwie najstarsze figury przetrwały bo nie były
polityczne ani propagandowe, tylko religijne, więc katolicka Warmia o nie
zadbała. Choć polski napis na tej ostatniej był później solą w oku - stąd być
może te przenosiny na obrzeża ówczesnego Olsztyna.

[tralala33]

O tej epidemii dżumy pisałyśmy już na forum Olsztyna. Dla przypomnienia:

Spośród wielu epidemii nękających Prusy wspomnę o dżumie, która nawiedziła te
ziemie w latach 1708-1710. Wprawdzie już w 1708 roku powołano Kolegium Zdrowia
z siedzibą w Królewcu, które opracowało i upowszechniło zasady zapobiegania
dżumie i leczenia tej choroby, lecz nie powstrzymało to to wybuchu epidemii.
A zalecano utrzymywanie w czystości ulic, wody, zakrywanie studzien,
dezynfekcję domów przez palenie jałowca, rogów, prochu, a nawet bursztynu i
kadzidła. Mieszkańcom Prus radzono, by przed wyjściem z domu zjedli posiłek
(uważano, że głód jest przyczyną dżumy), lub choć kawałek chleba z rutą.
Oddychać należało przez chustkę lub gąbkę umoczoną w occie rucianym. A przed
wszystkim zamknięto granicę z Polską, do której zarazę dżumy przyniosły w
1701r. wojska szwedzkie. Nie na wiele się to zdało - pierwszy przypadek dżumy
oddnotowano we wsi Białuty na Działdowszczyźnie, a we wrześniu 1708 r. dżuma
zaatakowała Olsztynek. Ponoć syn miejscowego kapelusznika przywiózł dla swych
trzech sióstr suknie z Polski. Wkrótce wszystkie zachorowały i zmarły. Niebawem
zmarł sam kapelusznik, jego żona, dwóch synów i służąca. Do początków listopada
w Olsztynku pochowano ponad 400 ofiar zarazy.
Dżuma szalała do końca 1710r. Spośród 600 tys. ówczesnej ludności w Prusach,
ok. 235 tys. pochłonęło morowe powietrze. ('Życie codzienne na dawnych ziemiach
pruskich'). Dżuma wyludniła też Olsztyn, a na cmentarzu dla zadżumionych w
1737r. postawiono figurę Chrystusa, którą dziś można zobaczyć obok kościoła
NSJ.

[rita100]

Po wojnie napoleońskiej wybuchł tyfus głodowy. Dużo ludzi zmarło, duzo ludzi i
wojaków pochowano przy drodze (obecnie ulica 1 Maja) na pagórku. Grzebano tam
zarówno żołmierzy francuzkich jak i rosyjskich. Miejsce to nazwano placem
Trzech Krzyzy, bo ustawiono tam trzy krzyże.
A w 1737 roku ufundowano piękną figurkę Zbawiciela Świata.
Dalszych losów tej figurki nie znam.

[rita100]

"Od powietrza,głodu, ognia i wojny zachowaj nas Panie"

1866 - przy drodze do Olsztynka postawiono krzyż. Gdy krzyż spruchniał, parafia
św. Jakuba ufundowała w 1886r nową Bożąmękę, duży żelazny krucyfiks na solidnym
murowanym postumencie.
"Od powietrza,głodu, ognia i wojny zachowaj nas Panie"

W 1831 wielki niepokój zapanował z powodu cholery, przemieszczajacej się z
Rosji i Królestwa Polskiego. Przedwsiezięte ostre środki szczęśliwie zatrzymały
niebezpieczeństwo przed bramami miasta. Niestety w 1855 roku znów zaraza, w
1866 znów ludzie zaczeli umierać i strach padł na Olsztyniaków.
Wtedy to postawiono przy ul. Olsztynkowskiej (dzisiaj ul. Warszawskiej)
Bożąmękę z polskim tekstem suplikacji: "Od powietrza,głodu, ognia i wojny
zachowaj nas Panie".
Krzyż ten ufundował burmistrz Rarkowski, który był czlowiekiem bardzo
religijnym.

[tralala33]

Już chciałam napisać, że ten krzyż chyba się nie uchował, gdy sobie
przypomniałam - a jakże - jest! Tylko, że nie przy ulicy Warszawskiej lecz
przed Kaplicą Jerozolimską na ul. Grunwaldzkiej:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=9&ido=74&idz=3024

[rita100]

Jest , jest jednak , dzieki Tralala, teraz widzać dokładnie. Popatrz się ,
wszystko prawie jest do dnia dzisiejszego.
Spokojnie idziemy dalej, a tymczasem napotykamy cos na Wysokiej Bramie.
Co ?
Już mówię

ReTablica pamiątkowa na Wysokiej Bramie (1968r)

[rita100]

Tablica pamiątkowa na Wysokiej Bramie (1968r)
"Tu był więziony w 1863 roku przez zaborcę pruskiego Wojciech Kętrzyński za
organizowanie pomocy dla powstania styczniowego. Wmurowano w 50-rocznicę
śmierci 1968 r."

Tablica pamiątkowa poświęcona Wojciechowi Kętrzyńskiemu. Kętrzyński jako
student Uniwersytetu Krolewskiego konwojował w 1863r broń dla powstańców. W
Olsztynie został zatrzymany i na 5 dni osadzony w więzieniu w Wysokiej Bramie.
Kętrzyński energicznie bronił polską ludnośc warnijską przed germanizacją.

Napewno tablica jest do wglądu nawet w dniu dzisiejszym.

[tralala33]

Oczywiście. Prócz tej, na Wysokiej Bramie doliczyłam się jeszcze co najmniej
czterech tablic. Żeby tylko nam się w słup ogłoszeniowy nie zamieniła:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=1&ido=13&idz=2696

[rita100]

Ale cos jakby podniszczona ta tablica - faktycznie , nie ładna by była Wysoka
Brama jako słup ogloszeniowy. O innych tablicach mi nie wiadomo jeszcze, pewnie
to już po roku 2000 taka moda na tablice )))

[tralala33]

Zgadza się - te tablice to 'radosna twórczość' obecnego prezydenta i władz
miasta
Dwie tablice wotywne (święty Boże nie pomoże, panie prezydencie)
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=1&ido=13&idz=8248
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=1&ido=13&idz=3242
jedna rocznicowa
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=1&ido=13&idz=2722
i jedna informacyjna
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=1&ido=13&idz=4735

[rita100]

Brakuje jeszcze tablicy pamiatkowej ku czci obecnego i następnego prezydenta,
ku chwale Olsztyna i Wysokiej Bramy już mozna powiesić.
Że tez jeszcze nie owieszono 'Szubienic' - one mają jakoś spokój.

[tralala33]

)) świetny pomysł na zagospodarowanie 'Szubienic' - miejsca na nich sporo.
Czy Szubienice też pojawią się w tym wątku?

[rita100]

Idziemy chronologiczna drogą, a że Kętrzyński był w tych czasach to wspomniano
o zamieszczonej w dzisiejszych czasach tej tablicy.
Chyba dojdziemy teraz do pomnika Wilhelma i sławetnym miejscu trzech pomników

[rita100]

Pomnik Wojownika 1895r
Prusko-niemiecki magistrat ufundował pomnik Wojownika (1895) na ul. 1 Maja
(ul.Guttstadzka) gdzie obecnie stoi pomnik Jaracza. W 1895 roku odsłonięto,
odlany z brązu aż we Friedrichshafen w Badenii-Wirtrmbergii pomnik ku czci
żołmierzy niemieckich poległych w wojnie francusko-pruskiej, zwany też
pomnikiem żołmierza, niosącego rozwiany sztandar albo pomnikiem szturmującego
chorążego i jeszcze zwany pomikiem żołmierza pruskiego.
Dodajmy za "Gazetą Olsztyńską", że jakiś 'psotnik' dwukrotnie uszkodził pomnik
Wojownika i wówczas rada miejska za wykrycie sprawcy wyznaczyła 100 marek
nagrody.

[rita100]

Z innego źródła dowiadujemy się , że w lecie 1895 roku na Placu Trzech Krzyży,
w miejscu pomnika Stefana Jaracza ufundowano statuę tym , ktorzy zgineli pod
Sedanem w wojnie prusko-francuskiej 1870-1871. Na cokole umieszczono postać
żołmierza biegnącego do szturmu. Na tablicach obok wypisano nazwiska tych, co w
tej wojnie stracili życie.

[tralala33]

Ten pomnik znajdziemy na stronie Detritusa, w zakładce Portrety Miasta, i dalej
ul. 1 Maja, z takim opisem
Przed wojną znajdował się tu pomnik poległych w wojnie francusko-pruskiej,
odlany z brązu we Friedrichshafen (Badenia-Wirtembergia) i postawiony w roku
1895. W 1945 roku w tajemniczy sposób zdematerializował się. Od 1946 roku na
jego miejscu znajduje się popiersie wybitnego aktora teatralnego, Stefana
Jaracza
detritus.olsztyn.pl/

[rita100]

Właśnie miałam sie zabrać w poszukiwanie tego pomnika na starszych zdjęciach, a
tu taka niespodzianka Tralala. Jeszcze gdzieś widziałam , ale to potrzeba czasu
na takie poszukiwanie , tymczasem już następny mam przygotowany.

[rita100]

Pomnik Wilhelma I 1901r
W Olsztynie , podobnie jak w całym państwie pruskim na przełomie wieków XIX/XX
panował duży kult dynastii Hohenzollernów. W związku z tym w 200. rocznicę
powstania Krolewstaw w Prusach i w 40. rocznicę koronacji cesarza wzniesiono mu
pomnik przed budynkiem gimnazjum (1901) Na skwerku przed gimnazjum (obecnie
Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza).
Teren ten dawniej był bagnisty. Bagna zasypano, utworzono skwer z utwardzonymi
alejkami, na którym w roku 1901 ustawiono wykonany z brązu pomnik autorstwa
głuchoniemego rzeźbiarza z Berlina, Petera von Woedtke, przedstawiający cesarza
Wilhelma I w wojskowym uniformie, z pikielhaubą na głowie.

[rita100]

Popiersie Adama Mickiewicza 1965r
W roku 1965 w miejscu tym, po usuniętym dwadzieścia lat wcześniej
pomniku 'miłościwie panującego'. stanął cokół z popiersiem Adama Miskiewicza,
patrona pobliskiej ulicy i zlokalizowanego w gmachu szkolnym I Liceum
Ogólnokształcącego. Szkoły nazywanej potocznie przez długie lata klasztorem,
nie tylko ze względu na surowy wygląd zewnętrzny i ponury wystrój wnętrz, ale
przede wszystkim ze względu na stosowane w nim pryncypialne, choć nieco trącące
myszką, metody nauczania i wychowania.

Co się stalo z porzednimi pomnikami ?

[tralala33]

Co się stało z poprzednimi pomnikami? Jeśli były spiżowe to może 'poszły' na
armaty?
A tu pomnik Adama Mickiewicza. Kiedyś oprowadzałam po mieście kilku Dunczyków i
zanim zdążyłam im powiedzieć kto zacz na tym postumencie to jeden z nich
zawołał 'Goethe!' jak myślicie - podobny?
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=2&ido=113&idz=1788

[rita100]

Podobny, bo Adaś jakoś rzeźbiarzowi nie wyszedł. A to popiersie z czego jest i
kto go zrobił ?

[tralala33]

Podobny bo też poeta ))
Autorką popiersia jest olsztyńska rzeźbiarka, Balbina Świtycz-Widacka, bardzo
ciekawa i zasłużona postać wśród olsztyńskich artystów. Rzeźbę odlano z brązu w
warszawskiej firmie 'Brąz Dekoracyjny'. W 1994 roku na cokole pomnika
zamocowano płytę z marmuru z nazwiskiem autorki. Balbina Świtycz-Widacka ma
jeszcze dwie takie pamiątkowe tablice - jedną w Kortowie, na ścianie rektoratu,
a drugą na budynku dawnej Casablanki obok zamku.

[rita100]

Ciekawe czy będa o niej jeszcze wspominać w moich źródłach - a grzebie w tych
ksiójżkach i szukam.

[rita100]

Głaz z 1923 roku
"Interesujący szczegół związany jest z postawionym po I wojnie światowej na
skwerze przed sądem, w roku 1923, pamiątkowym głazem ku czci poległych podczas
tej wojny. Oto 26 marca 1946 roku kamień ten został usuniety w ten sposób, że
zepchnięto go do wykopanego uprzednio przed nim dołu i zasypano. Tkwi on zatem
w ziemi w tym miejscu do dziś. Możliwe, że kiedyś jeszcze w przyszłosci, na
przykład przy okazji robót ziemnych, zostanie odkryty."
Stanisław Piechocki
"Dzieje ulsztyńskich ulic"

Wiecie coś o tym głazie ?

[tralala33]

Ja nic
Gdyby te pomniki były z żelaza, można by je odszukać wykrywaczem metalu, a tak
leżą pod ziemią i czekają, tak jak ten w Olecku:
GO [08.06.2006] Pracownicy układający przewody elektryczne w parku miejskim
wykopali pomnik, który przeleżał w ziemi ponad 60 lat. "Niewygodny" monument
trafił na plac przy budynku PGK.
O stojącym od 1925 roku do 1945 roku pomniku opowiadał na łamach naszej gazety
Zdzisław Bereśniewicz. Jego zdaniem monument stał przed budynkiem byłego
przedszkola w parku miejskim. Upamiętniał wyniki plebiscytu z 1920 roku,
podczas którego prawdopodobnie w wyniku manipulacji władz niemieckich za
przynależnością Olecka do Polski opowiedziało się tylko dwóch mieszkańców. W
1945 roku obok pomnika wykopano dół, wrzucono do niego monument i zakopano.

[rita100]

Czytałam to w innym watku, faktycznie , to klopot i sztuka jest zagospodarować
ten klopot. Ale jezeli znamy prawdę i o tym opowiadamy, że wyniki były
sfałszowane , to chyba taki kamień jest dowodem i pamiątką po tych czasach.
Powinien stanąć w muzeum, ale cóż kiedy Olecko nie ma muzeum - niech o ten
kamień walczy inne muzeum np. Olsztyn - bo to ciekawa historia Olecka.
Tylko musi być odpowiednia tablica - choć czy ja wiem czy ktoś , kto nie zna
histori zrozumie ten głaz. Faktycznie cięzka sprawa - ale historii nie wolno
zamazywać.

[tralala33]

Korekta - Balbina Świtycz-Widacka ma o jedną tablicę mniej. Po remoncie
elewacji Rektoratu UWM po tablicy zostały tylko cztery gwoździe
Tablica na 'Casablance' też zagrożona bo budynek czeka na remont.

[tralala33]

Na skwerze przed I LO odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza, dłuta rzeźbiarki
Balbiny Świtycz-Widackiej, która mieszkała w Olsztynie od 1954 roku.
Komponowała portrety rzeźbiarskie, parkowe i fontanny (Kortowo, park nad Łyną).
Imprezę połączono z 20-leciem LO i zjazdem absolwentów szkoły. Postawienie
pomnika sfinansowano ze składek SFOS (Społecznego Komitetu Odbudowy Stolicy).
(Głos Olsztyński 21 VI 1965).
No proszę - cała Polska buduje stolicę, a przy okazji pomnik Mickiewicza w
Olsztynie! Dziękujemy.

[rita100]

Pomnik Kopernika
W 1913 roku rada miejska pod naciskiem władz Berlina postanowiła wzniść pomnik
Kopernikowi u podnuża zamku. Cesarz Wilhelm II przeznaczył na ten cel 10 tys
marek. Pomnik astronoma wykonał berliński rzeźniarz Johannes Gotz w 1914 roku,
a uroczystość odsłonięcia odbyła się w listopadzie 1916 roku.

[rita100]

Pomnik Kopernika z baldachimem
Napewno był piękny i taki nietypowy.
Popiersie Kopernika zostało umieszczone pod architektonicznym baldachimem, w
stylu neogotyckim. Ostrołukowe arkady były wsparte na masywnych filarach.
Zwieńczenie całosci stanowiły czterospadowy dach z analogicznymi wieżyczkami na
czterech rogach.

[rita100]

Niemiecki napis na pomniku Kopernika
Pomnik mniał napis, ktorego autorem był radca sądowy Friedrich Grahs:
"Geistesgewaltig wiesest zuerst du die Bahnen der Erde; dieser stadt und der
Burg brachtest du Segen und Schutz."

[rita100]

Dalsze losy pomnika Kopernika
Tak prawdę mówiąc nie znamy , wiemy tylko, że:
"Samo popiersie zostało usunięte jeszcze przed wkroczeniem Rosjan w styczniu
1945 roku i umieszczone w piwnicach zamku.
W maju 1946 roku to samo popiersie umieszczone na cokole odsłonięto na skwerze
po drugiej stronie Łyny za zamkiem.
Na cokole widniał napis:
"Obrońcy grodu olsztyńskiego przed najeźdzcą krzyżackim.
Wielkiemu Polakowi Mikołajowi Kopernikowi - wdzieczni rodacy."

[tralala33]

No to jeszcze dodam, dla dociekliwych, że popiersie Kopernika stoi na tym
samym, oryginalnym postumencie. Tylko ozdobny baldachim przepadł w powojennym
amieszaniu. kto nie wierzy, niech zajdzie od tyłu pomnika - zobaczy ślad po
czterech śrubach, którymi była umocowana niemiecka tablica.

[rita100]

Ciekawe co ten napis w języku niemieckim znaczył - czy nie mógł zostać, tak jak
napis po niemiecku tablicy pamiątkowej Mendelsohna ?

[tralala33]

W 1945 nie mógł. Tablica na domu Mendelsohna to już rzecz współczesna, podobnie
jak dwujęzyczny napis obok pomnika Jana Nepomucena. Ale na to trzeba była wielu
lat.
"Geistesgewaltig wiesest zuerst du die Bahnen der Erde; dieser stadt und der
Burg brachtest du Segen und Schutz."
- to był ten oryginalny napis.

[rita100]

Taki był orginalny napis niemiecki co przetłumaczył nam Laband

Autor: szwager_z_laband
Data: 27.06.06, 06:31
miyjwiyncyj tak:

Ogromny duchym wyznaczoues ty piyrszy droga/tor ziymi; tymu miastu i Zamkowi
doues suawa i obrona.

Tralala, piekne slowa, czy nie mogły one zostać przetłumaczone i napis
zostawić ? Nikogo nie raził. Przeciez napis w języku niemieckim byl pierwszy.

[rita100]

Obelisk pod Nowym Ratuszem
Obelisk z 1915 roku gdzies jest , tylko gdzie ? Szukajmy obeliska z 1915 roku,
który został ufundowany przez mieszkańców Olsztyna na pamiatkę nocy 27-28
sierpnia 1914 roku w ktorej to Rosjanie w czasie I wojny światowej się wycofali
z miasta.

[tralala33]

> Tablica na 'Casablance' też zagrożona bo budynek czeka na remont.
Tablicy poświęconej olsztyńskiej rzeźbiarce Balbinie Świtycz-Widackiej zagraża
nie tyle remont 'Casablanki' co zapobiegliwośc zbieraczy złomu. Właśnie dzisiaj
przechodziłam tamtędy i co widzę - z całego napisu pozostała tylko garść liter!
Już nie sposób z tego rebusu odczytać nazwiska i dedykacji. A nad tym wszystkim
piękna (i smutna) twarz pani Balbiny - też z cennego metalu. Pewnie i ona
któregoś dnia trafi na skup złomu ((

[rita100]

Tak , coś musza z tym zrobić - to jest problem całej Polski. Poczekaj , jak
beda wybory samorzadowe, wszyscy zaczną obiecać naprawy

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=45903796&v=2&s=0
Autor: tralala33
Ma swój skromny pomnik na Zatorzu (tak, wiem, że to się teraz nazywa osiedle
Wojska Polskiego, ale dla mnie to było i jest Zatorze).
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=8&ido=185

[rita100]

Popiersie Stefana Jaracza
Na miejscu dawniej stojącego "pomnika żołnierza pruskiego" niosącego rozwiany
sztandar albo też zwanym 'szturmujacego chorążego' postawiono w roku 1946
popiersie Stefana Jaracza.

[rita100]

Andrzej Samulowski napisał wiersz "Komedyje" i rzeczywistość. Do wiersza
dołączył uwagę "Krzyżów drewniany, zębem czasu zgryziony, runął, ale na jego
miejscu wystawiono nowy, żelazny, na kamiennym podmurowaniu, tuż przy moście
przy szosie olsztyńskiej"
Krzyż ten w 1967 roku został przeniesiony w pobliże Kaplicy Jerozolimskiej.
Ponadto poeta zaznaczył, ze opisał w wierszu zdarzenie prawdziwe z okresu
chlery 1866r.
Zapraszam na prawdziwą opowieść uwiecznioną w wierszu przez Andrzeja
Samulowskiego, gdzieś wyjęta ze starych zapisków.
cdn

[rita100]

"Komedyje" i rzeczywistość"
Nad rzeką Łanią w mieście Olsztynie,
Kiedy cholera mocno grasuje,
Wiele mieszkańców w takiej godzinie
Nagle się ciężką śmiercią pasuje.

Niech nas Bóg broni takiej choroby,
Co wielu naraz ludzi zabiera !
Śmierć się tu sroży, mnożą sie groby,
Bo wiele czałych rodzin wymiera.

Wszędzie zalega cisza ponura,
Ludzie się boją śmierci jak wroga,
Ciężka żałoba, jak czarna chmura
Zawisła - wszędzie smutek i trwoga.

Noszą wijatyk chorym kapłani
Olejem świętym ich namaszczają,
Biegają śpiesznie aż zdyszani
Lekarze - i rad swych udzielają.

Lecz mimo tego śmierć niużyta
Swą obosieczną zacina kosą,
Tu jednych ścina, tam drugich chwyta,
Tam kilku trupów do grobu niosą.

Że nad miastem dłoń Pańska zawisła,
Więc lud do Boga garnie się w razie,
U katolików taka myśl błyska,
By krzyż wystawić przeciw zarazie.

Ta myśl pobożna w lot błyskawicy
Przebiegła - wszyscy w świętej pokorze,
I ruch się wszczyna w każdej ulicy,
Każdy się krząta, jak tylko może.

W tej intencyi msza zamówiona,
Jutro ją z ludem ksiądz ma odprawić
Już krzyż gotowy o trzy ramiona,
I też go jutro mają wystawić.

W tym właśnie czasie dwaj innowiercy
Przed domem w krzesłach się rozpierają,
I z dumną wzgardą ci dwaj bluźniercy,
Na ten pobożny ruch spozierają.

"Jutro godzina ósma wybije"
- Tak ci pankowie szyderczo gwarzą -
"Na katolickie tu komedyje
Przyjdziem zobaczyć, co nam pokażą".

I wiele więcej jeszcze szydzili
Ze świętej wiary i z katolików,
A o tym wiele nie pomyślili,
Że Bóg ma rózgę na nich - nędzników.

Już wieczór, już noc - i w całym mieście,
Prócz nocnych stróży, nic się nie ruszy,
Śmierć przyszła po tych dwóch panków wreszcie,
I ujrzano ich nagle bez duszy.

Z rana, gdy była ósma godzina,
Już ludzi było pełno w kościele,
Ksiądz uroczytą mszę rozpoczyna,
A lud się w modłach przed Bogiem ściele.

Po nabożeństwie lud wkoło krzyża
- We wzmiankowaną już wczoraj porę -
W tłumie zię z krzyżem ulicą zbliża
Do miejsca, gdzie krzyż wznieść mają w górę.

W ten sam czas niosą w grób "panów" swych,
Co wczoraj z krzyża, z wiary sie śmieli,
Dziś są własnością mogił grobowych,
I 'komedyi' już nie ujrzeli.

A katolicy krzyż wystawili,
Bóg miłosierny ku nim się zwrócił,
Gdy go pokornie, szczerze prosili,
Więc Bóg zarazę od nich odwrócił,

Kto tam przechodząc, odmów z pokorą,
Widząc na krzyżu to wypisane:
Ach: "Od powietrza, głodu i moru,
Ognia i wojny - wybaw nas Panie"

(ułożony 1871)
Andrzej Samulowski

ReCo to jest za pomnik w Olsztynie ?

[rita100]

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=20&ido=245&idz=5483
Co to jest za pomnik w Olsztynie ?
Może chto zie ?

[rita100]

mają dużą wartośc

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=64901162&a=66982088

[rita100]

Pomnik 'Iglica'
schlesien.nwgw.de/board/download.php?id=3717
Jak pisze Piechocki, pochodzący z 1902 roku secesyjny budynek położony przy
ulicy Pienieżnego 6/7 nie ma indywidualnej nazwy, określa się go mianem Domu
Banku Olsztyńskiego lub prosto Domem Banków. Właścicielem i użytkownikiem był aż
do 1945 roku znany w dawnym Olsztynie z solidności Bank Olsztyński. Powstał on w
roku 1864, bedąc najstarszym olsztyńskim bankiem. Za jego ojca uważa się
sławnego w grodzie nad Łyną dr. Schultze-Delitzscha, któremu za zasługi we
wspieraniu miejscowego przemysłu i rolnictwa olsztynianie wystawili w 1910 roku
przy placu Jednosci Słowiańskiej (dawnej Belianplatz) pamiątkowy obelisk.
Prezesem Rady Nadzorczej banku w latach 1878-1918 był sam Oskar Belian,
wieloletni burmistrz i nadburmistrz Olsztyna."
Ale wracajmy do pomnika.
cdn

[rita100]

Jak wiemy Olsztyniacy wystawili pomnik za zasługi w rozwoju przemysłu i
rolnictwa dr.Schultze-Delitzschowi.
I ten pomnik stał sobie sopkojnie nawet po wojnie w dawnym miejscu u zbiegu
placu Jednosci Słowiańskiej a ulicą Pienieżnego, vis a wis poczty.
"Na początku XX wieku, w związku z odbywającą sie w Olsztynie w roku 1910
wystawą przemysłową, postawiono tu pomnik znanego w mieście niemieckiego
działacza bankowego i gospodarczego Schultze-Delitzscha.
W 1946 roku pomnik ten niwielkim nakładem sił i środków przerobiono,
przystosowując w prosty sposób do pełnienia nowych, chwalebnych skądinąd zadań.
Racjonalizacja polegała na usunięciu płaskorzeźby z podobizną wymienionego
działacza oraz tablic z napisami niemieckimi. W ich miejsce umieszczono nowe
tablice z napisami w jezyku polskim upamiętniające bojowników o polskość Warmii
i Mazur. Z uwagi na kształt obelisku i jego nowe przeznaczenie pomnik ten
popularnie zwano 'Iglicą' lub pomnikiem bojowników.
W 1946 roku pomnik ten odsłaniał Marszałek Michał Rola-Żymierski.
W roku 1966 obelisk usunięto, ponieważ specjalną tablicę pamiątkową odsłonięto
wcześniej na ścianie olsztyńskiego zamku. Obramowanie znajdujące się wokół
pomnika pozostawiono, póki co, jako element wystroju istniejącego wciąż skweru.
Po pewnym czasie i ono jednak znikło. O całej tej sprawie mało kto już dzisiaj
pamięta. Skłania ona jednakże do refleksji, czy jeden pomnik może mieć dwie
dusze i to nawet wtedy, gdy był odsłaniany dwa razy, za każdym razem w innym
duchu i z innymi intencjami."

[rita100]

"W roku 1977 przd halą nowego dworca z wielką pompą odsłonięto umieszczone na
wysokim postumencie popiersie, a własciwie samą głowę gen. lejtnanta Nikołaja
Oslikowskiego, dowódcy 3. Korpusu Kawalerii Gwardii Armii Czerwonej, którego
oddziały w nocy z 21 na 22 stycznia 1945 roku opanowały Olsztyn w tym również
dworzec kolejowy. Radość pomysłodawców tego przedsięwzięcia nie trwała jednak
długo, ponieważ wskutek niekorzystnego działania warunków klimatycznych pomnik
wkrótce zaczął doznawać przeobraźeń znacznie obniżających nie tylko jego walory
artystyczne, ale przede wszystkim estetyczne i trzeba go było z tego powodu już
wkrótce usunąć. W wyniku przeobrażeń twarz generała przybrała nienaturalny
wygląd, przebarwiła się i pokryła czymś w rodzaju liszaja. Jedni twierdzili, ze
winę ponosi wykonawca dzieła, inni, że tkwi ona w materiale, z którego wykonano
popiersie, a jeszcze inni, ze jest to wynikiem fatum ciążącego nad tym miejscem
i karą za gwałt, jakiego w 1945 roku na mieście i jego mieszkańcach dopuścili
się żołnierze z oddziałów generała."
"Dzieje olsztyńskich ulic" Stanisław Piechocki

[rita100]

9 lutego1962- Zmarł Władysław Broniewski, poeta, tłumacz. Do najbardziej znanych
jego wierszy należą: „Dymy nad miastem”, „Bagnet na broń”, „Nadzieja” i „Wiersze
warszawskie”. W domu poety przy ul. Dąbrowskiego w Warszawie znajduje się muzeum
Broniewskiego.
W Olsztynie jest patronem Szkoły Podstawowej nr 10, przed którą
stoi jego pomnik (ur. 17.12.1897).

[rita100]

1983- Przed gmachem olsztyńskiej Szkoły Muzycznej odsłonięto popiersie Feliksa
Nowowiejskiego, dłuta Bolesława Marschalla.

Pomnik Cesarza Wilhelma

[rita100]

Jakubowo - 1929 r.

[rita100]

Jakubowo - 1929 r.

[ol4]

http://www.bildindex.de/bilder/MI09150d02b.jpg

[ol4]

[rita100]

Czyli Pomnik Plebiscytowy.

Kopernik

[ol4]

[rita100]

Aleś znalazł perłę pomnikową. Dzięki Ol. Słynny Kopernik z baldachimem.
Baldachim zaginął, ale po zdjęciu można by go zrekonstruować.

Pomnik Kopernika
W 1913 roku rada miejska pod naciskiem władz Berlina postanowiła wznieść pomnik
Kopernikowi u podnuża zamku. Cesarz Wilhelm II przeznaczył na ten cel 10 tys
marek. Pomnik astronoma wykonał berliński rzeźbiarz Johannes Gotz w 1914 roku, a
uroczystość odsłonięcia odbyła się w listopadzie 1916 roku.
Popiersie Kopernika zostało umieszczone pod architektonicznym baldachimem, w
stylu neogotyckim. Ostrołukowe arkady były wsparte na masywnych filarach.
Zwieńczenie całosci stanowiły czterospadowy dach z analogicznymi wieżyczkami na
czterech rogach.
Niemiecki napis na pomniku Kopernika
Pomnik mniał napis, ktorego autorem był radca sądowy Friedrich Grahs:
"Geistesgewaltig wiesest zuerst du die Bahnen der Erde; dieser stadt und der
Burg brachtest du Segen und Schutz."
Dalsze losy pomnika Kopernika
Tak prawdę mówiąc nie znamy , wiemy tylko, że:
"Samo popiersie zostało usunięte jeszcze przed wkroczeniem Rosjan w styczniu
1945 roku i umieszczone w piwnicach zamku. W maju 1946 roku to samo popiersie
umieszczone na cokole odsłonięto na skwerze po drugiej stronie Łyny za zamkiem.
Na cokole widniał napis:
"Obrońcy grodu olsztyńskiego przed najeźdzcą krzyżackim.
Wielkiemu Polakowi Mikołajowi Kopernikowi - wdzieczni rodacy."