Najprzepiękniej no Ernsta Wiecherta ku pamnieńci

[rita100]

za dzieciuków Jerominów, za zieś Sowiróg.
Za to że taki sia narodził w Presławku w powiecie mrągowskim 18 maja 1887
roku, a dzisioj je równa 120 rocznica. To no ciebzie Ernscie Wiechercie.
Zielgim pisorzem eś buł, jest i bandziesz.
Psisorzem co ksiójżki psisoł syrcam.

"Kiedy ofiarujemy innym swe serce, wtedy zawsze zdarza się cud "

Ernest Wiechert

[rita100]

A to nolazła am u Alicja Bykowskiej-Salczyńskiej i niych mi bandzie wolno w
gwarze nopsisać.

"Kedy jo tobzie klejdziczek łuszyja
z liścia klonowego,
to ty mnie musisz koszulke łuszyć
z ksiatu makowego,
ku mojij woli".

[rita100]

Kedy jo tobzie koszulke łuszyja
z ksiatu makowego,
to ty mnie musisz rybków pofitać
po tam sucham boru,
ku mojij woli."

[rita100]

Kedy jo tobzie rybecków pofitam
po tam sucham boru,
to ty mnie musisz ta rybki łuwarzyć
bez łognia, bez wody,
ku mojij woli.

[rita100]

Kedy jo tobzie te rybki łuwarze
bez łognia, bez wody,
to ty mnie musisz te rybki zjyść
bez chleba, bez soli,
ku mojij woli.

[rita100]

Kedy jo tobzie te rybki zjam
bez chleba , bez soli,
to ty mnie musisz chlybecka łupsiec
z kamnienia drobnego,
ku mojej woli.

[rita100]

Kedy jo tobzie chlybecka łupsieka
z kamnienia drobnego,
to ty mnie musisz tan chlebek krajać
lipowym nożykam,
ku mojej woli.

[rita100]

Kedy jo tobzie chlybecek łukroja
lipowym nożykam,
to ty mnie musisz tan chlybek zjyść
olszowym zambzikam,
ku mojej woli,
ku mojej woli.

A to nolazła am u Alicja Bykowska-Salczyńska "Baby Pruskie" Trocha po naszamu am
przetuplikowoła.
Myśla co tyż sia Pani Alicja i "Borussia" przyłónczy do fajrowania geburstagu
Ernsta Wiecherta. Tan zierszyk je fein Skuczno noma co ni możem poznać "Bab
Pruskich" tak jekbyśmy tu chciali w postaci słuchowiska.

[rita100]

I eszcze jedan zierszyk z "Bab Pruskich" nopisany bez Anette von Droste-Hulshoff
(1797-1848)

"Ach, muss ich denn die Rose sein,
Die zernagte, um abdere zu heilen!"

"Ach, czy muszę być różą,
Ktora przez robaka stoczona, innych koi !"

"Ach, czy muszę być różą,
Dotkniętą, zgnębioną, od szczęscia daleką!"

"Ach, czy muszę być różą,
Która raniła, by innych uzdrowić !"

"Ach, czy muszę być różą,
Odartą z kolców, aby innych leczyć !"

[rita100]

No Pana von Balka
Idzie flaszeczka.....

[rita100]

Idzie flaska piersa,
Idzie flaska sersa,
Wiwat nam,
Toto pan.
Bo gorzauki dau!

Idzie flaska druga,
Idzie flaska długa,
Wiwat nam,
Toto pan,
Bo gorzauki dau!

Idzie flaska trzecia,
Idzie flaska swieza
Wiwat nam,
Toto pan,
Bo gorzauki dau!

Idzie flaska ... oj, oj, oj, oj...

[rita100]

Tedy sobzie ludzia przemózili:
"Kieby tak buł stołek, to by rad by se usiad". A zo sile sie znoloz.
"Kiedy by tak stół buł" - znoloz sie tyż.
"Kiedy by tak na niem co jeść buło" - za sile sie znalazło.
Jak sie najad, to rad by buł sie układ. Móżił:
"Kieby łóżko buło" - i za sile sie znalazło.

Taki buł pan von Balk na dożynkach na wspie, dzie ludziów buło gwołt i wszystkim
sia to lejdowało, bo Pan von Balk dobrym człoziekiem buł jek dobry czarodziaj.
i...
Za sile to muzyka grała jeszcze głośniej niż psierszy raz i skokoli, i
burgotali......

[rita100]

I jo buła na tych dożynkach na wyspie, to takie ładne buło. Sukienke mniołam z
papsieru, żonek z masła, buty z glomzdy (sera). Jekem tancowała, obleka sie
poderła, masło zleciało, buty, jakem skokła, to sie rozlecieli, dwa durki w
nosie i skońcyło sie.

[rita100]

I sziedzieli na jenej 'owce (ławce) pod sz'cziepem (drzewem), sziedzieli dwoje
staruszki, bżiołka i chłop.
I wszystka ludzia z zioski Sowiróg.
A tu lecioł Maciek bez zieś
media.putfile.com/Lecial-Maciek-95
Lecioł Maciek bez wieś......

[rita100]

A to taka bajecka z gwaró mazurskó, take jake lejdowali ludzie ze Sowirogu, choć
łopowiadali drugie i jo jich ni znom, ale ta tyż bandzie fejn.

"Ojciec król jego wołał, to tedy ten król wydał znaczone; 'una pójdzie z obuma
spać, do którego gębą spała, to z tym sie musi ożenić. Tedy na zieczór było
fejne jedzenie i pieczonki i sznapsy (wódki). Wyprażili dużo uczte i duże
ps'ijaństwo. Jek w nocy dobrze spali i 'una princesa zasneła. I jak ojciec
przyszed, spała gębo kiele tego - i z nim sie musiała ożenić. Ślub mnieli wesoły
i ożeniła sie."
Kiedy nie pomerli, to jeszcze żyjo.

[rita100]

A 'un zagrał na tych skrzypkach, tak i 'uni sia wszyscy poparowali i zaczeli tak
fejn tancować. Jek sie natancowali, tak 'un tedy przestał grać.

Teroz na silke łodchodze, to i jo wom dom podarunek - tako piszcziałeczke.

Fejniuchno buło. Zaświergotały struny syrca.

[rita100]

Oto co mówi o jeziorze Dadaj Anna Kuczke:
.... tej jeszieni czensto nad jezioro chodziułam, bo tam olsze stojo, a wziatr
co nad jeziorem goni, gałonzki zrywa - chodziułam zbzierać. I tak miszlałam
sobzie, jek 'odmnienna ta woda, jek 'ona maluje życie człowzieka. Latem - jek
człowziek młody - takie pogodne, woda świeconca, lustrowa. A na jeszieni -
jezioro jek człwziek stary, co już nic 'od życia sie nie spodziewa, tlo tyn
szary, zwykły dzień.
I tak miszlałam, że przijdzie kedyś 'ostatni dzień nad tym ukochanem jeziorem,
tak miszlałam ja, sziwa kobzieta i przybacuł mnie szie 'ostatni strof mego
fersza:

... I drudzy bendo przi tobzie pracować,
I drudzy bendo przi tobzie żyć,
I drudzy bendo przi tobzie płakać.
Ach, ty Dadaju, jezioro moje !

[rita100]

www.biskupiec.com.pl/turystyka/golc/foto8.jpg
A tu mowam jyzora, cy ni psiankne ?

www.biskupiec.com.pl/turystyka/golc/golc16.jpg

[rita100]

media.putfile.com/Byla-drozka
Była drużka była
bez tą warmińską wieś
com ja ją robił
com ja ją robił
kej do mniłej chodzował
kej do mniłej chodzował
Była drużka była
ale jej już nie ma
ale jej już nie ma
wyrosła mi na niej
wyrosła mi na niej
zielona olszyna
zielona olszyna

[rita100]

media.putfile.com/Lecial-Maciek-95
Leciał Maciek bez buraki
bez kapuste, bez ziemniaki
i tak se wywijał
gorzałeczke popijał
i tak se wywijał
gorzałeczkę popijał

przyszoł do dom
stanoł w progu
baba mowi: Chwała Bogu
żeś wrócił łajdaku
uchlałeś się pijaku

[rita100]

media.putfile.com/Za-las-chlopcy
Za las chłopcy, za las, bo za lasem grają
bo mi się za lasem , bo mi się za lasem panny podobają

Mój Bozy kochany, co jam sobie narobił
do kwaśnego mleka, do kwasnego mleka chybam se narobił

Hulajta chłopaki, bo już śmierć umarła
lezy za stodołą, lezy za stodołą, ogona zadarła

[rita100]

media.putfile.com/Triolki

> Gajowy jakie tam só jinstrumenty ?
> skrzypeczki, fujareczka, harmonijka....

No jó, jo tamój słysza tyż klarinety, flejty, akordeony.
Fejn trioleczki, a tamu co w zapsisie nutowym po trzy ósemeczki występujó.
Trudny i techniczny popsis muzyków zespołu "Warmia"...

[rita100]

Cobyśta nie nie mysleli co nie buło na żywo - łobaczcie jek psianknuchno
wyglónda kapela chtóra rozwesela
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=205&pos=4
Łobaczcie , jeki wystrój ludowy, co za scenografia - i harmoszka i wiolonczela
i skrzypeczki i kobzietka fejn i nowet stół z powyłamywanymi nogami po prawej
stronie. Dekoracja cud, miód i palce lizać ))
Czyż nie swojsko i anielsko ?
Dobrzy gospodarze tam só , a dzisioj no Wiecherta śpsiewajó.
media.putfile.com/Chlopaki-chlopaki

[gajowy555]

No jó i swojsko i anielsko. Jek to fejn, co noma Rita twórczość Ernesta
Wiecherta przybliżuła. Tak poznalim Sowiróg i ludziów, esce mowam przed łoczami
psiankne łopsisy przyrody mazurskiej. To wszyćko aż puchnie jek sia czyto.
Fejn, fejn, fejn .
Dziankujem i trocha potańcujem. Tak 'Łoj dygu, dygu, dygu dana'...

media.putfile.com/Oj-dygu-dana

[rita100]

Ma sia lejdowało njbardziej kiedy pon von Balk zrobził dozynki na wyspsie i
wszyscy sia zabaziali , nowet kręgle buły i łognie sztuczne i gorzałeczki hoho.
Fejn zieś sia zabaziała.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=61506779&a=62562865
Pod starymi dębami za chatą rozpięto sznury, na których zawieszono kolorowe
lampy. Urządzono miejsce do tańca, budy do gry w kostki i strzelnice, namioty i
małą kręgielnię. Wielkie bukiety z kwiatami z dalekich ziem stały w starożytnych
dzbanach. Wzdłuż brzegu płonęły ogniska, a na nich gotowała się kawa w kotłach,
a za wielkim stołem drewnianym zastawionym pieczywem i słodyczami stała Maria.
Ale najwspanialsze były cielęta wiszące na rożnach na wolnym ogniu. Całe, nie
poćwiartowane cielęta, z których sok z sykiem kapał w płomienie, a ten i ów
słyszał, ze takie rzeczy działy się na dworach książąt i królów, kiedy
wyprawiano weselisko. A potem oczy ich biegły ku wilgotnemu nadbrzeżnemu
pisakowi, z którego wystawały szyjki wielu butelek, smukłe szyjki i szerokie
gliniane.

[rita100]

Ale czuli się "straśnie aligancko", jak powiedział Piontek.
Leżąc na ciepłym piasku, na pachnącym mchu, jedli i pili, bawili się , oglądali
te cuda, ale przede wszystkim jedli i pili. Żniwa były ciężkie. Jons chodzi od
jednej grupki ludzi do drugiej. Chodził też zadowolony Balk:
- Nie byłem chyba dla was surowym panem, ludzie - rzekł po cichu, a przede
wszystkim mam serce.
- To chyba najpiekniejsza biesiada w moim życiu - rzekł do Jonsa, ktory się
przysiadł na mchu.

[rita100]

Skuczno co Artwilka ni ma na biesiadzie, to dzianki niamu taki fajer.

- Ładnie było, Barbarko ? - pytał ją gładząc po jej włosach.
A ona przytuliła się do jego ręki i odpowiedziała:
- Łokropnie psianknie, wujku Jons !

[rita100]

media.putfile.com/Hymn-Warniji

[rita100]

"Kiedy ofiarujemy innym swe serce, wtedy zawsze zdarza się cud "

Ernest Wiechert

[gajowy555]

Nie bocza, czy eśwa ta strónka łuż łoglóndali, tak coby lepsi nie zaboczyć...

www.ernst-wiechert.de/Ernst_Wiechert_Po_polsku/Ernst_Wiechert_Strona_glowna.htm

[rita100]

Oj, przepsienkna stronka, dzianki Gajowy, brok bandzie pocytoć i wpisać sia w
ksiange gości. Wpsisz sia tyż.

[rita100]

"Dziś Ernst Wiechert jest pisarzem w Niemczech zapomnianym."

A łu noju przeżywa renesans. Warnija dziankuje Ernstowi Wiechertowi

[rita100]

Słuchajta, nie uwierzyta, ale nopisała am jenakie zdanie co na tyj strone, a
colem am pierwej nie cytoła.
www.polskieradio.pl/dwojka/publicystyka/artykul60495.html
Dziś, zapomniany w Niemczech, przeżywa swoisty renesans w swojej małej ojczyźnie.

[rita100]

łobaczta, ni mo żadnego opracowania ło Ernscie Wiechercie, psiszo na tyj stronce.
"Szanowni czytelnicy. W języku polskim nie ma żadnego opracowania o życiu
Ernsta Wiecherta, dlatego też dokładniej opisuję tu szereg faktów z biografii
pisarza. Celowo staram się unikać osobistych – siłą rzeczy kontrowersyjnych –
osądów i komentarzy, których niestety nie brak w języku niemieckim. Przy pisaniu
artykułu po części korzystałem ze znakomitej pracy Hansa-Martina Pleßke „Ernst
Wiechert – pisarz i świadek historii z Prus Wschodnich”. Zamieszczony tu
życiorys ma ułatwić czytelnikowi odbiór przetłumaczonych na język polski książek
tego mazurskiego autora."
www.ernst-wiechert.de/Ernst_Wiechert_Po_polsku/Ernst_Wiechert_Zyciorys.htm
A nogorzy co ni mozna zrobzić wpisu do tyj ksiangi gości. Zawdy pokazuje sia
error. A zidza tyz co goście psiszo tlo po mnieniecku. Eszcze nicht z Polski sia
nie wpisoł.

[rita100]

A tu, jeśli ktoś przeczytoł tó ksiójzke je tan smyntorz, bez tan płotek
polecioł bziały koń, symboliczny koń Sowirogu

[rita100]

rita100 napisała:

> A tu, jeśli ktoś przeczytoł tó ksiójzke je tan smyntorz, bez tan płotek
> polecioł bziały koń, symboliczny koń Sowirogu
>

o lobrazeckach am zaboczuła

www.ernst-wiechert.de/Bilder/Grab_von_Ernst_Wiecherts_Vater_1.jpg
www.ernst-wiechert.de/Ernst_Wiechert_Po_polsku/Ernst_Wiechert_Fotografie_2.htm

[gajowy555]

Jó, zidza co sia Waju ta strónka fest lejduje. A łobaczta, co i poczytoć ksójżki Wiecherta łoddo. To je fejn
www.ernst-wiechert.de/Ernst_Wiechert_Po_polsku/Ernst_Wiechert_Dzielo.htm

A te łobroziki zidzieliśta?
www.ernst-wiechert.de/Ernst_Wiechert_Po_polsku/Ernst_Wiechert_W_rodzinnych_stronach_fotografie.htm

[rita100]

To tero Gajowy jadziewa dali z Ernestam
To stari noju kunteczek.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=48303470&v=2&s=0

[rita100]

"Pani majorowa"
Ernest Wiechert
Ksiójżka dydykowana ojcu.
Mówi o powrocie najmłodszego syna do wsi rodzinnej.

"Nie trzeba myśleć o pszenicy, dopóki trawa nie jest ścięta - mawiał mój ojciec"

[rita100]

- "Po otwarciu bram zamykają się drzwi" - w obozie tak się mówi o wolności, po
francuski to się nawet rymuje - powiada Michał
- To filozofia niewolników, a nie ludzi zyjących na wolności - odpowiada pani
majorowa

A tak to wyglądało w życiu.....

[rita100]

Wraca Michał z wojny po dwudziestu latach pobytu w obozie gdzies na pustyni.
Dwa lata marszował by wreszcie pwrócić. Dwadzieścia lat marzył o wolności.
Wprawdzie uciekał z obozu dwa razy ale za każdym razem jego złapano. Przeżył
gehenne w obozie, przeżył i doszedł do swojej wioski jako wolny człowiek.
Pierwszą osobą jaką napotkał była pani majorowa, właścicielka włości, wdowa,
ktora zainteresowała się powracającym żołnierzem i śledziła jego każdy ruch.
Zauważyła, ze wędrowiec udał się pod pomnik i wydrapał swoje nazwisko na pomniku
dla poległych. Potem Michał udał się do ojca, do starego ojca który widząc go
przełamał się z nim swoim chlebem i poszedł dalej orać swoje pole. Ojciec
potraktował syna jako zjawę, stracił już wcześniej dwóch synów, a trzeciego syna
nazwisko wyryli na pomniku. Przez dwadziescia lat staruszek pracował sam w
swojej chacie i nie był w stanie przyjąć do świadomości powrotu syna.
Tak więc Michał dzieki specjalnym zabiegom pani majorowej został leśniczym i
zamieszkał w lesie w chatce. Tam odwiedzali go parobek majorowej jak i dziewka
przynosząc jadło. Michał całkiem nie przystosowany do normalnego życia, a ludzie
traktowali go jako dziwaka ni umarły ni żywy. Jedynie miał kontakt z panią
majorową i parobkiem Jonaszem, z którym kiedyś się kumplował. Brat Jonasza
zaginął gdzieś w moczarach w wojnie i nie dawał spać Jonaszowi. Ciagle po nocach
wył, a Jonasz sie tym dręczył. Michał zaś pomógł Jonaszowi, mówiąc, ze to ptak
tak wyje i jak zastrzeli tego ptaka wycie ustanie. Ale żeby zastrzelić ptaka
trzeba mieć czyste serce, czyli Michał musiał przestać pić. I tak każdego
wieczora Michał czuwał by zastrzelić ptaka.
Udało mu się, zastrzelił, a ptaka zaniósł Jonaszowi. Zakopali ptaka, pomodlili
się i od tego czasu Jonasz mógł spać spokojnie. W tym to czasie Michał
postanowił opuścić wioskę, był wolny i udać się wolno, ale jednak nie było to
takie łatwe. Ta wolnośc go dławiła i zabrał się do pracy przy chacie
leśniczówki, naprawiał, sadzał kwiatki, rąbał drewno, zbierał grzyby. Pomalutku
dochodził psychologicznie do siebie. Myślał o pani majorowej, która roztaczając
opiekę nad Michałem, straciła swoja dumę, bowiem w czasie rozmów w chatce piła z
nim gorzałeczkę, oczywiście tylko dla towarzystwa aby z nim rozmawiać na
równi(oczywiście, ze pozorowała picie). Dni mijały, Wiechert cudownie opisuje i
inne wydarzenia, ale tak sie stało, ze ojciec Michała dostał w chacie szału i
siekierą chciał rozwalić swój dom. Zabrali go do szpitala i dom został bez
gospodarza. Konie, zwierzęta, a tu prawie żniwa.
Pani majorowa poszła w las do Michała i zaniosła mu kosę, ale żeby nie
wyglądało, ze idzie śmierć z kosą, zostawiła kasę na skraju lasu gdzie rośnie
zboże. I tak oto w ten sposób, namówiła Michała na pierwsze koszenie. Poszli
razem, Michał kosił, a pani majorowa wiązała snopki.
I tak Michał doszedł do normalnego zycia w swoim domu.

[rita100]

Ale, ale to co napisałam to napisałam, ja nie jestem Wiechertem, a to co napisał
Wiechert, najlepszy człowieczy psycholog i filozof wolności, to jest co innego.
To co on napisał to jest magnetyzm czytelniczy, uczta to za mało, to niesamowite
przeżycia czlowieka widziane od wewnątrz duszy tak pani majorowej jak i Michała,
czy ojca Michała. To pokaz wsi mazurskiej w slajdach, w filmie i obrazkach. To
jest kunsztyk tak napisać.
Wspaniale jest przeczytać taką książkę.

Zdaję sobie sprawę , że moja treść jest smiechu warta, nie oddała w żaden sposób
ducha ksiązki, tej magi opisu, tej otoczki, tajemnicy, wrażliwość i łez, ktore w
oczach nam się zataczają czytając od początku do końca tą własnie ksiązkę.