"Do łognia, pani, do łognia !"

[rita100]

Powtarzano prawdopodobnie przed każdą wywołaną osobą zapraszaną na wieczorne
ognisko w Noc świętojańską.
Jak piszą w "Pieśniach dorocznych Warmii i Mazur" - nie posiadamy wiele
informacji o obrzędzie związanym z wiosenną magią urodzaju w Dzień św.Jana,
nie zachowała się już w pamięci żadna pieśń, a sam obrzęd nazywano 'ognie
świętojańskie' albo 'noc świętojańska'. Termin 'sobótka' w naszej kraince nie
znano.

W scenerii mazurskiej musiało to wyglądać szczególnie pięknie i magicznie, co
aż sia kosiać chce ))))

"Do łognia, pani, do łognia !
A chtóra wisła, to godna."
Zapraszam do tej unikatowej pieśni świetojańskiej.

[rita100]

"Jest to pieśń bardzo dawna, nawiązująca do wypowiedzi zawartych w świeckich
kolędach, śpiewanych przez kolędników pod oknami domu. Unikatowa pieśń
świętojańska napisana w 1884 roku we wsi Szczecinowo przez Józefa Gąsiorowskiego
świadczy o mazurskim obrzędzie spełnianym tradycyjnie w wigilię św. Jana."

Zapraszam do przeczytania słów tego unikatu juz.
Jeno dajta pozor co 'wisła' to znoczy 'wyszła' a nie jek jo myślała co to rzeko
Wisła i dumała daczemu łón psiszo łod maluśkej literki

[rita100]

Do ognia, pani, do ognia!
A która wisła, to godna.

Ta pani wisła, to godna,
To gospodyni nadobna.
A mi jej dari darujem,
Z rózyckó wjanek uwijem.

Wjeje jaterecek ze wschodu,
A to ze wschodu letniego.
Oj, puścez wi nam jednygo
Syna Augusta wasygo.

A mi mu dari darujem,
Z leluji wjanek uwjijem.
Przimi, nanilsy, ten to dar,
Abiś ty u nas zdrów biwał.

Do ognia, pani, do ognia!
A która wisła, to godna.

Ta pani sama nie wisła,
Ani swich dzeci nie wisłała.
To wjedzma biła, to jistna,
To carownica dojisna.

A mi jej dari darujem,
Z cego jej wjanek uwjijem ?
Z cernia jej wjanek uwjijem.

Przybaczam co słózieczko 'wisła' to je 'wyszła' nie rzeko Wisła

[rita100]

"W wigilię św. Jana zbierano zioła, które były medykamentem 'na różne słabości',
boziam dobra zielarka znała jich skuteczność. Zbzierano dziewiańć rodzajów ziół,
mniandzy jinszymi rumianek, biały bez, chaber, macierzanka, kmin, łopian, dziki
mak. Zioła te mnioły magiczno moc przeciw czarojom. (Długosy-Mazury), a napar z
ziół dawano choremu bydłu (Górne Kosewo-Mazury)."

[rita100]

"Wypędzenie demonów z pól było pierwotnie czynnością obrzędową. Współczesna
wypowiedź na ten temat brzmi następująco:

A zatym eszcze drudzy, chtóre mieli złe zamisły, to po granicach ze staro niotło
chodzili i obnietali granice na to, żeby sie jym lepse plóny udawały. Zeby
sójsiadoziu zaskodzić, a sobzie dogodzić. Na przykład znam takó tutaj kobiyte,
niedawno dopiyro óna wyjechała do Niymiec (inf. z roku 1959), chtóra tyz biła
widzmiano w wilije do świyntygo Jana, chtóra eszcze granice obchodziła z tó
niótło. Nago óna chodziła.
(Hejdyk-Mazury)

[rita100]

"Nojważniejszy buł łogań, chtóri mnioł moc łoczyczajónco. Palono jygo na
wzgórzach (Długosy, Hejdyk, Górne Kosewo - Mazury), ale nigdy na ziamni chtóra
mnioła dać plón.
W zależności od zwyczajów lokalnych palono duzy stos gałajzi, choinkę
przymocowaną do wysokiego drąga lub smołę w beczce, którą do polowy wkopywano w
ziemię. Ognisko było centralnym miejscem zebrania się wszystkich mieszkańców
wsi. Wtedy to prawdopodobnie śpiewano obrzędową pieśń, która nie dotrwała do
dzisiejszych czasów. Współczesne relacje mówią o śpiewaniu róznych pieśni
powszechnie znane."
cdn

[rita100]

Roz na tysiónc nocy
ksitnie ksiot paproci
i Krzysztof Klenczon tak to śpsiewo
pl.youtube.com/watch?v=tVsfd5fQeOM&feature=related

[rita100]

"Chłopcy i starsi mężczyźni skakali przez ogień, dziewczęta zabawiały się
wróżbami matrymonialnymi. Uplecione z chabru wianki zakładały na głowę, a gdy
się ściemniło, zdejmowały i wkładały na małe tratwy zrobione przez chłopców z
desek lub gałązek. Z jednej strony leżał wianek, z drugiej drobne gałązki jodły
lub świerku, które chłopak podpalał przed spuszczeniem tratwy do jeziora (Pilchy
- Mazury). Wybranemu chłopcu dziewczyna też plotła wianek, który podobnie
umieszczał na tratwie. Jeśli nurt wody połączył oba wianki - była to wróżba
zamążpójścia.
Dziewczęta plotły również wianki " z takiygo żeliska, co to sie przylypiało te
żelisko, lepkia nazywali je". Rzucały je na lipę, jeśli wianek zaczepił się za
pierwszym rzutem, oznaczało, że dziewczyna wyjdzie za mąż w tym roku (Hejdyk -
Mazury).
cdn

[rita100]

"W Pilchach przyjeżdzał na zabawę świętojańską karczmarz z piwem i zakąskami.
Młodzież bawiła się wspólnie, np. wyścigami w workach, bieganiem z jajkiem na
łyżce, przeciąganiem liny itp. Wieczorem puszczano wianki na wodę, a muzyka
grała do tańca. Jednak w latach 1934-35 zakazano urządzania takich zabaw."

[rita100]

"Zwyczaj strojenia krów kwiatami, praktykowany na Zielone Święta, łączyli nasi
informatorzy z dniem wigilii św. Jana (Hejdyk-Mazury). Pasterz robił bukiet z
łąkowych kwiatów, wśród których było najwięcej żółto kwitnącego 'świętojanku', i
przywiązywał krowom do rogów.

I wiecorym, gdy gónili do dómu, to kozda krowa była ustrojóna tym wiyńcym. I za
to oglondali się łod swygo pana, ze jym jakiś wykup da. Ale najmnij to było
piyńdziesunt fenyków.
Tyn wianek to późnij był powiesóny na ścianie u chłopa, u gbura, i to bez cały
rok. Bo jymu się bidło dobre wiodło, gdi taki wianek bił (Hejdyk-Mazury).

Jeśli bydło chorowało, gospodyni robiła z tych kwiatów napar i podawała do picia.
Gałązki klonu i lipy zatykano w szparach domu, wsuwano je nawet w dziurki
wytłoczone przez korniki, 'aby w nocy czarownica nie miała przystympu'
(Kromerowo-Warmia)
Kóniec łopisu z ksiójżki "Warmia i Mazury" - Barbara Krzyżaniak i Aleksander
Pawlak - Instytut Sztuki PAN 2002 rok. Ksiójżka do kupienia w Bilbliotece
Mazurskiej łu Waldemara Mierzwy. Barzo polecam, bo só tam psieśniczki z nutami
tyz. A gwołt tamój je tyż weselnych śniasznych psieśniczek. Tradycja całó gambó
w łostatniej sili zbzierana i zapisana. Tero takiej juz nie łodda...

[rita100]

Szukom jeko krówke coby jó ustroić ksiatami, ale nie zidza żodnej wkoło. Dzisioj
w Krakozie wzianki puszczajo na Wisełka. Jedan wzionek wzieła moja sójsiadka.
Nazrywała jij ksiotki z łogródecka i mnioła je uzijać na wzianeczek i na Wisłe
cisnóńc.


Tam nad Wisłą, w dolinie siedziała dziewczyna
Była piękna jak różany kwiat
Tam nad Wisłą, w dolinie siedziała dziewczyna
Była piękna jak różany kwiat
Maki i róże zbierała sobie
Maki i róże zbierała sobie
Wiła wianki i wrzucała je do falującej wody
Wiła wianki i wrzucała je do wody
Wiła wianki i wrzucała je do falującej wody
Wiła wianki i wrzucała je do wody
A gdy ona te wianki nad Wisłą wiła przyszedł do niej rycerzyk młody

www.wrzuta.pl/audio/jJAgP7gsm9/05-wila_wianki

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=w254xj6LOJM&feature=related
Tak je w Krakowie, a jek je w Uolstinie - gadajta

[rita100]

"Do łognia, pani, do łognia !
A chtóra wisła, to godna."

Jam nie wisła tom nie godna, ale patrzic mozno
Juz sia ściemnio, zaro bandó łognie sztuczne czyli fajery, a huk bandzie w
kożdym kóncie.

[rita100]

Ta pani sama nie wisła,
Ani swich dzeci nie wisłała.
To wjedzma biła, to jistna,
To carownica dojisna.

A mi jej dari darujem,
Z cego jej wjanek uwjijem ?
Z cernia jej wjanek uwjijem.

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=dRxjpcJMYCw
Gasną juz ostatnie blaski dnia....

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=XtOhHDXTQ50&feature=related
Zabiore was tam

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=RhpsWcTYn6o&feature=related
Tero tak wyglónda śwanto łognia

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=cwR-5OdKsF8&feature=related

[rita100]

Nie strachajta sia tlo
www.youtube.com/watch?v=0LuWlvA0V9Q&feature=related

[rita100]

Am nolazła
www.youtube.com/watch?v=B6gb1NFrIys&feature=related
Przybądź do mnie po ten kwiat paproci
To moje serce i miłośc ma .......

[rita100]

www.youtube.com/watch?v=5wn1gXrPMSc&feature=related
Co za tekst śpsiewa Michał Bajor
Dobranoc