Ukraina znów prezydencka

liberum_veto analiza OSW 08.10.10, 13:57

Polityczne konsekwencje uchylenia nowelizacji z 2004 roku
Przywrócenie konstytucji uchwalonej w 1996 roku zdecydowanie wzmacnia prezydenta jako szefa władzy wykonawczej, także wobec parlamentu, którego wpływ na rząd został bardzo uszczuplony. Premier, który może być odwołany przez prezydenta bez konsultacji z Radą Najwyższą, utracił samodzielną pozycję, stając się de facto pierwszym ministrem prezydenta. Następuje też wzrost znaczenia Administracji Prezydenta i jej szefa, który może próbować zdobyć pozycję „superpremiera” (do czego parokrotnie dochodziło za prezydentury Leonida Kuczmy).
Pod rządem konstytucji z 1996 roku w Radzie Najwyższej nie ma obowiązku tworzenia większościowej koalicji, a deputowani mogą dowolnie zmieniać przynależność frakcyjną oraz tworzyć w toku kadencji nowe frakcje. Partia Regionów będzie posługiwać się tymi nowymi możliwościami w celu dalszego osłabiania opozycji. Należy oczekiwać, że większość obecnych deputowanych pozafrakcyjnych wejdzie do którejś z frakcji koalicyjnych i że dołączą do nich kolejni deputowani z opozycyjnych frakcji Bloku Julii Tymoszenko i Naszej Ukrainy.
Powrót do konstytucji z 1996 roku przywraca spójność i zdolność sprawnego działania centralnych organów państwa ukraińskiego. Jednak zdecydowana przewaga prezydenta w obecnych warunkach staje się zagrożeniem dla ukraińskiej demokracji. Pokusa dalszego rozwoju w kierunku „miękkiego” autorytaryzmu będzie znaczna, tym bardziej że nigdy dotychczas w dziejach niepodległej Ukrainy obóz rządzący nie dysponował tak zdecydowaną przewagą nad opozycją.

Dalszy rozwój sytuacji
Przywrócenie konstytucji w redakcji z 1996 roku powoduje liczne kolizje i niejasności prawne. Najpilniejsze jest rozstrzygnięcie sprawy kadencji parlamentu, gdyż jeśliby uznać, że obecna kadencja zostaje skrócona do czterech lat (w zgodzie z konstytucją z 1996 roku), wybory parlamentarne powinny odbyć się wiosną 2011. Partia Regionów zdecydowała więc, że w trybie pilnym dokona nowelizacji konstytucji, wydłużając kadencję parlamentu do pięciu lat. W ten sposób wybory parlamentarne odbędą się w pierwotnie planowanym terminie, jesienią 2012. Dość szybko zostaną też znowelizowane najważniejsze ustawy, które trzeba dostosować do nowej sytuacji prawnej, przede wszystkim ustawa o rządzie i regulamin Rady Najwyższej (projekty tych nowelizacji, najwidoczniej przygotowane zawczasu, są już w parlamencie). W dalszej kolejności mają zostać podjęte prace nad fundamentalną nowelizacją konstytucji lub nawet – opracowania nowej ustawy zasadniczej, która mogłaby wejść w życie po wyborach parlamentarnych.
Jedną z najpoważniejszych konsekwencji politycznych przywrócenia konstytucji z 1996 roku jest wzrost znaczenia Administracji Prezydenta i jej szefa w systemie organów państwa. Jest to tym groźniejsze, że Administracja Prezydenta jest organem pozakonstytucyjnym, a jej działalność regulują wyłącznie dekrety szefa państwa. Na jej czele stoi dziś Serhij Lowoczkin, lider jednej z głównych frakcji w Partii Regionów (grupa RosUkrEnergo), a konkurencyjna frakcja doniecka jest w Administracji słabo reprezentowana (jest natomiast silnie reprezentowana w rządzie, m.in. przez wicepremierów Borysa Kolesnikowa i Andrija Klujewa). Można obawiać się, że Lowoczkin będzie dążył do monopolizacji wpływu na prezydenta, co ograniczyłoby realną władzę szefa państwa na rzecz szefa jego Administracji. Co ważniejsze, główne spory w ukraińskim życiu politycznym przeniosą się z parlamentu do kuluarów Administracji Prezydenta.
www.osw.waw.pl/pl/publikacje/tydzien-na-wschodzie/2010-10-06/sad-konstytucyjny-przywraca-system-prezydencki-na-ukraini

Drzewko
Od najstarszego
Od najnowszego

liberum_veto Trybunał przywrócił uprawnienia prezydenta 01.10.10, 14:08

Sam nie wiem, co sądzić o tym wyroku TK. Z jednej strony nie jestem zwolennikiem systemu prezydenckiego, bo w prostej drodze prowadzi on zwykle do dyktatury. Przynajmniej na Wschodzie, gdzie nie ma tradycji demokratycznych, za to są silne tradycje autorytarne. Ukraina wyróżniała się pod tym względem pozytywnie na tle innych byłych republik ZSRR. Z drugiej strony, ten "nadmiar" demokracji doprowadził tam niemal do anarchii, permanentnej wojny na górze, paraliżu władzy państwowej...
www.kresy.pl/wydarzenia,polityka?zobacz/ukraina-trybunal-przywrocil-uprawnienia-prezydenta
O ocenę zgodności tzw. reformy konstytucyjnej z 2004 r. z prawem zwróciło się do Trybunału Konstytucyjnego 252 deputowanych koalicji parlamentarnej, zdominowanej przez Partię Regionów prezydenta Wiktora Janukowycza. Argumentowali oni, że zmiany te zostały uchwalone z naruszeniem procedur i dlatego powinny być anulowane.
Trybunał uznał, że w związku z naruszeniem prawa przy uchwalaniu zmian, na Ukrainie znowu obowiązuje konstytucja z 1996 roku. Oznacza to, że Ukraina przekształca się z państwa o ustroju parlamentarno-prezydenckim w państwo z systemem prezydencko-parlamentarnym.
To początek przewrotu – skomentowała decyzję Trybunału była premier Julia Tymoszenko, przywódczyni największego ugrupowania opozycyjnego na Ukrainie.
„Z tą chwilą Ukraina stała się nowym państwem, a dokładniej innym państwem” – powiedziała Tymoszenko, porównując decyzję Trybunału do nieudanego puczu z sierpnia 1991 roku przeciwko prezydentowi Związku Radzieckiego Michaiłowi Gorbaczowowi.
liberum_veto analiza OSW 08.10.10, 13:57

Polityczne konsekwencje uchylenia nowelizacji z 2004 roku
Przywrócenie konstytucji uchwalonej w 1996 roku zdecydowanie wzmacnia prezydenta jako szefa władzy wykonawczej, także wobec parlamentu, którego wpływ na rząd został bardzo uszczuplony. Premier, który może być odwołany przez prezydenta bez konsultacji z Radą Najwyższą, utracił samodzielną pozycję, stając się de facto pierwszym ministrem prezydenta. Następuje też wzrost znaczenia Administracji Prezydenta i jej szefa, który może próbować zdobyć pozycję „superpremiera” (do czego parokrotnie dochodziło za prezydentury Leonida Kuczmy).
Pod rządem konstytucji z 1996 roku w Radzie Najwyższej nie ma obowiązku tworzenia większościowej koalicji, a deputowani mogą dowolnie zmieniać przynależność frakcyjną oraz tworzyć w toku kadencji nowe frakcje. Partia Regionów będzie posługiwać się tymi nowymi możliwościami w celu dalszego osłabiania opozycji. Należy oczekiwać, że większość obecnych deputowanych pozafrakcyjnych wejdzie do którejś z frakcji koalicyjnych i że dołączą do nich kolejni deputowani z opozycyjnych frakcji Bloku Julii Tymoszenko i Naszej Ukrainy.
Powrót do konstytucji z 1996 roku przywraca spójność i zdolność sprawnego działania centralnych organów państwa ukraińskiego. Jednak zdecydowana przewaga prezydenta w obecnych warunkach staje się zagrożeniem dla ukraińskiej demokracji. Pokusa dalszego rozwoju w kierunku „miękkiego” autorytaryzmu będzie znaczna, tym bardziej że nigdy dotychczas w dziejach niepodległej Ukrainy obóz rządzący nie dysponował tak zdecydowaną przewagą nad opozycją.

Dalszy rozwój sytuacji
Przywrócenie konstytucji w redakcji z 1996 roku powoduje liczne kolizje i niejasności prawne. Najpilniejsze jest rozstrzygnięcie sprawy kadencji parlamentu, gdyż jeśliby uznać, że obecna kadencja zostaje skrócona do czterech lat (w zgodzie z konstytucją z 1996 roku), wybory parlamentarne powinny odbyć się wiosną 2011. Partia Regionów zdecydowała więc, że w trybie pilnym dokona nowelizacji konstytucji, wydłużając kadencję parlamentu do pięciu lat. W ten sposób wybory parlamentarne odbędą się w pierwotnie planowanym terminie, jesienią 2012. Dość szybko zostaną też znowelizowane najważniejsze ustawy, które trzeba dostosować do nowej sytuacji prawnej, przede wszystkim ustawa o rządzie i regulamin Rady Najwyższej (projekty tych nowelizacji, najwidoczniej przygotowane zawczasu, są już w parlamencie). W dalszej kolejności mają zostać podjęte prace nad fundamentalną nowelizacją konstytucji lub nawet – opracowania nowej ustawy zasadniczej, która mogłaby wejść w życie po wyborach parlamentarnych.
Jedną z najpoważniejszych konsekwencji politycznych przywrócenia konstytucji z 1996 roku jest wzrost znaczenia Administracji Prezydenta i jej szefa w systemie organów państwa. Jest to tym groźniejsze, że Administracja Prezydenta jest organem pozakonstytucyjnym, a jej działalność regulują wyłącznie dekrety szefa państwa. Na jej czele stoi dziś Serhij Lowoczkin, lider jednej z głównych frakcji w Partii Regionów (grupa RosUkrEnergo), a konkurencyjna frakcja doniecka jest w Administracji słabo reprezentowana (jest natomiast silnie reprezentowana w rządzie, m.in. przez wicepremierów Borysa Kolesnikowa i Andrija Klujewa). Można obawiać się, że Lowoczkin będzie dążył do monopolizacji wpływu na prezydenta, co ograniczyłoby realną władzę szefa państwa na rzecz szefa jego Administracji. Co ważniejsze, główne spory w ukraińskim życiu politycznym przeniosą się z parlamentu do kuluarów Administracji Prezydenta.
www.osw.waw.pl/pl/publikacje/tydzien-na-wschodzie/2010-10-06/sad-konstytucyjny-przywraca-system-prezydencki-na-ukraini

Najnowsze z forum Kresy

Zaloguj się