Mikołów

[madohora]

1919 – 17 sierpnia walki w mieście podczas I powstania śląskiego.

[madohora]

1945 – styczeń – tzw. „marsz śmierci” więźniów KL Auschwitz przez Mikołów i Borową Wieś do Gliwic
1945 – 28 stycznia wkroczenie Armii Radzieckiej.

[madohora]

1998 – powstaje powiat mikołowski obejmujący Mikołów, Łaziska Górne, Orzesze, Wyry i Ornontowice.
1998 – ogłoszenie św. Wojciecha patronem Mikołowa

[madohora]

2002 – przebudowa rynku w Mikołowie.

[madohora]

2018 – Koronacja obrazu Matki Bożej Mikołowskiej.

[madohora]

W 1816 r. Mikołów zbudował synagogę, a w 1854 powstała gmina żydowska, jednak była ona na tyle mała, że aż do 1931 r. funkcję rabinów pełnili kantorzy. W 1861 r. mieszkało w mieście 504. Żydów (ok. 11% społeczeństwa), istniała też żydowska szkoła, do której uczęszczało ponad 100 uczniów. W 1872 r. miejscowa gmina żydowska weszła w skład Związku Górnośląskich Gmin Synagogalnych (Oberschlesische Synagogen-Gemeinden).

[madohora]

Po zajęciu tych terenów przez III Rzeszę mikołowskich żydów wywieziono do getta w Sosnowcu, skąd większość 12 maja 1942 r. trafiła do obozu w Auschwitz-Birkenau

[madohora]

NIE ISTNIEJĄCA SYNAGOGA W MIKOŁOWIE

[madohora]

W latach 50. XX wieku z części dawnej nekropolii wydzielono fragment i umieszczono tam pamiątkowy pomnik ofiar "Marszów śmierci" i tylko ta część cmentarza nie była zaniedbana.

[madohora]

W Mikołowie zachowany jest układ urbanistyczny Starego Miasta z rynkiem i ratuszem. Znajduje się tutaj neoromańska bazylika Świętego Wojciecha, późnogotycki kościół Matki Boskiej Śnieżnej oraz neogotycki kościół ewangelicki. A także willa Biały Domek.

[madohora]

Mikołów leży w dolinie rzeki Jamny. Pierwsze wzmianki o grodzie kasztelańskim pochodzą z 1222 roku - na jednym z budynków widnieje taka data - niestety teraz została zakryta. Przed wiekami ziemia ta była pod panowaniem polskim, czeskim, austriackim i niemieckim. W 1876 roku powstała tu drukarnia Karola Miarki.

[madohora]

MIKOŁÓW RATUSZ STARE ZDJĘCIE

[madohora]

MIKOŁÓW RATUSZ WSPÓŁCZEŚNIE

[madohora]

MIKOŁÓW RYCERZ

[madohora]

Na murze ratusza znajdują się tablice poświęcone zasłużonym mikołowianom, w tym tablica upamiętniająca pierwszego burmistrza II RP Wojciecha Rybickiego

[madohora]

Jan Koj

Powstaniec śląski, działacz samorządowy, poseł.
Urodził się w Komornikach, pow. Prudnik w rodzinie hutnika. Ukończył szkołę ludową w Bielszowicach w 1902 r. (ob. dzielnica miasta Ruda Śląska). Od 1906 pracował w „Friedenshutte” (obec¬nie huta „Pokój”). W latach 1913—19 (z przerwą wojenną) studiował teologię i filo-zofię w Widnawie i we Wrocławiu. We Wrocławiu był członkiem Związku Akademików Górnoślązaków. Członek Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Przydzielony został do pracy w Polskim Komitecie Plebiscytowym na miasto i powiat Katowicki, w którym pełnił kolejno wysokie funkcje. 18 VIII 1920 r. wsławił się obroną siedziby Komitetu Plebiscytowego przed bojówką niemiecką, gdzie został ranny. Walczył w II i III Powstaniu Śląskim. Po likwidacji III powstania służył w Naczelnej Radzie Ludowej na Górnym Śląsku. Po utworzeniu województwa śląskiego był szefem biura personalnego Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego. W latach 1923—39 burmistrz Mikołowa. Poseł do Sejmu Śląskiego (1930—39). Od 1935 do 1938 z listy Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy był posłem do Sejmu RP. Działał w wielu organizacjach związkowych. W czasie II wojny światowej we Lwowie, Częstochowie i Radomiu działał w podziemiu W maju 1945 roku objął stanowisko prezydenta Nysy gdzie między innymi opanował epidemię duru brzusznego. Od stycznia 1946 wiceprezydent, a od 4 X 1946 prezydent miasta Gliwice. W styczniu 1947 wybrany na posła do Sejmu Ustawodawczego RP jako kandydat Bloku Demokratycznego. Zmarł 6 V 1948 roku w Krakowie. Pochowano go na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach.
Jan Koj został odznaczony m in. : Śląskim Krzyżem Powstańczym (dwukrotnie), Krzyżem Plebiscytowym, Gwiazdą Górnośląską, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

[madohora]

Niezależnie od pełnionych, wyżej wymienionych funkcji Koj w okresie przedwojennym, jako działacz śląski, był również członkiem następujących urzędów i instytucji użyteczności publicznej: Wydziału Powiatowego w Pszczynie, członkiem Zarządu Gmin Województwa Śląskiego, członkiem zarządu Biura Zjazdów Samorządu Terytorialnego w Warszawie, członkiem Zarządu Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskie, prezesem Wojewódzkiego Oddziału Związku Straży Pożarnej Rzeczypospolitej Polskiej w Katowicach oraz prezesem Ochotniczej Straży Pożarnej w Mikołowie. Pełnił także w różnych organizacjach społecznych wiele funkcji takich jak: członka kierownictwa Komitetu Uchodźców Śląskich we Lwowie, członka zarządu Centralnego Związku Akademików Górnoślązaków, członka kierownictwa koła Przyjaciół Nauki i Sztuki, inspektora Bractwa Kurkowego, członka zarządu Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej i wielu innych.

[madohora]

Od początku wypełniania mandatu posła tego Sejmu, jako przedwojenny prawicowy polityk, silnie zaangażował się w prace nad samorządowymi i gospodarczymi ustawami określającymi system powoływania przedwojennych państwowych podziałów samorządowych i terytorialnych. Spotykał się jednak z ogromnymi przeciwnościami wobec swoich koncepcji ze strony działaczy komunistycznych, pragnących podporządkowania całego systemu Radzie Państwa i późniejszemu Komitetowi Centralnemu.

[madohora]

Z wykształcenia inżynier mechanik, specjalista w zakresie energetyki, w 1973 ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Energetycznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach (specjalizacja w zakresie aparatury przemysłowo-chemicznej).
Po studiach pracował jako konstruktor w Wyrskich Zakładach Budowy Urządzeń Chemicznych, zaś od 1976 kierował wydziałem remontów w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Tychach. W latach 1979–1981 i 1985–1990 pracował na stanowisku samodzielnego specjalisty w Głównym Instytucie Górnictwa – Instytucie Karbochemii, a w latach 1981–1985 był nauczycielem w szkole podstawowej w Mizerowie.
W latach 1990–1998 zajmował stanowisko burmistrza Mikołowa. W tym samym czasie zasiadał również w radzie miasta. Od 1999 do 2001 był starostą i członkiem rady powiatu mikołowskiego.
W 2001 został wybrany do Sejmu IV kadencji z listy Platformy Obywatelskiej w okręgu rybnickim. W 2005 po raz drugi uzyskał mandat poselski. W 2007 nie ubiegał się o reelekcję. Objął stanowisko prezesa zarządu Górnośląskiej Agencji Przekształceń Przedsiębiorstw S.A. (spółki SP). W 2014 został wybrany do rady miejskiej w Mikołowie.

[madohora]

WŁADYSŁAW KIEŁBASA

[madohora]

Kolejna tablica to poświęcona Cyprianowi Norwidowi, w związku z jego pobytem w Mikołowie

[madohora]

Wojaczek wywodził się ze znanej i poważanej w mieście rodziny. Jego ojciec - Edward był nauczycielem gimnazjalnym (później sprawował funkcję dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego w Prudniku), matka - Elżbieta ukończyła anglistykę, pracowała w wydawnictwie. Był bardzo zdolnym człowiekiem; opanowywanie języków obcych przychodziło mu bez trudu, podobno miał pamięć fotograficzną. Uczył się w liceach ogólnokształcących w Mikołowie, Katowicach-Ligocie i Kędzierzynie-Koźlu. Z powodu pierwszej próby samobójczej pod koniec 1964 roku, przebywał na moment w szpitalu psychiatrycznym. Wojaczek regularnie się ciął, przez co całe ciało pokryte miał bliznami[3]. Studiował krótko polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale oblawszy łacinę, przeprowadził się do Wrocławia. Pracował chwilę jako dyspozytor MPO, później utrzymywał się z honorariów oraz regularnego wsparcia finansowego ze strony ojca. Fascynował się burzliwym życiem Marka Hłaski, do którego nawiązywał w poezji.
W 1965 roku z decyzji Tymoteusza Karpowicza zadebiutował zestawem wierszy w pierwszym numerze Poezji, co odbiło się szerokim echem w środowisku literackim. W 1969 roku ukazał się jego debiutancki tom Sezon, znakomicie przyjęty przez krytyków, zaś w 1970 ukazał się drugi i ostatni wydany za życia Wojaczka zbiór Inna bajka. Miał jedno dziecko, córkę Dagmarę

[madohora]

7 grudnia 1992 r. w Mikołowie przy ul. 1 Maja 8 (przemianowana na Jana Pawła II) na ścianie budynku, w którym mieszkał poeta, zawisła tablica jemu poświęcona[10]. Autorem tablicy był mikołowski rzeźbiarz Jerzy Kwiatkowski.
10 maja 2006 r. we Wrocławiu odsłonięto tablicę pamiątkową na ścianie kamienicy przy ul. Rzeźniczej 24[12], nieopodal Teatru Współczesnego, w którym występował jego brat Andrzej. Miejsce wybrał przyjaciel poety, aktor Bogusław Kierc. Tablicę odsłoniła córka poety Dagmara, wraz z bratem Wojaczka, Piotrem.
16 stycznia 2016 r. wnuki Rafała Wojaczka (Milena i Bartłomiej Janus) odsłoniły tabliczkę z nazwą na rondzie jego imienia w Kędzierzynie-Koźlu
Imieniem Rafała Wojaczka nazwano ulice w Mikołowie i na wrocławskich Sołtysowicach.
13 maja 2022r. na Rynku w Mikołowie odsłonięto ławkę-rzeźbę przedstawiającą siedzącego Rafała Wojaczka autorstwa Macieja Paździora

[madohora]

ŁAWECZKA RAFAŁA WOJACZKA

[madohora]

MIKOŁÓW KAMIENICA

[madohora]

MIKOŁÓW KAMIENICA*

[madohora]

PLAC 740 LECIA PLACEM SYNAGOGI? - Mój Mikołów - (archiwum)

[madohora]

MIKOŁÓW SECESYJNA KAMIENICA

[madohora]

TAJEMNICE KAMIENIC - Radio Katowice

[madohora]

CMENTARZ W MIKOŁOWIE.

[madohora]

MIKOŁÓW CMENTARZ KWATERY SIÓSTR ZAKONNYCH

[madohora]

Groby osób zasłużonych dla Mikołowa oraz miejsca pamięci są dobrze oznakowane. Wybierając się do Mikołowa warto odwiedzić też cmentarz.
Na cmentarzu przy blisko głównej alei pochowany został Wojciech Rybicki o którym już wcześniej była mowa.

[madohora]

CMENTARZ MIKOŁÓW POMNIK

[madohora]

***

[madohora]

*

[madohora]

CZASEM NATURA Z NAMI WYGRYWA

[madohora]

CHYBA NAJBARDZIEJ OKAZAŁY KRZYŻ NA CMENTARZU PARAFIALNYM W MIKOŁOWIE - www.robertwkaptirze.flog.pl

[madohora]

CMENTARZ W MIKOŁOWIE KRZYŻ

[madohora]

Kaplica została wybudowana już w XIX wieku. Do jej powstania przyczynił się mikołowski ród Eiseneckerów. Kaplica wyznaczała koniec najstarszej części mikołowskiego cmentarza.
Została zbudowana z kamienia, w stylu neogotyckim, który swoimi korzeniami sięga XVIII – XIX wieku. Monument cechuje się smukłością i strzelistością. Kaplica posiada cztery niewielkie, wąskie, ale za to wysokie okna – po dwa na lewej i prawej ścianie. Posiada dwuspadowy dach, który został poddany renowacji po 2000 roku. Pierwotny dach pokryty był eternitem. U frontu kapliczki mieszczą się duże, dwuskrzydłowe, żelazne drzwi, które pozwalają na wejście do wnętrza kapliczki. Obok drzwi, u frontu, po lewej i prawej stronie, mieszczą się tabliczki upamiętniające spoczywających w niej poprzednich proboszczów parafii św. Wojciecha w Mikołowie. Nad drzwiami mieści się portal, w którym usytuowana została płaskorzeźba Jezusa Chrystusa Zmartwychwstałego. Nad portalem znajduje się łaciński napis oznaczający zmartwychwstanie, który został uszkodzony odłamkiem bomby w czasie II wojny światowej. Jeszcze wyżej znajduje się rozeta z witrażem.
We wnętrzu kaplicy panuje swoista harmonia. W podłodze mieści się płyta z czterema uchwytami, zamykająca komorę grobową, w której znajdują się trumny ze szczątkami poprzednich proboszczów. Od 2011 roku znajduje się w niej trumna z ciałem ks. kanonika Alfonsa Janika. Na samym końcu wnętrza budowli mieści się masywny pomnik Jezusa modlącego się.
W kaplicy spoczywają zasłużeni proboszczowie parafii św. Wojciecha w Mikołowie:

[madohora]

Urodził się 9 lutego 1863 w ówczesnej Hucie Laura (dziś Siemianowice) w rodzinie górnika, potem dozorcy maszyn Wojciecha i Weroniki z d. Walkiewicz, pochodzących z Królestwa. Szkołę ludową ukończył w Siemianowicach. Po tragicznej śmierci ojca, dzięki korepetycjom i pomocy brata, kontynuował naukę rozpoczętą jesienią 1876 roku w Gimnazjum św. Macieja. W gimnazjum studiował historię i literaturę polską, posiadał dzieła Mickiewicza, Korzeniowskiego i Malczewskiego. Choć pisał wiersze niemieckie wzorowane na J. Eichendorffie, wkrótce przeszedł wyraźną ewolucję narodową pod wpływem podjętych wycieczek i pielgrzymek: w 1883 roku do Krakowa i w 1884 roku do Częstochowy. W tej ostatniej podjął decyzję poświęcenia się pracy duchownego. 16 marca 1885 otrzymał świadectwo maturalne. 28 kwietnia 1885 immatrykulował się na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Zaangażował się w organizacjach studentów polskich, takich jak Towarzystwo Literacko - Słowiańskie, Towarzystwo Górnośląskie czy Societas Hosiana. W październiku 1885 roku brał udział w zjeździe polskich akademików w Gnieźnie. W latach 1886-1887 odbył obowiązkową służbę wojskową w armii pruskiej. Dyplom ukończenia studiów uzyskał 10 sierpnia 1888 i jesienią wstąpił do wrocławskiego alumnatu.
Po uzyskaniu 27 czerwca 1889 święceń kapłańskich został skierowany do parafii św. Barbary w Królewskiej Hucie, a w sierpniu tegoż roku został przeniesiony do parafii św. Jadwigi w Królewskiej Hucie. Tu nawiązał kontakty z polską młodzieżą (m.in. z Wojciechem Korfantym), oddziałując na nią w duchu narodowym i pomagając tajnemu kółku oświatowemu.
W 1892 roku został przeniesiony do Łącznika w powiecie prudnickim, a potem do Solca pod Białą. Po śmierci proboszcza w 1894 roku przez pewien okres zarządzał tą ostatnią parafią. W grudniu 1894 roku został przeniesiony do Szymiszowa w powiecie strzeleckim, gdzie pod koniec 1895 roku został proboszczem. Rok później przeniósł się do parafii w Ligocie pod Białą (powiat prudnicki). W 1900 roku był jednym z organizatorów Towarzystwa Szerzenia Elementarzy im. ks. Engela.
Po wyborczym zwycięstwie Korfantego (25 czerwca 1903) podjął pod koniec lipca tegoż roku inicjatywę utworzenia Polskiego Towarzystwa Ludowego, którego został pierwszym prezesem. W 1904 roku został przedstawicielem Śląska w Polskim Centralnym Komitecie Wyborczym. Od 1906 roku stał się przywódcą nielicznej grupy duchowieństwa śląskiego otwarcie opowiadającego się po stronie polskiej. W wyborach do parlamentu (25 stycznia 1907) został wybrany posłem, jednak z powodu niezadowolenia kard. G. Koppa zrzekł się mandatu.
Od tej chwili jego działalność społeczna i polityczna, aż do wojny, uległa poważnemu ograniczeniu. W tym czasie skoncentrował się na sprawach duszpasterskich. W latach 1908-1909 wybudował w Ligocie nowy kościół pw. św. Stanisława Biskupa (konsekrowany 16 czerwca 1912). Ozdobił go trzema witrażami wykonanymi według projektów specjalnie przygotowanych przez Włodzimierza Tetmajera. Był autorem wielu wierszy pisanych przeważnie przed wojną, początkowo po niemiecku i po łacinie. Od 1884 roku coraz częściej pisał po polsku.
W czasie I wojny światowej był przewodniczącym Śląskiego Komitetu Wykonawczego Niesienia Pomocy Głodującej Ludności Królestwa (koniec 1915 roku). Był tymczasowym przewodniczącym „Towarzystwa Oświaty na Śląsku im. św. Jacka", utworzonego w Opolu 1 października 1917. Za główne zadanie członków towarzystwa uznawał kształcenie się w języku, literaturze narodowej i nauce społecznej. W 1920 roku złożył prezesurę towarzystwa jako zbyt uciążliwą wobec odległości Ligoty od głównych centrów polskich, wybrano go jednak prezesem honorowym.
W grudniu 1918 roku sejm dzielnicowy zaboru pruskiego wybrał go do Naczelnej Rady Ludowej. 30 kwietnia 1920 uzyskał nominację na dziekana. 27 kwietnia 1921, zagrożony zamachem na swe życie, usunął się na Śląsk polski. Dopiero latem 1922, gdy zwolniła się parafia św. Wojciecha w Mikołowie, został mianowany tam proboszczem. Zdążył jeszcze 29 czerwca 1922 witać w tym mieście wkraczające wojsko polskie. Odnowił kościół i zbudował dom parafialny.
Zasłużonego duchownego i działacza spotykały różne zaszczyty. O tym, jak był ceniony świadczy, iż strona polska stawiała w 1922 roku jego kandydaturę na biskupa katowickiego. Gdy funkcję administratora apostolskiego na polskim Śląsku objął ks. August Hlond, został powołany do grona księży - konsultorów. Po utworzeniu diecezji katowickiej, w styczniu 1926 roku otrzymał nominację na archidiakona Kapituły Katedralnej, a 26 stycznia 1928 – na komisarza biskupiego regionu zachodniego. Szczyt godności duchownych osiągnął, gdy w 1930 roku obdarowano go tytułem prałata, a 29 kwietnia 1931 (po śmierci ks. Kapicy) mianowano prepozytem Kapituły. Państwo polskie już 2 lutego 1923 odznaczyło go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 3 października 1934. W jego pogrzebie wzięli udział bp S. Adamski i bp J. Gawlina, a kazanie wygłosił jego wieloletni towarzysz walk narodowych, ks. Paweł Brandys. Spoczął w kaplicy na mikołowskim cmentarzu.

[madohora]

GRÓB SCHUMANNA

[madohora]

CMENTARZ W MIKOŁOWIE*

[madohora]

BAZYLIKA ŚWIĘTEGO WOJCIECHA W MIKOŁOWIE

[madohora]

MIKOŁÓW KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO WOJCIECHA STARE ZDJĘCIE

[madohora]

Mikołów jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku. Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych dotycząca jego istnienia pochodzi z 1222 roku. Już w XII wieku istniał tutaj kościół św. Mikołaja, przy którym została zorganizowana parafia. W latach 1260-1270 zbudowano drugi kościół, noszący wezwanie św. Wojciecha. Po kilku latach prawa parafialne z kościoła św. Mikołaja przeniesiono na kościoł św. Wojciecha. Nowy kościół zbudowano w stylu gotyckim. Prawdopodobnie był drewniany. Wzmianki świadczące o tym, że mogła to być budowla kamienna pochodzą dopiero z 1598 roku. W XVI wieku kościół, podobnie jak inne katolickie kościoły znajdujące się na terenach należących do księcia pszczyńskiego, został zajęty przez luteran. Do 1861 roku był kościołem parafialnym dla Mikołowa oraz okolicznych miejscowości.