Panewniki

[madohora]

Nazwa Ligota-Panewniki jest nazwą dwuczłonową, składającą się z nazw dwóch głównych tworzących ją części Katowic: Ligoty i Panewnik. Nazwa Ligota, która historycznie występowała także pod nazwą Ligota Pszczyńska[56], oznacza wolniznę

[madohora]

Ligota w swojej historii była przez pewien okres opuszczoną wsią. Mogło to się już stać w okresie od lat 20. do lat 30. XV wieku, kiedy to przez tereny Górnego Śląska przetoczyły się działania zbrojne związane z wojnami husyckimi[66]. W kronikach odnotowano Ligotę jako opuszczoną osadę w XVI wieku i w I połowie XVII wieku. O pustej wówczas wsi Ligota wspomina dokument sprzedaży ziemi pszczyńskiej Turzonom przez księcia cieszyńskiego Kazimierza z 1517 roku. Pod koniec XVI wieku osada ta była dalej niezamieszkana, na co wskazuje dokument nadania lasu w Ligocie dla sołtysa z Piotrowic w 1588 roku. Wieś ta nie zniknęła, a istniejące przy niej pola uprawne były użytkowane cały czas przez mieszkańców okolicznych osad. Prawdopodobnie opustoszyła ją szerząca się epidemia lub też zniszczenia wyniku działań wojennych w okresie walk pomiędzy książętami śląskimi. Ligota została zasiedlona ponownie dopiero pod koniec XVII wieku, ale jeszcze w XVIII wieku zwana była Ligotką

[madohora]

Obszar współczesnych Katowic do końca XVIII wieku opierał się głównie o gospodarkę rolną i gospodarkę leśną, tutejsze gleby były niskiej wydajności. Prawdziwy rozwój przemysłu na tym obszarze mógł nastąpić od lat 30. XIX wieku wraz z uwłaszczeniem chłopów, którzy od tego momentu mogli się swobodnie przemieszczać, zasilając szeregi robotników przemysłowych. Szybki wzrost liczby ludności Ligoty nastąpił w I połowie XIX wieku. Od XIX wieku osada zaczęła się rozwijać jako miejscowość letniskowa dla mieszkańców Katowic, co nasiliło się po wybudowaniu linii kolejowej łączącej Katowice z Murckami przez Ligotę, oddanej do użytku 1 grudnia 1852 roku. Na przełomie XIX i XX wieku w Ligocie powstawały liczne zakłady przemysłowe jak fabryka farb, zakład przetwórstwa ropy naftowej czy cegielnia, a wraz z rozwojem przemysłu wzrastała też liczba ludności oraz rozwijała się działalność usługowa i oświatowa

[madohora]

Nie zachowały się żadne konkretne informacje dotyczące udziału mieszkańców Ligoty i Panewnik w czasie II powstania śląskiego

[madohora]

Po zajęciu przez Niemców na początku II wojny światowej terenów dzisiejszej Ligoty-Panewnik, we wrześniu 1939 roku Niemcy w Lasach Panewnickich zamordowali harcerzy i powstańców – obrońców Katowic. Po wojnie ich szczątki ekshumowano i pochowano na cmentarzu przy ulicy Panewnickiej, a w 1961 roku odsłonięto pomnik na ich wspólnej mogile. W okresie niemieckiej okupacji ziem polskich zginęło wielu mieszkańców Ligoty i Panewnik, w tym bracia Ludwik, Jan i Wilhelm Wieczorkowie (Ludwik w zmarł w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie w 1942 roku, pozostali dwaj bracia w 1944 roku w katowickim więzieniu). 13 października 1944 roku na skraju Lasów Panewnickich rozstrzelany został działacz harcerski Jan Giemza.

[madohora]

Po 1989 roku w Ligocie-Panewnikach nasilił się proces budowy nowych, licznych osiedli mieszkaniowych. W latach 2007–2010 w rejonie skrzyżowania ulic Książęcej i Piotrowickiej powstało osiedle Książęce a projekt tego osiedla w październiku 2011 roku uzyskał Nagrodę Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich 2010. W latach 2014–2022 roku w rejonie ulicy Kijowskiej powstało także inne większe osiedle mieszkaniowe – osiedle Franciszkańskie

[madohora]

Dzielnica nr 6 Ligota-Panewniki jest jedną z 22 dzielnic Katowic, stanowiących jednostkę pomocniczą gminy. Została ona powołana na mocy uchwały Rady Miejskiej w Katowicach jako jednostka samorządowa nr 6 Ligota-Panewniki dnia 1 stycznia 1992 roku[111]. Według Uchwały nr XLVI/449/97 Rady Miejskiej Katowic z dnia 29 września 1997 roku Ligota-Panewniki jest statutową dzielnicą[4] w zespole dzielnic zachodnich[1]. Obowiązujący statut dzielnicy został ustanowiony na mocy Uchwały Nr XLI/896/21 Rady Miasta Katowice z 25 listopada 2021 roku. Zgodnie z przepisami statutu, organami dzielnicy jest Rada Dzielnicy oraz Zarząd Dzielnicy. Rada Dzielnicy składa się z 21 radnych wybieranych na pięcioletnią kadencję. Jest ona organem stanowiącym dzielnicy, a do zadań Rady Dzielnicy należy m.in. występowania do organów miasta Katowice w sprawie wniosków mieszkańców dzielnicy w zakresie jej działania, inicjowanie i organizowanie obchodów okolicznościowych, imprez kulturalnych, sportowych czy rekreacyjnych, opiniowanie inicjatyw lokalnych czy też wnioskowanie w sprawach miasta dotyczących obszaru Ligoty-Panewnik. Zarząd Dzielnicy zaś jest organem wykonawczym dzielnicy. Przewodniczący Zarządu reprezentuje dzielnicę na zewnątrz, a do zadań Zarządu należy m.in. przyjmowanie wniosków mieszkańców dzielnicy, organizowanie i koordynowanie inicjatyw społecznych, informowanie mieszkańców o sprawach dzielnicy bądź też przygotowywanie projektów uchwał Rady Dzielnicy

[madohora]

Po 1742 roku, kiedy to tereny dzielnicy Ligota-Panewniki weszły w skład państwa pruskiego, na Górnym Śląsku utworzono powiaty. Obszary dzielnicy znalazły się zaś w powiecie pszczyńskim. W dniu 1 stycznia 1874 roku na Śląsku ustanowiono nowe jednostki administracyjne, zwane okręgami urzędowymi (niem. Amtsbezirk), obejmujących kilka gmin i obszarów dworskich. W powiecie pszczyńskim powstały m.in. okręgi urzędowe Piotrowice, obejmujący m.in. gminę wiejską Ligota (pierwszy naczelnik urzędował w Mikołowie) i Śmiłowice z gminą wiejską Panewniki (pierwszy urzędnik urzędował w Śmiłowicach). W dniu 1 maja 1913 roku utworzono z gmin Ligota i Panewniki nowy okręg urzędowy Ligota.

[madohora]

Po objęciu przez polskie władze terenów Górnego Śląska w 1945 roku przywrócono na terenie Katowic stan prawny z 1 września 1939 roku, nie uznając przekształceń dokonanych przez niemieckie władze okupacyjne. Podjęto zaś przygotowania do przekształcenia dotychczasowych wiejskich gmin jednostkowych w gminy zbiorowe dzielące się na gromady. Gmina Panewniki znajdująca się wówczas w powiecie katowickim była dosyć silna i samowystarczalna finansowo, dlatego jej nie przekształcono. 1 kwietnia 1951 roku zniesiono powiat katowicki, a wraz z tym gminę Panewniki włączono w granicę miasta Katowice, stając się jej częścią[108]. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z 5 października 1954 roku Katowice podzielono na trzy dzielnice, w tym na dzielnicę Ligota. Siedziba Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej początkowo znajdowała się przy ulicy Panewnickiej 40, a w później działała przy ulicy Franciszkańskiej 33. W 1973 roku podział Katowic na dzielnice został zniesiony

[madohora]

W XVIII wieku na terenie współczesnych Katowic dominowała zabudowa drewniana w formie zrębowych chat i budynków gospodarczych. Mapa Christiana Friedricha von Wrede z 1749 roku ukazuje zarys obecnej ulicy Panewnickiej. W tym czasie zabudowa Ligoty koncentrowała się w rejonie Starej Ligoty, a w rejonie współczesnego skrzyżowania ulic Piotrowickiej i Panewnickiej był las. W pobliżu rozwidlenia do Kokocińca i Panewnik znajdowało się kilka zagród chłopskich, a w rejonie Wymysłowa zagrody koncentrowały się bliżej ujścia Ślepiotki do Kłodnicy. Ówczesna zabudowa Panewnik ciągnęła się od obecnego skrzyżowania ulic Panewnickiej i Owsianej do skrzyżowania ulic Panewnickiej i Kuźnickiej (rejon obecnych Starych Panewnik). W tym czasie zwarte osadnictwo koncentrowało się w Panewnikach, Wymysłowie, Kokocińcu, a Ligota miała wówczas zabudowę rozproszoną.

[madohora]

Przy ulicy Franciszkańskiej 33 w 1910 roku został oddany budynek dla dyrektora Ligockiej Fabryki Chemicznej – obecnie jest to siedziba Miejskiego Domu Kultury „Ligota” w Katowicach. W 1913 roku oddano do użytku modernistyczny budynek szkolny przy ulicy Panewnickiej 172. Został on w 1933 roku przebudowany, a w 1937 roku otwarto przy nim nowe skrzydło

[madohora]

Lata 1945–1989 były czasem asymilacji urbanistycznej Zadola i Ligoty, Panewnik i Kokocińca. Następowała rozbudowa Starych Panewnik na wschód, ulokowano tam kościół. W Wymysłowie i Kokocińcu pomiędzy starymi gospodarstwami powstały nowe osiedla mieszkaniowe. W Ligocie dalsza rozbudowa następowała pomiędzy linią kolejową a kolonią urzędniczą. W tym okresie powstał także zespół szpitali oraz akademiki wyższych uczelni

[madohora]

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w Kokocińcu w rejonie ulic Kruczej i Szafirowej powstało osiedle Sadyba. Postawiła je Spółdzielnia Mieszkaniowa „Sadyba”, a składa się ono z kilkunastu trzy- i czterokondygnacyjnych bloków zaprojektowanych przez spółkę architektów AIR pod kierownictwem Ryszarda Jurkowskiego. W latach 1985–1992 w Zadolu został wzniesiony kościół Matki Bożej Różańcowej według projektu Michała Kuczmińskiego.

[madohora]

Tradycje kulturalne w Ligocie-Panewnikach rozwinęły się w okresie międzywojnia. W 1923 roku powstał w Panewnikach chór „Wanda”, który oprócz występów śpiewaczy organizował często przedstawienia amatorskie. W 1935 roku oo. franciszkanie przy pomocy dyrekcji huty „Pokój”, spółki Hohenlohe, cementowni „Saturn” i „Grodziec” wybudowali Dom Związkowy. W budynku tym odbywały się liczne wykłady, wieczornice i spotkania[358]. W domu tym przy ulicy Związkowej 20 funkcjonuje Muzeum Misyjne, który prezentuje historię Zakonu Braci Mniejszych, a także związek współczesnych misji ojców franciszkanów z wyprawami św. Franciszka z Asyżu

[madohora]

W latach 1990–2003 i 2008–2019 organizowano w dzielnicy Festiwal Piosenki Ekologicznej – Ekosong. Odbywał się on rokrocznie na terenie Kalwarii Panewnickiej przed VII Stacją Drogi Krzyżowej przez franciszkanów z Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach. W czasie swojej historii na festiwalu Ekosong zagrało m.in. szereg znanych polskich artystów i zespołów muzycznych, jak m.in.: Stare Dobre Małżeństwo, De Mono, Skaldowie, Voo Voo, Ewa Bem, Piasek, Lombard, Brathanki, Czerwone Gitary czy Krzysztof Krawczyk

[madohora]

MIASTO CHCE WYCIĄĆ DRZEWA W LIGOCIE - www.katowice24.info (archiwum)

[madohora]

Przez Lasy Panewnickie przebiegają również Szlak Dwudziestopięciolecia PTTK oraz Szlak Krawędziowy GOP. Na terenie lasów wytyczone są trasy rowerowe (numery 2, 5 oraz 122)

[madohora]

Park Zadole − określany jako Tereny Rekreacyjne Zadole park miejski znajdujący się w katowickiej dzielnicy Ligota, a dokładniej w jej najbardziej na południe wysuniętej części - Zadolu. Tereny parku rozpoczynają się od ul. Wczasowej i Poziomkowej, przecięte są ul. Śląską i Studencką, za którymi tworzą las sięgający aż do Mikołowa (Lasy Panewnickie).

[madohora]

Korzystanie z tężni jest bezpłatne. Obiekt otwarty jest od kwietnia do października w godzinach 9.00–21.00, w sezonie letnim do godz. 22.00. Wokół tężni znajduje się teren rekreacyjny z ławkami i zieleńcami. Obiektem zarządza Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach

[madohora]

Park rekreacyjny Zadole w Ligocie
powiat grodzki Katowice

Park znajduje się w odległości około 8 km od centrum Katowic, w dzielnicy Ligota. Obiekt umiejscowiony jest na lekkim wzniesieniu w południowej części Ligoty. Jego obwód wynosi około 3800 metrów. Jest położony na wysokości 285 m. n.p.m. Jest to park publiczny. Tereny parku zaczynają się od ul. Poziomkowej, Wczasowej i ul. Traktorzystów przecięte są ul. Studencką oraz Śląską. Obecnie właścicielem parku jest miasto Katowice. Tuż przy parku znajdują się akademiki studenckie Uniwersytetu Śląskiego. Również w pobliżu parku umiejscowiona jest biblioteka oraz zespół szkół “Elementarz”. W samym parku znajduje się Miejscowy Ośrodek Rekreacji i Wypoczynku (MROiW). Od kwietnia 2006 roku organizowany jest cykl biegów przełajowych o nazwie Grand Prix MOSiR Katowice w trzech kategoriach wiekowych. Do parku można dojechać z dworca PKS autobusem numer 812, 657 oraz 912. Na jego terenie usytuowane są korty tenisowe, tory deskorolkowe, basen ze zjeżdżalnią, tenis stołowy. W miesiącach letnich działa tu szkółka tenisowa. Park posiada amfiteatr na 800 osób, place zabaw oraz deptaki. Pod koniec maja obywa się tutaj coroczna impreza pod nazwą Święto Kwitnących Głogów. Nazwa święta związana jest z kwitnącymi o tej porze roku na różowo szpalerami głogów pośrednich rosnących przy ul. Mazowieckiej, Pomorskiej i Huculskiej.

[madohora]

Ślepotka, w powszechnym użyciu także nazwa Ślepiotka – potok w południowej Polsce, w województwie śląskim, lewobrzeżny dopływ Kłodnicy. Bierze swój początek w Katowicach, w lesie na granicy Ochojca i Murcek, po wschodniej stronie zlikwidowanej stacji kolejowej Katowice Murcki, na wysokości ok. 315–320 m n.p.m. Nazwa prawdopodobnie pochodzi od ślepicy – larw minogów, które niegdyś zamieszkiwały potok

[madohora]

Potok został silnie zanieczyszczony przez ścieki, nielegalnie spuszczane przez mieszkańców okolicznych dzielnic, a także przez substancje ropopochodne, które spływały z ulic biegnących nad Ślepotką. Z tych powodów w potoku nie ma innych mieszkańców poza pijawkami, skąposzczetami i żabami. Obecnie sytuacja poprawia się, dzięki rozbudowie sieci kanalizacyjnej w Katowicach.