Skąd się wzięły nazwy naszych miast i wsi?

[madohora]

1915 -poważne zniszczenia miasta po przejściu przez nie linii frontu
luty 1919 – Boćki weszły w skład państwa polskiego. Należały one do województwa białostockiego, powiatu bielskiego. Prawie natychmiast utworzono jednoklasową polską szkołę powszechną, której kierownikiem została pani Dolińska. Powołano władze magistratu, policję, pocztę polską i aptekę. Działalność prowadziła garbarnia, cegielnia, browar i olejarnia.
Okres dwudziestolecia międzywojennego nie wpłynął szczególnie na rozwój miasta. W 1921 liczyło ono 1719 mieszkańców, czynna była cegielnia, garbarnia i browar. Na placu parafialnym przed wybudowanym w 1926 Domem Akcji Katolickiej mieszczącym się przy ul. Bielskiej odbywały się wyjazdowe sesje sądowe, na które przyjeżdżali prawnicy z Bielska Podlaskiego.

Według danych z 1931 w Boćkach zamieszkiwało 1158 katolików, 763 Żydów i 421 prawosławnych. O ich ruskich początkach nadal przypomina fakt, że w centralnym punkcie osady wznosi się właśnie cerkiew.
1934 – na skutek zmniejszania się liczby mieszkańców (głównie żydowskich) Boćki tracą prawa miejskie. Trzy czwarte mieszkańców trudniło się rolnictwem. Stało tu ponad 400 domów, przy czym tylko co dziesiąty był murowany. Ostatnie przedwojenne dane statystyczne mówią o ok. 2,3 tys. osób zamieszkujących w Boćkach, z przewagą Polaków (58%).
lata 1939-1945. Po przegranej kampanii wrześniowej 1939 w Boćkach rządy przejęli Sowieci, co doprowadziło do ostrych represji i powstania różnych form oporu. W trudnych warunkach, m.in. wynikających z podziałów narodowościowych, podjęła działalność Armia Krajowa. Krwawo zapisała się także okupacja niemiecka, w pierwszej kolejności dla boćkowskich Żydów.
po zakończeniu działań wojennych w okolicach Bociek (podobnie jak i w całym kraju) toczyły się walki podziemia z wojskiem i milicją obywatelską utrwalającą władzę ludową. Wiele nie zgadzających się z tym systemem osób zamordowano, (np. 17 maja 1945 r. podczas pacyfikacji i podpalenia a także w nierównej walce w pobliskich Bodakach 27 żołnierzy NSZ z dow. por. Orłowskim i zast. sierż. Krukiem oraz 3 gospodarzy), albo wywieziono do sowieckich gułagów lub osądzonych na wniosek UB osadzono w więzieniach.

[madohora]

Żydowskie zapiski o Boćkach Boćki, lata 1720-1817

Pinkas (pinkasami nazywamy rękopiśmienne księgi, w których zapisywano wszystkie sprawy gminne. Prowadzone były przez instytucje samorządowe. Wpisy dokonywane w imieniu władz gminy były sporządzane w języku hebrajskim, dokumenty dotyczące gminy lub ludności żydowskiej, wytworzone przez kancelarię właścicieli majątku, były wpisywane w języku oryginału. Pinkas boćkowski jest jednym z zaledwie kilku z terenu Rzeczypospolitej, które przetrwały Zagładę. Pozostałe zachowane pinkasy dotyczą przeważnie gmin żydowskich w większych miastach królewskich (Poznań, Płock, Gniezno), co dodatkowo podnosi jego wartość) gminy żydowskiej w Boćkach zawiera protokoły wyboru władz gminy, wpisy dotyczące spraw skarbowych, podatkowych, gospodarczych, uboju rytualnego, synagogalnych i religijnych, sądowniczych oraz innych drobnych spraw związanych z gminą.
Pierwsze wiadomości o osadnictwie żydowskim w Boćkach pochodzą z 1577, a gmina żydowska (kahał) istniała tam już w I. połowie XVII w., posiadała ona zwierzchnictwo nad okolicznymi niewielkimi osadami żydowskimi (przykahałkami). Liczba ludności żydowskiej w Boćkach stale wzrastała zarówno w liczbach bezwzględnych (mimo pewnych wahań spowodowanych wojnami i związanymi z nimi głodem i zarazami), jak i względnych. W 1676 stanowili oni 13,8%, w połowie XVIII w. 30,7%, a w 1800 40% mieszkańców. Ludność pochodzenia żydowskiego zajmowała się przede wszystkim rzemiosłem i handlem. Działali w branży spożywczej (rzeźnictwo, piekarstwo, browarnictwo, gorzelnictwo), włókienniczej, skórzanej, transporcie i usługach (cyrulicy, muzykanci). Ważną dziedziną ich działalności było szynkarstwo. Przedmiotem handlu były towary spożywcze i włókiennicze. Pierwsza synagoga (drewniana) została wzniesiona w miasteczku już w XVII w., w 1807 wzniesiono nową, murowaną. Obydwie świątynie przetrwały do II wojny światowej, kiedy to uległy zagładzie.
Pinkas gminy żydowskiej w miasteczku Boćki, 1720-1817 (ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie). Zawiera on protokoły wyboru władz gminy z listami wybranych urzędników (nawet do 30 osób) – są to najliczniejsze wpisy do księgi, wpisy dotyczące spraw skarbowych, podatkowych zarówno rozliczeń z dworem, jak i podatków wewnętrznych (krupka), gospodarczych, w tym dotyczące dzierżawy arend, pożyczki udzielane przez kahał, uboju rytualnego, synagogalnych i religijnych, sądowniczych i innych drobnych spraw związanych z gminą.

(Informacje o pinkasie boćkowskim oparte są przede wszystkim na nie opublikowanym opracowaniu dr Anny Michałowskiej z Uniwersytetu Warszawskiego).

[madohora]

Kościół katolicki pw. świętych Józefa Oblubieńca i Antoniego Padewskiego z 1726 w stylu barokowym, który ufundował Józef Franciszek Sapieha. Działali przy nim Reformaci (Ojcowie Bracia Mniejsi Zakonu Św. Franciszka). Na frontonie znajdują się dwie rzeźby wybitnego artysty barokowego Jana Jerzego Plerscha
Parafialna cerkiew prawosławna pod wezwaniem Zaśnięcia Bogurodzicy (wznoszona jako unicka) w stylu klasycystycznym, którą ufundował Joachim Karol Potocki. Budowę świątyni rozpoczęto w 1765 z przeznaczeniem na nowy katolicki kościół parafialny, jednak w 1828 w trakcie nieukończonej budowy, zaborcy nakazali urządzić we wzniesionym budynku cerkiew.
Rzeźba św. Jana Nepomucena z XVIII wieku w stylu barokowym
Dworek szlachecki w Andryjankach z XIX wieku z parkiem
żydowska łaźnia rytualna (mykwa) nad brzegiem rzeki Nurzec (w ruinie)
obelisk nagrobny Poległym Powstańcom 1863 r. wzniesiony w 1926 przez młodzież z Teatru Ludowego w Lubiejkach stojący przy skrzyżowaniu dróg z Bociek do Wygonowa i Wandalina.
budynek Akcji Katolickiej z 1926
cerkiew prawosławna pod wezwaniem Podniesienia Krzyża Chrystusowego w Andryjankach (świątynia podlega parafii w Boćkach)
trzy niemieckie cmentarze wojenne z I wojny światowej (w Olszewie)
obiekty nieistniejące:
Klasztor zakonu reformatów, barokowy z 1726, zburzony przez Rosjan w okresie zaborów (zbudowano z niego cerkiew w Andryjnkach)
kościół parafialny pod wezwaniem Świętego Ducha z 1703 (pierwotny drewniany z 1513 stojący w tym miejscu, spalony został w czasach potopu szwedzkiego. Kościół zawalił się ok. 1820 po tym gdy zaborcy zabronili go remontować. Stał w miejscu, w którym stoi obecnie krzyż koło Urzędu Gminy.
Pałac barokowy z II poł. XVIII wieku
Murowany dwór obronny z kaplicą w Dubnie
Murowana piętrowa Synagoga żydowska (bożnica) z 1807. Stała przy ul. Załońskiej (obecnie Antoniaka) i Dubieńskiej. Miała dwie kondygnacje i kryta była dachem polskim z dachówką (przypominała bóżnicę w Tykocinie).
Synagoga drewniana z XVII wieku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BOGUCHWAŁA

[madohora]

Boguchwała – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Boguchwała, na Podgórzu Rzeszowskim, nad Wisłokiem, graniczące bezpośrednio z Rzeszowem.
Miejscowość założona w XIV wieku. Miejscowość własnością Mikołaja Piotraszewskiego – stąd do XVIII wieku zwana Piotraszówką. W 1561 – należała do Ligęzów. W czerwcu 1624 – Tatarzy spalili część Piotraszówki. W 1650 – przeszła na własność Ustrzyckich, a w 1724 – Piotraszówka i sąsiednie folwarki własnością Teodora Konstantego Lubomirskiego. W 1728 – prawa miejskie nadane zostały przez króla Augusta II Sasa staraniem Lubomirskiego i w tym roku zmienił on nazwę na Boguchwała. W latach 1728-1772 posiadała prawa miejskie, które odzyskała z dniem 1 stycznia 2008 r.[2]

Własność między innymi Rzeszowskich, Ligęzów, Urbańskich, Lubomirskich, z których gen. Józef Lubomirski (1751-1817) starosta romanowski, kasztelan kijowski, ufundował w XVIII wieku istniejący zespół kościelny i zachowany w części pałac z tarasami widokowymi. W 1763 – nowym właścicielem Boguchwały został generał Paweł Starzyński. Zenon Suszycki – powstaniec styczniowy był fundatorem Naukowego Zakładu Gospodarczego im. Zenona i Wandy Suszyckich w Boguchwale. Zakupił on ten majątek z myślą o doprowadzeniu go do należytego stanu, a później przekazaniu w formie fundacji na rzecz narodu polskiego. Zamiar ten został spełniony po jego śmierci w dniu 1 maja 1926 r., kiedy to wdowa po zmarłym – Wanda Suszycka podpisała w Urzędzie Wojewódzkim we Lwowie stosowny akt fundacyjny.
dwór Lubomirskich
kościół z XVII w.
pomnik 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem

[madohora]

BOLESTRASZYCE

[madohora]

Bolestraszyce – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Żurawica. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego. Integralne części Bolestraszyc noszą nazwy: "Lisia Góra", "Wola", "Koniec", "Huczko" i "Zabłocie" W 1846 r. mieszkał i tworzył w Bolestraszycach malarz Piotr Michałowski
Fort XIII Twierdzy Przemyśl ("San Rideau")
Arboretum
Cerkiew Narodzenia NMP w Bolestraszycach

[madohora]

[madohora]

BOLĘCIN

[madohora]

Bolęcin – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Trzebinia. Miejscowość Bolęcin była znana już w średniowieczu. Pierwsza wiadomość dotycząca Bolęcina pochodzi z 5 lutego 1398 roku. Dokument ten to zapisek sądowy z rozprawy, która toczyła się w latach 1398-1400 przed sądem ziemskim krakowskim, pomiędzy Paszkiem Rpiszkiem a Sławkiem z Młoszowej. Proces ten dotyczył lasu Żbików, który mieścił się pomiędzy tymi dwoma miejscowościami.

Pierwotnie Bolęcin należał do parafii w Płazie, a przez pewien czas do parafii w Kościelcu. Na przełomie XIV i XV wieku Bolęcin należał do Paszka Rpiszki Bolęckiego herbu Leliwa, były to lata 1398-1424. Przed 1426 rokiem był on własnością Mikołaja, męża Małgorzaty, natomiast w roku 1447 do Piotra. Następnie wieś przeszła w ręce dziedziców wsi Płaza herbu Topór, min. Mikołaja Płaskiego (właściciel w latach 1459-1461), zmarłego przed 1489 rokiem, oraz Jakuba Płaskiego z Płazy, który był właścicielem Bolęcina w latach 1518-1522. Ponieważ z XV i XVI wieku Bolęcin był w rękach szlacheckich, funkcjonował tu folwark ziemski, na którym hodowano konopie, roślinę stosowaną wraz z lnem do wyrobu płócien. 18 maja 2008 przez Bolęcin przeszła trąba powietrzna, która uszkodziła 10 domostw oraz powaliła około 60 drzeW

[madohora]

BOREK FAŁĘCKI

[madohora]

Borek Fałęcki – obszar Krakowa, leżący na terenie Dzielnicy IX Łagiewniki-Borek Fałęcki miasta Krakowa. Położony jest w południowej części Podgórza. Charakteryzuje się nierównym rozłożeniem zabudowy. Osiedle składa się z pięciu 11-kondygnacyjnych bloków, resztę stanowi podłużna 3-kondygnacyjna zabudowa. W niedalekiej odległości znajdują sie również domy jednorodzinne. Borek Fałęcki to obszar znajdujący się na obrzeżach miasta Krakowa. Charakterystycznym punktem Borku jest Kościół pw. Matki Boskiej Zwycięskiej, który znajduje się na szczycie Góry Borkowskiej przy ulicy Zakopiańskiej. Ulice Jugowicka, Zawiła i Zakopiańska dzielą Borek Fałęcki na 4 części. Na południowym zachodzie znajduje się osiedle domków jednorodzinnych – Kliny Borkowskie, na południowym wschodzie również osiedle domków – Jugowice. (Pod względem administracyjnym Jugowice i Kliny Borkowskie stanowią część Dzielnicy X). Na północnym zachodzie znajduje się osiedla bloków i domków jednorodzinnych, zaś po przeciwnej stronie Zakopianki położone jest Krakowskie Centrum Handlowe Zakopianka gdzie znajdziemy kompleks Carrefour, Castorama i mniejsze markety – głównie budowlane. Za czasów przedrozbiorowych Borek Fałęcki należał do parafii św. Jakuba na Kazimierzu. Od 1934 roku do lat powojennych istniała zbiorowa gmina Borek Fałęcki. Borek początkowo składał się z tzw. Osiedla Pięciodomków oraz pojedynczej zabudowy. W czasie okupacji hitlerowskiej w Zakładach Sodowych Solvay pracował jako robotnik późniejszy papież, Karol Wojtyła[1]. W roku 1950 do Borku podciągnięto linię tramwaju nr 8. W tym samym czasie ruszyła budowa bloków wielorodzinnych, zakończona w 1955 r. Powstało 18 bloków (4 jednopiętrowe i 14 dwupiętrowych), ich mieszańcami byli głównie pracownicy: Solvaya, Kabla, Armatury, Instytutu Odlewnictwa, nowohuckiego kombinatu, Sądu i Prokuratury, Szkolnictwa i wielu innych zakładów pracy Krakowa. Teren wokół bloków był zupełnie pusty, o nawierzchni piaskowej. Głównym problemem ówczesnych mieszkańców było ogrzewanie mieszkań (zdarzało się, że temperatura w domach spadała do kilku stopni Celsjusza). Z czasem pojawiły się chodniki, drogi asfaltowe, teren zazielenił się. W roku 1961 zlikwidowano przedszkole zakonne, a budynek przekazany został na rzecz Szkoły Podstawowej nr 49. Dyrektor szkoły budynek przeznaczył do nauki klas pierwszych jednak po paru latach eksploatacji zrezygnował z niego i budynek popadł w ruinę. W latach osiemdziesiątych w budynku tym siedzibę miała administracja osiedla. W 1997 roku Jan Paweł II odwiedził Borek Fałęcki i spotkał się z jego mieszkańcami na terenie dawnej fabryki, w której pracował

[madohora]

[madohora]

BOROWA

[madohora]

Borowa – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Zakliczyn. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1370 r. Znajdują się w niej dwie kapliczki, jedna z 1920 (murowana, w kształcie słupa) i druga z 1934 (szafkowa, na drzewie). W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

[madohora]

BOROWIEC

[madohora]

Borowiec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Gowarczów.

[madohora]

Borowiec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Krasocin.

[madohora]

BRATKÓWKA

[madohora]

Bratkówka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Wojaszówka. W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Bratkówka. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.Znajduje się 6 km na północny zachód od Krosna. Przylega do granic Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego. Od południa przepływa przez nią rzeka Wisłok. 13 grudnia 1397 r. Henryk Szebieński (Sebensky) syn Tomisława z Szebni (z r. 1362) sprzedał Klemensowi z Moskorzewa – podkanclerzowi królestwa polskiego, trzy wsi w powiecie krośnieńskim przy zamku: Wojkówkę, Bratkówkę i Na Wysokiem z obu stron Wisłoki za 400 grzywien.W XIV w. właścicielem Bratkówki był Henryk Sobieński z zamku Sobień koło Sanoka. W XV w. do Andrzeja i Mikołaja z Bratkówki należała w części Jaszczew, gdy otrzymała prawo niemieckie. W 1447 r. wzięli po pół Jaszczwi Jan i Rafał Jaźwiecki piszący się też z Bratkówki (obaj:1415-1489).
W czasie II wojny światowej Patrol Kedywu Olgierd z Placówki AK OP-15 Odrzykoń Oleander dwukrotnie w dniu 22 maja 1943 i 2 października 1943 r. zaatakował dwór, zarządzany przez Niemca Henricha Reinartza, zdobywając w czasie udanej akcji broń.
26 lutego 1944 r. zastrzelony tu został Marian Szuba "Górski" przez pracownika dworu, który brał udział w tych akcjach. W Bratkówce znajdują się m.in.: szkoła podstawowa im. bł. Stanisława Starowieyskiego. Szkoła znajduje się w zabytkowym dworku Starowieyskich, otoczonym parkiem ze ścieżka dydaktyczną. Tu urodził się Franciszek Starowieyski, polski grafik, malarz i scenograf, oraz Zofia Starowieyska-Morstinowa, pisarka, tłumaczka, i publicystka.

[madohora]

[madohora]

BRODY

[madohora]

Brody – wieś w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego. Wieś leży na pograniczu Pogórza Wielickiego i Beskidu Makowskiego, położona przy drodze krajowej Bielsko-Biała–Głogoczów na wschód od Kalwarii. Według TERYT integralnymi częściami Brodów są: Cedron, Dół, Solca, Góra, Kawówka, Na Folwarku, Pod Capią Górą, Przy Kościele, Środek. W XIV w. Brody stanowiły część Zebrzydowic, a od 1835 r. należały do Jana Brandysa, który wbudował tu późno-klasycystyczny dwór, który po upadku powstania listopadowego pełnił rolę placówki konspiracyjnej. W 1923 r. został w tym dworze podpisany pakt lanckoroński, poprzedzający utworzenie nowego rządu przez Wincentego Witosa.
XVIII w./XIX w. Osiedlanie się ludności na gruntach położonych wokół kościoła Grobu Matki Bożej (pracownicy, klasztoru, członkowie kapeli i milicji klasztornej itp.).
W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Brody. Mieszczą się tu kaplice i kościoły Dróżek kalwaryjskich.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BRONISZÓW

[madohora]

Broniszów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka.

[madohora]

BRONOWICE

[madohora]

Bronowice Wielkie – obszar Krakowa, dawna podkrakowska wieś. Przyłączona do Krakowa 19 października 1910 jako XXXVI dzielnica katastralna. Od północy graniczy z Toniami (granica biegnie potokiem Sudół), od wschodu z Krowodrzą (granica biegnie dzisiejszą ul. Stachiewicza), od południa z Łobzowem i Bronowicami Małymi (granica biegnie dzisiejszą ul. Radzikowskiego) od zachodu z Modlniczką. Obecnie stanowi fragment Dzielnicy IV Prądnik Biały. Na obszarze dawnych Bronowic Wielkich znajdują się:
Instytut Fizyki Jądrowej PAN, ul. Radzikowskiego 152. W 1958 roku uruchomiono w nim pierwszy w PRL-u cyklotron
Instytut Farmakologii PAN, ul. Smętna 12.
Cmentarz Bronowice, ul. Pasternik 40.
Kościół Stygmatów św. Franciszka z Asyżu oraz klasztor i Wyższe Seminarium Duchowne oo. franciszkanów, ul. Ojcowska 1.

[madohora]

Bronowice Małe – obszar Krakowa, dawna wieś przyłączona do Krakowa 19 października 1910 jako XXXV dzielnica katastralna. Miejsce akcji Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Obecnie leżą w granicach Dzielnicy VI Bronowice. Od 1934 roku do lat powojennych istniała zbiorowa gmina Bronowice Małe.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BRZESKO

[madohora]

Brzesko – miasto w woj. małopolskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brzesko położone na Podgórzu Wiśnickim, nad rzeką Uszwicą. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.
Znajduje się tam znany Browar Okocim, założony przez Jana Ewangelistę Goetza w 1845 r. Przemysł metalowy, paszowy. Neobarokowy kompleks pałacowo-parkowy Goetzów z XIX w. oraz kościół pw. św. Jakuba z XIV w. Zabytkowe cmentarze: wojenne z czasów I wojny światowej (nr 275, 276, 277) i brzeski cmentarz wyznania mojżeszowego z ok. trzystoma nagrobkami. W 1904 r. Brzesko nawiedził pożar, który zniszczył znaczną część zabudowy miasta.
Nazwa Brzeska prawdopodobnie pochodzi od słowa brzeg, brzeżek, ze względu na położenie miasta nad rzeką Uszwicą.

[madohora]

Prehistoria i starożytność
Prawdopodobnie najstarsze pozostałości pradziejowych myśliwych na terenie obecnego miasta Brzeska pochodzą z epoki mezolitu. Odnaleziono tutaj charakterystyczne wyroby krzemienne, służące za narzędzia pierwszym mieszkańcom tych terenów. Szybki rozwój gospodarki wpłynął na dalsze zasiedlanie, w początkach neolitu przybyły większe gromady hodowców i rolników. Pozostałości osad odnaleziono na terenie Okocimia, Poręby Spytkowskiej, Jasienia, a także bardziej na południe – Biesiadek, Lewniowej i Gosprzydowej (Gmina Gnojnik). Liczne stanowiska wczesnorolniczych kultur dostarczyły wielu odkryć archeologom – naczyń i kamiennych narzędzi. Ilość odkryć czyni Brzesko jednym z ważniejszych ośrodków cywilizacji wczesnorolniczej na ziemiach polskich. Sposób uprawy ziemi z zastosowaniem orki sprzężajnej wprowadziła ludność kultury pucharów lejkowatych, która przybyła tu w późniejszych stuleciach neolitu. Przyczyniło się to do dalszego rozwoju rolnictwa i osadnictwa. Wyjałowienie ziemi przyczyniło się jednak do jego poważnego kryzysu, w epoce brązu. W II–III w. n.e. nastąpił ponowny rozwój osadnictwa. W późnej fazie okresu rzymskiego na terenie Jadownik, Okocimia i Jasienia istniały tutaj osady ludności kultury przeworskiej. Jeszcze w XIX w. znaleziono w Brzesku rzymskie monety.
Średniowiecze
Miasto lokowane było przez Spytka II Melsztyńskiego, kasztelana bieckiego, za zgodą królowej Jadwigi, która w 1385 roku wydała akt lokacyjny na prawie magdeburskim. I rozpoczął się proces urbanizacji oraz kształtowania szlaków komunikacyjnych, które obecnie funkcjonują. Zachował się też średniowieczny układ urbanistyczny z kwadratowym rynkiem i gotyckim kościołem pw. św. Jakuba z 1447 r. W 1386 r. mieszczanie brzescy trudniący się handlem i rzemiosłem zostali zwolnieni z ceł i myt.
W 1440 r. Grzegorz z Sanoka ufundował szpital dla ubogich w Brzesku.
Nowożytność i czasy najnowsze
W 1910 zorganizowano Stałą Drużynę Sokoła i przekształcono ją w 1914 r. w Polową Drużynę Sokolą oraz utworzono "Strzelca".
1 sierpnia 1914 r., gdy wybuchła wojna serbsko-austro-węgierska, która w ciągu tygodnia przekształciła się w pierwszą wojnę światową, w Brzesku wydarzenia te poprzedziła mobilizacja do armii austro-węgierskiej.
Członkowie Polowej Drużyny Sokolej przygotowywali się do wojny z Rosją, odbywając ćwiczenia z zakresu musztry bojowej z użyciem broni palnej. Kiedy zorganizowano PDS, Towarzystwem Gimnastycznym „ Sokół” kierował Piotr Górski / prezes/, Zygmunt Sozański / wiceprezes/, Władysław Cyga /I wiceprezes/, Włodzimierz Albinowski / gospodarz/, Stefan Sukiennik i Szczęsny Chrapczyński. Pod ich kierunkiem „ Sokół” i społeczeństwo powiatu brzeskiego zakupiło dla plutonu brzeskiego 20 karabinów marki Mannlicher, które przekazało dla PDS.
Właściciel pałacu w Brzesku Jan Ewangelista Goetz, Julian Kodrębski i Józef Neuman założyli w tu spółkę zalążek Browaru w Okocimiu w 1845 r. W 1856 r. wybudowano kolej Kraków – Dębica – Lwów.
1 stycznia 1951 do Brzeska przyłączono wieś Słotwina

[madohora]

Kościół św. Jakuba Apostoła
Browar Okocim
Rynek w Brzesku
Cmentarz wojenny nr 276 - Brzesko

[madohora]

[madohora]

BUKOWINA

[madohora]

Bukowina - kolonia w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Biecz. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Bugaj.

[madohora]

CHABÓWKA

[madohora]

Chabówka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Rabka-Zdrój. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.Pod względem geograficznym miejscowość znajduje się w Kotlinie Rabczańskiej[1]. Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Zakopanem droga krajowa nr 47, będąca częścią Zakopianki. Chabówka jest węzłem kolejowym na trasie do Zakopanego – łączą się tu linie z Krakowa, Suchej Beskidzkiej, Nowego Sącza (przez Rabkę Zdrój). W bliskim sąsiedztwie dworca – Skansen taboru kolejowego w Chabówce, na którego terenie corocznie organizowana jest Parowozjada.
Chabówka leży w zachodniej części gminy Rabka-Zdrój, w której znajdują się też miasto Rabka oraz wsie Rdzawka i Ponice. Chabówka korzysta z sąsiedztwa Rabki, które jest znanym uzdrowiskiem i stara się przyciągnąć turystów. Przyjezdnym oferuje takie atrakcje jak stadnina koni huculskich, wyciągi narciarskie, skansen taboru kolejowego
W około 1690 r. w okolicach dzisiejszego kościółka niewidomy mieszkaniec Chabówki Tomasz Mucharski przy niewielkiej figurce Męki Pańskiej wpierw odzyskał wzrok, a w chwilę potem ujrzał, jakoby figurka ta promieniała nieziemską jasnością. Po tym cudownym uzdrowieniu okoliczni mieszkańcy wybudowali tu kapliczkę w około 1700 r. Kapliczka nie była odnawiana przez około 30 lat zniszczała tak bardzo, że przed rokiem 1728 wybudowano drugą, tym razem już z materialnym wsparciem bogatego magnata. Ufundował on w kaplicy piękny drewniany krzyż, który zasłynął cudownymi łaskami.
Do dziś żyje w tradycji ustnej legenda o cudownym powstaniu kościółka. Mówi ona, że przed wieloma laty pewien bogaty kupiec, podążając w celach handlowych na Węgry, właśnie w tej okolicy został napadnięty przez zgraje zbójców. Otoczony ze wszystkich stron podróżnik wzniósł oczy i ręce ku niebu, wołając: "Krzyżu Święty ratuj mnie!". Na głos modlitwy pobożnego kupca ukazał się nad wozem krzyż wśród ognistych płomieni, a cały pobliski las zaczął się kołysać. Zbójnicy na widok tego cudu skamienieli, a kupiec wybudował tenże kościółek.

[madohora]

[madohora]

CHARSZNICA

[madohora]

Charsznica (do czerwca 2004 Charsznica-Wieś) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Charsznica.
Nazwa gminy Charsznica powstała od ówczesnej (1973 rok) nazwy siedziby gminy, Miechowa-Charsznicy ("Charsznica"), nie od wsi Charsznica, której ówczesna nazwa brzmiała "Charsznica-Wieś". Paradoks polegał na tym że obie miejscowości były wsiami. Do oryginalnego nazewnictwa miejscowości powrócono dopiero w czerwcu 2004 kiedy to Charsznica stała się ponownie Miechowem-Charsznicą, a Charsznica-Wieś Charsznicą; nazwy gminy jednak nie zmieniono.
Nadal, nazwa Charsznica często utożsamina jest z sąsiednią wsią Miechów-Charsznica, będącą siedzibą gminy, w której znajduje się stacja kolejowa Charsznica. Na terenie wsi mieści się Parafia Matki Bożej Różańcowej oraz Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (Sala Królestwa)

[madohora]

CHEŁMEK

[madohora]

Chełmek – miasto w woj. małopolskim, w powiecie oświęcimskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chełmek, nad Przemszą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bielskiego.
Powierzchnia gminy i miasta Chełmek wynosi 2 733,0915 ha, w tym miasta 831,3484 ha. Ludność gminy i miasta Chełmek to 12 955 mieszkańców, w tym miasta 9149 osób (według stanu na dzień 31.12.2007 r.).
W chwili obecnej miasto Chełmek jest historyczną stolicą przemysłu obuwniczego, a na terenie byłych Południowych Zakładów Przemysłu Obuwniczego "Chełmek" utworzono Miejską Strefę Aktywności Gospodarczej. Strefa zajmuje łącznie powierzchnię 27 ha. Jej istnienie stanowi jeden z głównych atutów gminy w zakresie jej potencjału gospodarczego. Na obszarze Miejskiej Strefy i w jej bezpośrednim otoczeniu funkcjonuje ok. 150 podmiotów gospodarczych, w tym z kapitałem zagranicznym, związanych z branżą obuwniczą, budowlaną, motoryzacyjną, producenci opakowań, mebli, okien. Podmioty te zatrudniają łącznie ok. 2 tys. osób

[madohora]

Chełmek położony jest na podmokłych terenach ciągnących się wzdłuż rzeki Przemszy, u stóp wzgórza zwanego Skałą (295 m n.p.m.). Od wschodu, północy i częściowo południa otoczony jest sosnowymi lasami. Pierwsze wzmianki o Chełmku pochodzą z 1414 r., kiedy była mowa o Mikołaju z Chełmka. Kronikarz Pawiński podaje, iż w 1490 r. Chełmek należał do parafii Jaworzno, a w swym spisie poborów wymienia w Chełmku trzy łany kmiece czynszowe, jedną zagrodę z rolą, trzech komorników z bydłem, czterech komorników bez bydła oraz jednego karczmarza z pół łanem gruntu. Na podstawie wspomnianych źródeł i analizy map można w przybliżeniu odtworzyć proces powstawania osady. Prawdopodobnie powstanie wsi związane było z ochroną szlaku drogowego, prowadzącego z Krakowa na Śląsk i przejścia na Przemszy, gdyż tam leży najstarsza część osady. Kolejne osiedla powstawały w sąsiedztwie poprzednich, wzdłuż drogi w kierunku północnym i wschodnim od rzeki. Na podstawie układu gruntów na mapie katastralnej można sądzić, iż przysiółki Podzagórnie, Zagórcze czy Nowopole powstały w nieco inny sposób niż Zagóra i Młyny. Rozwój rolnictwa postępował tu przez karczowanie lasów, osuszanie bagien i moczarów.

[madohora]

Chełmek w czasie zaborów

Po I rozbiorze Polski Chełmek został włączony do zaboru austriackiego. Rzeka Przemsza stanowiła granicę pomiędzy zaborem austriackim a Prusami. Ponieważ mieszkańców "przygranicznych" miejscowości łączyło wiele spraw rodzinnych i majątkowych – nadal utrzymywano kontakty. Większość mieszkańców żyła skromnie z rolnictwa i rybołówstwa. Po kongresie wiedeńskim w 1815 r. utworzono Rzeczpospolitą Krakowską pod protektoratem Rosji, Prus i Austrii jako neutralne państwo, ale z dużą ingerencją zaborców. Chełmek znalazł się także w ramach tej Rzeczypospolitej – w gminie okręgowej Bobrek okręgu chrzanowskiego. Rzeczpospolita Krakowska dotrwała do 1846 r., kiedy na skutek nieudanego powstania Dembowskiego i Tyssowskiego została 6 listopada wcielona do Austrii. Znaczenie Chełmka wzrosło z chwilą wybudowania biegnącej przez wieś "wiedeńskiej linii kolejowej" (1856 r.) oraz regulacji Wisły i Przemszy. Niezależnie od możliwości uzyskania pracy przy tych inwestycjach mieszkańcy zaczęli trudnić się nowymi zawodami: kolejarzy i flisaków, którzy początkowo na tratwach, a później na galerach przewozili najpierw kamień budowlany, a następnie węgiel do Krakowa, a nawet do Sandomierza. Wieś Chełmek należała w tym czasie do klucza dóbr bobreckich, a po wybudowaniu w 1810 r. kościoła w Bobrku także do parafii Bobrek. W II poł. XIX w., kiedy Galicja uzyskała większą autonomię od władz austriackich oraz pod wpływem bardziej wyrobionych politycznie Polaków zaczęła się ożywiać świadomość narodowa. W tym czasie w Chełmku zorganizowano szkolnictwo z polskim językiem wykładowym. Początkowo uczono się w domach prywatnych, a później w drewnianej 2-klasowej szkole wybudowanej na terenie ofiarowanym przez księżną Ogińską z Bobrka, która zaofiarowała również drzewo na budulec. Ponieważ szkoła ta okazała się za mała, w 1907 r. wybudowano nową piętrową szkołę z czteroklasowym zakresem nauczania. Wzrosło też zainteresowanie zagadnieniami politycznymi, dzięki kolei zaczęły docierać do Chełmka gazety, a dzięki niektórym mieszkańcom, którzy nawiązali kontakt z ks. Stanisławem Stojałowskim założono Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe. Ksiądz Stojałowski przyjeżdżał do Chełmka i wygłaszał patriotyczne kazania. W 1914 r. wybuchła I wojna światowa. Wielu mężczyzn powołano do wojska. W 1916 r. zanotowano na linii kolejowej Oświęcim – Chełmek (na moście na Wiśle) dużą katastrofę kolejową, w której zginęło wielu żołnierzy.

[madohora]

Okres 20-lecia międzywojennego (1918-1939)

Po odzyskaniu niepodległości mieszkańcy Chełmka wcieleni do armii austriackiej wracali z różnych stron Europy. W czasie I wojny światowej na froncie zginęło 22 mieszkańców Chełmka (według tablicy w kościele w Bobrku). Wieś była zaniedbana i biedna. W 1918 r. niepodległość odzyskano w zaborach austriackim i rosyjskim, ale pobliski Śląsk wciąż był pruski. Organizowano akcję propagandową na Śląsku – mieszkańcy Chełmka brali czynny udział w tych akcjach. W 1920 r. w sąsiednich Kopciowicach na Śląsku organizowano akcje sabotażowe. W jednej z takich akcji w Małym Chełmie Niemcy w odwecie zastrzelili kilku mieszkańców. W 1921 r. uruchomiono w Chełmku parowy tartak, w którym pracę znalazło kilku mieszkańców. Część z nich szukała pracy w okolicznych kopalniach: w Libiążu i Jaworznie. Część galerami spławiała węgiel, a rolnicy żyli biednie na mało urodzajnej ziemi. Zorganizowała się Straż Pożarna i Strzelec. W 1927 r. firma Zieleniewski z Krakowa wybudowała nowy żelazny most na Przemszy. Los cichej i spokojnej wsi zmienił się radykalnie dopiero od 1931 r., kiedy to ówczesny czeski potentat obuwniczy Tomasz Bata na wykupionych od księcia Adama Zygmunta Sapiehy terenach rozpoczął budowę fabryki obuwia i oraz osiedle. Fabryka stworzyła szansę i dobrą perspektywę rozwoju całej okolicy. Liczba mieszkańców w przeciągu pięciu lat podwoiła się. Rozwinęło się budownictwo i inne dziedziny życia. W 1934 r. wydano pierwszą w Polsce gazetę zakładową Echo Chełmka. Powstał szereg nowych organizacji społecznych. Wyremontowano i powiększono Dom Ludowy, w którym zorganizowano Urząd Gminy. W 1936 r., dzięki inicjatywie ks. Eugeniusza Wcisły i wydatnej pomocy fabryki, wybudowano w ciągu jednego roku kościół. Dwa lata później pracownicy zakładu i społeczeństwo ufundowało dla Wojska Polskiego samolot RWD-13 i kilka karabinów maszynowych. Także w 1938 r. oddano do użytku nowe przedszkole i założono Szkołę Zawodową w celu przysposobienia młodych uczniów do pracy w fabryce Bata.

[madohora]

Okres okupacji niemieckiej (1939-1945)

1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa. 3 września artyleria niemiecka ostrzelała Chełmek. W wyniku tej akcji spaleniu uległo 26 domów i 20 zabudowań gospodarskich w najstarszej części Chełmka, która leżała u podnóża Skały. W czasie walk o Chełmek zginęło 17 polskich żołnierzy. W sumie w wojnie wzięło udział 57 mieszkańców, z których 10 zginęło. Niemcy zajęli dla siebie najlepsze mieszkania. Kierownictwo fabryki przejął komisaryczny zarząd. Zaczęły się aresztowania, wywożenie na przymusowe roboty i do obozów koncentracyjnych. Z Chełmka wywieziono do obozów 55 osób, z czego 35 już nigdy nie wróciło. W fabryce wprowadzono bezwzględny rygor i 10-godzinny dzień pracy. Wiosną 1940 Niemcy w nocy zburzyli pomnik grunwaldzki, który został wybudowany przez mieszkańców Chełmka. W tym też roku okupanci zaczęli pierwsze wywożenia Żydów do getta i Auschwitz-Birkenau. Z Chełmka wywiezionych zostało 35 Żydów, z których wojnę przeżyło tylko 4 lub 5. Chełmek został wcielony do Rzeszy. W tym czasie zaczęły powstawać organizacje podziemne. W październiku 1942 został w Chełmku założony podobóz tzw. Aussenkommando Chełmek podległe KL Auschwitz. Do 9 grudnia 1942 zginęło tu 47 ludzi (w miejscu tym w 1969 r. powstał pomnik ku ich czci). W grudniu 1944 grupa Armii Ludowej zorganizowała akcję dywersyjną na zakład. Rozpoczęły się naloty samolotów alianckich na Śląsk, Oświęcim, Czechowice i Trzebinię. W wyniku rozpoczęcia ofensywy radzieckiej Chełmek został wyzwolony 25 stycznia 1945. W czasie działań wojennych zginęło 72 żołnierzy radzieckich.

[madohora]

Okres powojenny – od 1945 roku

Natychmiast przystąpiono do usuwania szkód – odbudowy mostu i szkoły. Fabrykę uruchomiono w niespełna miesiąc, produkując obuwie dla wojska i społeczeństwa. Władzę administracyjną w gminie objęli przedstawiciele partii politycznych PPR i PPS. W pierwszą sobotę kwietnia 1945 samolot niemiecki zrzucił kilku spadochroniarzy, którzy zostali ujęci i przekazani władzom. 1 maja 1945 uruchomiono przedszkole i szkołę. Chełmek stał się gminą zbiorową, w skład której wchodziły: Chełmek, Gorzów, Bobrek, Gromiec i Dąb. Fabryka szybko się rozwijała – wysłano ekipę pracowników do zabezpieczenia fabryki w Otmęcie. W lipcu 1946 w zakładzie pracowało już 2227 pracowników. Rok później Polska Spółka Obuwia "Bata" S.A. została upaństwowiona. Nastąpiła szybka odbudowa i rozbudowa gminy. W 1949 r. oddano do użytku (po odbudowie) uszkodzoną w czasie działań wojennych Szkołę Podstawową nr 1, a w 1952 r. nowo wybudowany budynek Szkoły Zawodowej i Technikum Obuwniczego. W latach 60. XX w. otwarto nowo wybudowany stadion sportowy (1962) oraz odsłonięto odbudowany Pomnik Grunwaldzki (1969). W 1969 r. Chełmek uzyskał prawa miejskie, a w 1975 r. w wyniku zmian administracyjnych kraju przydzielony został do województwa bielskiego. Wcześniej Chełmek należał do województwa krakowskiego i powiatu chrzanowskiego. W latach 70. XX w. nastąpiła znaczna rozbudowa osiedla mieszkaniowego, a pod koniec tego okresu również rekonstrukcja zakładu obuwia. W tym czasie do użytkowania oddano nowo wybudowane obiekty ośrodka zdrowia. W 1981 r. strajkowała załoga fabryki. W następnych latach zakład obuwia stał się jednoosobową spółką Skarbu Państwa i przechodzi głęboki kryzys. Radykalnie zmniejszyła się produkcja, a wielu pracowników zostało zwolnionych. Na skutek trudnej sytuacji zakładu ubożeje również społeczeństwo.

[madohora]

[madohora]

CHLEWISKA

[madohora]

Chlewiska – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol, na pograniczu Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego, wzdłuż dawnego prywatnego gościńca z Narola do Lubyczy Królewskiej; we wsi budynek przedwojennej szkoły, niewielkie jezioro, remiza strażacka

[madohora]

Istnieje kilka miejscowości o tej nazwie ale być może dotyczy to jakiegoś małego folwarku, którego nazwa nie przetrwała do dnia dzisiejszego. W książce mowa o wyjeździe.

[madohora]

CHOCIMÓW

[madohora]

Chocimów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Kunów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego. Miejscowość leży na trasie szlak rowerowy zielony zielonego szlaku rowerowego im. Witolda Gombrowicza. Przez kilka wieków wieś była w posiadaniu rodu Popielów herbu Sulima

[madohora]

CHRZANÓW

[madohora]

Chrzanów – miasto w woj. małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chrzanów. Wchodzi w skład Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. Miasto położone jest nad rzeką Chechło (lewym dopływem Wisły), na pograniczu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Śląskiej. Historycznie w Małopolsce. Według hipotezy historyków[6] nazwa miasta pochodzi od Chrzana, legendarnego założyciela grodu (późniejszej kasztelanii) z czasów poprzedzających powstanie państwa polskiego. Nie są jednak znane żadne historyczne dokumenty na potwierdzenie tej legendy.

[madohora]

Okupacja miasta zakończyła się 24 stycznia 1945 wraz z wkroczeniem wojsk II frontu ukraińskiego Armii Czerwonej. Ubytek ludności miasta w latach okupacji wynosił oficjalnie 7897 osób, a liczbę zniszczonych budynków oszacowano na 25%[9]. 27 stycznia działacze komunistyczni z PKWN i Polskiej Partii Robotniczej przystąpili do organizowania terenowych władz partyjnych oraz Rad Narodowych. 30 stycznia 1945 funkcjonowanie rozpoczął Zarząd Miejski. Pierwszym burmistrzem Chrzanowa po wojnie został Paweł Szarek. Największy chrzanowski zakład - Pierwsza Fabryk Lokomotyw w Polsce - uruchomił wszystkie wydziały 15 lutego, a na koniec marca zatrudniał około 1700 osób. Uruchomiony na nowo Szpital Miejski codziennie udzielał pomocy co najmniej kilku ofiarom niewypałów[9]. Odbudowa zniszczeń w Śródmieściu rozpoczęła się w roku 1946.

[madohora]

W powojennej Polsce Chrzanów był początkowo siedzibą należącego do województwa krakowskiego powiatu, obejmującego także miasta Jaworzno, Trzebinia i Krzeszowice oraz powstałe później Chełmek, Jeleń i Libiąż oraz okoliczne obszary wiejskie. Teren ówczesnego powiatu, do dziś nazywany Ziemią Chrzanowską, został wskutek reformy administracyjnej z roku 1975 podzielony między województwa: katowickie (w którym znalazły się miasta Chrzanów, Trzebinia, Libiąż, Jeleń i Jaworzno), krakowskie (Krzeszowice i Alwernia) oraz bielskie (Chełmek). Mimo silnego oddziaływania Górnego Śląska chrzanowianie zachowali poczucie więzi z Krakowem.

[madohora]

okresie władzy ludowej zmienione były niektóre historyczne nazwy ulic, np. Aleję Henryka przemianowano na Aleję Lenina, Rynek na Plac Marksa, ulica Sokoła nosiła imię Koniewa, a Świętokrzyska - Komuny Paryskiej. W 1964 roku świętowano Obchody 700-lecia Miasta Chrzanowa. Nie jest dziś jasne, na jakiej podstawie akurat rok 1264 przyjmowano za datę lokacji miasta; znaczenie mogły mieć zbliżające się obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego w 1966.
Do osiedli budowanych lub rozbudowywanych w okresie PRL należą: śródmiejskie bloki przy ul. Wojska Polskiego oraz Osiedle Stella (1949-1955), Osiedle Północ (1961-1973), osiedle przy ul. Śląskiej (1978), Osiedle Młodości (1976-1989). Ostatnie z wymienionych osiedli miało być największym tego typu przedsięwzięciem, z mieszkaniami dla 40 tysięcy osób (plan zagospodarowania Chrzanowa zakładał zwiększenie liczby ludności miasta do 80 tysięcy osób). Planów tych w pełni nie zrealizowano, obecnie Osiedle Młodości liczy około 9 tysięcy mieszkańców.

[madohora]

III Rzeczpospolita
Upadek PRL stał się okazją do dyskusji nad powrotem Chrzanowa do województwa krakowskiego. Po ostatniej reformie administracyjnej z roku 1999 Chrzanów znajduje się w województwie małopolskim i stanowi siedzibę powiatu, obejmującego także miasta Trzebinia, Libiąż i Alwernia oraz gminę Babice. Powiat ten niemal dwukrotnie mniejszy niż przed rokiem 1975.

[madohora]

[madohora]

CHRZĄSTKOWICE

[madohora]

Gmina Chrząstowice (niem. Gemeinde Chronstau; dawn. gmina Chrząsty) – gmina wiejska w województwie opolskim, w powiecie opolskim. W latach 1975–1998 gmina należała administracyjnie do województwa opolskiego. W 2006 r. wprowadzono w gminie język niemiecki jako język pomocniczy. Siedzibą gminy są Chrząstowice.

[madohora]

CIEPLICE

[madohora]

Cieplice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

CUDZYNOWICE

[madohora]

Cudzynowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka.
drewniany kościół pw. Wszystkich Świętych, wzniesiony w 1757 r.
dwór Krzyżanowskich z połowy XIX w., odnowiony w 1926 r.

[madohora]

CZAPLE WIELKIE

[madohora]

Czaple Wielkie – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. W Czaplach Wielkich urodził się Wincenty Teofil Popiel, polski duchowny katolicki, biskup płocki, kujawsko-kaliski, arcybiskup metropolita warszawski. Obecnie sołtysem wsi jest Przemysław Kwieciński..

[madohora]

[madohora]

CZECHY

[madohora]

Czechy – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Słomniki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Nazwa wsi wskazuje, że osadzono w niej jeńców lub osadników czeskich, prawdopodobnie we wczesnym średniowieczu. W miejscowści znajduję się dwór z fragmentami zabudowy z przeł. XVIII i XIX w., Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, Sala Królestwa Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy.

[madohora]

CZERNICHÓW

[madohora]

Czernichów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów.
Początki Czernichowa sięgają przełomu X i XI stulecia. W XIII wieku wieś znajdowała się częściowo w dobrach tynieckiego klasztoru Benedyktynów, częściowo w dobrach rycerskich. W XVI wieku Czernichów wraz z dziesięcioma sąsiednimi wioskami trafił do zasobów króla Zygmunta Starego. Po trzecim rozbiorze znalazł się pod panowaniem Austrii, a w 1815 roku znalazł się w Rzeczypospolitej Krakowskiej jako siedziba gminy.
W tej typowo rolniczej podkrakowskiej wiosce już w 1860 roku utworzona została Szkoła Praktyczna Gospodarstwa Wiejskiego funkcjonująca do dziś jako Zespół Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Franciszka Stefczyka, będąca najstarszą szkołą rolniczą w Polsce. W 1890 roku jeden z jej profesorów - dr Franciszek Stefczyk powołał do życia Spółdzielczą Kasę Oszczędności i Pożyczek, która dała początek spółdzielczości wiejskiej.
W okresie międzywojennym Czernichów był siedzibą gminy zbiorczej, w skład której wchodziło 13 wiosek. Kolejne zmiany administracyjne doprowadziły w 1973 roku do utworzenia gminy Czernichów, w skład której wchodzi do dziś 12 sołectw: Czernichów, Czułówek, Dąbrowa Szlachecka, Kamień, Kłokoczyn, Nowa Wieś Szlachecka, Przeginia Duchowna, Przeginia Narodowa, Rybna, Rusocice, Wołowice, Zagacie. Funkcję centrum administracyjnego sprawuje więc Czernichów do dzisiaj. Oprócz wyznawców kościoła katolickiego należących do miejscowej parafii, istnieje grupa Świadków Jehowy należąca do zboru Kraków-Salwator.

[madohora]

Zespół Kościoła Parafialnego pw. Św. Trójcy w Czernichowie
Kościół gotycki z XV wieku (wcześniej Kościół Parafialny pw. Św. Marcina) - murowany, powiększony i przebudowany w XVII wieku w stylu barokowym. Kościół trójnawowy, halowy, stanowiący najpotężniejszy przykład prowincjonalnej architektury barokowej na Ziemi Krakowskiej. Wyposażenie wnętrza w większości barokowe i rokokowe. Kościół otacza mur z czterema kaplicami. Do dzisiaj się zachowała część prezbiterium z 1440 ocalała po pożarze kościoła w czasie potopu szwedzkiego.
Kaplica różańcowa w Czernichowie
Dawna kaplica różańcowa usytuowana jest na szczycie wzgórza dominującego nad okolicą, w miejscu o wybitnej ekspozycji zarówno czynnej, jak i biernej, czego nie przekreśliła przypadkowa i chaotyczna zabudowa najbliższego otoczenia. Mury obwodowe kaplicy złożone są na rzucie niemal regularnego ośmioboku i wykonane z kamienia wapiennego. Posadowione są bezpośrednio na skale, na szczycie wzniesienia, dochodzącej w tym miejscu niemal pod powierzchnię terenu. Wnętrze ograniczone jest do części pilastrów (bez głowic) i prostego cokołu zakończonego profilowaniem. Podczas badań architektonicznych w glifach okien oraz częściowo na ścianach ujawniono nikłe pozostałości polichromii, wymagające przebadania. Od wschodu do kaplicy przylegała pierwotnie niewielka zakrystia. Budynek ten rozebrano w XIX wieku całkowicie - zachowały się jedynie pozostałości fundamentów. Kaplica różańcowa w Czernichowie mimo zniszczeń uważana jest za jeden z bardziej interesujących przykładów barokowych kaplic w Polsce.
Zespół DwoRsko - Parkowy w Czernichowie
Dwór z połowy XIX wieku przebudowany, klasycystyczny. Zespół uzupełnia lamus z XIX wieku, budynki gospodarcze, murowane, stara elektrownia, dom nauczyciela, park z ogrodem użytkowym oraz budynki mieszkalne powstałe po założeniu szkoły rolniczej. Otwarcie szkoły nastąpiło 20 czerwca 1860 roku. Czernichowska szkoła jest dzisiaj najstarszą działającą bez przerwy szkołą rolniczą w Polsce. W końcu XIX wieku Czernichów stał się kolebką spółdzielczości wiejskiej w Galicji. W marcu 1890 roku za sprawą profesora szkoły dr Franciszka Stefczyka rozpoczęła działalność, pierwsza w Galicji, Spółdzielcza Kasa Oszczędności i Pożyczek. Założenie tej kasy zapoczątkowało rozwój instytucji oszczędnościowo - kredytowych zwanych Kasami Stefczyka. Dzięki działalności F. Stefczyka oraz wysokiej randze szkoły rolniczej, Czernichów stał się znany nie tylko na ziemiach polskich.

[madohora]

Wzgórze Chełm w Czernichowie

Wzgórze Chełm jest wzniesieniem tektonicznym o charakterze zrębu. Jego szczególnym walorem jest położenie w obrębie Bramy Krakowskiej - jednostki łączącej trzy wielkie regiony fizyczno-geograficzne Polski: Karpaty, kotliny podkarpackie i wyżyny. Na niewielkim obszarze mamy do czynienia z bardzo dużym zróżnicowaniem warunków geograficznych, a w konsekwencji siedlisk i zbiorowisk roślinnych z wieloma cechami naturalnymi. Daje to unikatowe możliwości prezentacji i bezpośredniego kontaktu ze zjawiskami zróżnicowania i determinacji poszczególnych elementów środowiska.

Warte uwagi są również biegnące wzdłuż południowej granicy gminy wały wiślane są w dużej mierze przystosowane do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Wisła stanowi także dogodny szlak turystyki kajakowej. Od 2000 roku gmina Czernichów jest organizatorem Ogólnopolskiego Spływu Kajakowego na trasie Czernichów - Kraków. Ta sportowo - turystyczna impreza połączona z poznawaniem górnego odcinka Wisły i okolicznych miejscowości: Czernichowa, Liszek, Tyńca odbywa się corocznie w czerwcu w dniu św. Jana i poprzedza znane od lat Krakowskie Wianki.
Miłośnicy wędkarstwa mają możliwość łowienia ryb nie tylko nad Wisłą i w jej starorzeczach ale także w stawach z Czernichowie i Rusocicach. Atrakcyjnie usytuowane wyrobiska po eksploatacji kruszyw budowlanych stwarzają potencjalne możliwości zagospodarowania ich na cele rekreacyjne.

[madohora]

CZERNIOWICE

[madohora]

Nazwa nie przetrwała do naszych czasów. Nie chodzi o Czerniowce na Ukrainie

[madohora]

CZĘSTOCHOWA

[madohora]

Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba powiatu częstochowskiego. W latach 1975-1999 była stolicą województwa częstochowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.
Częstochowa jest położona nad rzeką Wartą, w trzech mezoregionach fizycznogeograficznych, należących do Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Jest to 12. miasto w Polsce pod względem zajmowanej powierzchni i 13. pod względem liczby ludności. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 235 798 mieszkańców.
Częstochowa jest centralnym miastem aglomeracji częstochowskiej, a także największym ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i administracyjnym w subregionie północnym województwa śląskiego. W mieście znajduje się bazylika i klasztor na Jasnej Górze z uważanym przez część chrześcijan za cudowny obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej – główny ośrodek kultu maryjnego i pielgrzymowania w Polsce

[madohora]

[madohora]

CZULICE

[madohora]

Czulice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca.
Pierwsze wzmianki o Czulicach pochodzą z 1325 r. W XIV w. wieś była własnością Czulickich herbu Czewoja, fundatorów znajdującego się tutaj kościoła. W 1410 r. senior rodu, Imram Czulicki zginął w bitwie pod Grunwaldem. We wsi przebywali ponoć kronikarze Jan z Czarnkowa i Jan Długosz. Czuliccy byli w posiadaniu Czulic jaszcze przez ok. pięć wieków. Kolejnymi właścicielami wsi byli Morscy (pierwszy z nich hrabia Zygmunt Morski był burgrabią zamku krakowskiego). Po roku 1820 wieś przeszła w posiadanie ordynata, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego Adama Krzyżanowskiego (1785-1874)[1] a pod koniec tego wieku należała do Antoniego Dąbskiego. Ostatnim właścicielem Czulic był Franciszek Van Wollen. W czasie wojny w Czulicach ukrywało się wielu powstańców warszawskich wśród nich Władysław Bartoszewski i Kazimierz Kumaniecki. Po roku 1945 r. dobra dworskie przejął Związek Hodowców Roślin, a po roku 1950 Państwowe Gospodarstwo Rolne. Dojechać tu można autobusem nr 252 z pętli w Krakowie-Pleszowie.

[madohora]

[madohora]

DALEWICE

[madohora]

Dalewice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koniusza.
Przez wieś przepływa rzeka Ścieklec. Własność szlachecka w XIV w.Gniewosza z Dalewic był on pełnomocnikiem króla Władysława Jagiełły.W roku 1393 pełnił funkcje wojewody ruskiego.W 1397roku podkomorzy krakowski.
W XIV/XV w. włość Strzegomitów. W roku 1414 zakupiona za 1200 grzywien przez Jagiełłę od Gniewosza z Dalewic i nadana katedrze krakowskiej. W II połowie XV w. część Dalewic posiadał Rafał Ryterski z Błogocic. Istniała tu wtedy kaplica pw. Nawiedzenia i Zwiastowania NMP, zniszczona w roku 1560 przez różnowierców. Obecna pochodzi z 1652 roku, drewniana. Wnętrze ozdobione jest polichromią renesansową, chór murowany, późnobarokowy.

Dalewice leżą na tzw. trasie kościuszkowskiej - w 1794 przechodził tędy Tadeusz Kościuszko by stoczyć Bitwę pod Racławicami.

Do atrakcji turystycznych należą:
ruiny dworku z XVIII w.
drewniany kościół z XVII w. z późnorenesansowym ołtarzem
park, którego pozostałościami są rosnące gdzieniegdzie narcyzy czy konwalie, na terenie którego są dwa bagna – dawniej stawy rybne
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

[madohora]

DĄBIE

[madohora]

Dąbie – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Raciechowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

DĄBROWA NARODOWA

[madohora]

Dąbrowa Narodowa – dzielnica miasta Jaworzna, położona między osiedlem Stałym a Sosnowcem. Niegdyś była wsią (podobnie jak Jaworzno), lecz po 1901 roku została włączona do Jaworzna.Nazwa Dąbrowa pochodzi od starych dębowych lasów rosnących na tych terenach dawno temu. Do 1923 roku mówiono i pisano Dąbrowa, a dopiero w czasie ustalania nazw miejscowych w 1923 roku dodano drugi człon dla odróżnienia. Dąbrowa znana była już w XIV w. jako osada służebna biskupów z Krakowa. W 1287 roku wieś należała do parafii w Brzezince (obecnie w Mysłowicach), a potem do parafii w Jaworznie. Jeszcze w 1620 roku należała do Ligęzów była nawet królewszczyzną, lecz znowu weszła w granice klucza w Sławkowie. Część dawnej Dąbrowy zwała się Olejkami, jako że żyli tu olejkowie, zielarze–medycy. Zbierali zioła, leczyli okolicznych mieszkańców, a swoje cenne wonności wozili nawet na wawelski dwór. Przyjmowała je królowa Sońka, ostatnia żona Władysława Jagiełły i jej synowa królowa Elżbieta. Od 1790 roku istniało tu kilka kopalń-upadówek, które należały do Potockiego. Małe kopalnie rozbudowali Westenholzowie i inni bankierzy z Wiednia. Rodzina Westenholzów dorobiła się tu dużej fortuny. Wieś na tym też zyskała. Zbudowano kantyny dla górników. Powstała szkoła, kształcono tu górników, ponieważ analfabeta nie mógł obsługiwać maszyny parowej. Nauczycieli opłacała gmina i częściowo kopalnie. W 1836 roku do szkoły uczęszczało ponad 100 dzieci i 30 górników. W 1867 r. Urząd Powiatowy w Jaworznie wywłaszczył pola miejscowym gospodarzom i oddał je rodzinie Westenholzów. Ta zaś zatroszczyła się o byt swoich górników. Kto miał własne konie mógł dobrze zarobić na przewozie węgla do Ładugi na Przemszy. Większość górników żyła nadal w biedzie, pozwolono jednak na stawianie domków z rajmówki lub drewna.
Kościół Dąbrowa Narodowa pod wezwaniem Matki Bożej Anielskiej (ul. Emilii Plater 5)
Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej (ul. Strażacka 1)
Zespół Szkół nr 4 w Jaworznie (ul. Spółdzielcza 9)
Sala Królestwa Świadków Jehowy (ul. Elektryków 2)
Szkolne (ul. Spółdzielcza 9)
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (ul. Elektryków )

[madohora]

[madohora]

DĄBROWICA

[madohora]

Dąbrowica – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Bochnia. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego

[madohora]

Dąbrowica – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Szczucin

[madohora]

DEMBLIN

[madohora]

Demblin – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Wietrzychowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

[madohora]

Sprzedam w Demb,linie udziały nie dla nich są podziały

[madohora]

DESZNO

[madohora]

Deszno – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Nagłowice. Deszno zostało założone w pierwszej połowie XIII wieku przez rycerzy Konrada Mazowieckiego w czasie jego walk o tron krakowski z Henrykiem Brodatym i Bolesławem Wstydliwym.

[madohora]

Deszno – dawna wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Rymanów. Od 1996 część uzdrowiska Rymanów-Zdrój.
Wieś w dolinie rzeki Tabor na południe od Rymanowa Zdroju. We wsi zachował się cmentarz z zabytkowymi nagrobkami. Cmentarz ten został odnowiony w sierpniu 1996 r. podczas obozu konserwatorskiego „Nadsanie” zorganizowanego przez Stanisława Krycińskiego.
Historia Deszna
Zyndram z Maszkowic, miecznik krakowski, podarował w 1389 roku Janowi Gandzlowi las między Jaśliskami a Desznem dla założenia osady na prawie magdeburskim. Nowa wieś nazwana została Królikowa, później Królik. Tak więc Deszno istniało przed 1389 rokiem.

Deszno lokowane na prawie polskim w 1389 r. W 1479 roku Deszno wraz z 20 innymi okolicznymi miejscowościami należało do wdowy po Wojewodzie Sandomierskim, Katarzyny Oleśnickiej lub Siennickiej ur. ok 1390 z Rymanowa i jej synów.

W 1536 roku Deszno zostało sprzedane za 200 złotych Konstantynowi Głodyńskiemu. W 1820 roku właścicielką wsi była Zofia Skurska. Podczas I wojny światowej walczyły tu wojska austriackie i rosyjskie i wieś doznała znacznych zniszczeń.Niemiecka okupacja w 1939 -1944 roku przyczyniła się do wywiezienia wielu mieszkańców na roboty do Niemiec oraz do wymordowania kilku rodzin żydowskich przez hitlerowców. 22 września 1944 roku wkroczyła tu AR
Po przesiedleniu się mieszkańców latem 1945 r na Ukrainę, Deszno zostało prawie całe spalone przez UPA.

[madohora]

DĘBIANY

[madohora]

Dębiany – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Wodzisław.

[madohora]

Dębiany – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Czarnocin.

[madohora]

Dębiany – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce.

[madohora]

Dębiany – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Obrazów.

[madohora]

DĘBNO

[madohora]

Dębno – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Dębno. Wieś, lokowana na prawie średzkim, powstała być może w początkach XIII wieku. Rok jej osadzenia nie jest znany. Pierwszy dokument wymieniający jej nazwę (zatem świadczący o wcześniejszym istnieniu osady) pochodzi z 1274 roku.
Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Dambno wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.
Wśród zabytków Dębna wyróżnia się późnogotycki zamek rycerski wybudowany między 1470 a 1480 rokiem przez Jakuba z Dębna herbu Odrowąż, kanclerza wielkiego koronnego, wojewodę sandomierskiego i kasztelana krakowskiego.
Wcześniej w tym samym miejscu wznosił się drewniany gródek komesa Świętosława z rodu Gryfitów, kasztelana wiślickiego. Zamek w 1583 roku znalazł się w posiadaniu Węgra Ferenca Wesseliniego, sekretarza króla Stefana Batorego; Wesselini zmodernizował swą siedzibę w duchu włoskiego renesansu.
Po zmiennych kolejach losu zamek przeszedł w ręce zamożnej małopolskiej rodziny Tarłów, pieczętującej się herbem Topór. W roku 1836 wieś Dębno wraz z zamkiem przejęli Józef i Teresa Jastrzębscy i za ich sprawą wokół zamku powstały stawy. Jak każdy stary zamek, również ten w Dębnie owiany jest strasznymi i mrożącymi krew w żyłach legendami. Najbardziej znana jest opowieść o zamurowanej Tarłównie, która ponoć o północy wędruje po zamku i okolicznych wzniesieniach.
Zamek w Dębnie nie jest jedynym cennym zabytkiem, którym może się poszczycić Dębno. Godne uwagi są też: późnogotycki kościół pw. św. Małgorzaty, który został wybudowany w latach 1470-1504 z fundacji kasztelana Jakuba z Dębna[3]; kamienne figury św. Jana Nepomucena, Chrystusa Frasobliwego i św. Kingi oraz neogotycka kaplica grobowa rodziny Jastrzębskich wzniesiona w 1906 roku na cmentarzu parafialny

[madohora]

[madohora]

Dębno – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Nowy Targ, nad Dunajcem. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego. Położona jest w południowej Małopolsce w regionie geograficznym Kotlina Nowotarska i historyczno-etnograficznym Spisz.
Pierwsze zachowane wzmianki o wsi pochodzą z XIII wieku. Główną atrakcją miejscowości jest XV-wieczny gotycki kościół drewniany pw. św. Michała Archanioła wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.
Miejscowość znajduje się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.
Najstarszy w Polsce gotycki kościół drewniany z końca XV wieku.

[madohora]

[madohora]

DĘBOWIEC

[madohora]

Dębowiec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce.

[madohora]

DOJAZDÓW

[madohora]

Dojazdów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca. W Dojazdowie ma swoją siedzibę klub LKS Partyzant Dojazdów.

[madohora]

DULOWA

[madohora]

Dulowa – wieś o statusie sołectwa położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Trzebinia. Dulowa graniczy z Karniowicami, Filipowicami, Wolą Filipowską, Nieporazem, Młoszową i Bolęcinem.
Od średniowiecza do 1795 w województwie krakowskim. Po III rozbiorze Polski okolice Dulowej należały do dystryktu olkuskiego[5] w ramach tzw. Galicji Zachodniej w zaborze austriackim. W 1809 roku teren Dulowej przyłączono do departamentu krakowskiego w granicach Księstwa Warszawskiego. W latach 1815-1845 w Rzeczypospolitej Krakowskiej jako jedna z 224 wsi.

Od 1846 roku do 1918 roku należała do Wielkiego Księstwa Krakowskiego, w ramach zaboru austriackiego. Od 1918 roku do 1939 i od 1945 do 1975 roku woj. krakowskim. W okresie II wojny światowej należała do Rzeszy Niemieckiej i była miejscowością graniczną z Generalnym Gubernatorstwem.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego z powodu nieracjonalnej decyzji Edwarda Gierka. W 1998 wraz z większością Ziemi Chrzanowskiej wróciła do Małopolski. 1 stycznia 2008 przyłączono część Woli Filipowskiej z gminy Krzeszowice.

[madohora]

[madohora]

DULCZA

[madohora]

Dulcza Mała – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Radomyśl Wielki.

[madohora]

Dulcza Wielka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Radomyśl Wielki
Największa wioska w gminie Radomyśl Wielki, leżąca nad rzeczką Jamnicą. Powstała w XIV wieku jako „Dolszcza”. Po rozdziale na dwie osady ukształtowała się nazwa Dulcza Wielka. Właścicielami Dulczy Wielkiej byli Sulimowie, Ligęzowie, Radziwiłłowie, Raczyńscy,

[madohora]

DWORY

[madohora]

Dwory – przystanek kolejowy w Oświęcimiu (osiedle Dwory-Kruki), w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim.

[madohora]

DZIAŁOSZYCE

[madohora]

Działoszyce – miasto położone w południowej Polsce, w woj. świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Działoszyce. Położone nad rzeką Nidzicą (lewy dopływ Wisły). W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego. Pierwsza wzmianka o Działoszycach pochodzi z 1220 r.[2] Osada położona była na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Skalbmierz i Wiślicę. Działoszyce rozwijały się dzięki protekcji biskupa Iwona Odrowąża. W czasach Kazimierza Wielkiego miały ok. 430 mieszkańców. W 1409 r. król Władysław Jagiełło nadał osadzie prawa miejskie. Ród Ostrogskich do których należało miasto, otrzymał przywilej na pobieranie opłat mostowych od kupców wielkopolskich. Działoszyce były ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Rozwijały się tu garbarstwo i olejarstwo, a w późniejszym okresie sukiennictwo. W 1629 r. w mieście było 13 rzemieślników. Znajdowały się tu młyn i stępa napędzane przez dwa koła wodne. W 1662 r. Działoszyce miały 468 mieszkańców. W 1788 r. – 159 domów i 720 mieszkańców. Miasto posiadało przywilej na odbywanie 12 jarmarków w ciągu roku.
W 1795 r., w następstwie III rozbioru, Działoszyce znalazły się na dwanaście lat w zaborze austriackim. W okresie od 1807 do 1815 roku należały do Księstwa Warszawskiego, by w 1815 r., na ponad sto lat przejść pod zabór rosyjski. Pozostawanie blisko granicy z Austrią i Rzecząpospolitą Krakowską, w dogodnym dla handlu obszarze, sprawiło, iż w „lwim grodzie” znacznie nasiliło się osadnictwo żydowskie. Lokalizacja sprzyjała nie tylko handlowi, ale również i o wiele bardziej opłacalnemu przemytowi, miasto bogaciło się coraz bardziej[3].
W 1820 r. liczba ludności miasta wynosiła już 1692 osoby. Wśród nich było 436 chrześcijan i 1256 Żydów (74%). Pierwsi trudnili się głównie rzemiosłem i rolnictwem, drudzy zajmowali się przede wszystkim handlem[3]. W 1827 r. Działoszyce miały 1735 mieszkańców, w 1857 r. 3000, a w 1879 r. już 5170 osób[3]. W roku 1894 wybuchła epidemia cholery, w wyniku której zmarło 126 osób, w większości Żydzi[4].
W 1899 r., spośród ogólnej liczby 5170 mieszkańców, 4673 (90%) było Żydami[5]. Zajmowali się przeważnie przemysłem i handlem. W mieście działało w tym czasie 6 garbarni, 3 cegielnie, 2 olejarnie, 2 fabryki świec, kopalnia gipsu oraz kaflarnia.
Tablica upamiętniająca działania Armii Krajowej w Działoszycach
W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Działoszycach handlowano zbożem, drobiem oraz trzodą chlewną. Funkcjonowało tu także kilka małych zakładów przemysłowych. M.in. olejarnia, kaflarnia, garbarnia oraz 3 młyny. Liczba mieszkańców malała z powodu konkurencji większych zakładów przemysłowych położonych w sąsiednich ośrodkach, a także problemów komunikacyjnych. W 1921 r. miasto miało 6755 mieszkańców. Do 1939 r. liczba ta zmalała do 5872. W czasie okupacji hitlerowskiej zagładzie uległa cała ludność żydowska miasteczka. W 1946 r. Działoszyce miały już zaledwie 2506 mieszkańców.
Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, erygowany w 1222 r., gotyckie prezbiterium ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, przebudowany w XVII wieku w stylu barokowym, w XIX wieku przebudowany ponownie (przedłużenie nawy i dobudowanie wieży), kaplice pw. Świętej Anny z 1637 r. i pw. Matki Boskiej Różańcowej z 1663 r.
Zrujnowana synagoga, z 1852 przy ul. Krasickiego
Cmentarz z XIX wieku, z kaplicą grobową rodziny Michalskich

[madohora]

DZIEWIĘCIOŁY

[madohora]

Dziewięcioły – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Miechów.

[madohora]

DZIKÓW

[madohora]

Dzików - dzielnica Tarnobrzega
Dzików - część Prószkowa
3 miejscowości w Polsce:
Dzików - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Gaworzyce
Dzików - wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Rzeczenica
Dzików - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborski, w gminie Barlinek

[madohora]

ELBLĄG

[madohora]

Elbląg (wymowa i (łac. Elbinga, Elbingus, niem. Elbing, prus. Elbings, rus. Эльблонгwink – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba władz powiatu elbląskiego (Elbląg nie wchodzi w jego skład, stanowi odrębną jednostkę samorządu terytorialnego), a także siedziba gminy Elbląg. Od 1992 - stolica diecezji elbląskiej. Najstarsze miasto w województwie, jedno z najstarszych w Polsce (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246). Także najniżej położone miasto w Polsce. Leży u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. Według danych z 30 czerwca 2012 r. ma 123 977 mieszkańców.
Elbląg to ośrodek przemysłu ciężkiego (Scana Zamech zajmująca się produkcją śrub napędowych do statków oraz Zakład Metalurgiczny ALSTOM Power), przemysłu spożywczego (browar wchodzący w skład Grupy Żywiec), również turystycznego (Kanał Elbląski ze słynnymi pochylniami). Największy jednak rozwój miasta przypadał na okres od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998, kiedy Elbląg był stolicą województwa. Miał wtedy miejsce znaczny napływ ludności do miasta.

[madohora]

Oddano niedawno do użytku węzeł Elbląg-Wschód, znacznie skracający szlak z Gdańska i Warszawy do Elbląga i obwodu kaliningradzkiego (tzw. Berlinka, teraz droga ekspresowa S22 Elbląg – Grzechotki). Wraz z nowo budowanym przejściem Grzechotki – Mamonowo II będzie to najkrótsza droga z zachodu na wschód Europy. Obecnie trwa przebudowa na odcinku Elbląg-Wschód – Jazowa w kierunku Gdańska. Dzięki dotacjom z Unii Europejskiej rozbudowywany jest Port Morski, sieć tramwajowa, a także odbudowywane Stare Miasto. Jednocześnie budowane są nowe osiedla mieszkaniowe: Modrzewina-Północ, Krasny Las, Dąbrowa oraz przemysłowa Modrzewina-Południe.
Elbląg jest jednym z najlepiej spenetrowanych archeologicznie polskich miast. Dzięki temu elbląskie muzeum posiada unikalne eksponaty (np. średniowieczną windę).

[madohora]

[madohora]

Raz z Elbląga pewna pani
Chciałą przykrość zrobić Ani
Za obgadywanie się wzięła
Suchej nitki nie zostawiła
A teraz ją przyjaźnią mami

[madohora]

GAJAWA

[madohora]

GDÓW

[madohora]

Gdów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Gdów. Gdów jest położony w dolinie utworzonej przez rzekę Rabę, od północy znajduje się Pogórze Wielickie z którego spływają Ruda i Lipnica, która stanowi wschodnią granicę miejscowości. Od południa Gdów granicy z Pogórzem Wiśnickim.
Wykopaliska archeologiczne prowadzone w okolicach Gdowa poświadczyły, że osadnictwo na tym terenie miało miejsce już w paleolicie, neolicie i w epoce brązu.
Z zapisów Jana Długosza wynika, że pierwsza stała osada została założona w X wieku przez Gedkę herbu Gryf. Prawdopodobnie był on fundatorem kościoła, którego istnienie odnotowano po raz pierwszy w 1272 (jest to najstarszy dokument potwierdzający istnienie Gdowa). Gdy siła Gryfitów zaczęła słabnąć Gdów dostał się we władanie Drużynów, co miało miejsce ok. 1270. Na rozwój Gdowa miało zasadniczy wpływ jego położenie na skrzyżowaniu szlaków kupieckich prowadzących na Węgry (obecnie Kraków – Limanowa) i Bochnia – Myślenice. Mieszkańcy średniowiecznego Gdowa zajmowali się rybołówstwem, rzemiosłem i kupiectwem. Rozwój osady był hamowany przez przepływającą od południa Rabę, która często występowała z brzegów, niszcząc zabudowę.
W 1417 przez Gdów przeszedł orszak Władysława Jagiełły zmierzający z Halicza do Niepołomic. W 1444 król Władysław Warneńczyk jako wotum dziękczynne nadał gdowskiemu kościołowi pw. Najświętszej Marii Panny prawo dożywotniego czerpania dochodu, które jest przypisane do zajmowania określonego urzędu kościelnego i nosi nazwę beneficjum (prawa tego przestrzegano jeszcze w XIX wieku). Legenda głosi, że król zgubił podczas polowania drogę do zamku w Niepołomicach, uratowała go Matka Boża Gdowska, która wskazała mu prawidłowy kierunek jazdy. Gdów został przez króla przekazany sekretarzowi dworu Fihauserowi. W późniejszych latach Gdów często zmieniał właścicieli, byli nimi m.in. Stanisław II (Wielopolski) oraz Mikołaj II, ostatnimi właścicielami pod koniec XVII wieku zostali Lubomirscy. To stąd marszałek Hieronim Lubomirski wyruszył na czele rycerstwa szczyrzyckiego na odsiecz wiedeńską. August III Sas nadał dobrom gdowskim przywilej organizowania czterech jarmarków rocznie i cotygodniowego targu. Od tego czasu uważano Gdów za miasto.
W 1772 miał miejsce I rozbiór Polski, Gdów wraz w ziemiami położonymi na prawym brzegu Wisły dostał się pod panowanie Austrii. Podczas powstania krakowskiego pod Gdowem miała miejsce jedna z najważniejszych bitew, 26 lutego 1846 wojska austriackie dowodzone przez gen. Ludwiga von Benedeka rozbiły oddział pułkownika Suchorzewskiego.
Po odzyskaniu niepodległości Gdów był ośrodkiem administracyjnym gminy leżącej w powiecie wielickim. W 1933 przeprowadzono w kraju reformę administracyjną, na podstawie ustawy scaleniowej Gdów stał się gromadą, która była częścią gminy zbiorowej. W Gdowie działał młyn, tartak i cegielnia, powszechnie też było koszykarstwo.
Po 1945 miejscowość stała się lokalnym ośrodkiem handlowym i usługowym pełniącym funkcję lokalnego ośrodka obsługi rolnictwa. Okolice Gdowa charakteryzują się rozwiniętą agroturystyką
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny (Sanktuarium Matki Bożej Gdowskiej) z przełomu XIII i XIV w. znacznie rozbudowany ok. 1790 z cudownym obrazem Matki Boskiej Gdowskiej. W wyposażeniu rokokowe ołtarze i renesansowe tabernakulum ścienne.
Dzwonnica z początku XIX z ważącym dwie tony dzwonem z 1462, noszącym imię Franciszek Bernard.
Zabudowa plebanii (eklektyczny dom księdza, bramka z XIX w. i dom katolicki Zorza z 1930)
Dwór z XIX w., drewniany (modrzew), wybudowany przez rodzinę Habichtów. Przy wjeździe do dworu obelisk pamięci Bartosza Głowackiego.
W Gdowie znajduje się cmentarz rzymskokatolicki. Pierwsze zapiski pochodzą jeszcze z czasów rozbiorów, kiedy Gdów był pod panowaniem austriackim. Najstarsze groby pochodzą z poł. XIX wieku. Na cmentarzu znajduje się kopiec-mogiła powstańców 1846 roku, który usypano w 1906 r. Jest on mogiłą zbiorową 154 powstańców poległych w bitwie pod Gdowem. Na szczycie rzeźba przedstawiająca personifikację Ojczyzny fundacji rodziny poległego Michała Rottermunda. Znajduje się tam także groby bezimiennych żołnierzy z I wojny światowej – Cmentarz wojenny nr 375 - Gdów, oraz wspólny grób wojskowych i cywili z okolicznych miejscowości zabitych w czasie kampanii wrześniowej w 1939.

[madohora]

[madohora]

GNATOWICE

[madohora]

Gnatowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koniusza.

[madohora]

GNOJNIK

[madohora]

Gnojnik – wieś w południowej Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Gnojnik. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Gnojnik.
W Gnojniku znajduje się kościół pw. św. Marcina. Obecny murowany kościół jest fundacją kanonika kapituły sandomierskiej i kantora krakowskiego ks. Marka Żegoty i Doroty Conhy. Powstał on ok. 1380 roku w miejsce starego drewnianego kościoła. Kościół otacza starodrzew, poprzez który widać biały, gotycki, gruby mur wykonany z kamienia, wsparty masywnymi szkarpami, co pozwalało niegdyś na wykorzystanie świątyni dla celów militarnych.
We wsi działa Ludowy Klub Sportowy "Pagen" Gnojnik, który obecnie gra w lidze okręgowej. Na stadionie w Gnojniku zostały w 2006 r. zbudowane nowe trybuny mieszczące 250 osób na miejscach siedzących. funkcjonuje również dziecięcy zespół "Szkraby", którego założycielką jest p. Maria Bober, nauczycielka wychowania fizycznego w miejscowej szkole podstawowej im. Jana Pawła II. Gnojnik jest znany z organizowanego corocznie w ostatni weekend lutego "Międzynarodowego Turnieju o Czarnego Konia", zaś w pierwszy weekend lipca organizowane są "Dni Gminy Gnojnik".
W Gnojniku znajdują się dwie szkoły: Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II oraz Publiczne Gimnazjum im. kard. Stefana Wyszyńskiego.

[madohora]

GORLICE

[madohora]

Gorlice – miasto na prawach gminy w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865), a także siedziba gminy wiejskiej Gorlice (gmina Gorlice) otaczającej miasto Gorlice z trzech stron[styl do poprawy].
Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego, przyległą zachodnią część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim. Najwyższy szczyt Gorlic stanowi góra o nazwie Musiałówka.
Data powstania miasta jest niepewna. Kromer podaje rok 1355. Prawdopodobnie miasto początkowo osadzone na prawie polskim, od 1417 roku na prawie niemieckim. Wg kronik Marcina Kromera roku 1354 Dersław I Karwacjan[3] otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z zapiskami zawartymi w tych kronikach pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach. W drugiej połowie XVI wieku dziedzicami Gorlic została rodzina Pieniążków herbu Odrowąż. W 1625 roku połowę miasta wykupiła rodzina Rylskich będących w czasie "potopu" po stronie najeźdźcy, natomiast Pieniążkowie byli stronnikami króla Jana Kazimierza. Pod władaniem Pieniążków i Rylskich Gorlice były jednym z ważnych ośrodków kalwinizmu w Polsce[4]. Miasto Gorlice szybko stało się ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym.

W XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego. W latach 1853-1858 swoją pracownię miał tutaj Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, konstruktor lampy naftowej, ojciec przemysłu naftowego.

W 1895 roku założyciele spółki "Bergheim i Mac Garvey", Kanadyjczyk William Henry Mac Garvey i austriacki bankier Johan Bergheim uzyskali koncesję na założenie Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego z siedzibą w Gliniku Mariampolskim, a ich zakład zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim[5].
W 1865 Gorlice stały się miastem powiatowym. Od tego czasu wyraźnie widoczny staje się proces rozwoju miasta, przejawiający się m.in założeniem Parku Miejskiego (otwarcie w 1900 r.), powstaniem szpitala i pierwszych szkół średnich (Seminarium Nauczycielskie dla dziewczyn - 1904r., Gimnazjum - 1906r.).

[madohora]

I wojna światowa

Rozwój miasta przerwała pierwsza wojna światowa. Pod Gorlicami, po wielkiej bitwie 2 maja 1915 r., został przerwany front rosyjski. Gen. Tadeusz Rozwadowski jako dowódca 12 Brygady Artylerii w 12 "Krakowskiej" Dywizji Piechoty odegrał jedną z kluczowych ról w tej majowej bitwie. Za główne źródło sukcesu 12 DP w pierwszym dniu bitwy, uznano współdziałanie artylerii z piechotą. Dokonany przez artylerię 12 DP wyłom w linii obronnej wroga zaczął się rozszerzać, co umożliwiło zdobycie Gorlic. Rozwadowski zastosował nowy sposób użycia artylerii i należy do twórców i prekursorów tzw. Ruchomej zasłony ogniowej, polegającej na tym, że ogień artyleryjski postępował tuż przed atakującą piechotą. Metoda ta bardzo szybko weszła na trwałe do niemieckiego regulaminu walki jako tzw. Feuerwalze, a do francuskiego jako barrage roulant i zastąpiła stosowane wcześniej wielogodzinne ostrzeliwanie pozycji wroga, po których następował pochłaniający liczne ofiary szturm wojsk. 17 maja pod Jarosławiem Rozwadowski takim samym systemem, jaki zastosował pod Gorlicami, czyli ogniem artylerii, powstrzymał kontrnatarcie Rosjan. Wprawiło to w zachwyt cesarza niemieckiego Wilhelma II.
Jednak na skutek samej bitwy, a także trwających 126 dni poprzedzających ją walk pozycyjnych zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic.

[madohora]

II wojna światowa

7 września 1939 r. na obszar powiatu gorlickiego wkraczają wojska niemieckie. Burmistrzem Gorlic zostaje w tym czasie Andrzej Kwaskowski, aktywny członek ruchu oporu. Ludność Gorlic dotknięta została różnymi formami represji ze strony okupanta. Już 21 sierpnia 1940 r. zorganizowana została pierwsza uliczna łapanka w której zostało aresztowanych 60 mieszkańców miasta, wywiezionych następnie do obozu koncetracyjnego w Oświęcimiu. W 1942 r. zatrzymano, a następnie wywieziono do III Rzeszy uczniów byłego gimnazjum. Tragiczny był los gorlickich Żydów. Byli oni wywożeni do obozów koncentracyjnych drogą kolejową. W październiku 1941 r. zostało utworzone getto, które zlikwidowane ostatecznie zostało w sierpniu 1942. Jednocześnie nie zabrakło wsród ludzi woli samozorganizowania się w zbrojny opór przeciwko hitlerowskiemu okupantowi. W 1939 r. powstaje obwód Gorlice Związku Walki Zbrojnej, natomiast w 1942 r. powstaje Sztab Obwodu AK Gorlice. Równocześnie odbywają się tajne komplety. 19 stycznia 1945 r., dokładnie o godzinie 16:30, Gorlice zostały zajęte przez wojska radzieckie[6]. W bezpośrednich walkach o miasto zginęło 60 czerwonoarmistów. Na terenie działały Bataliony Chłopskie oraz Armia Krajowa.

[madohora]

Walki z UPA

Według UPA terenami należnymi Ukrainie były ziemie leżące na wschód i południe od linii Włodawa - Chełm - Zamość - Przeworsk - Brzozów - Krosno - Gorlice. Część tych terenów, które znalazły się za linią Curzona nazywano "Zakierzońskim Krajem". Na obszarze tym Ukraińcy stworzyli własną nielegalną administrację podziemną.

Na terenie powiatu gorlickiego w 1945 roku UPA dysponowała trzema kompaniami (sotniami)[7]:

Sotnia "Lisa" – 180 strzelców (striłciw)
Sotnia "Brodycza" (Romana Horobelskiego) – 100 strzelców
Sotnia "Smyrnego" (Michała Fedaka) – 150 strzelców

W znacznej części strzelcy Ci pochodzili z SS-Galizien. Do działań UPA oprócz tego moblilizowano (często przymusowo) miejscową ludność łemkowską osiągając liczbę sięgającą 1000 osób. Wobec trudności jakie napotykały takie akcje mobilizacyjne siły ukraińskie skierowały w 1946 roku na te tereny sotnię "Horisława" (Modesta Rypeckiego), która terroryzowała ludność łemkowską poddając karom osoby sprzyjające Polakom (od chłosty aż do śmierci włącznie). Sotnia ta wyruszyła też dalej na Sądecczyznę. W nocy z 27 na 28 czerwca 1946 roku napadła na posterunek MO i Urząd Gminy w Łabowej, paląc większość zabudowań wsi i mordując mieszkańców. Pościg wojskowy zmusił sotnię do odwrotu na ziemie gorlickie gdzie 6 lipca zaatakowali i zlikwidowali posterunek MO i obrabowali spółdzielnię.

Sotnia "Brodycza" w czasie swej działalności na terenie powiatu gorlickiego dokonała[8]:

napad na lokal Komisji Wyborczej w Śnietnicy
trzykrotny napad na wieś Regetów Wyżny
napad na lokal Komisji Wyborczej w Uściu Ruskim
spalenie wsi Czarne
podpalenia w Zdyni i Smerekowcu
napad na wieś Gładyszów
napad i podpalenie we wsi Klimkówka.

W wyniku zaciętych walk a także przeprowadzenia akcji Wisła, która odcięła UPA od zaplecza w postaci ludności łemkowskiej, sotnie Brodycza i Smyrnego zostały rozbite a ich resztki przedostały się do Czechosłowacji. Sotnia "Lisa" wycofała się na wschód.

[madohora]

Etymologia nazwy miasta jest niejasna. Próby jej ustalenia podjął Józef Barut w swym opracowaniu monograficznym na temat Gorlic. Najstarsza nazwa odnotowana przez Długosza brzmi "Gardlicza". Marcin Kromer w swej kronice nazywa miasto "Gorlicza"[9] i łączy jej powstanie z osadnikami ze Zgorzelca. Wg Baruta w zachowanych w Archiwum Miejskim w Gorlicach wyciągach z ksiąg ziemskich i grodzkich bieckich, sądeckich i czchowskich od 1401 roku nazwa Gorlicza przeważa liczebnie nad Gorlice. Większość późniejszych źródeł powiela wersję Marcina Kromera ale pojawiają się też opinie, że choć do miasta przybyli osadnicy ze Zgorzelca to nazwa jest jednak lokalna a nie patronimiczna. Powołując się na teksty Wacława Potockiego Barut sugeruje, że pierwotnie nazwa była rodzaju żeńskiego podobną do okolicznych (Ropica, Moszczenica, Nowica, Banica, Osobnica). W nazewnictwie rusińsko-łemkowskim nazwa Gorlic to Horłycia czyli gardło

[madohora]

Doliny Ropy i Sękówki były częścią szlaków handlowych o czym świadczyć mogą znaleziska archeologiczne. Jedną z najwcześniejszych osad tych terenów jest Stróżówka pochodząca z czasów Bolesława Chrobrego. Przypuszcza się, że mogła ona powstać w ramach umacniania granicy z Czechami.
Według Marcina Kromera w roku 1354 Dersław I Karwacjan otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlice u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z zapiskami zawartymi w kronikach pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach.
W roku 1816 Tomasz Święcki, a następnie Adam Naruszewicz (wyd. z 1836) napiszą, że "całe Podgórze Ruskie i Małopolskie, tudzież inne miejsca pograniczne, różnych teraz rzemieślników pełne, są to osady pierwiastkowe tego dobroczynnego króla (Kazimierza Wielkiego). Język tych ludzi nieco przygrubszy, a jakieś ze Szląskiem, Morawskiem, Czeskim i Pruskim podobieństwem mający, dowodem jest pierwszej ich ojczyzny. Stąd też poszły owe zniemczone od nowych osadników, lub na nowo nadane miastom Polskim i Ruskim, Lambergi, Frawensztadu, Łańcuta, Pilsna, Gorlicy, i tym podobne nazwiska".
W roku 1869 okolice Gorlic opisał m.in. Wincenty Pol: "Na obszarze Wisłoki uderza nas fakt inny; całą tę okolicę, którą obszar Wisłoki, Ropy, Jasły, Jasełki i średniego Wisłoka zajmuje, osiedli tak zwani Głuchoniemcy od dołów Sanockich począwszy, to jest od okolicy Komborni, Haczowa, Trześniowa aż po Grybowski dział: Gorlice, Szymbark i Ropę od wschodu na zachód, ku północy aż po ziemię Pilźniańską która jest już ziemią województwa Sandomierskiego. Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi. Niektóre okolice są osiadłe przez Szwedów, ale cały ten lud mówi dzisiaj na Głuchoniemcach najczystszą mową polską dijalektu małopolskiego, i lubo z postaci odmienny i aż dotąd Głuchoniemcami zwany, nie zachował ani w mowie ani w obyczajach śladów pierwotnego swego pochodzenia, tylko że rolnictwo stoi tu na wyższym stopniu, a tkactwo jest powołaniem i głównie domowem zajęciem tego rodu

[madohora]

[madohora]

GORZYCE

[madohora]

Gorzyce – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Żabno.

[madohora]

GÓRKA

[madohora]

Górka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Szczurowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego. W pobliżu miejscowości znajduje się most nad Wisłą łączący woj. małopolskie i świętokrzyskie.

[madohora]

[madohora]

GREMBOSZÓW

[madohora]

Gręboszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Gręboszów

[madohora]

[madohora]

GROCHÓW - nie udało mi się ustalić o którą wieś chodzi

[madohora]

HARTA

[madohora]

Harta - wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Dynów. Leży przy drodze powiatowej nr 1426R (501) z Dynowa do Błażowej. Na wschodzie graniczy z Bachórzem i Szklarami, na północy z Dylągówką, na zachodzie z Ulanicą, Futomą i Piątkową a na południu z Dynowem (Trakt Węgierski).
Harta obecnie liczy 2179 mieszkańców oraz zajmuje obszar 2568 ha, którego krajobraz tworzą pasma wzgórz, podzielone przez liczne wąwozy i potoki w zagłębieniach. Wieś dzieli się na Hartę Dolną i Hartę Górną. Należą do niej przysiółki: Krzywdy, Lipnik, Koszary, Miasteczko, Budy, Berlin, Osiki, Górka, Śliwówka, Ciepła Połać, Mątewki, Szmulisko, Hałasówka, Babiec, Luzbarg, Wysoka, Pasieka, Piekło, Wygnanka, Pustki, Pniaki, Kopanica, Porolek, Olszyny, Boginki i Paproć.

[madohora]

Wieś posiada bardzo bogatą historię. Znaleziska archeologiczne dowodzą, że osadnictwo ludzkie na tym terenie istniało już w czasach prehistorycznych. Najstarsza jednak wiadomość pisana pochodzi z 1429 roku, została odnotowana, przez sołtysa Więcko, z której wynika, że wieś posiadała prawo niemieckie. Harta w XV wieku była jedną z nielicznych, na ziemi sanockiej, a w dobrach dynowskich jedyną, wsią, w której przeważali mieszkańcy noszący nazwiska niemieckie. Zresztą do dziś mieszkańcy wioski twierdzą, że Harta została założona przez jeńców krzyżackich spod Grunwaldu.
W spisie 4 kwietnia 1448 roku Małgorzata z Kmitów Mościcowa z Dynowa odnotowana jest jako właścicielka Harty, Hadli i Jawornika Polskiego oraz wsi Hyżne, Szklary i Dylągówka.

Miejscowość wchodząca do włości Kmitów dynowskich dzieliła się pierwotnie na Hartę Antiqua (Starą) i Hartę Nową. Osobną wioską w pewnym okresie był Lipnik, dziś południowa część wsi. Miejscowość w swej historii dzieliła losy klucza dóbr dynowskich. W XV stuleciu była często przez właścicieli Dynowa zastawiana za długi lub dzierżawiona. Osada była dobrze zagospodarowana. We wsi był młyn, karczma i browar. U schyłku XV wieku z rąk Kmitów, określanych mianem Dedeńskich, przeszła na krótko na własność Rzeszowskich. Ci z kolei w 1496 roku sprzedali miejscowość Janowi Amorowi Tarnowskiemu, kasztelanowi krakowskiemu, wraz z Dynowem i innymi wioskami. Z rąk Tarnowskich wieś przeszła na własność Wapowskich, również i później dzieląc losy włości dynowskich. Harta wielokrotnie ulegała zniszczeniom wojennym. W 1624 roku zniszczyli ją Tatarzy, Szwedzi w 1655 roku a w 1657 roku uległa Siedmiogrodzianom. Również w latach 1704-1708 kilkakrotnie była grabiona w wyniku przemarszu wojsk obcych i własnych. U schyłku XVIII wieku miejscowość stała się własnością rodziny Skrzyńskich i także w XIX wieku stanowiła ich własność.

Harta słynęła zawsze z tego, że jej mieszkańcy starali się być zorganizowanym społeczeństwem, a ich pracowitość i poczucie wspólnoty lokalnej znane było w całej okolicy. W ciężkiej pracy na roli jej mieszkańcy byli i są "zahartowani" od wielu pokoleń. W okresie przedwojennym rolnicy z Harty przodowali w zakresie wprowadzania różnych "nowinek agrotechnicznych", organizowaniu opłacalnego zbytu produktów rolnych - m.in. wybudowano mleczarnię ze składek mieszkańców, która funkcjonowała jeszcze przez cały okres PRL. Dopiero wprowadzenie zasad rynkowo-liberalnego gospodarowania w Polsce doprowadził do jej upadku. Harcanie zrzeszali się w kółku rolniczym, byli członkami Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej dla rolników tzw. Kasy Stefczyka.

Na początku lat trzydziestych XX wieku rodzina Skrzyńskich wybudowała młyn, który służy do dzisiaj mieszkańcom okolicznych miejscowości. Był on początkowo młynem wodnym, do którego woda doprowadzana była dzięki zastosowaniu akweduktu.

Harcanie zawsze byli społeczeństwem zaangażowanym. 19 sierpnia 1937 roku chłopi z Harty, Bachórza, Ulanicy i Przedmieścia Dynowskiego zabarykadowali drogę Przemyśl-Krosno na skrzyżowaniu dróg obok młyna w Harcie. Mieli oni zamiar zamanifestować potrzebę zmiany kierunku dotychczasowej polityki wewnętrznej w państwie i poprawy sytuacji gospodarczej na polskiej wsi. W trakcie tego zgromadzenia policja, strzelając do chłopów, spowodowała śmierć między innymi Andrzeja Galeja i Józefa Potocznego z Harty. Dla upamiętnienia tego wydarzenia w 1957 roku postawiono pomnik na skrzyżowaniu dróg Przemyśl-Krosno obok młyna w Harcie, a w 1987 roku stanął obelisk z tablicą pamiątkową przy szkole w Harcie.

W roku 1957 w Harcie przeprowadzono elektryfikację. W tej wsi jako pierwszej w gminie Dynów doprowadzono gaz do gospodarstw (1995 r.); podobnie było też z telefonizacją (2001 r.).
Od roku 1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego, a od 1998 do podkarpackiego.
Na terenie miejscowości aktualnie jest zarejestrowanych 68 podmiotów gospodarczych oraz 396 gospodarstw rolnych powyżej 1 ha. W Harcie znajdują się dwa kościoły, dwa cmentarze, dwie szkoły podstawowe, gimnazjum, dwa domy ludowe, dom strażaka, spółdzielnia kółek rolniczych, wiejski ośrodek zdrowia, dwie filie biblioteki gminnej, poczta i młyn

[madohora]

[madohora]

HEBDÓW

[madohora]

Hebdów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Nowe Brzesko. Miejscowy klasztor powstał prawdopodobnie w pierwszej połowie XII w. Jeden z kościelnych dzwonów nosił datę 1108 r. Według publikacji Antoniego Kraszowskiego z 1752 r. do połowy XVIII w. kroniki klasztorne liczyły 38 opatów. Pośród nich byli: Melchior Olszewski, sekretarz króla Zygmunta Augusta; Jordan z Zakliczyna; Gotard Tyzenhauzen, późniejszy biskup smoleński; Ludwik Stępkowski, powołany na biskupstwo kamienieckie; Erazm Kretkowski; Aleksander Trzebiński, podkanclerzy koronny Władysława IV; Tomasz Leżeński, późniejszy biskup płocki oraz Michał Wilkowski. Opatem klasztoru był także Józef Andrzej Załuski założyciel słynnej biblioteki w Warszawie. Od 1748 r. opatem był Józef Łaszcz, a zaraz po nim Franciszek Zborowski. W latach 1753-1760 Krzysztof Dobiński, sufragan łowicki. Po nim od 1771 r. opatem był kanclerz Młodziejowski. W latach 1780-1791 ostatnim komendatoryjnym opatem był eksjezuita Karol Wyrwicz. Po nim byli jeszcze mianowani: Ignacy Pokubiato, Grzegorz Zacharjaszewicz i ksiądz Bystrznowski. W hebdowskim klasztorze znajdowała się niegdyś jedna z najbogatszych bibliotek zakonnych w Polsce. W 1819 r. opactwo zostało skasowane przez zaborców rosyjskich. W 1859 r. miał miejsce pożar kościoła, po którym na pewien czas nabożeństwa zostały przeniesione do Nowego Brzeska. Po odbudowaniu kościoła stał się on na nowo siedzibą parafii.
Spis z 1827 r. wykazał tu 38 domów i 295 mieszkańców. Według kolejnego z 1838 r. wieś należała do dóbr rządowych. W ich skład wchodziły folwarki Hebdów i Nękanowice, miasto Brzesko Nowe oraz wsie Bugaj, Nękanowice, Gruszów i Wilków. Według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego w latach 80. XIX w. Hebdów znajdował się w gminie Gruszów w powiecie miechowskim. Wieś miała 569 mieszkańców (w tym 291 mężczyzn i 278 kobiet). W Hebdowie znajdował się klasztor i folwark, a także jeden dom murowany i 67 drewnianych. Funkcjonowała tu szkoła elementarna.

[madohora]

Zespół klasztorny oo. pijarów (dawniej norbertanów), ufundowany przed 1149 r. przez rycerzy Strzeżysława i Wrocisława dla premonstratensów sprowadzonych tu z czeskiego Starachowa. W 1819 r. opactwo zostało skasowane przez zaborców rosyjskich. Od 1949 r. rezydują tu ojcowie pijarzy. W skład zespołu wchodzą:
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP wzniesiony w XIII w. Pierwotnie w stylu wczesnogotyckim, został gruntownie przebudowany na przełomie XVII i XVIII w. Przed 1664 r. wzniesiono wieże, które nadbudowano w 1859 r. do wysokości 45 metrów[1]. Ze świątyni gotyckiej zachowało się prezbiterium. W latach 1692-1727 dobudowano do niego barokową kaplicę. Na ołtarzu głównym świątyni znajduje się gotycka figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem zwanej Hebdowską. Pozostałe wyposażenie barokowe i klasycystyczne.
Klasztor, wniesiony w połowie XVII w. Trzy skrzydła klasztoru otaczające prostokątny wirydarz zostały dobudowane do kościoła od strony południowej. Mogły one powstać na miejscu starszych budowli.
Ogród
Spichrz klasztorny

[madohora]

[madohora]

JANKOWICE

[madohora]

Jankowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Babice. Miejscowość Jankowice, jest położona odległości 4 km na południe od Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego i wzgórza Lipowiec w miejscowości Wygiełzów gmina Babice. Na wzgórzu tym znajdują się ruiny XIII wiecznego zamku, u stóp wzgórza Lipowiec w wyżej wymienionym parku, prezentuje się budownictwo Krakowiaków Zachodnich (od Krakowa po rz. Przemsze). Jankowice leżą jeden kilometr na północ od Wisły, naprzeciw ujścia rzeki Skawy, na Wiśle jest zbudowany próg wodny oraz most prowadzący drogą do Zatora odległego o 5 km, skąd można dojechać PKP do Oświęcimia (19 km). Od strony zachodniej Jankowice otoczone są lasem sosnowym i świerkowym sięgającym okolic Libiąża.
Według legendy osada powstała w średniowieczu i została założona przez trzech ocalałych mężczyzn o imieniu Jan[1]. W przeszłości wieś należała do klucza lipowieckiego. W latach po II wojnie światowej Jankowice liczyły ok 180 gospodarstw zamieszkałych przez 800 osób. Ludność trudniła się rolnictwem, które było bardzo rozdrobnione. Dużą część osób dojeżdżała do pracy w kopalniach węgla w Libiążu, Jaworznie, w fabryce materiałów ogniotrwałych Stella w Chrzanowie oraz fabryki lokomotyw Fablok w Chrzanowie. Ponadto na dużą skalę wyplatano wyroby wikliniarskie.

[madohora]

JANOWICE

[madohora]

Janowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik.

[madohora]

Janowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Słaboszów. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego. Niedaleko miejscowości znajdowała się stacja kolejowa Janowice nieistniejącego fragmentu obecnej Świętokrzyskiej Kolei Dojazdowej. 3 września 2007 roku zostało oddane do użytku nowe boisko do gry w piłkę nożną o wymiarach 60m x 28m, które pomimo swej niedogodnej lokalizacji (zaraz obok linii bocznej przepływa rzeka Kalinka) jest jedną z nielicznych atrakcji tej wsi.
W miejscowości znajduje się Szkoła Podstawowa, której dyrektorem jest mgr Janusz Schab. W Janowicach jest również Ochotnicza Straż Pożarna działająca od 1926 roku, w budynku strażackim znajduje się biblioteka publiczna. Remiza strażacka jest miejscem licznych zebrań i imprez okolicznościowych, oraz częstych spotkań młodzieży.
W Janowicach urodził się Norbert Michta.

[madohora]

Janowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Pleśna. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego. Janowice leżą nad potokiem Lubinka, przy jego ujściu do Dunajca. Przez wieś przebiega lokalna droga z Zakliczyna do Tarnowa. Miejscowość, lokowana wcześniej na prawie polskim, otrzymała w 1347 roku prawo magdeburskie. U Długosza wzmiankowany jest właściciel wsi, Grot z Janowic, który uczestniczył w wyprawie króla Władysława Jagiellończyka na Węgry w 1440 roku.
W zachodniej części wsi, na stoku wzniesienia łagodnie opadającego w kierunku południowo-zachodnim, ku dolinie Dunajca, znajduje się zespół pałacowo-parkowy. Murowany pałac został zbudowany w XIX wieku w stylu angielskiego neogotyku na miejscu istniejącego wcześniej dworu, z którego do dnia dzisiejszego zachowały się piwnice. Obok wybudowano wolnostojącą kwadratową wieżę połączoną z pałacem czteroprzęsłowym arkadowym przejściem. Park, otaczający pałac, o powierzchni 9,5 ha, rozwinięty jest z założenia tzw. ogrodu w stylu angielskim. Szata roślinna to dęby szypułkowe, klony, lipy, graby, jesiony, wierzby, topole, czeremchy. Wśród krzewów: jaśminy, leszczyny, głogi i inne. Ostatnim właścicielem był Aleksander Kobylański, majątek Janowice został odebrany dekretem PKWN. W 1967 roku pałac przejęła Politechnika Krakowska, która odnowiła i zagospodarowała budynek i otaczający park. Służył on jako ośrodek szkoleniowo – wypoczynkowy, a od 2008 roku jest dzierżawiony jako obiekt rekreacyjno – szkoleniowy przez prywatnego właściciela. Na zboczach wzgórz opadających w kierunku doliny Dunajca położone są obszary leśne o łącznej powierzchni ok. 18 ha, znane jako "Uroczysko Janowice". Jest to grąd o bogatym podszyciu, z okazami bluszczy pospolitego oplatającego pnie drzew. W obrębie cmentarza parafialnego znajduje się cmentarz wojenny nr 190 z I wojny światowej, na którym pochowanych jest 114 żołnierzy austro-węgierskich i 16 rosyjskich[5]. Na cmentarzu znajduje się też upamiętniona tablicą mogiła 11 żołnierzy polskich poległych w walce z Niemcami we wrześniu 1939 roku

[madohora]

Janowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka. Janowice są wsią o rozproszonej zabudowie. Wieś położona jest na Pogórzu Wielickim, 20 kilometrów na południowy wschód od centrum Krakowa, 6 kilometrów na południowy zachód od Wieliczki. W Janowicach znajdują się kościół wraz z cmentarzem parafialnym, szkoła podstawowa, sklepy spożywczo-przemysłowe i zakłady usługowe. 25 grudnia 1993 r. w kościołach dekanatu wielickiego został odczytany dekret ks. kardynała o utworzeniu w Janowicach parafii, której teren objął: Janowice, część wsi Koźmice Wielkie: przysiółki Podjanowice, Mogiłki i Stocznik, dotychczas w parafii Wieliczka, i Gorzków oraz część Rzeszotar: przysiółek Szwaby, dotychczas w parafii Podstolice. Tak utworzona parafia liczyła około 1200 dusz. Pierwszym proboszczem parafii został ks. Jan Byrski. Aktualnym proboszczem parafii rzymskokatolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego jest ks. Jan Mrózek.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

JASŁO

[madohora]

Jasło – wymowa i miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim, siedziba powiatu jasielskiego, położone w obrębie Dołów Jasielsko-Sanockich. Znajduje się ono na wysokości od 225 do 380 m n.p.m.[2] na przecięciu rzek Wisłoki, Ropy oraz Jasiołki.
Po raz pierwszy nazwę Jasła zapisano w zabytku średniowiecznym, opiewającym Miracula Sancti Stanislai, wymieniając w nim również imiona jaślan, a wśród nich Gotszalka, noszącego tytuł archiprezbitera jasielskiego. Istotnym szczegółem w okresie rozwoju posiadłości klasztornych w powiecie jasielskim jest to, że wśród nich znalazło się również Jasło. Pierwszą wzmiankę o tym znajdujemy w roku 1262, w przywileju Bolesława Wstydliwego dla klasztoru cysterskiego w Koprzywnicy. Nadaje on osadzie Jasiel przywilej skarbowy i sądowy. Z innych dokumentów wynika, że cystersi otrzymać musieli tę osadę już w tzw. Fundatio primaeva, czyli w roku 1185. W każdym razie w połowie XIII wieku Jasło – zwane wtedy Jasiel lub Jasioł było osadą o niemałym znaczeniu gospodarczym. Tu mianowicie znajdowało się jedno z ważnych małopolskich targowisk.
Organizacja miejska Jasła, której skąpe ślady spotykamy w źródłach u schyłku XIV wieku i później, zawdzięczała swój początek dokumentowi Kazimierza Wielkiego wystawionemu w Sanoku 26 kwietnia 1366 roku. Tym dokumentem nadał król miasteczku Jasłu prawo niemieckie. W 1367 zwolnił je od ceł, zaś w 1368 dokonał formalnej zamiany miasta z cystersami. Zamiana ta została ostatecznie załatwiona w roku 1374 przez Elżbietę, królową regentkę, która dała cystersom odszkodowanie w postaci miasteczka Frysztak i wsi sąsiednich: Glinik i Kobyle. Połączenie części królewskiej i zakonnej miasta zostało w ten sposób zalegalizowane i stworzyło nowe podstawy organizacyjne miasteczka.
Parafia powstała w Jaśle przed 1325 rokiem, wcześniej Jasło należało do parafii w Zręcinie. Parafię jasielską niewątpliwie uposażyli biskup krakowski i król Władysław Łokietek. Pleban jasielski posiadał jako uposażenie nadany mu – być może w roku 1366 – folwark, przynajmniej jednołanowy z rolami i trzema sadzawkami, a ponadto pobierał dziesięcinę i meszne.
W latach 1648-1772 Jasło przeżywało okres upadku. Kilkukrotne okupacje Jasła: najpierw w roku 1655 przez wojska szwedzkie, potem w 1657 r. przez oddziały siedmiogrodzkie Jerzego II Rakoczego, a na początku XVIII w. ponownie przez wojska szwedzkie Karola XII, zrujnowały miasto doszczętnie. W dobie konfederacji barskiej w latach 1768-1772, miasto znowu było narażone na zniszczenia ze strony swoich i Rosjan.
II połowa XIX wieku to czas autonomii, zarazem okres rozwoju miasta – powstają obiekty użyteczności publicznej, Kasa Oszczędności, Sąd Rejonowy, w 1896-1897 zostaje założony Park Miejski.
Ważnym wydarzeniem w historii miasta było założenie w roku 1868 gimnazjum (obecnie I LO).
We wrześniu 1900 roku Jasło wizytował cesarz austro-węgierski Franciszek Józef.

[madohora]

kolegiata pw. Wniebowzięcia NMP – kościół farny najstarszy zabytkowy kościół w mieście z XV, XVIII, XIX wieku, a także dzwonnica kościelna z połowy XIV, XV wieku. Budynek z kamienia w stylu gotyckim, był wielokrotnie niszczony; numer rejestru: 109/ZN/56 z 19.12.1956,
kościół pw. św. Stanisława Biskupa wybudowany w latach 1892-1893. Wcześniej stanowił kaplicę gimnazjalną. Inicjatorami budowy byli: ówczesny dyrektor szkoły Klemens Sienkiewicz, jego żona Hermina oraz grono nauczycielskie[11]. W latach 70. w Jaśle wprowadzono nowy podział na parafie. Przekształcono kaplicę w nowy kościół (skrzyżowanie ulic Czackiego i Mickiewicza); numer rejestru: A-371/98 z 6.07.1998,
cmentarz przy ul. Zielonej, założony w 1784 roku; numer rejestru: A-101 z 23.09.1986,
dom przy ul. Kazimierza Wielkiego 1 z XIX w.; numer rejestru: A-380 z 3.09.1968,
dom przy ul. 3 maja 23 z początku XX w.; numer rejestru: A-165 z 14.06.2006,
Szkoła Wydziałowa Męska wraz z internatem z 1906 r. (ul. Marchlewskiego 20), od roku 1906 do 1939 mieściła się tam Szkoła Wydziałowa Męska, 1945-1962 najpierw gimnazjum, a potem przekształcone z niego I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego, od 1962-Liceum Ekonomiczne, Szkoła Handlowa, obecnie dodatkowo Filia Akademii Ekonomicznej w Krakowie, IV Liceum Ogólnokształcące i inne instytucje; numer rejestru: A-113 z 6.10.1987,
dom z oficyną przy Rynku 14 z 2. połowy XVIII; numer rejestru: A-35 z 26.06.2001,
dom przy ul. Staszica 8 z końca XIX w.; numer rejestru: A-260 z 14.02.1992,
dom przy ul. Staszica 12 z XIX w.; numer rejestru: A-126 z 1.11.1988,
zespół pałacowy z 2. połowy XIX, obejmujący neogotycki pałac Sroczyńskich z 1858 oraz zabytkowy park, mieści się w dzielnicy Jasło-Gorajowice. Budynek pałacu jest siedzibą Zespołu Szkół Medycznych; numer rejestru: A-348 z 3.09.1968,
zespół dworski obejmujący dwór wybudowany w latach 1730-1732 następnie przebudowany w 2. połowie XIX w. oraz park z przełomu XVIII/XIX, mieści się w dzielnicy Jasło-Niegłowice, przy ul. Gajowej; numer rejestru: A-120 z 10.08.1988,

[madohora]

Obiekty historyczne:
Neogotycka kaplica cmentarna
Mury miejskie w Jaśle
Fontanna w Parku Miejskim
Płyta rynku latem

[madohora]

figura św. Jana Nepomucena z 1770 na środku rynku,
kaplica cmentarna z lat 1859-1872 w stylu romańskim,
fragmenty murów miejskich znajdujące się przy placu Bartłomieja z Jasła obok ZUS-u,
współczesny kościół wizytek na miejscu kościoła zburzonego przez hitlerowców na wzgórzu zwanym Górką Klasztorną (nazwa ta początkowo potoczna pojawiła się po przybyciu do Jasła sióstr wizytek w 1903 roku, obecnie jest używana również w materiałach urzędu miejskiego[12]), lub też Miejską Górą,
obelisk wzniesiony w 500. rocznicę zwycięstwa grunwaldzkiego na tymże wzgórzu,
park miejski założony przez nauczyciela Teodora Bernardzikiewicza; znajduje się tam pomnik Tadeusza Kościuszki z 1879, grób Nieznanego Żołnierza z 1894, oraz altanka z maszkaronem zbudowana z okazji odwiedzin miasta przez cesarza Franciszka Józefa w 1900 roku,
kamienice w Rynku, najstarsza pod nr 14 z piwnicami na wino z XVIII w.,
Muzeum Regionalne w Jaśle przy ul. Kadyiego 11 w domu darowanym przez lekarza okulistę dr. Stanisława Kadyiego.
budynek poklasztorny oo. Franciszkanów przy ul. Mickiewicza 4, do roku 1965 pełniący tymczasowo funkcję kościoła, obecnie mieści Poradnię Rejonową. Podczas remontu w 2006 roku odkryto i odrestaurowano zabytkowe malowidło przedstawiające Matkę Boską.
kościół oo. Franciszkanów pw. św. Antoniego Padewskiego – w okresie międzywojennym znajdował się przy ul. Mickiewicza. Po jego zniszczeniu w czasie II wojny światowej zakonnicy zrezygnowali z odbudowy ruin, tylko rozpoczęli przygotowania do budowy w nowym miejscu na rogu ulic 3 maja i Chopina. Do roku 1965 tymczasowo funkcje kościoła spełniał budynek klasztorny przy ul. Mickiewicza 4, obecnie znajduje się w nim Poradnia Rejonowa. W roku 1965 oddano do użytku największy w Jaśle kościół. Na froncie wykonano płaskorzeźby świętych zasłużonych dla Kościoła. Jeszcze przed beatyfikacją znalazła się tam figura oo. Maksymiliana Kolbego. Mieści się w nim sanktuarium patrona Miasta Jasła – św. Antoniego Padewskiego.

[madohora]

[madohora]

JAWORZNO

[madohora]

Jaworzno – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej. Jaworzno historycznie leży na terenie Małopolski, a wykopaliska archeologiczne potwierdzają, że osiedle ludzkie istniało na jego terenie już w młodszej epoce kamienia. Zarysowane wały na powierzchni wzgórza Grodzisko wskazują również na istnienie osady we wczesnym średniowieczu. Przez wieki Jaworzno było niewielką osadą na terenie Ziemi krakowskiej w pobliżu Chrzanowa. Pierwsze zapiski o Jaworznie pochodzą z 1229, a w 1335 powstaje parafia, która przyjmuje imię św. Wojciecha. Początkowo tereny te należały do biskupów krakowskich i wchodziły w skład klucza sławkowskiego[8][9]. Na rzece Przemszy od 1179 roku przebiega granica między Małopolską i Górnym Śląskiem, będąca aż do 1922 roku także granicą państwową. Początkowo w Jaworznie wydobywano srebro i ołów z galeny, następnie rudę cynku i żelaza, a w 1767 w obecnej dzielnicy miasta – Szczakowej powstała pierwsza polska kopalnia węgla kamiennego i od tego czasu do dzisiaj w mieście wydobywa się ten surowiec.
Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim. W latach 1809-1815 Jaworzno wchodziło w skład Księstwa Warszawskiego, w latach 1815-1846 na nim kończyło się terytorium maleńkiej, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej – Wolnego Miasta Krakowa. Od 1846 do 1918 należała do Wielkiego Księstwa Krakowskiego, w ramach zaboru austriackiego. W czasach rozbiorów na styku rzek Przemszy, Czarnej Przemszy i Białej Przemszy istniał tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy, wyznaczający granicę między Austrią, Rosją a Prusami. W XIX wieku rozwój przemysłowy zdynamizował rozwój miasta, a przeprowadzenie w 1847 przez dzielnicę miasta – Szczakową linii kolejowej Towarzystwa Kolei Krakowsko-Górnośląskiej (od 30 kwienia 1850 r. C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda) jeszcze bardziej wzmocniło impuls rozwojowy tych terenów, tworząc jednocześnie ze Szczakowej istotny do dzisiaj węzeł kolejowy, który po rychłym uzyskaniu połączenia z Koleją Warszawsko-Wiedeńską stał się również ważnym węzłem przeładunkowym pomiędzy Austrią a Rosją i Prusami. Już w 1898 powstaje w Jaworznie pierwsza elektrownia, wydobycie węgla stanowi 84% wydobycia w całej Galicji, powstaje Fabryka Bieli Cynkowej, Fabryka Sody Amoniakalnej (Przekształcona w Hutę Szkła Okiennego „Szczakowa”wink, Garbarnia, a w 1916 Zakłady Azotowe „Azot”. 21 września 1901 cesarz Franciszek Józef I podpisał ustawę Sejmu Lwowskiego w sprawie nadania praw miejskich dla Jaworzna. Od 1918 do 1939 i od 1945 do 1975 w woj. krakowskim.
W czasie II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. W okresie II wojny światowej Jaworzno zostało włączone do Rzeszy Niemieckiej. Utworzono tu podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (Oświęcim), którego więźniowie pracowali w jaworznickich kopalniach, inaczej zwany: Neu-Dachs. W tym samym miejscu w lutym 1945 utworzono tzw. Centralny Obóz Pracy, więziono tu m.in. żołnierzy AK, Niemców, Ślązaków a także Ukraińców i Łemków podejrzanych o współpracę lub sympatyzowanie z OUN i UPA. Obóz istniał do lutego 1949 przekształcając się w tzw. Progresywne Więzienie dla Młodocianych Przestępców. Więzienie było wzorowane na sowieckich łagrach. W 1990 r. powstał Związek Młodocianych Więźniów Politycznych "Jaworzniacy".

[madohora]

Dynamiczny rozwój miasta nastąpił w drugiej połowie XX wieku, kiedy napłynęły do niego tysiące ludzi (głównie z południowej Polski) do pracy w przemyśle. W drugiej połowie XX wieku do Jaworzna przyłączono okoliczne osady oraz dawniej niezależne miasta, tworząc dzisiejsze dzielnice Dąbrowa Narodowa, Szczakowa, Byczyna, Jeleń, Ciężkowice, Długoszyn. Powstaje organizm miejski o specyficznej, promienistej (rozchodzącej się od centrum) strukturze, mający bardzo dużą powierzchnię (152,2 km²wink i ok. 100 tys. mieszkańców. Do 1975 Jaworzno było jednym z ważniejszych miast ówczesnego woj. krakowskiego. Po reformie administracyjnej 1975 roku zostało przyłączone, głównie ze względu na silnie rozwinięty przemysł, do województwa katowickiego, przez co straciło na znaczeniu, choć znacząco zwiększyło liczbę mieszkańców przyjeżdżających do pracy w kopalniach.
Kolejna reforma administracyjna z 1999 nie przywróciła miasta do Małopolski (jak to się stało z pozostałymi miastami dawnego powiatu chrzanowskiego: Chrzanowem, Trzebinią, Libiążem), włączając Jaworzno do woj. śląskiego jako miasto na prawach powiatu.

[madohora]

Pod koniec XX wieku Jaworzno było miastem z największą liczbą elektrowni na świecie – funkcjonowały 3 elektrownie.
Elektrownia I – wyłączona w 1998 r. z eksploatacji z powodów ekologicznych
Elektrownia II – obecnie elektrociepłownia
Elektrownia III – posiada jeden z największych kominów w Europie, mierzący 300 m, obecnie wyłączony z ruchu z powodów ekologicznych
Obecnie Elektrownia II i Elektrownia III tworzą jeden zakład pod nazwą - Elektrownia „Jaworzno III” będący częścią koncernu Tauron (Tauron Wytwarzanie)

[madohora]

[madohora]

JURKÓW

[madohora]

Jurków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Czchów

[madohora]

[madohora]

Jurków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Dobra. Pierwsze wzmianki o Jurkowie pochodzą z 1364 roku, w dokumencie erygującym parafię w Dobrej. Wspomniana jest tam również wieś Jurze - obecny Jurków. Wieś w tych czasach była częścią tzw. klucza dobrzańskiego, będącego własnością rodu Lubomirskich. Następnie zarząd nad Jurkowem przechodził kolejno w ręce rodów: Ratołdów, Błędowskich, Pieniążków, Lubomirskich i Małachowskich.
W XIX wieku Jurków, podobnie jak cała okolica, znacznie ucierpiał na skutek rabunkowego wycinania lasów dla celów przemysłowych. W roku 1913 biskup Leon Wałęga podjął decyzję o wyłączeniu obszaru Jurkowa z parafii w Dobrej. Rozpoczęto wówczas budowę świątyni. 10 maja 1925 została erygowana samodzielna parafia.

[madohora]

[madohora]

KACICE

[madohora]

Kacice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Słomniki.
W 1222 r. biskup krakowski Iwo Odrowąż ufundował w Kacicach opactwo oo. cystersów, przeniesione cztery lata później do wsi Mogiła pod Krakowem.
Ostatnią osobą związaną z klasztorem oo. cystersów w Mogile, która posiadała Kacice był opat Jan Chrzciciel Schindler (1802-1890)[1].
W czasach zaborów Kacice należały do senatora Dymitra Nabokowa (dziadka wybitnego pisarza Władimira Nabokowa), który w latach 1867 – 1876 był szefem kancelarii Carskiego Biura do spraw Polski. Po nim Kacice odziedziczył syn Dymitr Dymitriewicz, a następnie wnuk Władimir Dymitriewicz
Do 1954 roku istniała gmina Kacice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

KALWARIA ZEBRZYDOWSKA

[madohora]

Kalwaria Zebrzydowska – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska, założone w pierwszej poł. XVII w. przez wojewodę krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego. Kalwaria Zebrzydowska jest ośrodkiem ruchu pielgrzymkowego do sanktuarium pasyjno-maryjnego oo. bernardynów, które w 1999 r. (manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy z XVII wieku) zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[3] jako jedyna kalwaria na świecie i Europie

pl.wikipedia.org/wiki/Kalwaria_Zebrzydowska.

[madohora]

[madohora]

KAMIENIEC

[madohora]

Kamieniec Podolski
Kamieniec Ząbkowicki
Kamieniec Wrocławski
Kamieniec – miasto powiatowe w obwodzie brzeskim na Białorusi
Kamieniec – polska nazwa łużyckiego miasta w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, w powiecie Budziszyn
gmina Kamieniec w województwie wielkopolskim, powiat grodziski
gmina Kamieniec Ząbkowicki w województwie dolnośląskim, powiat ząbkowicki
Kamieniec Mazowiecki – do XIX w. nazwa dzisiejszej wsi Kamieńczyk (powiat wyszkowski)
Kamieniec – wzniesienie na Równinie Gryfickiej
Kamieniec – szczyt na Pogórzu Strzyżowskim (koło Głobikowej, 454 m n.p.m.)
Kamieniec – szczyt na Pogórzu Strzyżowskim (koło Nawsia, 442 m n.p.m)

20 miejscowości w Polsce:

Kamieniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Kłodzko
Kamieniec – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Koneck
Kamieniec – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
Kamieniec – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Topólka
Kamieniec – leśniczówka w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka
Kamieniec – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Żarnów
Kamieniec – przysiółek w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Biecz
Kamieniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Szczawin Kościelny
Kamieniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Wodynie
Kamieniec – osada w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, w gminie Cewice
Kamieniec – wieś w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Zbrosławice
Kamieniec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Bodzentyn
Kamieniec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Iwaniska
Kamieniec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Koprzywnica
Kamieniec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Połaniec
Kamieniec – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
Kamieniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Kłecko
Kamieniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Trzemeszno
Kamieniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Kamieniec
Kamieniec – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. polickim, w gminie Kołbaskowo

[madohora]

KAMIEŃ

[madohora]

[madohora]

Kamień – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów.Z ciekawszych zabytków w Kamieniu można wymienić Zespół Kościoła parafialnego pw. Opieki M.B. w Kamieniu, wraz z łaskami słynącym obrazem Matki Boskiej Opieki. Ciekawostką jest fakt, że do ok. 1910 r. do Kamienia i cudownego obrazu odbywały się pielgrzymki. Jest to kościół wraz z ogrodzeniem z lat 1924-1928, neogotycki, murowany, powstał na miejscu dawnej kaplicy z XVIII wieku. Plebania murowana z początku XX wieku, obiekty gospodarcze z XVIII-XIX wiek, w tym lamus murowany z XVII-XVIII wieku. W czasie II wojny światowej wieś została omyłkowo zbombardowana przez aliantów, którzy pomylili kamieński kościół z kościołem w Tenczynku. Zginęło wówczas 8 osób.
Studnia drewniana z przełomu XVIII-XIX wieku, będąca okazałym dziełem techniki i ciesiołki. Istnieją też pozostałości założenia parkowego oraz ogrodu "włoskiego", na uwagę zasługuje również siedem kilkusetletnich lip wokół niego. W roku 2002 zostało założone Towarzystwo Przyjaciół Kamienia, które organizuje w rocznicę lokacji wsi (3 czerwca 1319 r.) wiele imprez kulturalnych i sportowych. W roku 2006 wydało publikacje Łaskami słynący obraz Matki Boskiej Opieki.

[madohora]

[madohora]

KANIA - nie wiadomo o którą miejscowość chodzi - być może nazwa przetrwała ale wieś już nie

[madohora]

KAPELANKA

[madohora]

Kapelanka – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Kapelanka stanowiła folwark, na terenie którego znajdował się dwór, a w XIX w. istniała także kawiarnia wiejska. Do końca XVIII w. teren ten stanowił uposażenie kapelanów Katedry Wawelu, stąd jego nazwa. W 1910 r. wraz z sąsiednim Zakrzówkiem został przyłączony do Krakowa

[madohora]

KARNIOWICE

[madohora]

Karniowice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Trzebinia.Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Karnyowicze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. Teren gdzie współcześnie znajdują się Karniowice najpewniej wchodził w skład państwa Wiślan, następnie państwa wielkomorawskiego, później po połączeniu ziem Wiślan z państwem Polan, pozostał przy Polsce do 1795 roku. Od średniowiecza do 1795 wieś znajdowała się w województwie krakowskim. Po III rozbiorze Polski okolice Karniowic należały do dystryktu olkuskiego w ramach tzw. Galicji Zachodniej w zaborze austriackim. W 1809 r. teren Karniowic przyłączono do departamentu krakowskiego w granicach Księstwa Warszawskiego. W latach 1815-1845 w Rzeczypospolitej Krakowskiej jako jedna z 224 wsi.
W latach 1848-1918 roku należała do Galicji. W latach 1918-1939 i 1945-1975 w woj. krakowskim. W okresie II wojny światowej należała do III Rzeszy i była miejscowością graniczną z Generalnym Gubernatorstwem. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

[madohora]

[madohora]

Karniowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1286 kiedy to Karniowice były własnością książęcą. Po 1286 roku stały się własnością szlachecką, ponieważ Leszek Czarny nadał je w dziedziczne posiadanie Sułkowi z Niedźwiedzia, herbu Stary Koń, który był kasztelanem krakowskim. Karniowice otrzymały wówczas liczne przywileje. W wypadku zatrzymania się księcia w Karniowicach, wieś była zobowiązana dać mu dawnym zwyczajem, miejsce pobytu, wóz i stróża. W sprawie między mieszkańcami o zabójstwo winni mieli być sądzeni w obecności księcia, z tym, że kara za głowę należała do Sułka. Książę nadał też nowemu właścicielowi wsi prawo sądzenia mieszkańców i wyrokowania jeśli zajdzie taka konieczność przy pomocy pojedynku zwanego po polsku kije. W 1440 roku Władysław Warneńczyk na prośbę Katarzyny z Melsztyna, wdowie po Mikołaju Białusze, przenosi na prawo magdeburskie jej wsie, w tym Karniowice. W XV wieku Karniowice należały do dwóch właścicieli. Wiadomo, że w roku 1470 jedna część wsi była własnością kustosza kolegiaty św. Idziego w Krakowie. Druga część wsi w 1469 roku należała do Dobiesława Kmity z Wiśnicza, kasztelana lubelskiego. 12 maja 1624 roku dzięki staraniom dziedzica Karniowic Jerzego Pipana doktora medycyny i prawa, rajcy krakowskiego, lektora Uniwersytetu krakowskiego i padewskiego poświęcono wybudowaną w ogrodzie na wzgórzu kaplicę pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. W 1666 roku ks. Stanisław z Brzezia Wojeński kanonik krakowski ówczesny dziedzic z Karniewic odnowił kaplicę. Karniowice przechodziły później prawem sukcesji lub kupna do: Morsztynów, Ossolińskich, Meciszewskich i Bartynowskich. W 1836 roku kupił je Stanisław z Mieroszewic Miroszewski, były marszałek powiatu krakowskiego i poseł do rady państwa. Zastał on w kaplicy skład siana, a mszy św. już od kilkunastu lat nie odprawiano. Odnowił kaplicę, wewnątrz postawił posągi ewangelistów i nowy obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. W 1860 roku uzyskał pozwolenie na odprawianie tam mszy św. W 1878 roku hrabia Sobiesław Mieroszewski postarał się o odnowienie odpustu, który corocznie odbywał się w dniu 18 listopada. W Karniowicach zachowała się w całości wczesnobarokowa kaplica z ok. 1624 roku nakryta oryginalną kopułą. Przetrwał też dwór z II poł. XVIII wieku, przebudowany w 1860. roku Nakryty jest on łamanym dachem, a po bokach zdobią go oryginalne ośmioboczne alkierzyki. Obecnie jego właścielem jest Grzegorz Hajdarowicz
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
Kaplica dworska św. Marii Magdaleny.
Zespół dworski wraz z parkiem.

[madohora]

[madohora]

KAZIMIERZ

[madohora]

Kazimierz (jid.: קזימיר, Kazimir ; קוזימיר, Kuzimir; קוזמיר, Kuzmir) – część Krakowa wchodząca w skład Dzielnicy I Stare Miasto. Od swojego powstania w XIV wieku do początków XIX wieku Kazimierz był samodzielnym miastem, położonym na południe od Krakowa i oddzielonym od niego nieistniejącą dziś odnogą Wisły. Jego północno-wschodnią część stanowiła historyczna dzielnica żydowska. Przez wiele wieków Kazimierz był miejscem współistnienia i przenikania się kultury żydowskiej i chrześcijańskiej. Obecnie stanowi jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Krakowa, jest też ważnym centrum życia kulturalnego miasta.

[madohora]

Wczesne osadnictwo

Obszar Kazimierza pierwotnie stanowił podmokłą rzeczną wyspę, położoną pomiędzy Wisłą a jej nieistniejącą dziś odnogą, zwaną Starą Wisłą. Przez wyspę tę przebiegał szlak handlowy wiodący z pobliskiego Krakowa na południe. W czasach wczesnego średniowiecza istniały tu liczne osady, korzystające z bliskości królewskiej stolicy. Najstarsza z osad ukształtowała się wokół romańskiej rotundy na Skałce, wapiennym wzgórzu położonym nad Wisłą, gdzie później powstał kościół św. Michała. W miejscu tym według Wincentego Kadłubka w roku 1079 męczeńską śmiercią zginął biskup krakowski św. Stanisław.

W południowej części przyszłego Kazimierza znajdowała się niewielka osada skupiona wokół istniejącego do roku 1787 kościoła św. Jakuba. Na wschodzie, w okolicach dzisiejszej ulicy Szerokiej, istniała od XII wieku wieś Bawół, skupiona wokół kościoła św. Wawrzyńca, który również nie przetrwał do czasów dzisiejszych – rozebrano go pod koniec XVIII wieku.
Miasto Kazimierz
Kazimierz (fragment widoku Krakowa)
Pieczęć ławnicza miasta z XIV w.
Miasto Kazimierz – herb na ratuszu

27 lutego 1335 roku Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim. Miasto odtąd nosiło imię króla. Radę miejską wybierać mieli mieszkańcy, natomiast wójt nominowany był przez króla. Mieszkańcy Kazimierza otrzymali przywilej użytkowania rzek otaczających miasto, w odległości jednej mili od jego granicy, a także prawo organizowania cotygodniowych targów w piątek. Zaledwie kilka lat później, w 1340 r. włączono w granice miasta część dawnej wsi Bawół (w rejonie obecnej ulicy Szerokiej).

Celem powstania Kazimierza miała być ochrona od południa stolicy państwa – Krakowa. Wagę przedsięwzięcia podkreśla szybko podjęta budowa potężnych kościołów: parafialnego Bożego Ciała i augustiańskiego św. Katarzyny. Być może właśnie na Kazimierzu (na terenach dawnego Bawołu) Kazimierz Wielki rozpoczął budowę gmachów dla ufundowanej przez siebie Akademii Krakowskiej, w miejscu, na którym później Jan Długosz podjął próbę utworzenia klasztoru kartuzów (Długosz przebudował także kościół na Skałce, który oddał sprowadzonym przez siebie na Kazimierz paulinom)[2]. Plan miasta odzwierciedlał typowe dla średniowiecza założenia urbanistyczne z regularnie rozplanowanymi ulicami (z pewnymi zaburzeniami tej regularności w rejonie istniejących wcześniej kościołów oraz przyłączonej później wsi Bawół), otaczającymi centralny plac, którego fragmentem jest obecny Plac Wolnica. Centralną budowlą placu stał się wybudowany wówczas ratusz, mieszczący obecnie Muzeum Etnograficzne. Głównymi ulicami miasta, wybiegającymi z rynku były w kierunku południowym Wielicka (obecnie Krakowska), na północ Krakowska, na zachód Piekarska i św. Jakuba (obecnie Skawińska), a na wschód św. Wawrzyńca. Jeszcze za życia Kazimierza Wielkiego rozpoczęto wznoszenie murów obronnych z narożnymi basztami i czterema bramami[3]: Krakowską, Skawińską, Solną i św. Stanisława).

Poza obrębem miejskich murów obronnych powstały przedmieścia. Największym z nich był Stradom, nazywany również Mostem Królewskim, ulokowany po drugiej stronie nieistniejącego obecnie koryta Wisły, między Kazimierzem a Wawelem. Pozostałe przedmieścia to Blechy (później Podbrzezie) w okolicach dzisiejszych ulic Miodowej i Podbrzezie oraz Szewskie, położone pomiędzy dawną Bramą Krakowską a północnym korytem Wisły, obecnie ulicą Dietla.
Sprowadzenie Żydów

Istotnym wydarzeniem w dziejach Kazimierza stało się zlokalizowanie na terenach dawnej wsi Bawół w roku 1495 tzw. miasta żydowskiego (oppidum iudaeorum) decyzją Jana Olbrachta, który z powodów politycznych i ekonomicznych polecił przesiedlić tamże Żydów zamieszkujących dotychczas w Krakowie[4]. Tak powstała dzielnica żydowska, wyraźnie oddzielona od zamieszkanej przez chrześcijan, przez wiele wieków rozwijała się autonomicznie. Obejmowała teren obecnych ulic Miodowej, Starowiślnej, św. Wawrzyńca, Wąskiej, Józefa i Nowej. Była wydzielona parkanami i kamiennym murem, który istniał do 1800 roku. Centrum stanowiła dzisiejsza ulica Szeroka. Powstawały liczne synagogi (z których obecnie istnieje 7), szkoły i uczelnie, cmentarze, a także okazałe domy mieszkalne szczególnie szybko bogacących się kupców i bankierów żydowskich. Kazimierz stał się istotnym ośrodkiem kultury żydowskiej w Polsce i na świecie, którego najistotniejszymi postaciami byli rabin Mojżesz Isserles oraz Natan Spira.
Potop szwedzki

Jak wiele miast polskich, okres potopu szwedzkiego doprowadził wraz z późniejszą okupacją w czasach II wojny północnej do zrujnowania Kazimierza. Czasy te przetrwała część budynków, głównie ulokowanych wzdłuż głównego traktu komunikacyjnego miasta, obecnej ulicy Krakowskiej, oraz zespoły kościelne. Te wkrótce po opuszczeniu miasta przez Szwedów zaczęły się szybko rozwijać, o czym świadczą powstałe w tamtym okresie barokowe zespoły kościoła Paulinów na Skałce, Trynitarzy oraz kościoła Misjonarzy na Stradomiu.
Dzielnica Kazimierz

Z biegiem wieków i stałym rozwojem zarówno Kazimierza jak i Krakowa dotychczas utrzymywana odrębność miast stała się anachronizmem. W czasie trwania Sejmu Czteroletniego w wyniku prac Komisji Dobrego Porządku podjęto więc decyzję o włączeniu Kazimierza w struktury miejskie Krakowa jako jego nowej dzielnicy.

Lata 1815-1846, okres istnienia Wolnego Miasta Krakowa, umożliwiły dalszy rozwój dzielnicy zgodnie z ówczesnymi koncepcjami urbanistycznymi, nazywanymi wtedy "planami upięknienia", opracowanymi w latach 40. przez architekta Karola Kremera. Dotychczasowa odrębność "miasta żydowskiego" została zlikwidowana wraz z wyburzeniem jego murów w roku 1822, tym samym umożliwiając ekspansję ludności żydowskiej na teren całego Kazimierza.

Lata późniejszej autonomii galicyjskiej (1866-1918) przyniosły niezwykle istotną dla integracji z dotychczasowymi dzielnicami Krakowa zmianę. Zasypane zostało otaczające Kazimierz od północy koryto Wisły, tworząc na jego miejscu nową ulicę, nazywaną również Plantami Dietlowskimi.
Okupacja niemiecka

Podczas II wojny światowej niemieccy okupanci wysiedlili w lubelskie większość mieszkańców żydowskiej dzielnicy, a następnie utworzyli getto po południowej stronie Wisły w obrębie dzielnicy Podgórze, do którego przeniesiona została pozostała, licząca wówczas blisko 17 tysięcy osób społeczność żydowska Krakowa[5]. Późniejsza likwidacja getta doprowadziła do unicestwienia praktycznie całej społeczności, z której nieliczni ocaleni decydowali się raczej na wyjazd z kraju, poszukując nowej nadziei w powstającym państwie Izrael. Zabytki kultury żydowskiej, szczególnie miejsca kultu religijnego, były regularnie dewastowane i wykorzystywane np. w charakterze magazynów amunicji.

[madohora]

Wśród zabytków wyróżniają się kościoły Bożego Ciała i św. Katarzyny, kościół Paulinów na Skałce – sanktuarium św. Stanisława, będącego patronem Polski i Panteon Narodowy, jak również ratusz na Placu Wolnica i cały zespół zabytków architektury przemysłowej na ulicy św. Wawrzyńca, zwany kwartałem św. Wawrzyńca.

Przy samej ulicy Szerokiej znajduje się pięć bożnic. Najstarsza – Stara Bożnica, zniszczona podczas wojny, została odrestaurowana i dziś mieszczą się w niej zbiory judaistyczne Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Jedyną czynną obecnie ortodoksyjną bożnicą jest Bożnica Remuh. W pobliżu znajduje się Cmentarz Remuh – jeden z najstarszych w Europie i w Polsce cmentarzy żydowskich, na którym grzebano Żydów od połowy XVI do połowy XIX wieku. Jednakże najstarszy, a zarazem pierwszy cmentarz żydowski mieścił się obok nieistniejącego już stawu poza murami miejskimi od strony północno-wschodniej, w okolicach dzisiejszej ulicy Dajwór. W roku 1800 powstał nowy cmentarz przy ulicy Miodowej. Natomiast w budynku przy ul. Szerokiej 6 mieściła się mykwa – rytualna łaźnia dla mężczyzn i kobiet.

[madohora]

[madohora]

KIELCE

[madohora]

Kielce (łac. Civitas Kielcensis) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców[3]. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.

pl.wikipedia.org/wiki/Kielce

[madohora]

[madohora]

KIERCZANY - dzisiaj już nie ma takiej miejscowości

Chełm Śląski

[madohora]

Chełm Śląski (niem. Groß Chelm) - wieś w Polsce położona w województwie śląskim na Górnym Śląsku, w powiecie bieruńsko-lędzińskim przy drodze wojewódzkiej nr 934. W 1977 Chełm Śląski został włączony w granice administracyjne Mysłowic[1]. 30 grudnia 1994 Chełm Śląski oraz Imielin wyłączono z Mysłowic[2].
Miejscowość jest siedzibą gminy Chełm Śląski. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.
Integralną częścią wsi jest Błędów.

[madohora]

[madohora]

Miejscowość nosiła wcześniej historyczną polską nazwę Chełm. Nazwę w zlatynizowanej staropolskiej formie Chelm wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.

[madohora]

Na północnych krańcach Chełmu Śląskiego usytuowany jest zbiornik wody pitnej, oficjalnie nazwany zbiornikiem Dziećkowice - teren po byłej kopalni piasku w Imielinie. Największym wzniesieniem jest Chełmska Góra zwana również Smutną Górą (284,3 m n.p.m.), z przeszłości zachowały się liczne stawy pohodowlane w tym tzw. Pacwowe Stawy i osadnik w rejonie ul. Błękitnej.
Na ochronę z punktu widzenia kulturalnego i przyrodniczego zasługują: Dolina Przemszy, tzw. Smutna Góra, górny odcinek potoku Mąkołowiec z zespołem Pacwowych Stawów. Wartość kulturową posiadają kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, krzyże przydrożne: obok drogi do osady Gamrot, na dawnym cmentarzu cholerycznym na Smutnej Górze i przy ul. Chełmskiej.

[madohora]

I kilka nazw lokalnych zwiąnych z Chełmem Śląskim oraz Chełmkiem i Libiążem. Nie daję gwarancji czy nazwy są prawidłowe, gdyż źródłem była książka na ten temat. Nie wiem też, które z nich przetrwały do dnia dzisiejszego

[madohora]

Kobielnie - pola położone nad Czarną Przemszą

[madohora]

Kamieniec - grunty położone na wzgórzu

[madohora]

Podgrabienie - pola pod lasem

[madohora]

Bielnica - pola pod lasem

[madohora]

Piesznik - pola pod lasem

[madohora]

Przyłajki - Za Młynami

[madohora]

Łęg - łąki nad Przemszą

[madohora]

Pruskie Kółko - łąki nad Przemszą

[madohora]

Kaczyniec - pastwisko pod lasem na południowym krańcu ówczesej wsi Chełmek

Nazwy lasów

[madohora]

Płachta - na wschód i południowy wschód od Chełmka

[madohora]

Bagno - część lasu Płachta

[madohora]

Buczyna - część lasu Płachta

[madohora]

Dębówki - część lasu Płachta

[madohora]

Kamionka - część lasu Płachta

[madohora]

Kruczek - część lasu Płachta

[madohora]

Krzyż - część lasu Płachta

[madohora]

Lipowa Góra - część lasu Płachta

[madohora]

Łęczysko - część lasu Płachta

[madohora]

Niwa - część lasu Płachta

[madohora]

Bagiennica - torfowisko należące do dworu bobreckiego

[madohora]

Dębina

[madohora]

Grabina

[madohora]

Gruszka

[madohora]

Kamieniec

[madohora]

Kruczek

[madohora]

Leśna Góra

[madohora]

Pola

[madohora]

Kaczeniec

[madohora]

Kopanki

[madohora]

Pasieka

[madohora]

Piasek

[madohora]

Pieśnik

[madohora]

Podgrabinie

[madohora]

Podole

[madohora]

Podpole

[madohora]

Skotnica

[madohora]

Zagórka

[madohora]

Babie

[madohora]

Babin

[madohora]

Bagienko

[madohora]

Biesy

[madohora]

Bobrek

[madohora]

Bobrek Dolny

[madohora]

Bobrek Górny

[madohora]

Borek

[madohora]

Brogowisko

[madohora]

Brzeziny

[madohora]

Brzeźniak

[madohora]

Budzowy

[madohora]

Chełmek

[madohora]

Chrostki

[madohora]

Dziady

[madohora]

Działki

[madohora]

Garncówki

[madohora]

Gorzów

[madohora]

Góra

[madohora]

Górka

[madohora]

Grabiska

[madohora]

Gromiec

[madohora]

Grześkowizna

[madohora]

Jawor

[madohora]

Jazdówka

[madohora]

Jedlina

[madohora]

Kamionka

[madohora]

Kaszetelan

[madohora]

Kącie

[madohora]

Kącik

[madohora]

Kępa

[madohora]

Kobielnie

[madohora]

Kolonia

[madohora]

Koniec

[madohora]

Kopalniówka

[madohora]

Kopanki

[madohora]

Kosówki

[madohora]

Kruczek

[madohora]

Krzywda

[madohora]

Kubankowizna

[madohora]

Kurdziel

[madohora]

Kurdziele

[madohora]

Lasówka

[madohora]

Lasy

[madohora]

Lelitowskie Pole

[madohora]

Leśniowa

[madohora]

Libiąż Duży

[madohora]

Libiąż Mały

[madohora]

Libiążyk

[madohora]

Lipe.

[madohora]

Łazy

[madohora]

Łąki

[madohora]

Łęg

[madohora]

Małowy

[madohora]

Micherowe

[madohora]

Młyny

[madohora]

Młyńskie

[madohora]

Moczółki

[madohora]

Moczydło

[madohora]

Muliska

[madohora]

Niwa

[madohora]

Nowopole

[madohora]

Nowy Staw

[madohora]

Obieżowa

[madohora]

Orliska

[madohora]

Pańska Góra

[madohora]

Paprotnik

[madohora]

Pastwiska

[madohora]

Piła

[madohora]

Pniaki

[madohora]

Podbagnie

[madohora]

Podgrabie

[madohora]

Podkomorek

[madohora]

Podkrucze

[madohora]

Podłojki

[madohora]

Podzagórnie

[madohora]

Przyłojki

[madohora]

Pustki

[madohora]

Resztówka

[madohora]

Rzeczki

[madohora]

Rzepka

[madohora]

Skotnica

[madohora]

Słotwina

[madohora]

Stawiska

[madohora]

Stawy

[madohora]

Stępka

[madohora]

Strzelec

[madohora]

Szachty

[madohora]

Szczałba

[madohora]

Szyjki

[madohora]

Śmierdząca

[madohora]

Średni

[madohora]

Świna

[madohora]

Świnna

[madohora]

Ulica

[madohora]

Wałgarz

[madohora]

Wiercigroch

[madohora]

Wygiełzów

[madohora]

Wzniesienia

[madohora]

Zagórcze

[madohora]

Zagroda

[madohora]

Zapaść

[madohora]

Zapietraszcze

[madohora]

Zarękaw

[madohora]

Zastrudze

[madohora]

Żydowski Las

[madohora]

BABIENICE - wieś na północny - zachód od Woźnik

[madohora]

BARANOWA ROLA

[madohora]

BASIOWA NIWA

[madohora]

BORONOWSKA KUŻNICA - kuźnica pod wsią Boronów

[madohora]

BORONÓW - wieś w powiecie liublinieckim

[madohora]

BOŻYSTOK

[madohora]

BÓR - przysiółek leśny na południe od Wożnik

[madohora]

CYNKÓW - wieś na południowy - wschód od Woźnik

[madohora]

CZAPLOWICE -

[madohora]

CZĘSTOCHÓWKA - osada pod Częstochową

[madohora]

DEYOWSKI STAW(DEJOWSKI STAW)

[madohora]

DOLNY STAW

[madohora]

GASZYN - nie istniejąca wieś, od XVIII wieku zachowała się tylko nazwa folwarku GASZYNKA

[madohora]

GŁAZÓWKA

[madohora]

GŁOZEK (dzisiaj GŁAZÓWKA)- nazwa przysiółka należącego do Woźnik

[madohora]

GNIAZDÓW - wieś na wchód od Woźnik

[madohora]

JEZIORKOWSKA ŁĄKA

[madohora]

JEŻÓW

[madohora]

KAMIENICA - wieś na północ od Woźnik

[madohora]

KAMIEŃ -

[madohora]

KĄTY

[madohora]

KĄTY - obszar podleśny w północnej części miasta Woźniki

[madohora]

KONOPISKA - wieś w powiecie częstochowskim

[madohora]

KOŚCIELEC - wieś w powiecie częstochowskim

[madohora]

KOZIEGŁOWY - wieś na wschód od Woźnik

[madohora]

KRASNY MOST - nazwa rzeczki

[madohora]

KUCZÓW - osada na południe od Woźnik nad Małąpanwią

[madohora]

KWARTY

[madohora]

LAS MIEJSKI

[madohora]

LIGOTA WOŹNICKA - wieś na północ od Woźnik

[madohora]

LUBSZA - wieś na zachód od Woźnik

[madohora]

ŁANY - dawniej samodzielna wieś, dziś dzielnica Woźnik

[madohora]

ŁAZY

[madohora]

MARKOWICE - wieś na południe od Koziegłów

[madohora]

MSTÓW - miasto

[madohora]

NA ZATYLU

[madohora]

NIESTANÓWKA (NESTANOWKA) - dopływ Małejpanwi na terenie Woźnik

[madohora]

PAPAJKA

[madohora]

PIENIĄDZ

[madohora]

PODBÓR

[madohora]

PODŁAZIE

[madohora]

PODSTAWIE

[madohora]

RADLOK

[madohora]

RĘKSZOWICE - być może wieś na południe od Konopisk

[madohora]

ROZWORZIY ŁĄKI - dawna nazwa terenu miejskiego pod miejskim lasem na południe od Woźnik

[madohora]

SKOTNICA - część obaszaru podmiejskiego WoźniK

[madohora]

STAROMIEŚCIE - teren Woźnik z kościółkiem Świętego Walentego

[madohora]

STOPKOWICE

[madohora]

STREMPEA

[madohora]

SUŁÓW - dawniej wolna osada - pustkowie przy wschodniej granicy miasta miasta Woźnik, dzisiaj nazwa zachowana jako dzielnica miasta

[madohora]

ŚWIĘTWODA - nazwa obszaru na wschód od Woźnik

[madohora]

WAWRZYNKOWA ŁĄKA -

[madohora]

WILCZY KIERZ - nazwa lasu miejskiego

[madohora]

WITOSŁĄWICE - wieś w południowej cześci powiatu koziegłowego

[madohora]

WOISŁAWICE

[madohora]

WYGIEŁZÓW - wieś w powiecie będzińskim w gminie Wojkowice Kościelne

[madohora]

ZATONCZY STAW - staw położony nad lasem miejskim

[madohora]

ZENDEK - wieś na południe od Woźnik

[madohora]

ZRZENIEC

Lędziny nazwy Stawów z 1680 roku

[madohora]

Jaroszowicki

[madohora]

Krasowski

[madohora]

Kuźniczy

[madohora]

Folwark Kiełpów

[madohora]

Wdowiniec

[madohora]

Polny

[madohora]

Chmielnik

[madohora]

Szczypiorek

[madohora]

Rybnik

[madohora]

Tomankowiec

[madohora]

Kamieniok

[madohora]

Wymystek

[madohora]

Górny Matlochowski

[madohora]

Dolny Matlochowski

[madohora]

Sprzedam Matlochowski dodam dwie wioski

[madohora]

Górny Jurkowski

[madohora]

Dolny Jurkowski

[madohora]

Górny Kalk

[madohora]

Dolny Kalk

Przysiółki

[madohora]

Ławki - nazwa wywodzi się od nie istniejącego brodu przez rzekę Mleczną, pierowtnie był tutaj młyn Ławny Młyn i Ławny Staw

[madohora]

Zamoście - nazwa z początków XVIII wieku, początkowo istniał tylko most na rzece Mlecznej a miejsce to nazywano Mościska, po 1700 roku zaczęto karczowanie lasy a miejsce to nazwano za mościskami, zamościska a w końcu przyjęła się nazwa Zamoście

[madohora]

Górki - powstały za panowania Karola Promnitza

[madohora]

Smardzowice - wieś z początku XVI wieku powstała na wykarczowanych terenach leśnych, jej nazwa wywodzi się od rosnących tutaj grzybów

[madohora]

Hołdunów

[madohora]

Gać

[madohora]

Goławiec

[madohora]

BABIAK

[madohora]

Babiak – kolonia w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

[madohora]

BLASZKI

[madohora]

BOLESŁAWICE

[madohora]

Bolesławice (do 1945 niem. Fürstenflagge) – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów, sołectwie Święta, ok. 12km na zachód do Goleniowa, przy drodze DW113 Święta-Goleniów-Maszewo, w Dolinie Dolnej Odry, nieopodal rzeki Iny, na terenach bagiennych, podmokłych, z gęstą siecią kanałów.

[madohora]

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiego imienia męskiego Bolesław oznaczającego "bardzo sławny".

[madohora]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1754, wtedy król Prus Fryderyk II Wielki nadał ziemię Karolowi von Gasmir. W 1771 majątek przejął Henryk von Bellows, a następnie stał się on własnością rodziny von Troschke. Znajdował się tutaj dwór oraz park (zespół dworsko-parkowy), zabudowania folwarku oraz domy mieszkalne. Wieś była doskonale wkomponowana w krajobraz, znajdował się tutaj również, nieistniejący dziś, cmentarz ewangelicki. Widoczne są pozostałości (betonowe kręgi) po niemieckich działach przeciwlotniczych. Obecnie ok. 10 mieszkańców (2000), dwór został zniszczony, park sprawia wrażenie dzikiego, zaniedbanego, zachowały się nieliczne domy mieszkalne, w latach powojennych istniał tutaj PGR, który przejął zabudowania folwarczne.

[madohora]

BRDÓW

[madohora]

Brdów – wieś (do 1870 miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Babiak. Brdów położony jest na styku trzech wielkich regionów historyczno-geograficznych: Kujaw, Wielkopolski i Mazowsza; leży na Pojezierzu Kujawskim, na tzw. Kujawach Borowych, nad Jeziorem Brdowskim. Miejscowość liczy w przybliżeniu tysiąc mieszkańców. Jest lokalnym ośrodkiem kultu religijnego i turystyki. Swoją siedzibę ma tu zakon oo. Paulinów, sprawujący opiekę nad sanktuarium Matki Bożej Zwycięskiej.
Brdów był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

[madohora]

BRUDZEW

[madohora]

Brudzew – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Błaszki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

[madohora]

BURZENIN

[madohora]

Burzenin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Burzenin. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa sieradzkiego. Burzenin leży nad Wartą na skraju Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki. Około 1,1 tys. mieszkańców. Miejscowość jest siedzibą gminy Burzenin. Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Majaczewice. Duża wieś letniskowa o charakterze miasteczka, położona nad Wartą w odległości 17 km od Sieradza w kierunku pd.-wsch. Siedziba Urzędu Gminy.

[madohora]

[madohora]

Cennym zabytkiem jest murowany kościół pw. św. Wojciecha i św. Stanisława w Burzeninie, fundowany w 1642 r. przez Stanisława Pstrokońskiego, biskupa chełmińskiego. Zbudowany na miejscu poprzedniego, który w dokumentach z początku XIV w. określony już był jako stary. Obecny kościół, pierwotnie jednonawowy, w 1917 r. rozbudowany o nawy boczne, jest bazyliką z węższym i niższym prezbiterium, zamkniętym półkolistą absydą. Od zach. 5-kondygnacyjna wieża. Sklepienie kolebkowe z lunetami, na gurtach o późnorenesansowej dekoracji stiukowej typu kalisko-lubelskiego. Z prezbiterium do zakrystii prowadzi wejście przez barokowy marmurowy portal z herbem Poraj i epitafium zmarłych członków rodziny Pstrokońskich w zwieńczeniu. W kaplicy Matki Bożej barokowy marmurowy portal, z tablicą erekcyjną kościoła z 1642 r. Ołtarze barokowe. Na belce tęczowej krucyfiks barokowy z XVIII w. Krata kuta żelazna z przełomu XVII i XVIII w. Misa chrzcielna gotycka z XV w. W archiwum kościelnym księgi chrztów od 1826 r. i ślubów od 1830 r. Cmentarz przykościelny otoczony murem o charakterze obronnym z wnękami od wewnątrz i otworami strzelniczymi o wykroju kluczowym. Przy ul. Kościelnej stoi dawna synagoga (obecnie magazyn). Żydowski cmentarz był usytuowany w pobliskiej wsi Sambórz. Na rynku stoi pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego, odsłonięty 15 VIII 1991 r. Poprzedni pomnik, odsłonięty 19 marca 1928 r., przetrwał okupację niemiecką, a został zniszczony po wojnie. Na pd. od wsi, w odległości ok. 700 m od kościoła, na lewym brzegu rzeki Warty, widoczne fragmenty ruin obronnego dworu Burzeńskich z okresu wczesnego renesansu. Była to konstrukcja kamienno-ceglana.
Przy szosie do Szynkielowa wychodne wapieni jurajskich eksploatowane do niedawna w kamieniołomach. Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[ na listę zabytków wpisany jest obiekt:kościół parafialny pw. Świętego Krzyża, drewniany, 1642/1917, nr rej.: 805 z 28.12.1967g]

[madohora]

CHOCZ

[madohora]

Chocz – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Chocz. Położona nad Prosną, na skraju Równiny Rychwalskiej. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

[madohora]

W średniowieczu był tutaj gród książęcy, wzmiankowany w źródłach pisanych od 1294 roku pod nazwą Chodecz. W XIV wieku Kazimierz III Wielki nakazał w Choczu wybudowanie niewielkiego zamku służącego jako stacja na trasie łączącej rezydencje monarsze w Kaliszu i Pyzdrach. W tym czasie osada przygrodowa uzyskała prawa miejskie. Przez kilka wieków Chocz był miastem prywatnym. Stanowił własność rodów wielkopolskich: Chodeckich, Ostrorogów, Marszewskich, Mycielskich, Lipskich, Raczyńskich. W latach 1555-1620 za sprawą rodziny Marszewskich Chocz był ośrodkiem reformacji. Istniał tutaj zbór braci czeskich. W XVII wieku miasto przeszło na własność rodu Lipskich. Za sprawą biskupa Andrzeja Lipskiego do miasta zostali sprowadzeni franciszkanie reformaci. Wprowadzono politykę kontrreformacji.

[madohora]

W XVIII wieku miasto podupadło. Od 1793 roku znajdowało się w zaborze pruskim, od 1807 roku w Księstwie Warszawskim, od 1815 w Królestwie Polskim. Było miastem przygranicznym. W 1870 nakazem władz carskich Chocz utracił prawa miejskie. W okresie międzywojennym miejscowość rozwinęła się jako lokalny ośrodek usługowy oraz rzemieślniczy. W latach 1939-1945 wieś została włączona do Niemiec.

[madohora]

DĄBROWA

[madohora]

Na to nie jestem gotowa
Co druga wieś to Dąbrowa

[madohora]

DZIAŁOSZYN

[madohora]

Działoszyn – miasto na ziemi wieluńskiej, w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Działoszyn położone nad Wartą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego. Według danych z 20 sierpnia 2010 miasto liczyło 6149 mieszkańców. Działoszyn położony jest nad Wartą, tuż przy jej przełomie.

[madohora]

Ważna osada na szlaku handlowym między Rusią a Śląskiem. Osada lokowana na prawie magdeburskim, prawa miejskie uzyskała w 1412. Ważny ośrodek kalwinizmu i arianizmu. Doszczętnie zniszczony podczas Potopu Szwedzkiego. Podczas rozbiorów pod panowaniem pruskim, od 1809 w Księstwie Warszawskim. Aż do wielkiego pożaru, w którym spłonęła – z powodu drewnianych zabudowań – cała osada, w Działoszynie istniała synagoga o bardzo dużym znaczeniu w skali kraju. Podczas wojny obronnej 1939 roku miejsce ciężkich walk 30 Dywizji Piechoty gen. Leopolda Cehaka. W odwecie za śmierć generała Dilla, doszczętnie zniszczone w dniach 1 września – 3 września przez lotnictwo niemieckie; według opowiadań niektórych mieszkańców po nalocie pozostały w mieście tylko 4 budynki. Niemcy później również nazywali Działoszyn od nazwiska generała Dilla. Podczas okupacji miejscową ludność żydowską wywieziono do obozów koncentracyjnych. Od lat 60. XX w. ponowny okres odbudowy. Budowa cementowni w Działoszynie znacznie wpłynęła na okoliczne tereny. Działoszyn oraz siedziba powiatu Pajęczno zyskały nowe osiedla bloków mieszkalnych. 31 grudnia 1993 r. Działoszyn odzyskał prawa miejskie.

[madohora]

GRABÓW

[madohora]

Grabów – gmina wiejska w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie konińskim. Siedziba gminy to Grabów. Za Królestwa Polskiego gmina należała do powiatu łęczyckiego w guberni kaliskiej. 31 maja 1870 do gminy przyłączono pozbawiony praw miejskich Grabów. W tej gminie tradycje związane z grą palant kultywowane są od XV-XVI w. Co roku organizowane jest Święto Palanta. Mecz rozgrywany jest na rynku w Grabowie we wtorek po świętach Wielkiej Nocy. Poprzedza go msza św. w kościele, uroczysty przemarsz ulicami Grabowa i pasowanie na nowych członków Klubu Palanta. Obchodom Dnia Palanta towarzyszą występy artystyczne. Święto zostaje zakończone bankietem okolicznościowym. W gminie znajdują się dwie świątynie mariawickie, obie należą do parafii Kościoła Starokatolickiego Mariawitów pw. św. Mateusza w Nowej Sobótce. Pierwszą z nich jest kościół pw. św. Mateusza w Nowej Sobótce z początku XX wieku, drugą zaś kaplica Przenajświętszego Sakramentu w Kadzidłowej z 1928 roku.

[madohora]

[url=http://pl.wikipedia.org/wiki/Grzegorzew]GRZEGORZEW[url]

[madohora]

GRZEGORZEW

[madohora]

IWANOWICE

[madohora]

Iwanowice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Szczytniki. Do 1954 roku siedziba gminy Iwanowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

[madohora]

Iwanowice powstały prawdopodobnie już na pocz. XIII w., kiedy to w l. 1212-25 kasztelanem kaliskim był rycerz Iwan, syn komesa Pawła z Końskiego, z rodu Odrowążów. On to zapewne poza kasztelanią został obdarzony "surowym" obszarem ziemi, bądź też osadą uprzednio zniszczoną, na miejscu której założył Iwanowice. W 1294 r. w Iwanowicach musiał już być kościół, bowiem wtedy za spalenie i zrabowanie dóbr arcybiskupich w kluczu opatowskim Przemysław II Wielkopolski skonfiskował m.in. Główczyn w par. Iwanowice. Pierwsza wzmianka o samych Iwanowicach zawarta jest w aktach ziemskich sieradzkich z 1392 r., gdzie wymienia się Victora de Iwanowic z synami Mateuszem i Świętosławem.

[madohora]

W 1460 r. na prośbę Bartłomieja Gruszczyńskiego, podkomorzego sieradzkiego, Kazimierz IV Jagiellończyk lokował tu miasto na prawie magdeburskim. Wytyczono rynek, a miasto otrzymało przywilej na jeden targ w tygodniu oraz jarmark w dniu św. Katarzyny. Gruszczyńscy byli właścicielami miasta od pocz. XV w., a od pocz. XVI w. należało ono do Potworowskich, od 1574 r. do pocz. XVIII w. do Zakrzewskich i od I poł. XVIII w. do Chlebowskich, następnie Lanckorońskich, a od końca XVIII w. i na pocz. XIX w. do Wężyków. Rozkwit miasto osiąga w XVI w. Za czasów Stefana Batorego było tu 50 rzemieślników. W XVIII w. było to osiedle rolnicze. W 1793 r. mieszkało tu 616 osób w 110 domach krytych słomą. Od 1869 r. miasto zostało osadą. Ostatni burmistrz nazywał się Jan Rosłaniec. Tzw. trakt kaliski wytyczony w 1903 r. ominął Iwanowice i został wytyczony przez Szczytniki, które obecnie są siedzibą gminy

[madohora]

Dawny rynek to pl. Kordeckiego, a na nim figura św. Wawrzyńca i pomnik z 1966 r. postawiony dla pamięci pomordowanych w czasach II wojny światowej. Ul. Zamkowa prowadzi w kierunku istniejącego dawniej gródka właścicieli miasta

[madohora]

Kościół św. Katarzyny zbudował Barłomiej Gruszczyński ok. 1460 r. W XVII w. powiększono go o barokową kaplicę św. Barbary fundacji Marianny Potworowskiej. Pod kaplicą krypta grobowa Gruszczyńskich. W 1887 r. od zachodu dobudowano do kościoła pseudogotycką wieżę, a w l. 1929-1932 dobudowano nowe prezbiterium, kaplicę św. Trójcy i zakrystię. W czystym gotyku zachowała się dawna zakrystia (obecnie kaplica św. Antoniego) z gotyckim żebrowaniem stropu.

Ołtarze rokokowe, ołtarz główny złocony, ozdobiony figurami 4 ewangelistów. W ołtarzu głównym XVIII-wieczny obraz MB Łaskawej z Dzieciątkiem w srebrnej sukience. Na zasuwie obraz św. Katarzyny. W bocznych ołtarzach obrazy olejne dobrego pędzla. W jednym z nich obraz św. Anny, a pod nim na złotym tle obraz Jezusa Miłosiernego z MB Bolesną. U dołu postać fundatora, którym był bp. Jan Gruszczyński h. Poraj (Róża). Jest to najcenniejszy obraz w kościele – z 1460 r. W wyposażeniu kościoła gotycka kamienna chrzcielnica z ornamentem i gotyckim napisem i datą "1360".

[madohora]

W kruchcie gotycka kropielnica kamienna z datą "1464". Ambona w kształcie łodzi z XIX w. Cenne kamienne nagrobki w stylu renesansu. Pawła i Katarzyny Potworowskich, dziedziców Iwanowic. Paweł, podkomorzy ziemi kaliskiej, zm. 1 listopada 1595 r. a jego żona w rok później. Monumentalny grobowiec z ciosanego kamienia zdobiony jest panopliami, napisami i h. Dębno, nieczytelnym, Topór i Korab, w zwieńczeniu h. Szeliga, Jastrzębiec, Nałęcz i Lubicz. Obie postacie przedstawione są na leżąco: jedna nad drugą. W pobliżu chóru – płyta z ciemnego marmuru przedstawia rycerza w zbroi. Wyryty napis głosi, że jest to nagrobek Jana Baranowskiego, wojewody sieradzkiego. Trzeci nagrobek, z piaskowca, z XVI/XVII w. przedstawia rycerza w zbroi i niewiastę. Nie ma tu napisów, lecz rzeźba przedstawia Dobrogosta Potworowskiego, sędziego ziemskiego kaliskiego h. Dębno i jego żonę h. Korab. Tablice epitafijne czczą pamięć ur. w Iwanowicach ks. prymasa Jana Gruszczyńskiego oraz (dwie) o. Augustyna Kordeckiego. Na jednej z nich napis: "Pamiątka tymczasowa poświęcona w r. 1999 ks. Augustynowi Kordeckiemu, słynnemu przeorowi oo. Paulinów, dzielnemu obrońcy Częstochowy od najazdu Szwedów, chlubie Narodu Polskiego, a w szczególności parafii iwanowickiej, w której się ur. 16 XI 1603 r., zm. w Wieruszowie 20 V 1673 r., pochowanemu w grobach klasztornych na Jasnej Górze, z prośbą o Zdrowaś Maria za Jego duszę". Także jeden z dzwonów nosi nazwę Augustyna Kordeckiego. Jest na nim wyryty napis: "Miłosierdzie, błogosławieństwo i pokój wzywać będę dla wszystkich moich rodaków. Imię moje Augustyn Kordecki". Pomnik Kordeckiego stoi w Szczytnikach.

[madohora]

[madohora]

W Polsce (małopolskie) istnieją jeszcze dwie miejscowości o nazwie Iwanowice

[cusiew44]

Ale to chyba nie koniec?

[madohora]

[madohora2]

[madohora]

[madohora]

KALISZ - podobno najstarsze Polskie miasto

[madohora]

Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.

[madohora]

Od 1314 r. do II rozbioru Polski Kalisz był stolicą województwa kaliskiego. Następnie został stolicą departamentu kaliskiego w Księstwie Warszawskim, w Królestwie Polskim stolicą województwa (do 1837), później (w latach 1837–1845 i 1867–1918) stolicą guberni Cesarstwa Rosyjskiego. W latach 1975–1998 był stolicą województwa kaliskiego.

[madohora]

Nazwa pochodzi od archaizmu kał oznaczającego bagno, mokradło. Ze względu na liczne znaleziska wskazujące na obecność Celtów w okolicy Kalisza istnieje również możliwość, że nazwa pochodzi od celtyckiego słowa cal, oznaczającego strumień lub rzekę.
Nazwę miasta w zlatynizowanej formie Kalis notuje Gall Anonim w Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116. Miasto wymienione jest w zlatynizowanej wersji Calis w napisanej na przełomie XIII i XIV wieku łacińskiej Kronice wielkopolskiej[9] w związku z fundacją ok. 1145 kolegiaty św. Pawła Apostoła przez księcia kaliskiego Mieszka III Starego

[madohora]

W dokumentach wymienione zostały również obecne dzielnice miasta, które w wyniku procesów urbanizacyjnych zostały przez nie wchłonięte. Obecną dzielnicę Kalisza Tyniec jako osobną miejscowość w zlatynizowanej formie villa Thynecz oraz obecnie stosowanej Tyniec wymieniono w dwóch łacińskich dokumentach z 1282 roku wydanych w Kaliszu i sygnowanych przez księcia kaliskiego Przemysła II. Wymienione w nich również zostały oprócz samego Kalisza, notowanego w formie łacińskiej Kalis, także Stare Miasto jako Antiqua civitas, Piwonice jako Pywniz, Majków jako Maykowo, Dobrzec w obecnie stosowanej nazwie Dobrzec.

[madohora]

Na Piwonicach istniał zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie począwszy od neolitu przez epokę brązu, wczesną epokę żelaza, okres przedrzymski i okres wpływów rzymskich, aż po wczesne średniowiecze. Liczne odkrycia rzymskich importów (skarb z Zagórzyna i in.) wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego. Powyższe fakty oraz podobieństwo średniowiecznej nazwy Kalisza do antycznej Kalisii, wzmiankowanej w 158 roku n.e. przez Klaudiusza Ptolemeusza, są powodem utożsamiania ich ze sobą co do lokalizacji przez historyków, począwszy od Jana Długosza, który nazwał Kalisz najstarszym miastem Polski (Calisia – Poloniae civitatum vetustissima). Kalisz jest jedną z najstarszych miejscowości leżących w Polsce. Twierdzenie, że Kalisz jest najstarszym miastem Polski lub miastem polskim o najstarszej metryce pisanej ma charakter propagandowy, ponieważ Kalisz stał się miastem dopiero w połowie XIII w. po otrzymaniu praw miejskich (patrz niżej).

[madohora]

Na Zawodziu, w miejscu późniejszego grodu, istniała od VI wieku osada otwarta; podobna osada istniała od VII wieku na Ogrodach. Pierwszy gród na Zawodziu wzniesiono w latach około 850–860. W tym samym czasie na północ od grodu powstała osada otwarta na Starym Mieście. Osada kasztelańska z grodem od IX w. W okresie panowania Mieszka I i Bolesława I Chrobrego (około 950–1025) gród centralny na Zawodziu został otoczony 24 (znanymi) grodami położonymi w promieniu około 30 km od Zawodzia. Od X w. Kalisz był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis), do XII w. był stolicą jednej z siedmiu prowincji[23] utworzonych przez Bolesława I Chrobrego. W 1138 na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego ziemia kaliska została włączona do dzielnicy senioralnej. W 1181 księstwo kaliskie objął Mieszko III Stary.

[madohora]

W 1193 w kolegiacie św. Pawła Apostoła został pochowany książę kaliski Mieszko Młodszy, w 1195 książę kujawski Bolesław Mieszkowic, w 1202 książę zwierzchni Polski Mieszko III Stary.

[madohora]

W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i następnie założył nowy wraz z osadą przy ufundowanym wtedy być może kościele św. Mikołaja. Miasto osiągnęło wysoką pozycję w 2. połowie XIII w., kiedy stało się główną rezydencją Bolesława Pobożnego i stolicą wschodniej Wielkopolski. W tym czasie władca dokonał też lokacji w Kaliszu miasta – na nowym miejscu, nieopodal nowego grodu ustanowionego przez Henryka I Brodatego (na północ od zniszczonego, pierwotnego grodu). Nie jest jednak znana data tego wydarzenia. Rzekomy przywilej z 1264, nadający Kaliszowi prawo pobierania cła solnego, jest falsyfikatem z przełomu XIII i XIV w. Najstarsza autentyczna wzmianka o Kaliszu jako mieście pochodzi z 1268, choć wskutek pomyłki korektorskiej w „Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski” została rozpowszechniona pod błędną datą 1260. Niektóre źródła sugerują istnienie w Kaliszu klasztoru franciszkanów już w 1257, jednak fakt ten nie przesądza jeszcze o ówczesnym miejskim statusie osady. Należy zatem przyjąć, że Kalisz otrzymał prawo miejskie przed 1268

[madohora]

Przed 1279 w północnej części Nowego Miasta, nad kanałem Prosny, Bolesław Pobożny wzniósł zamek książęcy, późniejszy Zamek Królewski w Kaliszu (rozebrany w latach 1803–1804).

[madohora]

W czasie rozbicia dzielnicowego (XIII w.) stolica osobnego księstwa. W czasach nowożytnych siedziba wojewody, ośrodek sukiennictwa i stolarstwa, w XIX wieku ośrodek kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego. Ośrodek naukowy i religijny, po opuszczeniu habsburskich Czech w pobliżu osiedliły się wspólnoty braci czeskich. W 1613 z wieży kościoła św. Wojciecha i św. Stanisława Biskupa prowadzono pierwsze w Polsce obserwacje astronomiczne przy użyciu sprowadzonej do Kalisza lunety. Wówczas także został wymyślony w Kaliszu, stosowany do dziś w większości lunet i teleskopów zwierciadlanych montaż paralaktyczny[potrzebne źródło], ułatwiający śledzenie poruszających się po niebie obiektów. Od 1801 nieprzerwanie działa teatr założony przez Wojciecha Bogusławskiego. W początkach XIX w. siedziba stronnictwa politycznego Kaliszan dążącego do reform gospodarczych.

[madohora]

Gmina żydowska w Kaliszu należała do najznaczniejszych w Koronie Królestwa Polskiego, a rabini Kalisza przewodniczyli obradom Sejmu Czterech Ziem (1581–1764)

[madohora]

W 1793 miasto po II rozbiorze Polski zostało stolicą departamentu kaliskiego Prus Południowych, w 1807 departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego. W 1805 zaczął ukazywać się tygodnik „Kronika Miasta Kalisz”. W 1798 został założony Park Miejski. W 1813 w Tyńcu stoczono bitwę pod Kaliszem, w której oddziały saskie VII Korpusu Wielkiej Armii gen. Reyniera zostały rozbite przez rosyjski korpus gen. von Wintzingeroda; Kalisz został zajęty. Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus zawarły tutaj traktat kaliski, dzięki któremu Prusy przystąpiły do koalicji przeciw Napoleonowi. W 1815 powstało Królestwo Polskie i w 1816 ponownie utworzono województwo kaliskie, które w 1837 zostało przemianowane na gubernię kaliską. W 1818 erygowano diecezję kujawsko-kaliską ze stolicą w Kaliszu i założono Kaliskie Towarzystwo Muzyczne, najstarsze towarzystwo muzyczne w Polsce. W tym samym roku książę namiestnik Józef Zajączek wydał postanowienie o funduszu pożyczkowym dla Kalisza[29], rozpoczynając wielką przebudowę miasta: uregulowano wówczas Warszawskie Przedmieście, wytyczono m.in. plac św. Józefa, ulicę Warszawską, ulicę Łódzką, uregulowano Wrocławskie Przedmieście, aleję Józefiny i ulicę Wrocławską, w 1821 wzniesiono pałac Trybunalski, w 1824 pałac Komisji Województwa Kaliskiego, w 1826 most Kamienny, w 1833 pałac Weissów. W latach 1842–1843 według projektu Teodora Urbańskiego uregulowano Kaliski Węzeł Wodny. W 1864 powstała Kaliska Straż Ogniowa, pierwsza ochotnicza straż ogniowa w Królestwie Polskim[30]. W 1866 na Kanale Bernardyńskim wybudowano most Żelazny, pierwszy polski most o konstrukcji stalowej[31]. W 1870 zaczął ukazywać się dziennik „Kaliszanin”. W 1878 powstała Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger, w 1887 Fabryka Fortepianów i Pianin Teodor Betting, w 1892 Fabryka Pierników i Biszkoptów Kazimierza Mystkowskiego. W 1890 ukończono budowę nowego ratusza, w 1900 ukończono budowę nowego gmachu Teatru Miejskiego, a w 1902 budowę gmachu Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego z salą koncertową. Kalisz był miastem wielonarodowościowym. W 1860 liczył 12 835 mieszkańców, w tym 47% Polaków, 34% Żydów i 19% Niemców.
W latach 1900–1902 wybudowano Kolej Warszawsko-Kaliską, w latach 1914–1917 powstała Kaliska Kolej Dojazdowa. W 1906 założono Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej. Na samym początku I wojny światowej, dnia 2 sierpnia 1914 do Kalisza wkroczyły wojska niemieckie. W dniach 7 – 22 sierpnia 1914 z niewyjaśnionych przyczyn ostrzelały one, zbombardowały i później podpaliły bezbronne miasto. Jak się powszechnie uważa, prawie całkowitego zniszczenia Kalisza dokonały oddziały pod dowództwem majora Hermanna Preuskera; istnieją jednakże źródła wskazujące jako sprawcę pułkownika Hoffmana z Landwehr-Infanterie-Regiment Nr 7[33]. Spaleniu uległ m.in. gmach ratusza i teatru. W gruzach legło 95 proc. zabudowy staromiejskiej, co spowodowało eksodus ludności i spadek liczby mieszkańców z 70 do 5 tysięcy. Na Wzgórzu Wiatracznym dokonano mordu na 80 cywilach (decymacja 800 zatrzymanych mężczyzn). Niemiecka komisja oceniła straty poniesione przez miasto na 25 mln rubli w złocie. Tragedię Kalisza Dąbrowska opisała wiernie w Nocach i dniach

[madohora]

W czasie II wojny światowej Kalisz znajdował się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym przez III Rzeszę, w Kraju Warty[38]; w 1939 utworzono rejencję kaliską z siedzibą w Kaliszu, której obszar objął południowo-wschodnią część województwa poznańskiego i województwo łódzkie; w 1940 siedzibę rejencji przeniesiono do Łodzi, w 1941 zmieniono nazwę rejencji kaliskiej na rejencję łódzką. W granicach III Rzeszy ludność polską oraz żydowską zamieszkałą w Kaliszu spotkały prześladowania i szykany. W wyniku okupacji niemieckiej liczba ludności miasta zmniejszyła się z 80 000 do 20 000. Kalisz podobnie jak inne miejscowości włączone do Rzeszy niemieckiej objęto niemiecką akcją wysiedleńczo-kolonizacyjną Heim ins Reich podczas której wysiedlano Polaków oraz Żydów aby zrobić miejsce dla niemieckich kolonistów przesiedlanych ze wschodu; z terenów wcielonych do ZSRR, Litwy, Łotwy, Dobrudży i Besarabii. Deportacje przesiedleńcze obejmowały także wywózki na roboty przymusowe do Niemiec.

[madohora]

W 1954 powstała miejscowa Stacja Archeologiczna Instytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. W 1960 odbył się jubileuszowy Obchód XVIII Wieków Kalisza inaugurujący obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego; w tym samym roku założono Studium Nauczycielskie im. Marii Konopnickiej w Kaliszu. W 1961 odbyły się I Kaliskie Spotkania Teatralne, w 1962 działalność reaktywowało Kaliskie Towarzystwo Muzyczne, w 1969 odbył się I Ogólnopolski Festiwal Awangardy Beatowej, pierwszy polski rockowy festiwal muzyczny. W 1974 powstała Filharmonia Kaliska, w tym samym roku odbył się I Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych; w 1987 założono Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
W 2005 Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Regionu i Utworzenia Województwa Środkowopolskiego wysunęło postulat utworzenia województwa środkowopolskiego (wschodniowielkopolskiego). W 2010 w Kaliszu obył się VIII Kongres Miast Polskich.

pl.wikipedia.org/wiki/Kalisz

[madohora]

KAZIMIERZ

[madohora]

Kazimierz – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Wodzierady. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

[madohora]

Kazimierz (biał. Казімір – dawne miasto w starostwie bobrujskim Wielkiego Księstwa Litewskiego, istniejące przez 12 lat (1643-1655). Miejscowość zbudowano od podstaw na podstawie przywileju królowej Cecylii Renaty w 1643 roku na prawym, wysokim brzegu Berezyny przy trakcie z Bobrujska do Gorwalu. Nowo budowana miejscowość od początku swego istnienia cieszyła się prawami miejskimi, a jej nazwa miała upamiętniać królewskiego syna Zygmunta Kazimierza Wazę. Miasto przetrwało kilkanaście lat, zniszczyły je w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667 wojska Iwana Zołotarenki. Zniszczonego miasta nigdy potem nie odbudowywano, a na jego miejscu wyrosła wieś Karalieuskaja Słoboda, obecnie Karalieuskaja Słoboda-2 (rejon świetłohorski). Pierwsze wykopaliska potwierdzające istnienie miasta wykonała w 2006 roku ekipa archeologiczna profesora Siarhieja Rassadzina

[madohora]

[madohora]

KLECZEW

[madohora]

Kleczew – miasto położone we wschodniej części województwa wielkopolskiego, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kleczew. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Miasto Kleczew zostało założone na prawie magdeburskim przez jego właściciela Janka, 12 stycznia 1366. Już wtedy miasto było znacznym ośrodkiem położonym na szlakach handlowych. Mimo to przez wieki Kleczew spełniał rolę małego, lokalnego ośrodka gospodarczo-administracyjnego. Przywilej królewski – potwierdzający nadanie praw miejskich – nie zachował się, gdyż uległ zniszczeniu w jednym z wielu pożarów, które często nawiedzały miasto. Okres świetności Kleczewa przypadł na XV i XVI w. Korzystny wpływ na rozwój miasta miało jego położenie przy dwóch ważnych szlakach komunikacyjnych biegnących przez Wielkopolskę. Pierwszy z nich łączył Śląsk z Pomorzem, drugi zaś Poznań z Warszawą, by dalej skierować się na Litwę. Warto dodać, że na wojnę trzynastoletnią z zakonem krzyżackim wyruszyło z Kleczewa 10 zbrojnych. W XV w. 11 mieszkańców Kleczewa studiowało w jedynej w ówczesnej Polsce szkole wyższej – uniwersytecie krakowskim. W XVII w. Kleczew zaczął podupadać. W 1618 r. działalność gospodarczą prowadziło tylko 17 rzemieślników. Trzydzieści lat później wielki pożar zniszczył znaczną część miasta, a Szwedzi w czasie potopu udaremnili jego odbudowę. Późniejszy okres to bolesny upadek miasta, w 1793 r. na skutek II rozbioru Polski miasto dostało się pod panowanie pruskie, a w latach 1807-1815 było w granicach Księstwa Warszawskiego. W okresach powstania styczniowego Kleczew był miejscem zażartych walk. W 1870 r. władze carskie odebrały Kleczewowi prawa miejskie, które przywróciła z powrotem władza polska w 1919 r. Po wojnie w mieście nastąpiło ożywienie gospodarcze, zaczęły powstawać zakłady i warsztaty, osiedlać się liczna społeczność żydowska. II wojna światowa odcisnęła się krwawym piętnem na historii miasta – w czasie okupacji życie straciło 1000 Żydów i 83 Polaków. Okres powojenny to zdecydowany okres rozwoju miasta. Zaczęto wydobywać węgiel brunatny w okolicznych odkrywkach m.in. Jóźwin, Kazimierz, a w niedługim czasie przeniesiono do Kleczewa siedzibę i dyrekcję Kopalni Węgla Brunatnego Konin.

[madohora]

KOŁO

[madohora]

Koło – miasto w województwie wielkopolskim, w Kotlinie Kolskiej, nad Wartą; siedziba powiatu kolskiego i gminy Koło. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 22 965 mieszkańców. Położone przy drodze krajowej nr 92 i linii kolejowej Poznań – Warszawa. Prawa miejskie od 1362 roku. Od XV wieku do 1716 r. miejsce sejmików generalnych prowincji wielkopolskiej. Obecnie duży ośrodek przemysłu ceramicznego i spożywczego. Do najstarszych zabytków zalicza się: ruiny zamku z XIV w., gotycki kościół farny z XV w. oraz kompleks kościoła i klasztoru bernardynów. Patronami miasta Koła są święty Bogumił i św. Tekla. Było miastem królewskim.

[madohora]

KONIN

[madohora]

Konin – miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce, w województwie wielkopolskim, położone w Dolinie Konińskiej, nad rzeką Wartą. Siedziba powiatu konińskiego. Według danych GUS z czerwca 2012, w mieście zameldowanych jest 77 847 mieszkańców. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Konin jest największym ośrodkiem przemysłowym Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego.

[madohora]

KOŹMINEK

[madohora]

Koźminek – duża wieś w Polsce (do 1870 r. miasto) położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Koźminek przy drodze wojewódzkiej nr 471.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Koźminek

[madohora]

##1369 – miejscowość pojawiła się w źródłach historycznych jako miasto na prawie niemieckim, własność Bartosza z Wezenborga herbu Tur
##1441 – miasteczko przeszło na własność Wojciecha z Pakości, później do książąt raciborskich
##1450 – Kazimierz IV Jagiellończyk ustanowił w Koźminku dwa jarmarki
##1458 – miasto wystawiło 6 pieszych na wojnę z zakonem krzyżackim
##1543 – Koźminek otrzymał prawo urządzania trzeciego jarmarku
##1505 – miasto przeszło w ręce rodu Ostrorogów
##1550 – pod opieką starosty Jakuba z Ostroroga Koźminek stał się jednym z ważniejszych ośrodków dysydenckich w Polsce, kościół miejski przeszedł w ręce braci czeskich, którzy otwarli w mieście szkołę dla współwyznawców i drukarnię
##1555 – na synodzie w Koźminku doszło do zjednoczenia kalwinistów i braci czeskich. Był to doniosły moment w dziejach polskiego protestantyzmu, ale unia okazała się krótkotrwała.
##1570 – w mieście działało 50 rzemieślników, Koźminek posiadał gorzelnię i browar
##1607 – fara wróciła do katolików
##1614 – parafia dysydencka została rozwiązana
##1618 – zaczął się powolny upadek miasta, działało tam już tylko 34 rzemieślników
##1770 – powstał przemysł tkacki, prowadzony głównie przez niemieckich osadników z Dolnego Śląska
##1793 – w wyniku II rozbioru Polski Koźminek przeszedł pod władzę pruską. Miał wówczas 342 mieszkańców i 111 domów, działało tam 85 rzemieślników, w czym 30 szewców i 19 krawców
##1810 – miasto posiadało 737 mieszkańców
##1860 – 1422 mieszkańców, w tym 980 katolików, 182 ewangelików i 260 Żydów
##1870 – władze rosyjskie odebrały Koźminkowi prawa miejskie
##1902 – 2000 mieszkańców
##1939 – Koźminek wraz z okolicznymi miejscowościami został anektowany przez III Rzeszę i przyłączony administracyjnie do tzw. Kraju Warty.
##styczeń 1940 – władze hitlerowskie urządziły w Koźminku getto, gdzie zgromadziły Żydów z okolicznych miejscowości
##lipiec 1942 – likwidacja getta i przewiezienie jego mieszkańców do różnych KZów, głównie Chełmno nad Nerem, część przewieziona do Getta w Łodzi
##1961 – 1433 mieszkańców, z których ok. 50% utrzymuje się z rolnictwa

[madohora]

##Zespół pałacowo-parkowy, klasycystyczny dwór z XVIII wieku, przebudowany w latach 1906-1907. W parku ciekawy drzewostan, w nim 41 drzew w wieku ponad 120 lat
##Kościół parafialny z XIV/XV wieku, przebudowywany na początku XVIII i w XIX wieku, wystrój barokowy

[madohora]

KRAMSK

[madohora]

Kramsk – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Kramsk. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Kramsk. W miejscowości działa klub sportowy Warta Kramsk, którego sekcja piłkarska w sezonie 2009/2010 występuje w konińskiej A Klasie.

[madohora]

Pierwsze wzmianki o miejscowości sięgają początków XII wieku, kiedy to wieś nazywana wtedy Kramspko została wymieniona jako część uposażenia biskupstwa w Płocku. Około roku 1485 właścicielem Kramska został starosta koniński i pyzderski Ambroży Pamperski. W tym czasie we wsi istniał już folwark, karczma, młyn i drewniany kościół. Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Kramsk dostał się pod panowanie pruskie. Cesarz Fryderyk Wilhelm II nadał dobra wiejskie Fryderykowi von Vogel i odtąd aż do 1874 roku był własnością prywatną, kiedy to zostały wykupione przez włościan, którzy następnie je między siebie rozdzielili. W 1815 roku w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego, Kramsk znalazł się w granicach guberni kaliskiej Królestwa Polskiego. Pod koniec XIX wieku w Kramsku istniała elementarna szkoła rosyjska z jednym nauczycielem, karczma prowadzona przez mieszkańca pochodzenia żydowskiego. Z rzemieślników należy wymienić dwóch szewców, trzech stolarzy, dwóch cieśli, dwóch dekarzy, i dwóch kowali. Raz w miesiącu odbywały się w Kramsku jarmarki. W 1886 roku powstała staraniem mieszkańców Ochotnicza Straż Pożarna. Ludność wsi liczyła wtedy 1069 mieszkańców. Po odzyskaniu w 1918 roku niepodległości przez Polskę, w Kramsku powstał Urząd Gminy, Poczta Polska, posterunek Policji Państwowej, a także siedmioklasowa szkoła. W kwietniu 1925 roku wieś została prawie doszczętnie zniszczona przez pożar. W przededniu wybuchu II wojny światowej Kramsk liczył 1611 mieszkańców. W czasie okupacji hitlerowskiej nazwę wsi zmieniono na Kramsried. 21 stycznia Kramsk został wyzwolony przez wojska Armii Czerwonej.

[madohora]

ŁĘCZYCA

[madohora]

Łęczyca – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, przy łączącej północ z południem drodze krajowej nr 91. Miasto rozciąga się na pograniczu Niziny Mazowieckiej i Niziny Wielkopolskiej nad Bzurą (lewym dopływem Wisły), a dokładnie przy ujściu doliny Bzury do pradoliny warszawsko-berlińskiej. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Według danych GUS z 30 czerwca 2013, miasto liczyło 14 844 mieszkańców. Należy do miast o najwyższym wskaźniku osób z wyższym wykształceniem w Polsce.

[madohora]

Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy miasta. Pierwsza wywodzi je od plemienia Łęczan, które przed powstaniem państwa polskiego zasiedlało okolice Łęczycy. Druga podaje wywód od cech charakterystycznych terenu na którym powstało. Równiny pełne błota i trzęsawisk oraz podmokłe łąki nazywano w języku staropolskim - łęgami lub ługami i to one miały dać miejscowości nazwę. Łacińskie średniowieczne dokumenty podają zlatynizowane nazwy miasta: Lonsin, Lucic, Lunciz, Lantsiza, Loncizia, Lonsitia, Lunchicia. Miejscowość w zlatynizowanej formie Lucic notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116. W roku 1154 arabski geograf Al-Idrisi w swoim dziele pt. Księga Rogera zamieścił nazwę Łęczycy jako N(u)grada (pol. Nowygród) pośród innych polskich miast Krakowa, Sieradza, Gniezna, Wrocławia, oraz Santoka. XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje nazwę miejscową Łęczyca

[madohora]

X–XIII wiek – istniał tu gród, którego relikty znajdują się w niedalekim Tumie
XI wiek – powstanie w Łęczycy (obecnie miejscowość Tum) opactwa benedyktyńskiego prawdopodobnie z fundacji Kazimierza Odnowiciela lub według tradycji[to znaczy?] przed rokiem 1000 z fundacji św. Wojciecha. Archikolegiata Łęczycka w Tumie jest obecnie sanktuarium św. Wojciecha
XI i XII wiek – najważniejszy gród prowincji
1136 – wymieniona pod nazwą łacińską Lancicia
1138–1148 – gród siedzibą księżnej Salomei, wdowy po Bolesławie Krzywoustym (Łęczyca była wtedy stolicą tzw. oprawy wdowiej)
1149–1161 (?) – budowa w Łęczycy (obecnym Tumie), na miejscu rozebranego opactwa benedyktynów, kolegiaty NMP i św. Aleksego, stała się ona miejscem zjazdów książęcych i synodów kościelnych metropolii gnieźnieńskiej, pierwsze polskie sejmy
1264 – podział ziemi łęczyckiej na księstwo łęczyckie i księstwo sieradzkie
przed 1267 – nadanie praw miejskich, lokacja miasta na północ od osady na lewym brzegu Bzury lub lokacja Starego Miasta, stolica księstwa łęczyckiego
1352 – Kazimierz Wielki włączył Księstwo Łęczyckie do Polski po śmierci ostatniego księcia łęczyckiego Władysława Dobrzyńskiego
17 lipca 1409 – walny zjazd w Łęczycy uchwalił włączenie się do wojny w razie najazdu Zakonu na Litwę. Stąd wyruszyło poselstwo do Malborka
w XVI wieku rozwój miasta jako ośrodka rzemieślniczo-handlowego, stolica województwa łęczyckiego
1793 – likwidacja województwa łęczyckiego
1793-1807 – pod zaborem pruskim
1807–1815 – w Księstwie Warszawskim
od 1815 – w Królestwie Polskim
1815 – urodził się w Łęczycy Bernard Lessmann, wydawca i księgarz, dziadek Bolesława Leśmiana i Jana Brzechwy
1842 - powstanie szpitala św. Mikołaja według projektu Henryka Marconiego
1869–1872 – rabinem Łęczycy był uczony i pisarz Malbim
1919–1975 – miasto siedzibą powiatu w województwie łódzkim
1914 – walki w ramach bitwy łódzkiej, udział Legionów Piłsudskiego
1939 – walki Armii "Poznań" i "Pomorze" z Niemcami – bitwa nad Bzurą. Miasto zajęte przez niemiecką 221 Dywizję Piechoty w nocy z 14-ego na 15-ego września
1939–1945 – wielkie straty w ludziach, zagłada ludności żydowskiej
1955–1992 – Łęczyckie Zagłębie Rud Żelaza
1975–1999 – w województwie płockim
po 1999 – w województwie łódzkim

[madohora]

OPATÓWEK

[madohora]

Opatówek (łac. Opatovecum, Opatovia) – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, siedziba gminy Opatówek; Położona w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Cienią, w aglomeracji kalisko-ostrowskiej. Do 1870 r. Opatówek był miastem. Według danych z 21 kwietnia 2004 r. wieś miała 3856 mieszkańców W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego. Opatówek jest niewielkim ośrodkiem przemysłowym w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym, największymi przedsiębiorstwami są Przedsiębiorstwo Cukiernicze "Jutrzenka" S.A. i Przedsiębiorstwo Produkcyjne Hellena S.A. (Jutrzenka Colian). W Opatówku znajduje się Muzeum Historii Przemysłu oraz wydziały zamiejscowe Uniwersytetu Łódzkiego i Wyższej Szkoły Informatyki w Łodzi. Wieś jest siedzibą dekanatu Opatówek (diecezja kaliska). W 1826 w miejscowym kościele św. Doroty i Najświętszego Serca Pana Jezusa został pochowany pierwszy namiestnik Królestwa Polskiego książę Józef Zajączek.
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

OZORKÓW

[madohora]

Ozorków – miasto i gmina nad rzeką Bzurą, w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim. Miasto znajduje się 20 km na północ od Łodzi. Historia miasta sięga początku XV wieku. W 1415 pojawiła się pierwsza wzmianka o małej wiosce położonej wśród trudno dostępnych lasów i bagien, należącej do rodu Szczawińskich, herbu Prawdzic. W 1807, późniejszy właściciel Ozorkowa, Ignacy Starzyński, pragnąc ożywić gospodarczo swoją posiadłość, sprowadza do niej 19 sukienników i farbiarzy z Saksonii. W 1815 liczba ich wzrosła już do 117, podczas gdy Łódź miała ich wówczas 331. W rok później, w 1816 Ozorków uzyskał prawa miasta prywatnego, co przyspieszyło jego rozwój. W 1817 osiedliła się w Ozorkowie rodzina Schlösserow, przybyłych z Akwizgranu, którzy założyli najpierw nowoczesną przędzalnię wełny, a potem bawełny. W ten sposób Ozorków zapoczątkował rozwój przemysłu sukienniczego nad górną Bzurą, który później rozszerzył się na Zgierz i Łódź, tworząc największy w Polsce ośrodek przemysłu włókienniczego. Ponieważ dla dynamicznie rozwijającego się przemysłu zaczęło brakować miejsca, już w 1820 największe zakłady lokowały się na terenie folwarku Strzeblew. Rosła liczba ludności, która w 1828 doszła do 5669 osób[potrzebne źródło]. W latach trzydziestych Karol Schlösser zbudował tu największą w mieście fabrykę tkanin bawełnianych o pełnym cyklu produkcyjnym. Po upadku powstania listopadowego miasto przeszło stagnację spowodowaną utratą zamówień dla armii Królestwa Kongresowego, represyjnymi barierami celnymi, rosnącą rolą Zgierza i Łodzi, jak też wypieraniem z rynku tkanin wełnianych przez bawełniane. W 1866, za kolejnego właściciela Feliksa hrabiego Lubieńskiego, Ozorków uzyskał status miasta rządowego, bardziej atrakcyjny dla inwestycji. I wojna światowa wywołała kolejny regres gospodarczy miasta. Dopiero okres niepodległego bytu państwowego stworzył nowe podstawy rozwojowe. Już na początku lat dwudziestych, Ozorków otrzymał połączenie kolejowe z Łodzią i Kutnem, a wraz z elektryfikacją miasta przeprowadzoną w 1928, komunikację tramwajową ze Zgierzem i Łodzią (w latach 1922-1928 linia obsługiwana była przez tramwaj parowy). W okresie międzywojennym przybyło miastu kilka obiektów, takich jak budynek Kasy Chorych, dwie szkoły podstawowe, zakład kąpielowy i dom kolonijny dla dzieci w miejskim lasku.
Czas okupacji hitlerowskiej był tragicznym okresem w dziejach miasta. Miasto zostało włączone bezpośrednio do III Rzeszy; w latach 1943-1945 nosiło nazwę Brunnstadt. Eksterminacyjna polityka okupanta (wymordowanie 6-tysięcznej ludności żydowskiej oraz terror stosowany wobec ludności polskiej) sprawiła, że populacja miasta zmniejszyła się do niespełna 10 000 mieszkańców. Po 1945 roku nastąpiła rozbudowa i modernizacja zakładów przemysłu bawełnianego (OZPB "Morfeo") i wełnianego, przybyło instytucji socjalnych, oświatowych i usługowych. Nastąpił gwałtowny rozwój budownictwa mieszkaniowego oraz infrastruktury miejskiej. W kolejnych latach powstał państwowy zakład przemysłu odzieżowego (ZPK "Latona"), budowano osiedla bloków mieszkalnych oraz powiększono zasięg terytorialny miasta włączając do Ozorkowa sąsiednie wsie. Oddano do użytku nowe szkoły, przedszkola i obiekty sportowe. Przybyło wiele placówek handlowych i prywatnych zakładów produkcyjno - handlowo - usługowych. Zainstalowano sygnalizację świetlną i zmodernizowano ciągi komunikacyjne (nowe ulice, skrzyżowania, place i ronda). Przystąpiono do budowy nowego kościoła na Adamówku oraz nowego cmentarza. Na przełomie lat XX i XXI wieku utworzono w południowej części Ozorkowa podstrefę Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Tym samym pojawiły się w mieście nowe zakłady produkcyjne. Na skutek przemian gospodarczo-ustrojowych w Polsce kluczowy dla miasta przemysł lekki (włókienniczy i odzieżowy) załamał się. Dwa największe zakłady ("Morfeo" i "Latona") ogłosiły upadłość i przestały istnieć. Na powstałych w ten sposób terenach poprzemysłowych działalność gospodarczą wznowiły różnorodne firmy prywatne. Współcześnie w mieście szybko wzrasta rola usług. Ozorków traci powoli industrialny charakter i staje się miastem przemysłowo - usługowym.

[madohora]

PARZĘCZEW

[madohora]

Parzęczew – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Parzęczew. Parzęczew to pierwotnie wieś książęca, nad strumieniem zwanym Gnidą, która została założona przez rodzinę Pomianów przybyłą z Wielkopolski. Pierwsza wzmianka o Parzęczewie pochodzi z 1385 roku. W 1421 r. Parzęczew otrzymał prawa miejskie na mocy przywileju wydanego przez Władysława Jagiełłę, jako miasto prywatne Wojciecha Parzęczewskiego, łowczego łowickiego. Mimo wielokrotnego potwierdzania przywilejów przez kolejnych monarchów położone peryferyjnie miasto nie rozwinęło się w większy ośrodek, prawdopodobnie nigdy nie przekraczając liczby 1000 mieszkańców (w spisie z grudnia 1820 roku burmistrz Wasikiewicz podaje, że Parzęczew w 98 domach drewnianych i 1 murowanym zamieszkiwało 521 chrześcijan, 457 żydów i 21 obywateli innych wyznań). Prawa miejskie zostały Parzęczewowi odebrane w 1870 r. na mocy carskiej reformy administracyjnej.
W 1939 Niemcy wcielili Parzęczew do Rzeszy. Rządy nazistowskie w l. 1939-1945 przyniosły wymordowanie społeczności żydowskiej, tradycyjnie stanowiącej istotną część ludności Parzęczewa, hitlerowcy zniszczyli także drewnianą synagogę z XVIII wieku. W 1943 nazwę miejscowości zmieniono na Parnstädt. Wojska radzieckie zajęły Parzęczew 19 stycznia 1945.
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie łódzkim. Parzęczew zachował do dziś zręby miejskiego układu przestrzennego z obszernym, prostokątnym rynkiem, w centrum którego znajduje się kościół ufundowany na samym początku XIX wieku przez rodzinę Stokowskich, i małomiasteczkową zabudową wokół.

[madohora]

PIĄTEK

[madohora]

Piątek (do 1870 gmina Pokrzywnica) – gmina położona w województwie łódzkim, powiat łęczycki. Gmina leży w Niecce Łęczyckiej. Jej obszar wynosi 13318 hektarów, a zamieszkuje na jej terenie 6490 mieszkańców w 33 sołectwach i 38 wsiach. Powierzchnia gminy w 64% użytkowana jest w postaci gruntów ornych, 0,3% zajmują sady, 15,4% to łąki, 5,4% pastwiska, 7,8% lasy, 7,1% pozostałe grunty i wody. Siedzibą urzędu gminy jest osada Piątek, na terenie której znajduje się Geometryczny środek Polski. Przez gminę przepływają rzeki: Moszczenica, Malina oraz Struga. W pobliskach Krośniewicach znajduje się skrzyżowanie drogi krajowej nr 91 oraz drogi krajowej nr 92.

[madohora]

PODDĘBIE

[madohora]

Poddębie – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Wieliszew. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Do 1 stycznia 2014 roku miejscowość nosiła urzędową nazwę Poddębe
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

PRASZKA

[madohora]

Praszka (niem. Praschkau) – miasto w Polsce, położone w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Praszka, której jest siedzibą, nad rzeką Prosną. Historycznie Praszka należy do ziemi wieluńskiej. W latach 1919-1975 miasto należało do województwa łódzkiego. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa częstochowskiego. Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 8150 mieszkańców.
Ośrodek usługowy i przemysłowy; zakłady sprzętu motoryzacyjnego (Neapco Europe), oświetleniowego, fabryka maszyn pakujących i kuchni gazowych. W obrębie Praszki wyróżnia się 5 części miasta: Kolonia pod Kowalami, Kolonia pod Rosochami, Kolonia pod Rozterkiem, Pilawy i Zawisna (niem. Grenzwiese).

[madohora]

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1260, prawa miejskie w 1392 r. W XV w. ludność miasta trudniła się wytapianiem żelaza z rudy darniowej. Pierwsze dwa wieki istnienia miasta wiążą się z dużym rozwojem gospodarczym, m.in. dzięki położeniu przy granicy ze Śląskiem. Upadek miasta następuje w wyniku wojen w XVII i XVIII wieku. Po II rozbiorze Polski miasto było pod panowaniem pruskim, w latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 r. wraz z ziemią wieluńską w granicach Królestwa Polskiego. Podczas Powstania Styczniowego 11 kwietnia 1863 roku miała miejsce potyczka powstańców z wojskami rosyjskimi, zwana bitwą pod Praszką. W 7 lat po upadku powstania styczniowego, w 1870 r., Praszka utraciła prawa miejskie. Odzyskała je w 1919 r., po I wojnie światowej, w trakcie której była pod okupacją Cesarstwa Niemieckiego, w granicach II RP

[madohora]

PYZDRY

[madohora]

Pyzdry – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pyzdry. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego.
Od średniowiecza do 1818 siedziba powiatu pyzdrskiego. Były miastem królewskim. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 3203 mieszkańców. Pyzdry leżą na wysokim brzegu rzeki Warty, niedaleko ujścia Prosny, we wschodniej części Wielkopolski. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 442 Września–Kalisz.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o Pyzdrach pochodzi z 1232, kiedy to wojska Henryka Brodatego wkroczyły m.in. na ziemię pyzdrską. Pyzdry są jednym z najstarszych miast lokacyjnych w Wielkopolsce – z 1257 pochodzi wzmianka o anonimowym wójcie, dowodząca funkcjonowania tu stabilnego ośrodka miejskiego. Nie zachował się przywilej lokacyjny, jednak wiadomo, że miasto lokowane było na prawie magdeburskim, najprawdopodobniej przez Bolesława Pobożnego[4] W latach 80. XIII wieku w Pyzdrach działała mennica (mincerzem był jeden z mieszczan, Ubelin).

[madohora]

29 czerwca 1318 Władysław Łokietek zwołał do Pyzdr zjazd duchowieństwa i dostojników polskich, na którym podjęto uchwałę o wysłaniu poselstwa do papieża Jana XII z prośbą o zezwolenie na jego koronację. W 1331 miasto zostało spalone przez Krzyżaków. Podczas panowania Kazimierza Wielkiego miasto zostało otoczone murami i wybudowano potężny czworoboczny zamek. W 1345 w mieście zawarto rozejm pomiędzy królem Czech Janem Luksemburskim i Kazimierzem Wielkim. 6 czerwca 1346 król Kazimierz ogłosił w Pyzdrach statuty prawne dla Wielkopolski. W 1390 Władysław II Jagiełło i Warcisław VII zawarli układ w Pyzdrach, gdzie Warcisław stał się lennikiem Jagiełły. W 1562 Pyzdry zostały wyznaczone jako miejsce "okazowania" (przeglądów wojska) dla województwa kaliskiego

[madohora]

W 1655 miasto zajęły wojska szwedzkie. W 1704 pod Pyzdrami stoczyły bitwę wojska stronników Leszczyńskiego i Augusta II. W 1768 wielki pożar zniszczył miasto. W 1776 zostaje podpisana umowa pomiędzy burmistrzem Pyzdr Karolem Ogrodowiczem a Bogusławem Waberem miejscowym cieślą. Dotyczyła ona odbudowy miasta. W 1793, w wyniku II rozbioru rozpoczyna się okupacja pruska. W 1807 i 1814 pożary ponownie zniszczyły miasto. Podczas zaborów : 1/ na mocy decyzji kongresu wiedeńskiego miejscowość znalazła się w 1815 w granicach Królestwa Pruskiego jako stolica powiatu pyzderskego, 2/ gdy Rosja wystąpiła o zmianę granicy na mocy postanowienia Traktatu granicznego z 11.XI.1817 r. miasto Pyzdry z okolicznymi wioskami zostały przekazane Rosji i stały się częścią Królewstwa Kongresowego, w związku z tym 1818 miasto przestało być siedzibą powiatu. [Oficjalnie pruski Landrat Pyzderski funkcjonował do 1818 r. z tymczasową siedzibą już poza Pyzdrami; w 1818 zdecydowano o wybraniu siedziby urzędu landrata (powiatu) we Wrześni i nazwaniu tej jednostki powiatem wrzesińskim]. Miasto Pyzdry pozostało w granicach Imperium Rosyjskiego aż do I wojny światowej. Tym samym Pyzdry były najbardziej na zachód wysuniętym miastem Rosji (przejście graniczne znajdowało się w miejscowości Borzykowo, zrekonstruowane w 2004). W 1867 władze rosyjskie odebrały Pyzdrom prawa miejskie. W 1918 Pyzdry powróciły w granice odradzającej się Rzeczypospolitej Polskiej.

[madohora]

Miasto do 1935 r. znajdowało się w powiecie słupeckim w województwie łódzkim, a w wyniku reformy administracyjnej w tym samym roku i likwidacji powiatu słupeckiego znałazły się w powiecie konińskim.W 1948 r. Pyzdry zostały wydzielone z powiatu konińskiego i znalazły się w powiecie wrzesińskim, gdzie znajdowały siś do 30.06.1975 r. Miasto i gmina Pyzdry do 31.12.1998 r. znajdowały się w województwie konińskim. Ponownie od 1 stycznia 199 r. wchodzą w skład powiatu wrzesińskiego. 16 marca 2012 w Pyzdrach gościł Prezydent RP Bronisław Komorowski

[madohora]

Źródełko znajdujące się przy ul. Wrocławskiej ma swoją legendę, pozbawioną jednak podstaw historycznych. Otóż przejeżdżający przez miasto król Kazimierz Wielki, będąc bardzo utrudzony drogą, gdy zobaczył bijące źródło, miał zawołać „Pij-Zdrój!”. Na pamiątkę tego wydarzenia utworzona została rzekomo nazwa miasta.

[madohora]

Pierwsze udokumentowane użycie armaty na ziemiach polskich nastąpiło w 1383 roku podczas oblężenia Pyzdr. Pisał o tym w swoich kronikach Jan z Czarnkowa.

[madohora]

RYCHWAŁ

[madohora]

Rychwał to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rychwał. Do 1954 siedziba gminy Dąbroszyn. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 2370 mieszkańców. Z Rychwała pochodzi polityk i poseł na sejm IV kadencji Zdzisław Jankowski. Nazwa Rychwał pochodzi z języka niemieckiego i wskazuje na udział niemieckich osadników w zakładaniu miasta. Jej pierwotna forma brzmiała prawdopodobnie Reichwald ("bogaty las" bądź "okolica obfitująca w lasy"), ulegając poprzez formę Rychwałd spolszczeniu do dzisiejszej formy

[madohora]

SIERADZ

[madohora]

Sieradz – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim. Miasto jest położone w strefie nad rzeką Wartą, która tworzy na jego terenie i okolicach Kotlinę Sieradzką. Przez Sieradz biegną drogi krajowe: nr 12, nr 14 i nr 83 oraz linia kolejowa nr 14. W latach 1975-1998 Sieradz był stolicą województwa sieradzkiego. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 43 612 mieszkańców. Prawa miejskie od 1247 r. (jedno z najstarszych miast w kraju), następnie stolica księstwa do końca XV wieku. Upadek miasta powstrzymany dopiero pod koniec XIX wieku – rozwój włókiennictwa; w latach 1945-1970 powstały zakłady dziewiarskie, przemysł maszynowy, metalowy i spożywczy (gorzelnia). Duży park etnograficzny, muzeum.
16 października 2006 patronką miasta została ogłoszona święta Urszula Ledóchowska. Dla upamiętnienia dnia w którym Stolica Apostolska wyraziła na to zgodę, dzień 8 czerwca został ustanowiony Świętem Miasta Sieradza

[madohora]

Nazwa miasta pochodzi prawdopodobnie od imienia Sirad, którego najwcześniejszą formą jest Wszerad.Od XII w. nazwa miasta notowana była po łacinie jako Siradia. W 1136 Ziraz, w 1241 – Chirask, 1261 Seradz, 1280 Sqradz, a w 1284 Siraz. Przez następne stulecia używana już była obecna nazwa – Siradz oraz Sieradz. W roku 1154 arabski geograf Al-Idrisi w swoim dziele pt. Księga Rogera zamieścił nazwę Sieradza jako S(i)rad(i)ja pośród innych polskich miast: Krakowa, Gniezna, Wrocławia, Łęczycy oraz Santoka. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie wieków XIX i XX podaje nazwę Sieradz.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o Sieradzu pochodzi z Bulli gnieźnieńskiej z roku 1136, gdzie miasto wymieniane jest jako gród kasztelański, jednak badania archeologiczne wskazują, że osada mogła być założona już w XI wieku. W latach 1247-1255, nie wiadomo dokładnie kiedy, miasto zostało lokowane na prawie magdeburskim. W 1262-63 roku powstaje Księstwo Sieradzkie, zaś w II połowie XIV wieku województwo sieradzkie. Do 1793 roku był miastem wojewódzkim. W 1793 roku, miasto zostaje zajęte przez Prusy. W okresie międzywojennym i po II wojnie światowej Sieradz był miastem powiatowym w województwie łódzkim. Od 1 czerwca 1975 roku do 31 grudnia 1998 roku Sieradz ponownie był miastem wojewódzkim. Od 1999 roku powraca do funkcji stolicy powiatu.

[madohora]

Podczas II wojny światowej Sieradz został włączony w granice III Rzeszy w granice tzw. Kraju Warty. Niemcy przeprowadzali masowe egzekucje i wysiedlenia oraz likwidację inteligencji polskiej i Żydów. W sieradzkim w latach 1940-1942 na obszarze ok. 320 km. władze okupacyjne utworzyły poligon niemieckich wojsk pancernych , na którym testowano m.in. rakiety V-1 zlikwidowano 150 wsi zamieszkanych przez ok. 26 tys. Polaków. Na tym terenie znajdowało się 4876 gospodarstw chłopskich i 9 folwarków ziemskich. Wysiedlono 20 712 osób, resztę zatrudniono na miejscu: w zachowanych majątkach rolnych, przy budowie dróg, lotniska, koszar, baraków dla jeńców wojennych. Część ludności przesiedlono do Łodzi (Litzmannstadt), pozostałych do sąsiednich powiatów.

[madohora]

SKULSK

[madohora]

Skulsk – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Skulsk. Do 1954 roku siedziba gminy Skulska Wieś. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Skulsk. Skulsk był dawniej jedną z wielkopolskich miejscowości należącej do centrum działalności ludowych malarzy i twórców drzeworytów zwanych obraźnikami

[madohora]

W miejscowości znajduje się sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej, przy ul. Kościelnej 41. Jego historia i początki zaczynają się w ok. XI w. Uważa się, że skulska parafia jest jedną z najstarszych parafii w diecezji włocławskiej, powstała już za czasów diecezji kruszwickiej.
W dniu 13 marca 1996 r., papież Jan Paweł II, w Rzymie wyraził zgodę na koronację figurki Matki Bożej. W dniu 3 czerwca 1997 r. w Gnieźnie, Jan Paweł II ukoronował figurkę.

[madohora]

ŚLESIN

[madohora]

Ślesin – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ślesin. Do 1954 roku siedziba gminy Sławoszewek. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 3182 mieszkańców. Położone jest nad Jeziorem Ślesińskim oraz Jeziorem Mikorzyńskim. Przez miasto prowadzą drogi do Konina i Bydgoszczy (DK25) oraz Słupcy i Sompolna (DW263).

[madohora]

Według legendy nazwa miasta pochodzi od imienia rodu Szleszy, który zasiedlił we wczesnym średniowieczu okoliczne pola nad jeziorem. Przez wieki ulegała ona przekształceniom – Sleszyn, Slessyno, Szlyeszyno, Sliesin, by od 1889 roku ustalona została oficjalna, obowiązująca dzisiaj wersja nazwy. Niemiecka nazwa miasta to Schlüsselsee, którą można odnieść do miasta położonego nad kluczowym(znaczącym) jeziorem

[madohora]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawiła się w 1231 roku w dokumencie księcia Konrada I Mazowieckiego, który wtedy nadał wieś biskupom poznańskim w zamian za zaciągnięte długi. W ich posiadaniu była do końca XVIII w. Pierwszym właścicielem był biskup Dulicz, którego herb po dziś dzień jest godłem miasta. 20 stycznia 1358 roku miejscowość Szleszyno otrzymała średzkie prawa miejskie, nadane przez króla Kazimierza Wielkiego. Biskup poznański Jan Teczyński uhonorował wtedy miasto herbem Dulicz. Jednym z przywilejów było prawo organizowania targów przez 7 lat. Pozwoliło to na gospodarczy rozwój miasteczka, gdzie mieszkańcy prowadzili handel owcami, wołami i trzodą chlewną z niemieckimi kupcami. Osiem razy w roku odbywały się tu jarmarki połączone ze spędem bydła. Już wtedy zaznaczyło się korzystne położenie miasta na szlaku handlowym łączącym Wielkopolskę z Mazowszem, a później głównie Poznań z Warszawą. Miasteczko nigdy jednak nie rozrosło się ani liczebnie, ani gospodarczo. O jego małym znaczeniu przekonuje fakt, że w 1458 roku w czasie wojny trzynastoletniej prowadzonej z Zakonem Krzyżackim osada była zobowiązana wystawić tylko dwóch pieszych. Z okresu lokacji Ślesina pochodzi jego układ urbanistyczny o małomiasteczkowej zabudowie z murowanymi parterowymi domami. W XVI wieku Ślesin znajdował się na terenie województwa kaliskiego w ramach prowincji wielkopolskiej, powiatu konińskiego (w innych granicach niż obecnie). Od 1579 używana jest obecna nazwa miasta. W tym roku w rejestrze podatkowym umieszczono adnotację o jego przynależności do biskupów poznańskich. We wpisie z 1618 roku określono Ślesin jako wieś w której pracuje 4 rzemieślników i 2 rybaków. Pozostali mieszkańcy zajmowali się rolnictwem. W 1604 roku na miejscu zniszczonej świątyni postawiono murowany kościół w stylu gotyckim. W 1900 roku na ocalałych fundamentach wzniesiono tam prezbiterium i 2 kaplice, które istnieją do dziś.
W 1655 roku w trakcie najazdu Szwedzi spalili zabytkowy drewniany kościół, który wprawdzie odbudowano, ale został potem ponownie zniszczony w pożarze. Z kolejnym żywiołem, miasto musiało się zmierzyć w 1725 roku, kiedy to przez Polskę przechodziły powodzie, które dotknęły też osady położone nad jeziorami ciągnącymi się do Gopło. Nabrzeżne domostwa zostały zalane, a ludzie zmuszeni byli je opuścić i szukać wyżej położonych terenów w pobliskiej puszczy. Budowano tam szałasy czekając aż poziom wód opadnie, po czym zaczęto odbudowę osady

[madohora]

Od 1793 roku miasto, wraz z całą Wielkopolską, znalazło się pod zaborem pruskim. Ówczesne źródła podają że miasto zamieszkiwało w tym czasie 175 mieszkańców, z czego większość trudniła się rolnictwem, a na jego terenie znajdowało się 45 drewnianych domów. Właściciel miasta posiadał 2 wiatraki. W 1800 roku miasto liczyło już 489 mieszkańców, co świadczy o rozwoju gospodarczym. W 1807 roku miasto znalazło się w Księstwie Warszawskim. W roku 1812 w Ślesinie zbudowano na cześć księcia warszawskiego Fryderyka Augusta Łuk Triumfalny zwany powszechnie ˌˌBramą Napoleonaˈˈ, który do dziś jest najcenniejszym zabytkiem w mieście. W 1815 roku miasto znalazło się w Królestwie Polskim. Dziesięć lat później mieszkało już w nim 881 osób w 107 domach. W czasie zrywu niepodległościowego z 1863 roku walki toczyły się w pobliskim Ignacewie. Pamięć o bitwie i jej bohaterach obecna była w miejscowej społeczności o czym świadczy pomnik z polnego kamienia z napisem Poległym na chwałę – żywym na otuchę, postawiony w 1917 roku na mogile powstańców. W 1870 roku Ślesin utracił prawa miejskie za czynne uczestnictwo obywateli w powstaniu. 31 maja 1879 roku miejscowość znalazła się w gminie Sławoszewek należącej do powiatu konińskiego. Specjalizacją tego obszaru była wtedy hodowla gęsi i pierza, które jak mówi legenda – ˌˌpodkuwanoˈˈ, czyli stado przeganiano przez smołę i rozsypane pierze. Dzięki temu ptaki miały ochronną warstwę na łapach i mogły wędrować wiele kilometrów. W okolicach wytworzyła się tzw. kmina ochweśnicka, żargon zapożyczony od skulskich malarzy obrazów kultu maryjnego – Ochweśników (od żargonowego ˌˌochweśnikˈˈ – obraźnik, malarz obrazów religijnych, z czasem sprzedawca). Tego żargonu używano także w Krotoszynie. W Ślesinie używano go między innymi wśród wędrownych handlarzy

[madohora]

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powstał spontanicznie Obywatelski Komitet Straży Bezpieczeństwa. Rozpoczął się okres znacznego rozwoju miasta. Duże zasługi dla miasta poniósł od 1906 roku ks. Jan Lagier, który jako patriota i społecznik nawoływał w czasie mszy do pomocy w brukowaniu ulic. Mieszkańcy odpowiadali czynem, a dzieci przynosiły na lekcje po jednym kamieniu. Gliniane domy zastępowano murowanymi, a piaszczyste dotąd drogi brukowano polnym kamieniem. W 1921 roku Ślesin odzyskał prawa miejskie i liczył 2 078 osób oraz 209 domów. Ślesinianie w podzięce za wolną ojczyznę wybudowali w 1922 roku Pomnik Św. Rodziny, który w czasie II wojny światowej został zniszczony i w 1991 odbudowany. Do II wojny światowej na terenie miasteczka mieszkali też osadnicy niemieccy i Żydzi. Przed wybuchem wojny miasto znajdowało się na terenie województwa poznańskiego, na obszarze ówczesnego powiatu konińskiego.

[madohora]

We wrześniu 1939 roku na terenie gminy (nad brzegiem jezior Mikorzyńskiego i Ślesińskiego oraz kanału Warta-Gopło) kompania z 17 DP, junaków i 37 robotników zbudowała 7 schronów. Wykorzystano je dla osłony wycofującej się w kierunku na Warszawę Armii Poznań, przez batalion ON "OPALENICA". Zajęcie przez wojska niemieckie terenów Konina i okolic nastąpiło około 13 września 1939 r. Władze niemieckie, przy pomocy miejscowych Niemców, zorganizowały swoje pierwsze urzędy, początkowo wzywając wszystkich pozostałych na miejscu polskich urzędników do natychmiastowego powrotu do pracy. Kierownikami w nich zostawali Niemcy, którzy przybyli z terenu III Rzeszy lub dawni obywatele polscy, narodowości niemieckiej, którzy zamieszkiwali te tereny przed wojną. Okupacja hitlerowska doprowadziła do zniszczeń pomników, kościołów i ich wyposażenia. Wtedy też założono park miejski. Już na początku niemieckiej okupacji w Różopolu w odwecie za śmierć 4 Niemców po łapance wykonano egzekucję na 18 osobach. Zwłoki do dzisiaj znajdują się we wspólnej mogile na cmentarzu w Ślesinie. Od 1969 roku stoi tam pomnik upamiętniający poległych. Na ścianie domu przy pl. Wolności 13 w Ślesinie (mieścił się tu posterunek żandarmerii hitlerowskiej i areszt) wmurowano tablicę ku czci osób pomordowanych jesienią 1939 r. oraz w latach 1942 i 1943. Rodzima ludność pochodzenia polskiego musiała opuszczać swoje domy i pracować w obozach pracy. Podczas okupacji Ślesin znalazł się na terenach włączonych do III Rzeszy, w tzw. okręgu Rzeszy – Kraj Warty (Warthegau), w rejencji inowrocławskiej, pod nazwą Sleszyn. Ślesin został wyzwolony przez pododdziały Armii Czerwonej 20 stycznia 1945 roku.

[madohora]

13 października 1948 roku w mieście wybuchł pożar, który strawił 10 domów. Po 1953 roku miasteczko zaczęło przeżywać coraz szybszy wzrost gospodarczy i kulturalny. Wtedy to je zradiofonizowano, powstało kino, biblioteka i nastąpiła stopniowa elektryfikacja.
Od 1 stycznia 1973 roku w wyniku reorganizacji rad narodowych rozpoczął działalność Urząd Miasta i Gminy Ślesin, po zniesieniu istniejących od 1952 roku 16 gromad tworzących gminę: Biskupie, Cegielnia, Dąbrowa, Goranin, Makarowo Sławenckie, Marianowo, Mikorzyn, Ostrowąż, Roztoka, Różnowa, Sławęncin, Sławoszewek, Sławoszewo, Szyszyn, Szyszyńskie Holendry i Żółwieniec. Znaczenie Ślesina wzrosło, i zwiększył się obszar administrowany przez miasto; o dawną gminę Ślesin, Piotrkowice i miasto Ślesin, poza tym część gminy Gosławice i sołectwa Licheń Stary, Kępa, Bylew i Honoratka. Do 1975 roku miasto Ślesin należało administracyjnie do województwa poznańskiego, powiatu konińskiego. W latach 80. XX wieku powstały osiedla domków jednorodzinnych – na południu Osiedle Powstańców Wielkopolskich, a na północy Osiedle Północ. Istniejącą już część miasta nazwano osiedlem Stare Miasto Przez miasto kilkadziesiąt lat kursowała Sompolińska Kolej Dojazdowa w kierunku Koła lub Jabłonki i dalej Gniezna. W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Ślesin

[madohora]

Po roku 1989 możliwe stało się utworzenie samorządów i modernizacja miasta. W ostatnich latach wybudowano nowy budynek gimnazjum, Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, w 2009 roku kompleks boisk sportowych typu „ORLIK 2012”, a w 2010 roku przystań żeglarską Marina. Zabudowa Ślesina ciągnie się do miejscowości Szyszyn i Żółwieniec na północy gminy, a na południu przez Wąsosze i Mikorzyn łączy się z układem miejskim pobliskiego Konina.
W listopadzie 2010 roku ukończono renowację rynku. W 2012 roku oddano do użytku bulwar ciągnący się wzdłuż jeziora, od parku do Mikorzyna. Przy bulwarze znajdują się: plac zabaw, siłownia i skatepark. Planuje się budowę aquaparku na bazie wód geotermalnych. Powołano do tego celu spółkę Termy Ślesińskie. We wrześniu 2012 roku Brama Napoleona została przemalowana, a w parku postawiono Pomnik Napoleona. Ślesin jest siedzibą kilku firm zajmujących się wyrobami z pierza (kołdry, poduszki) oraz producenta materaców lateksowych Hevea.

[madohora]

SŁUPCA

[madohora]

Słupca – miasto św. Wawrzyńca, miasto w województwie wielkopolskim, na Równinie Wrzesińskiej, siedziba gminy Słupca i powiatu słupeckiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Według danych z 30 marca 2014 miasto liczyło 13 904 mieszkańców. Słupca jest znaczącym historycznie i regionalnie ośrodkiem wschodniej Wielkopolski, o korzystnym położeniu przy drodze krajowej, 70 km na wschód od Poznania. Gmina miejska Słupca jest najmniejszą gminą w powiecie słupeckim, zajmuje 1,23% powierzchni powiatu. Gmina miejska Słupca sąsiaduje od zachodu z gminą Strzałkowo, natomiast od wschodu z gminą wiejską Słupca.

[madohora]

##750 - 400 lat p.n.e. - budowa osady kultury łużyckiej, "kopca szwedzkiego". Kultury łużyckiej, jej osad jak i przedstawicieli nie można wiązać z późniejszą ludnością słowiańską.
##1176 i 1196 - pierwsze informacje o kościele parafialnym pod wezwaniem św. Wawrzyńca w księdze nadań Łaskiego.
##15 listopada 1290 (Dłusk), zgoda księcia kaliskiego i poznańskiego Przemysła II na lokację miasta na prawie niemieckim - prawdopodobnie zasadźcą był mieszczanin pyzdrski Ubelin[4].
##1296 - ponowna lokacja przez biskupa poznańskiego Jana Gerbicza, tym razem na prawie średzkim. Miasto otrzymuje cały szereg nowych nadań i przywilejów. Słupcę zamieszkuje około 1000 mieszkańców.
##11 listopada 1314 - Władysław I Łokietek nadaje Słupcy przywilej założenia mennicy i bicia monety.
##1315 - Władysław Łokietek nadaje przywilej urządzania co roku wielkiego trzydniowego jarmarku.
##1331 - najazd krzyżacki, spalenie miasta.
##1356 - Kazimierz III Wielki zwalnia Słupcę z opłat celnych na terenie całego państwa.
##1375-1382 - budowa murów obronnych o długości 1100 m na polecenie Mikołaj z Kórnika. Chroniły 9 hektarów gruntów miejskich. W ich ciągu wybudowano dwie bramy: od północy Toruńską, od południa Pyzderską, oraz dwie furty: zachodnią - Poznańską i wschodnią - Konińską.
##1402-1433 - 11 osób ze Słupcy studiowało na uniwersytecie w Krakowie.
##1421 - powstaje Kaplica św. Ducha ze szpitalem.
##1427 - powstaje Kaplica św. Krzyża.
##1441 - Marcin ze Słupcy zostaje kierownikiem szkoły parafialnej.
##1454-1466 - wojna trzynastoletnia - miasto Słupca wysyła 20 zbrojnych, podobnie jak 9 największych miast wielkopolski.
##koniec XV - Słupcę zamieszkuje około 2000 osób.
##1523 - sukiennicy słupeccy otrzymują przywilej stemplowania specjalnym znakiem swoich wyrobów.
##1655-1660 - wojna ze Szwecją - kilkukrotne rabowanie miasta.
##1793 - II rozbiór Polski - Słupca miastem pruskim.
##1794 - Słupca punktem zbornym powstańców wielkopolskich w czasie insurekcji kościuszkowskiej.
##1815 - po kongresie wiedeńskim i Słupca znajduje się w województwie kaliskim, pod panowaniem rosyjskim.
##przełom XVIII i XIX w. - rozebranie murów miejskich.
##XIX w. - odrodzenie gospodarcze. Słupca na szlaku komunikacyjnym do Berlina.
##1867 - utworzenie powiatu słupeckiego w guberni kaliskiej.
##ok. 1880 - zbudowanie cerkwi w Słupcy.
##1893 - powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej.
##1915 - pomiędzy Słupcą i Strzałkowem powstaje olbrzymi obóz jeniecki.
##1919 - utworzenie powiatu słupcekiego w województwie łódzkim.
##1922 - wybudowanie linii kolejowej Kutno - Strzałkowo daje miastu bezpośrednie połączenia kolejowe z Poznaniem i Warszawą.
##1926 - odsłonięcie pomnika Niepodległości na słupeckim rynku.
##1932 - miasto przestaje być siedzibą powiatu.
##1939-1945 - w wyniku okupacji hitlerowskiej śmierć ponosi około 1800 mieszkańców Słupcy pochodzenia żydowskiego.
##1949-1950 - w Słupcy działa Polska Partia Wolności, organizacja antyreżimowa i antykomunistyczna.
##1957 - miasto ponownie staje się siedzibą powiatu w województwie poznańskim.
##1972 - zakończenie budowy Wytwórni Konstrukcji Stalowych Mostostal - największego zakładu w Słupcy.
##1975 - reforma administracyjna, miasto przestaje być siedzibą powiatu.
##1 stycznia 1999 - Słupca po raz czwarty staje się siedzibą powiatu w województwie wielkopolskim.
##1999 - powstaje Unia Słupczan.
##2009 - gazyfikacja miasta.

[madohora]

SOMPOLNO

[madohora]

Sompolno – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sompolno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego. Było miastem królewskim

[madohora]

##7 czerwca 1242 - Kazimierz ks. kujawski przebywając w Sompolnie ,wydaje akt dla klasztoru w Sulejowie.
##1477 - nadanie praw miejskich przez abp Jakuba ze Sienna;
##1793-1807 - Sompolno w granicach Królestwa Prus
##1807-1815 - Sompolno w granicach Księstwa Warszawskiego
##1815 - miasto zostaje włączone do pozostającego w granicach Rosji Królestwa Polskiego
##1858 - W Sompolnie znajdowało się 52 domy murowane, 99 domów drewnianych i 1714 mieszkańców. W tej liczbie 315 Niemców i 455 Żydów[4].
##1870 – wskutek carskiej reformy administracyjnej Sompolno traci prawa miejskie;
##1921 - miasto liczy ponad 3.700 mieszkańców, w tym 31% Żydów
##1939 - W trakcie kampanii wrześniowej 4 września w rejon Sompolna zostaje przeniesiona 36 eskadra (bez 2 plutonu). W dniach od 7-11 września cofająca się Armia Poznań (m.in. 14 DP, Podolska BK.) przechodzi w rejonie Sompolna.
##początek okupacji niemieckiej; wcielenie miasta do III Rzeszy, do okręgu "Kraj Warty" (Warthegau), Kreis Warthebrücken (Koło) pod nazwą Sompolno; od 18 V 1943 r. zmiana nazwy na Deutscheneck
##1940 - utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej
##1942 - likwidacja getta; jego mieszkańcy zostają wywiezieni do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem i wymordowani
##1945 - koniec okupacji niemieckiej
##1973 – Sompolno po 103 latach odzyskuje prawa miejskie

[madohora]

STAW

[madohora]

Staw – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. We wsi istnieje 8 gospodarstw indywidualnych. W okresie V wieku p.n.e. byli już mieszkańcy na terenach wsi, na co mogą wskazywać ślady grobowców, które zostały odkryte. W 1398 nastąpił spis majątku tej miejscowości. Wtedy hodowano: konie (23 sztuki), bydło (20), owce i trzodę chlewną. Również w tym roku została nazwana wieś. Występowała pod nazwami: Stabe (1398), Steben, Steeeben, Stob, Stabon (1438), Staw (1570). W 1438 wraz z miejscowością Folgowo i Chrapice Staw musiał płacić czynsz do Zakonu Krzyżackiego[2]. Czynsz wynosił: 100 kur, 4 grzywny, 1 wiadurek bez 9 denarów. Gdy powstawała wieś zaczęła należeć do klucza papowskiego. W czasach zaborów należała ta miejscowość do powiatu toruńskiego. Wieś po wejściu do zaboru pruskiego liczyła 83 mieszkańców. W czasach zaborów działała szkoła, gdzie w 1867 uczyło się 73 dzieci katolickich, a w 1904 liczyła 83 uczniów. W 1928 szkoła liczyła jedną klasę, jednego nauczyciela, 45 dzieci katolickich i 4 dzieci ewangelickich. Dyrektorami szkoły byli kolejno: Maria Rytter (1945-1946), Tadeusz Pawłowski (1946-1949) i Wanda Gross (1949-1972).
Miejscowość należała do klucza papowskiego.

[madohora]

STAWISZYN

[madohora]

Stawiszyn – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Czarną Strugą(zwaną przez miejscowych Bawołem), w aglomeracji kalisko-ostrowskiej, siedziba gminy Stawiszyn. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego. Według danych z 30 czerwca 2012 miasto liczyło 1586 mieszkańców. Stawiszyn jest niewielkim ośrodkiem przemysłowym w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym jest także najmniejszym pod względem powierzchni miastem w Polsce (0,99 km².

[madohora]

Nazwa miasta wzmiankowana jest od końca XIII wieku jako Stavissin 1291 (nadanie praw miejskich) lub Stavischin 1294. Zniszczony w 1306 roku przez Litwinów, a w 1331 roku spalony przez Krzyżaków. Na wyprawę malborską w 1458 roku posłał 15 zbrojnych. Król Kazimierz III Wielki wybudował tu w XIV wieku zamek królewski, zniszczony w połowie XVII wieku podczas najazdu szwedzkiego, a na jego fundamentach wzniesiono w latach 1785–88 kościół ewangelicki. W końcu XIII w. miasto posiadało obwarowania drewniano-ziemne, w połowie XIV wieku Stawiszyn otrzymał mury obronne, których budowę przypisuje się Kazimierzowi Wielkiemu. Zakończyło to proces ukształtowania przestrzennego miasta. Był to przypadek tzw. śląskiego schematu rozplanowania, polegającego na rozwidleniu szlaku na dwie równoległe do siebie ulice, zbiegające się przy przeprawach. Nadało to miastu charakterystyczny plan z owalnicowym jądrem. To owalne jądro stanowi najstarszy element przestrzenny Stawiszyna, wokół którego zostały wytyczone ulice. W jego centrum ulokowano czteroboczny rynek, a z jego narożników przeprowadzono 8 ulic. Natomiast przy murach miejskich biegły ulice obwodowe. Sieć uliczną miasta dopełniły ulice boczne, które podzieliły obszar miasta na bloki różnej wielkości i kształtów. Po roku 1331 do 1793 r. miasto było siedzibą starostwa niegrodowego. Od XV wieku do połowy XVII wieku był jednym ze znaczniejszych miast w Wielkopolsce, jednak poważne zniszczenia w 1656 roku podczas najazdu szwedzkiego zakończyło okres prosperity. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. W Stawiszynie działał na początku XVIII wieku, w ostatnim okresie swojego życia, Bolesław Gwidon Jaśniewicz w nieistniejącym już kościele kanoników Ducha Świętego i tamże pochowany. Stawiszyn utracił prawa miejskie w 1870 r. decyzją administracji rosyjskiej. Ponownie miasto od 1919 r. Przed II wojną światową mieszkało tu wielu Żydów. Autorzy wydanego w 1883 roku Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich we wpisie dotyczącym Stawiszyna oprócz istnienia drewnianej synagogi wzmiankowali: „140 domów, 1924 mieszkańców (w tej liczbie 238 protestantów, 4 prawosławnych, 609 żydów). 1857 r. 169 domów (4 murowane), 1550 mieszkańców (364 żydów i 201 Niemców)”[7]. W 1884 roku w miejscowości żyło 656 wyznawców judaizmu, co stanowiło 31% wszystkich mieszkańców. Podczas spisu powszechnego z 1921 roku 672 mieszkańców (26%) zadeklarowało pochodzenie żydowskie. W 1940 roku część z nich niemieccy narodowi socjaliści deportowali do Kalisza, pozostałych wywieziono do getta w niedalekim Koźminku. Większość stawiszyńskich Żydów zginęła w lipcu 1942 roku w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem

[madohora]

SZADEK

[madohora]

Szadek – miasto w woj. łódzkim, w powiecie zduńskowolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szadek. Położony jest na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Pichną (prawy dopływ Warty), w otoczeniu lasów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego. Ośrodek usługowy regionu rolniczego, drobny przemysł włókienniczy i spożywczy. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 2050 mieszkańców. Szadek leży na skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 710 z Łodzi przez Lutomiersk do Warty i Błaszek oraz drogi wojewódzkiej nr 473 z Łasku do Uniejowa i Koła.

[madohora]

Pierwsza pisana wzmianka o mieście pochodzi z 1295 r. kiedy książę Władysław Łokietek nadał rycerzowi Wilczkowi dwa łany ziemi "apud civitatem nostram Schadek" (pod miastem naszym Szadkiem). Początek Szadkowi dała prawdopodobnie osada powstała w XI w. nad istniejącym tu niegdyś jeziorem. Dokumenty lokacyjne zaginęły, o prawach miejskich Szadka dowiadujemy się z potwierdzenia lokacji miasta przez Władysława Jagiełłę w 1401 r. Od 1362 r. odbywały się tu sądy wiecowe ziemi sieradzkiej. Największy rozkwit miasto przeżywało w XV i XVI w. Już wtedy było ośrodkiem produkcji sukna. Osiadło tu wielu rzemieślników, a synowie mieszczan udawali się na studia do Krakowa, uzyskując tytuły bakałarzy, magistrów i profesorów. Najbardziej znani z nich to Jan z Szadka, Jakub z Szadka, Stanisław z Szadka, Mikołaj z Szadka Prokopowicz, Gabriel z Szadka. W powstałym w XVI w. powiecie szadkowskim było 8 miast: Łask, Widawa, Lutomiersk, Szadek, Szczerców, Pabianice, Uniejów i Niemysłów wchodzących wraz z powiatem w skład województwa sieradzkiego. Liczne pożary i epidemie, a przede wszystkim zapaść gospodarcza kraju spowodowały jednak upadek miasta w następnych stuleciach. W czasach zaborów szadkowianie czynnie współdziałali w wysiłku zmierzającym do odzyskania wolności. Po upadku powstania listopadowego, gdy w marcu 1833 r. na terytorium Królestwa wkraczały niewielkie partie podległe płk. Józefowi Zaliwskiemu, jedna z nich (kilkunastu ludzi), dowodzona przez Faustyna Sulimierskiego została rozbita w lesie janowickim pod Szadkiem. Dwóch z nich schwytano i po śledztwie Audytoriatu Polowego Sądu Wojennego skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano 19 VIII 1833 r. na rynku szadkowskim. Rosjanie rozstrzelali: Feliksa Bugajskiego i Sylwestra Racieńskiego. Za pomoc udzieloną spiskowcom aresztowano: Salomeę Kozłowską i Salomeę Leopoldową. Gdy Józef Oxiński, pierwszy dowódca powstańczy w 1863 r. w okolicach Sieradza wyznaczył punkt zborny w lesie koło Miedźna, licznie stawili się tam mieszkańcy Szadka. Naczelnikiem cywilnym miasta z ramienia władz powstańczych był Feliks Czekalski.
W 1905 r. miały tu miejsce manifestacje patriotyczne i starcia z policją. W nocy z 11/12 listopada 1918 r. miejscowy oddział Polskiej oddział Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) rozbroił Niemców, a następnie "uzbrojony w tęgie kije" opanował Zduńską Wolę wraz z dworcem kolejowym, ubezpieczając w ten sposób oddział sieradzki POW, walczący w tym czasie z Niemcami na sieradzkiej stacji kolejowej. W 1919 r. Szadek odzyskał prawa miejskie utracone w 1870 r. W okresie międzywojennym rozwinął się przemysł młynarski, stworzono połączenie kolejowe na trasie Śląsk – porty. W 1921 r. w Szadku żyło 535 Żydów, co stanowiło 17% mieszkańców. W czerwcu 1940 okupant niemiecki utworzył dla ludności żydowskiej getto, w którym umieszczono ok. 400 osób. W sierpniu 1942 wszyscy jego mieszkańcy zostali wywiezieni do Chełmna nad Nerem i zamordowani. W 1943 Niemcy wprowadzili dla miasta nazwę okupacyjną niem. Schadeck. Zasłużeni dla regionu szadkowskiego: Alfons Józef Ignacy Parczewski, Józef Leopold, Jerzy Karol Kurnatowski.

[madohora]

TULISZKÓW

[madohora]

Tuliszków – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie tureckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuliszków. Przed II wojną światową Tuliszków do 1 kwietnia 1938 roku administracyjnie należał do województwa łódzkiego. Po tej dacie przeszedł do województwa poznańskiego. Natomiast od 1 kwietnia 1939 roku należał do powiatu tureckiego.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.
Miasto Tuliszków położone jest we wschodniej części województwa wielkopolskiego, ok. 13 kilometrów na południe od Konina, przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 72 oraz drogi wojewódzkiej nr 443. Miasto położone jest na Wysoczyźnie Tureckiej, na terenie pagórkowatym (jest to obszar związany genetycznie ze zlodowaceniem środkowopolskim). Charakterystyczne dla okolic są izolowane pagóry, porozdzielane szerokimi dolinami rzecznymi o płaskim, zazwyczaj podmokłym dnie. Obok miasta przepływa Pokrzywnica, niewielka rzeka dorzecza Warty.

[madohora]

Pierwotnie była to osada stanowiąca własność szlachecką. Najstarsza wzmianka zanotowana została ok. 1362 roku, kiedy Tuliszków należał do rodu Zarembów, którzy czyniąc starania uzyskali dla osady prawa miejskie w 1458 roku. W XV wieku miasto stało się własnością Opalińskich. Wówczas zorganizowana została szkoła oraz czynnych było już blisko 20 warsztatów rzemieślniczych, ale ludność trudniła się głównie rolnictwem. Najsławniejszą postacią związaną z Tuliszkowem jest Janusz z Tuliszkowa, XV-wieczny kasztelan kaliski, bliski współpracownik króla Władysława Jagiełły. Za zasługi podczas Bitwy pod Grunwaldem został starostą Gdańska. Posłował w imieniu Polskiego Króla na soborze w Konstancji. Członek Zakonu Kolii, zakonu zrzeszającego elitę średniowiecznego rycerstwa. W imieniu króla posłował również na Węgry. Od XVII wieku właścicielami miasta byli Konarzewscy, a następnie Mycielscy. W XVIII wieku Tuliszków stał się własnością Zamojskich. Po drugim rozbiorze Polski miasto, liczące wówczas 365 mieszkańców i 83 domy oraz zaledwie 13 rzemieślników, przeszło pod panowanie pruskie. W tym czasie działały także, należące do rodu Zamojskich, dwa młyny wodne i wiatrak. Od 1807 miasto leżało w granicach Księstwa Warszawskiego, zaś po kongresie wiedeńskim w 1815 roku na terenie Królestwa Polskiego
Na przestrzeni XIX wieku znacznie wzrosła w mieście liczba ludności oraz następuje ożywienie życia gospodarczego. Na początku XIX wieku w Tuliszkowie osiedlili się wyznawcy wiary mojżeszowej, w 1807 roku było ich 16 (2,6%) a w 1827 – 51 (5,5%). Jednak w 1870 roku miasto zostało pozbawione przez władze rosyjskie praw miejskich, a w 1881 roku dotkliwie zniszczone przez pożar. Na początku XX wieku Tuliszków liczył już 2 tysiące mieszkańców oraz 170 domów. Prawa miejskie zostały przywrócone po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w roku 1919. W 1920 roku opiekę duchową nad członkami Gminy Żydowskiej pełnił Rabbi Joel Fox. W roku 1921 społeczność żydowska liczyła 260 osób. W okresie przed II wojną światową miasto osiągnęło liczbę 2600 mieszkańców, którzy utrzymywali się głównie z pracy na roli, a częściowo z rzemiosła i drobnego handlu. W czasie okupacji hitlerowskiej ludność żydowska została przesiedlona 20 października 1941 roku do getta Heidemilieu a w 1942 zgładzono ich w Chełmnie nad Nerem. Był tam także zabytkowy dwór, jednak został zniszczony w czasie działań wojennych

[madohora]

TUREK

[madohora]

Turek – miasto w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego i gminy Turek, w Kaliskiem, na ziemi sieradzkiej, na Wysoczyźnie Tureckiej, nad Kiełbaską. Był miastem duchownym. Według danych z 31 marca 2011 roku miasto liczyło 29 059 mieszkańców.
Turek jest drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego. Obecność złóż węgla brunatnego w pobliżu miasta zadecydowała o powstaniu Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin, który dostarcza ok. 8,5% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej. Przez Turek przebiegają drogi krajowe nr 72 (Konin – Łódź – Rawa Mazowiecka) i nr 83 (Turek – Sieradz) oraz droga wojewódzka nr 470 (Kalisz – Koło).

[madohora]

[I]VI w. p.n.e. – pierwsi stali osadnicy pojawiają się na ziemi tureckiej
1136 – pierwsza wzmianka o Turku (jako „Turcoviste” w bulli gnieźnieńskiej papieża Innocentego II, wymieniająca Turek jako posiadłość arcybiskupów gnieźnieńskich. Osada Turek była wówczas prawdopodobnie siedzibą drwali, smolarzy oraz myśliwych, którzy byli do dyspozycji pana w czasie łowów. Turek wymieniany jest w tym dokumencie wraz z licznymi miejscowościami regionu, jako posiadłości wokół grodu kasztelańskiego Spycimierz („item ville circa Spitimir”, tj.: Janovici (Janów), Tandov, Smolzco (Smulsko), Pricuna (Przykona), Turkovici (Turkowice), Turkoviste (Turek), Unieievo (Uniejów), Karchovo, Milostovici (Miłkowice), Gazovo et Clonova (Klonowa)”
XII wiek – XIII wiek – Turek jako osada arcybiskupa gnieźnieńskiego należał do kasztelani śpicimierskiej, będącej w pierwszej połowie XII wieku częścią księstwa łęczyckiego. W latach 1263-1264 w wyniku dalszego rozdrobnienia dzielnicowego Turek znalazł się na obszarze powiatu i województwa sieradzkiego i w takiej formie administracyjnej przetrwał do upadku Rzeczypospolitej Szlacheckiej.
1332 – najazd Krzyżaków na Turek i spalenie drewnianego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela
1341 – 25 kwietnia, Turek uzyskuje prawa miejskie („Oppidum Thurek – Privilegium advocatiae”, oparte na Prawie średzkim. Dokument został wydany przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława, a odebrał go pierwszy wójt miasta – Jan Pruteno z Uniejowa („Johanni dicto Prutheno advocato uniejoviensi”. Turek już był wtedy największym ośrodkiem w promieniu kilkunastu kilometrów, posiadał murowany kościół, który przetrwał do początków XX wieku.
1357 – król Kazimierz III Wielki potwierdza władztwo biskupów gnieźnieńskich nad Turkiem, w dokumencie wymienia Turek jako miasto z rynkiem: „Turek civitas cum foro et duabus vllis sibi iunctis”. Zwierzchność arcybiskupów gnieźnieńskich oznaczała, iż aż do końca XVIII wieku, w Turku obowiązywał zakaz powszechnego osiedlania się cudzoziemców, Żydów, i wszystkich wyznających inną wiarę niż katolicka.
1383 – najazd i zrabowanie miasta Turku przez Ścibora ze Ściborzyc, Jana z Płomykowa i starosty kolskiego Krystyna z Kozichgłów. Najechali oni posiadłości arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanty, tj. Turek oraz Grzegorzew, by ten odstąpił od promowania jako kandydata na tron polski Siemowita IV. Najazd ów, bardzo ważny dla historii Polski, okazał się na tyle skuteczny, iż arcybiskup Bodzanty przeszedł do stronnictwa andegaweńskiego i wkrótce, 16 października 1384 roku, koronował Jadwigę Andegaweńską na królową Polski, 15 lutego 1386 ochrzcił Władysława Jagiełłę, a 4 marca 1386 koronował go na króla Polski.
1458 – miasto Turek wystawia 6 zbrojnych na wyprawę malborską króla Kazimierza IV Jagiellończyka, podczas wojny trzynastoletniej
początek XVI wieku – liczba ludności miasta Turek wynosiła około 800 osób, a liczba domów 143
1515 – odbywa się pierwszy z corocznych wielkich jarmarków miejskich w Turku (dn. 15 VIII)
1523 – wielki pożar miasta, płonie większość z zabudowy w mieście
1637 – miasto otrzymuje dodatkowe prawa dotyczące władz miejskich. Arcybiskup Jan Wężyk zarządził, iż na czele rady miejskiej stanie burmistrz wybierany przez starostę i dwóch radych. Z czasem liczba radnych zwiększała się.
1644 – po procesie w mieście spalono na stosie Agnieszkę Bogdankę z Turku podejrzaną o kontakty z diabłem
1655 – przez miasto przeszły oddziały wojskowe Stefana Czarnieckiego i Jerzego Lubomirskiego, powodując straty w dobytku mieszczan
1741 – grabież miasta przez właścicieli okolicznych wiosek.
1793 – w wyniku II rozbioru Polski, Turek wraz z większą częścią Wielkopolski, dostaje się pod panowanie pruskie
1794 – w mieście Turku znajdują się 94 budynki, z czego tylko 3 były murowane, pozostałe drewniane, kryte głównie strzechą
1796 – 28 VII – pruski dekret o przejęciu przez władze pruskie dóbr kościelnych z Wielkopolski na własność skarbu pruskiego. Tym samym kończy się okres, w którym miasto Turek było własnością arcybiskupa gnieźnieńskiego (1341–1796)
1807 – Turek wchodzi w skład Księstwa Warszawskiego
1815 – na mocy ustaleń kongresu wiedeńskiego miasto wraz z ziemią kaliską zostaje włączone do Królestwa Polskiego
1817 – liczba mieszkańców Turku wynosiła 671 osób. W mieście było 129 budynków, w tym trzy murowane. Było tu 66 gospodarstw rolnych, które miały charakter samowystarczalny. W centrum miasta znajdował się ratusz z niewielkim więzieniem w piwnicy, istniał także przytułek oraz szkoła elementarna. Wśród rzemieślników było ośmiu kuśnierzy, czterech młynarzy, ośmiu szewców, sześciu garncarzy, trzech krawców, trzech kołodziejów, dwóch kowali, czterech rzeźników i dwóch sukienników. Handlem zajmowało się czterech kramarzy, oprócz wodnego młyna były jeszcze trzy wiatraki.
1820 – nadanie miastu charakteru osady fabrycznej, podjęto decyzję o przebudowie i modernizacji miasta. Masowo zaczyna powstawać szereg murowanych kamienic i domów, utworzono nowe dzielnice „Pólko” i „Nowy Świat”. Znikają domy drewniane, nowa zabudowa skupia się wokół rynku i ulic przyległych. Założono tu gorzelnię i browar. Tylko w latach 1824-1826 postawiono tu 80 domów (z czego dwadzieścia murowanych). Otwarto cegielnię, wybudowano kilka wykańczalni wyrobów włókienniczych.
1825 – pierwsza szkoła elementarna w mieście – pobierali w niej naukę chłopcy wyznania rzymskokatolickiego.
1826 – liczba mieszkańców miasta wzrosła do 1594 osób. Z roku na rok w Turku osiedlało się coraz więcej ludzi. Osiedlenie się w Turku tkaczy z Czech i Saksonii, początek przemysłu włókienniczego (kalisko-mazowiecki okręg przemysłowy)
1830 – w roku wybuchu powstania listopadowego w mieście mieszkały 2302 osoby, z czego Polacy stanowili 75%, Niemcy 21%, Żydzi 4%. Wieść o wybuchu powstania w Warszawie, dotarła do Turku 2 grudnia. W Turku uformowały się kompania jazdy i piechoty, która weszła w skład 11 Batalionu Strzelców Celnych formowanych przez kpt. Rocha Kożuchowskiego. W okolicy miasta organizowano kaliskie jednostki regularne (z udziałem między innymi ochotników z Turku); Kompanię Strzelców Pieszych oraz kawaleryjski Pułk Ziemi Kaliskiej, które bohatersko walczyły pod Grochowem, Nurem i w obronie Ostrołęki. Do obrony przed zbliżającą się armią rosyjską w obozie konińskim zmobilizowano pospolite ruszenia, w szeregach którego znaleźli się również rekruci z Turku i jego okolic. Walczących wspomagała ludność cywilna Turku np. Kożuchowska, Czyżewski, Michał Mroziński przekazali do powstańczej kasy kwoty pieniężne, natomiast z miejscowego kościoła w Turku zdjęto dzwon i oddano go na odlew powstańczych armat.
1832 – władze carskie skazały zaocznie na wyrok śmierci urodzonego w Turku podporucznika Rocha Rupniewskiego (ur. 1802, zm. 1876, rodzice: Jan Rupniewski i Tekla Bońkowska), który wziął udział w słynnym ataku na Belweder, a następnie uczestniczył w największych bitwach powstania, walcząc w jeździe kaliskiej generała Ludwika Kickiego. Jego odwagę i poświęcenie w bitwie pod Grochowem nagrodzono odznaczeniem Złotym Krzyżem Virtuti Militari nr 905. Wyroku jednak nie wykonano, gdyż zdołał on się przedrzeć się do Francji, gdzie został jednym z pierwszych członków Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Trzykrotnie przyjeżdżał do kraju jako emisariusz. Zmarł dożywszy sędziwego wieku w Liverpoolu 26 grudnia 1876 roku, i tam tez został pochowany.
1833 – w wyniku represji popowstaniowych oraz zamknięciu przez władze rosyjskie granicy celnej z Królestwem, spadku produkcji sukienniczej i emigracji z Turku wielu tkaczy, liczba turkowian zmniejszyła się z 2302 przed wybuchem powstania, do 2062 osób.
1844 – wskutek kryzysu doszło do protestów tkaczy. Mimo gospodarczych trudności w mieście nadal

[madohora]

UNIEJÓW

[madohora]

Uniejów – miasto położone nad Wartą w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Uniejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Według danych z dnia 30 czerwca 2009 roku miasto miało 2932 mieszkańców. Był miastem duchownym. Do miasta należą dwie dawne miejscowości Budy Uniejowskie oraz Kościelnica, które obecnie stanowią jego części.

[madohora]

##1136 – pierwsze wzmianki o Uniejowie
##ok. 1285 – nadanie praw miejskich
##XIV–XV wiek – rezydencja arcybiskupów gnieźnieńskich
##XV–XVI wiek – miasto rzemieślniczo-handlowe, siedziba dóbr arcybiskupów
##od 1793 (II rozbiór Polski) – miasto w zaborze pruskim w granicach Królestwa Prus
##od 1807 – miasto w granicach Księstwa Warszawskiego
##od 1815 – miasto w zaborze rosyjskim w granicach Rosji (Królestwo Polskie)
##1870–1919 – Uniejów pozbawiony praw miejskich
##1905 – protesty przeciwko rusyfikacji oświaty
##1918 – powrót miasta w granice niepodległej Polski
##1939 – miejsce walk polsko-niemieckich o przeprawę na Warcie, liczne ofiary wśród ludności cywilnej
##do 1942 – wymordowanie przez Niemców społeczności żydowskiej
##2012 – rozporządzeniem premiera RP Uniejów wraz z sołectwami Spycimierz, Spycimierz-Kolonia, Zieleń i Człopy otrzymał status uzdrowiska
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

W roku 1836 dobra uniejowskie wraz z zamkiem otrzymał rosyjski generał, szef sztabu feldmarszałka Iwana Dybicza - Karol Toll, w nagrodę za znaczny współudział w rozbiciu powstańczych wojsk polskich podczas powstania listopadowego) w bitwie pod Ostrołęką w 1831 r.; w jego imieniu dobrami zarządzał syn Aleksander. Uniejów i dobra klucza uniejowskiego były własnością Tollów aż do 1919 r., kiedy to zostały upaństwowione
- Krótko po wojnie Uniejów przejściowo nie został zaliczony do miast wg urzędowego wykazu miast i gmin z 28 lipca 1945

[madohora]

WARTA

[madohora]

Warta i – miasto w woj. łódzkim, w powiecie sieradzkim, położone nad rzeką o tej samej nazwie. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Warta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
Według danych z 31 grudnia 2004 r. miasto miało 3392 mieszkańców. Lokalny ośrodek usługowy dla rolnictwa; drobny przemysł

[madohora]

Początkowo Warta istniała jako osada rolnicza, jednak korzystna lokalizacja w pobliżu szlaków handlowych oraz korzystne warunki klimatyczno-glebowe przyczyniły się do szybkiego rozwoju miasta. W 1255 r. zostały nadane osadzie prawa miejskie. W 1331 r. Warta została doszczętnie spalona przez wyprawę krzyżacką. 28 października 1423 r. Władysław II Jagiełło wydał tu tzw. statut warcki. [3] W 1465 r. miasto ponownie padło ofiarą pożaru, a od 1482 r. w mieście zapanowała zaraza trwająca kilkanaście lat. W 1507 r. miasto płonie po raz kolejny. Pomimo tych klęsk miasto rozwija się. W 1467 r. założono klasztor Bernardynów istniejący do dziś i mający znaczny wpływ na życie kulturalne i duchowe Warty. W mieście dobrze rozwinęło się rzemiosło i usługi min. tkactwo, krawiectwo, kuśnierstwo, garbarstwo, kowalstwo, złotnictwo, młynarstwo i ceramika. Pozycję swą miasto zaczęło powoli tracić w XVIII wieku na skutek ogólnie pogarszającej się sytuacji kraju i dodatkowych lokalnych problemów. Z gospodarczego upadku miasto podniosło się dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1939 r. miasto wcielone zostało w granice Rzeszy Niemieckiej. Rok później władze niemieckie utworzyły getto dla ludności żydowskiej (w 1921 r. 2025 osób, czyli 49% mieszkańców). Nakazały również rozebranie synagogi, spalonej we wrześniu 1939 r. Getto zlikwidowane zostało w sierpniu 1942r. , a ogromną większość warckich Żydów wymordowano. Do 1954 r. siedziba gminy Bartochów.

[madohora]

WIELUŃ

[madohora]

Wieluń (łac. Velun, ros. Велюнь, jid. וויעלון, czes. Věluň) – miasto w woj. łódzkim, na krańcu Wyżyny Wieluńskiej, siedziba powiatu wieluńskiego oraz gminy Wieluń.
Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

[madohora]

Wieluń jest miastem o prawie 800-letniej historii. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 2 połowy XIII w. Gród był od 1281 ośrodkiem kasztelanii. Przypuszcza się, że prawa miejskie Wieluń uzyskał ok. 1282 roku. W XIV wieku Kazimierz III Wielki wybudował w Wieluniu zamek, który potem był wielokrotnie przebudowywany w związku z pożarami. Dziś na fundamentach zamku stoi pałacyk klasycystyczny. Miasto było stolicą historycznej ziemi wieluńskiej w województwie sieradzkim od 1396 roku. W roku 1564 starostwo wieluńskie składało się z miast: Wielunia i Kamionu oraz wsi: Bobrowniki, Wierzbie, Pątnów, Krzyworzeka, Mokrsko z folwarkiem, Wróblew, Pichlice, Sokolniki z folwarkiem, Czastary, Osiek, Kiełczygłów w Sieradzkiem i innych

[madohora]

Żydzi osiedlali się w Wieluniu już od połowy XVI wieku, mimo że miasto posiadało tzw. przywilej de non tolerandis Judaeis, wydany w 1566 r. przez króla Zygmunta Augusta i odnowiony w 1581 r. przez króla Stefana Batorego, zabraniający Żydom osiedlania się w tym mieście. Z tego powodu w okresie staropolskim Żydów w tym mieście oficjalnie nie było. W 1799 r. zbudowano pierwszą synagogę, a w 1850 powstał kirkut. W 1897 w mieście było 2732 Żydów (38% ludności).

[madohora]

Bombardowanie Wielunia – odbyło się 1 września w godzinach porannych, a przeprowadziły je bombowce nurkujące Luftwaffe; jest ono często przywoływane jako przykład bestialstwa i nieuzasadnionego terroru niemieckiego lotnictwa

[madohora]

Na początku okupacji miasto włączono do III Rzeszy. Okupanci używali nazw Welun w latach 1940–1941 i 1942–45 oraz Welungen 1941–42. Cała ludność żydowska została zebrana w getcie, w sierpniu 1942 przetrzymywana w kościele Bożego Ciała, a potem w większości wymordowana – głównie w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem. 18 stycznia 1945 roku do miasta wkroczyła Armia Czerwona.

[madohora]

Zbrojne podziemie polskie, walczące z okupantem niemieckim, a potem stacjonującymi jednostkami radzieckimi i UB, przetrwało na ziemi wieluńskiej aż do 1953 roku. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego

[madohora]

WIERUSZÓW

[madohora]

Wieruszów – miasto w województwie łódzkim, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Prosną, Niesobem i Brzeźnicą. Siedziba powiatu wieruszowskiego i gminy Wieruszów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

[madohora]

WILCZYN

[madohora]

Wilczyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Wilczyn. Leży nad Jeziorem Wilczyńskim. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Wilczyn.

[madohora]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1316 jako "Wilczyno". W latach 1458-1870 był miastem. W roku 1769 miało miejsce tu starcie konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi (zginęło 200 Polaków).

[madohora]

WŁADYSŁAWÓW

[madohora]

Władysławów (do 1870 gmina Russocice) – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie konińskim.
Siedziba gminy to Władysławów (dawniej Russocice)
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

ZAZORZÓW

[madohora]

BABORÓW

[madohora]

Baborów (niem. Bauerwitz, czes. Bavorov; daw. Baworów) to miasto w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Baborów. Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 3114 mieszkańców. Miasto leży na Przedgórzu Sudeckim nad rzeką Psiną. Lokalny ośrodek usługowy, wytwórnia pasz.

[madohora]

Pierwsza wzmianka pochodzi z dokumentu datowanego na rok 1296. Wymieniony w nim został wójt baborowski Jarosław (Jeroslaum advocatum de Baurwitz). Samo miasto powstało jednak wcześniej, w II połowie XIII wieku. Wzmianka o wójcie wskazywać może na lokację na prawie niemieckim. Lokacja Baborowa była jednym z elementów ekspansywnej polityki czeskiej na Płaskowyżu Głubczyckim. Osobą, która podjąć miała się lokacji był czeski możnowładca Bavor II (przez historię znany także jako Bavor III). W XIV w. miasteczko zostało kupione przez konwent dominikanek św. Ducha w Raciborzu. Kościół parafialny wzmiankowany w 1386 r., powstał najprawdopodobniej w momencie lokacji. W 1405 r. Baborów był już miasteczkiem zarządzanym przez magistrat. W 1750 r. w mieście działały cechy szewców, kuśnierzy, tkaczy l kowali. Dla pełnego rozkwitu miasta decydujące znaczenie miała budowa kolei żelaznej. Uroczyste otwarcie linii kolejowej Głubczyce - Racibórz nastąpiło w dniu 15 października 1856. Pod koniec XIX wieku powstały tu cukrownia i cementownia: w 1909 r. otwarto w Baborowie 3 cegielnie, 2 parowe młyny, słodownię, mleczarnię i fabrykę kafli. Polską nazwę Baborów w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa. W 1928 przyłączono wioskę Jaroniów (Jernau). W Jaroniowie urodził się Carl Ulitzka.

[madohora]

BIENISZEWO

[madohora]

BIERUŃ

[madohora]

BLADEN obecnie Włodzienin

[madohora]

Włodzienin (1945-46 Władzienin, cz. Vladěnín, niem. Bladen) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice, na Płaskowyżu Głubczyckim u podnóża południowo-wschodniej części Gór Opawskich.

[madohora]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiego imienia męskiego Władysław złożonego z dwóch słów vlad- "władać" oraz -slav "sława" i oznacza "ten, który włada sławą", t.j. "sławny, znamienity". Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Wladzenin podając jej znaczenie "Dorf des Wladislaw" czyli po polsku "Wieś Władysława

[madohora]

Obecny kościół Trójcy Świętej zbudowano w 1530 r., budynek został poszerzony w roku 1903. W 1945 r. doszczętnie zniszczony. Odbudowany staraniem ks. N. Felsmanna i poświęcony 12 VI 1955 r. Na terenie parafii znajdują się ruiny kościoła zamkowego św. Mikołaja. Zbudowany w XIV w. posiada grobowce rodu Bytomskich, Szelihów i Sedlinickich z XV i XVI w., z płaskorzeźbami zmarłych i z napisami w języku starosłowiańskim. W 1945 r. kompletnie zniszczony i nie odbudowany. Dawniej cel licznych pielgrzymek

[madohora]

BORZESŁAWICE

[madohora]

BYCZYNA

[madohora]

Byczyna (pierwsze wzmianki jako łac. Bicina, Bicinium, niem. Pitschen) – miasto w woj. opolskim, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Byczyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

[madohora]

Miasto leży na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, około 15 km na północ od Kluczborka. Lokalny ośrodek handlowo-usługowy. Drobny przemysł: materiałów budowlanych, drzewnego i odzieżowego. Miejsce dorocznych mistrzostw Polski oldboyów w piłce nożnej, plenerów malarskich i turniejów rycerskich.

[madohora]

Jednym z dominujących w okolicy pagórków jest położone na wschód od Byczyny tzw. Wzgórze Krzyżowe, nad którym od niepamiętnych czasów miały krzyżować się drogi handlowe. Legenda głosi, że w miejscu tym, z którego widok rozciąga się na wiele kilometrów, pewnego razu zatrzymali się wędrowcy, podróżujący wraz z dobytkiem. Tutaj czuli się bezpieczni, bowiem dzięki korzystnemu usytuowaniu wzgórza nie mogli być znienacka zaskoczeni przez wroga. Wówczas to byczek ze stada owych wędrowców, grzebiąc racicą w ziemi natrafił na naczynie wypełnione złotymi monetami. Wędrowcy, uznawszy to za dobry i szczęśliwy znak, postanowili się osiedlić w tej okolicy, a założoną osadę nazwać Byczyną. Inna legenda mówi, że w pobliżu Wzgórza Krzyżowego odbywały się wielkie targi mięsem wołowym, które wówczas nazywano bykowiną, i stąd pobliską osadę nazwano Byczyną.
Najprawdopodobniej, nazwa miasta wywodzi się od staropolskiego wyrazu byczyna, którym określano miejsce hodowli lub wypasu byków. Możliwe, że nazwa ta oznaczała również mięso z byka. Pierwszy znany zapis nazwy miasta Byscina pochodzi z 1228. W 1283 funkcjonował zapis Bitsina, 1284 – Bichina, w 1294 – Bytschin. W 1295 w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Biczina. Ok. 1300 nazwę miasta zapisano również jako Pyczin, Pitczyna. Nazwa miejscowości w zlatynizowanej formie Byzina wymieniona jest w łacińskim dokumencie z 1312 roku wydanym w Głogowie. W 1313 użyto zapisu Bychzyna, w 1323 – Biczina, a w 1342 – Byczina. Od 1400 używano już niemieckiej nazwy Pitschen, a odnotowano ją po raz pierwszy w dokumencie handlowym książąt Ludwika II i Henryka IX z 31 maja 1400. Jeszcze w 1750 roku nazwa "Byczyna" wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. Polską nazwę Byczyna w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.

[madohora]

Jan Długosz wymieniał Byczynę w swej kronice jako miasto. Dokument biskupa Jana z Pomezanii, z 1433 potwierdza jego lokalizację. Kronikarze potwierdzają wiadomość, że przed 1054 miasto było przejściowo siedzibą biskupa wrocławskiego, gdyż za czasów Mieszka I sufragania biskupia miała znajdować się w Smogorzowie, skąd przeniesiona została do Byczyny, zaś dopiero później do Wrocławia. Mimo dość licznie zachowanych dokumentów zawierających wzmianki o mieście, data nadania praw miejskich nie jest znana. Według niepewnych danych miał je nadać Henryk I Brodaty w 1228, z tego też roku zachował się dokument sporządzony zapewne na polecenie księcia, zawierający taki oto zapis na temat Byczyny, świadczący, że mogła ona być już wtedy miastem: ... i abyśmy nie musieli ściągać ciężkiej grzywny z kramów i szynków w Byczynie, mianowany opat ustąpił nam część dochodów pochodzących z kościoła w Zarzysku koło Olesna. Przyjmuje się, że Byczyna została lokowana na prawie zachodnim przed 1268. Pierwotnie miasto należało do Księstwa Wrocławskiego. W 1293 w okresie walk o sukcesję po Henryku IV Probusie, zostało odebrane Henrykowi V Brzuchatemu przez księcia Henryka III głogowskiego. W latach 1341-1348 było we władaniu króla Kazimierza Wielkiego, który w 1356 wraz z Kluczborkiem wymienił je na Księstwo płockie, oddając Byczynę królowi czeskiemu Karolowi IV. 24 stycznia 1588 wojska Jana Zamoyskiego zwyciężyły nad armią arcyksięcia austriackiego Maksymiliana, pretendenta do tronu polskiego w bitwie pod Byczyną. Po śmierci ostatniego księcia legnicko-brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 r., Byczyna przeszła pod bezpośredni zarząd władców Austrii, a od 1742 znalazła się w granicach Prus. Miasto odgrywało również znaczącą rolę w handlu śląskim, bowiem do 1736 odbywały się tu trzy, a po tej dacie sześć jarmarków rocznie. W spisie z 1771 wymienia się w mieście 268 domów i 1191 mieszkańców. Rozwijało się też rzemiosło, zrzeszone było ono w siedmiu cechach: piekarskim, rzeźniczym, krawieckim, poszewniczym, szewskim, kuśnierskim i kowalsko-ślusarskim. Byczyna ulegała wielokrotnie pożarom, największe z nich odnotowano w latach: 1407, 1512, 1617, 1655, 1719, 13 lipca 1757. Klęski miastu niosły też zarazy i wojny. Dotkliwe straty zadali mu husyci w 1430, nie oszczędziła go także wojna trzydziestoletnia, ani II wojna światowa. Według spisu powszechnego z 1910 r. 2500 mieszkańców miasta deklarowało jako ojczysty język niemiecki a 224 polski. Podczas plebiscytu w marcu 1921, na obszarze miasta z 2211 uprawnionych (w tym 985 niemieckich emigrantów), za Polską głosowało 59, zaś za Niemcami 2103 głosujących (5 głosów było nieważnych). W 1925 miasto posiadało 2639 mieszkańców, w 1933, zaś 3007 mieszkańców. W okresie międzywojennym działały dwa tartaki, którego właścicielami byli Otto Locke i Gustaw Gebauer, browar Dalibor-Bräutmann, niewielki zakład ceramiczny Paula Seifferta. W mieście funkcjonowało ponadto wiele małych warsztatów rzemieślniczych: najwięcej szewskich krawieckich. Od 1945 miasto należy do Polski. Byczyna jest określana jako jedno z najstarszych miast Śląska.

[madohora]

Miasto zachowało wiele ze swego pierwotnego wyglądu, dlatego też jest określane jako jedno z ciekawszych miast Opolszczyzny. Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:
zespół urbanistyczny
kościół par. pw. Świętej Trójcy, parafialny, w stylu barokowym z 1767 r.,
kościół ewangelicki pw. św. Mikołaja, k. XIV w. - od czasów probostwa ks. Alberta Opali w XVI wieku ewangelicki, XIV w., styl gotycki, po odnowieniu w 1888 wnętrze utrzymane w stylu neogotyckim; wewnątrz tablica epitafijna pastora Opali i jego rodziny z wizerunkiem chrztu Jezusa w Jordanie
kaplica cmentarna pw. św. Jadwigi (na cmentarzu komunalnym), w stylu gotyckim z XIV w., przebudowana w XVI-XVII w.
mogiła ks. Hermana Koellinga, na cmentarzu komunalnym, ul. Kluczborska, 1902 r.
mogiła Franciszka Lazara, na cmentarzu par., ul. Marchlewskiego, 1969 r.
park miejski, poł. XIX w.
mury obronne miasta, średniowieczne, z basztą Piaskową i fosą, XV-XVI w. Byczyna jest jednym z niewielu miast w Polsce w którym średniowieczne mury zachowały się niemal w całości, przypuszczalnie powstały na przełomie XV i XVI w., otaczają one miasto linią owalną, długość obwarowań wynosi 912,5 m., wykonane są z kamienia i cegły, na fundamentach z głazów narzutowych klinowanych piaskowcem, obwarowania składają się z jednego rzędu murów, dwóch wież i baszty, przeciętna wysokość murów wynosi 5,5-6 m., grubość 1,35-1,7 m. brama - wieża Zachodnia tzw. Niemiecka, z XV w. - murowana z kamienia łamanego, wzniesiona przypuszczalnie do pierwotnej wysokości murów, w wyższej partii ceglana, założona na planie kwadratu, nakryta obecnie płaskim dachem, w przyziemiu znajduje się ostrołukowy przejazd przebity w końcu XIX w., ponad nim, w połowie wąskie okienka strzelnicze oraz po dwa w każdej elewacji półkoliście zamknięte okienka umieszczone w prostokątnych niszach, od północy przylegała do wieży brama przejazdowa
brama - wieża Wschodnia tzw. Polska, z XV w.
baszta Południowa tzw. Piaskowa, XVI w.
fosa - obecny kształt fosy pochodzi z 1940, od wielu lat w fosie hodowane są pstrągi, pierwotnie fosa miejska otaczała miasto wzdłuż linii obwarowań, zachowany fragment fosy łączy się z parkiem miejskim
ratusz wraz z otaczającymi domami - pierwotny ratusz z przełomu XV w. i XVI w., odrestaurowany w stylu barokowo-klasycystycznym w XVIII w. Całkowicie spłonął w 1945, pieczołowicie zrekonstruowany z zachowaniem dawnej stylistyki oddano do użytku 25 stycznia 1968r. - w 380 rocznicę pokonania arcyksięcia Maksymiliana. Zachowały się oryginalne zabytkowe piwnice i kartusz z 1709.
dom z oficyną, ul. Długa 5, z poł. XVIII, XX w.
domy, ul. Długa 6, 12,14, XIX w.
domy, ul. Kościelna 12 (d. 16), 14 (d. 18), 16 (d. 20), XIX w.
domy, ul. Krótka 2, 4
dom, ul. 3 Maja 21, XIX w.
zabytkowe kamienice i domy - przy rynku ulicach starego miasta i jego bliższej zabudowy za murami szczególnie na ulicach: Rynek, Floriańskiej i Okrężnej: ##domy, ul. Floriańska 16, 17 nie istnieje, 20, 22
domy, ul. Okrężna 1, 2 nie istnieje, 3, 7, 19, 21, 23, 25, 31, 33, 35, 37, 41, XIX w.
domy, Rynek 3 (d. 18), 4 (d. 17), 6 (d. 15), 12 (d. 35), 12a, 13 (I) (d. 33), 13 (II) (d. 34), 14 (d. 32), 15 (d. 31), 16 (d. 30), 18 (d. 28), 20 (d. 24), XVIII w., XIX w.
dom, ul. Stawowa 16
dom, pl. Wolności 4 (d. 2)
spichrz, ob. magazyn, ul. Długa 30, z poł. XIX w.
spichrz, ul. Wąska 4, XIX w.
zespół młyński, ul. Polanowicka 5/7/9, pocz. XX w.: młyn, magazyn, silos, dom mieszkalny
kuźnia, ul. Okrężna 19, XIX w./XX w.
inne zabytki:
pomnik upamiętniający wiekopomne i ważne wydarzenie - bitwę, nazywaną zresztą bitwą pod Byczyną.

[madohora]

BYTOM

[madohora]

CERKIEWICA nie znalazłam żadnej wzmianki

[madohora]

Blanowice

[madohora]

Blanowice to miejscowość o rodowodzie prehistorycznym. Na ich terenie znaleziono wiele pamiątek świadczących o wczesnym osadnictwie

[madohora]

Bzów

[madohora]

Bzów – część Zawiercia, dawna wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim.Wieś Bzów istniała już w XIV w. i była własnością szlachecką. Bzowski z Bzowa miał herb Pilawa. W 1349 roku dziedzicami Bzowa byli komornicy Miczko i Marcin – nazwani Pankami. Później wieś należała do Bonerów, Firlejów, Warszyckich. Z Bzowa wywodzi się rodzina Janotów Bzowskich herbu Ostoja, która później przez pomyłke zmieniła herb na Nowina. W 1977 roku wieś została przyłączona do Zawiercia. Jednym z zabytków jest dwór wzniesiony na przełomie XVIII i XIX w. Na strychu dworu zachowała się belka z datą 1738. Po przebudowie nie przypomina pierwotnej postaci. Zachowały się również resztki czworaków.

[madohora]

Będusz

[madohora]

Będusz to dzielnica Myszkowa. Znajduje się tu pałac-dwór z XIX w. (lub pocz. XX w.) otoczony zniszczonym parkiem. Najwyższy punkt terenu w mieście Myszkowie znajduje się w obrębie Myszkowa Będusza, jest to Góra Będuska

[madohora]

Cynków

[madohora]

Cynków – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Koziegłowy. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Czinkow wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.Z miejscowością wiąże się nazwisko Jana Koziegłowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości.

[madohora]

Chruszczobród

[madohora]

Chruszczobród – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Łazy. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od słów chrust i bród.
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1224 z dokumentu biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża. Od 1443 r. wieś leżała w granicach księstwa siewierskiego, które po Sejmie Czteroletnim zostało wcielone do Rzeczypospolitej. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Chroschczebrod wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. Z miejscowością wiąże się nazwisko Mikołaja Mirzowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości. Po III rozbiorze Polski wieś znalazła się w zaborze pruskim. Później została włączona do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim Chruszczobród znalazł się w granicach imperium rosyjskiego.

[madohora]

Dąbrowno

[madohora]

Dąbrowno – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego

[madohora]

Gniazdów

[madohora]

Gniazdów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Koziegłowy. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Gnyazdow wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. Z miejscowością wiąże się nazwisko Jana Koziegłowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości

[madohora]

Góra- Włodowska

[madohora]

Góra Włodowska – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Gora wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis

[madohora]

Jaworznik

[madohora]

Jaworznik – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Żarki. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z XIV w. W latach 1829-54 - właścicielem był Piotr Steinkeller, syn kupca z Krakowa i przemysłowiec, osiadły w Warszawie (właściciel pobliskich Żarek). Przyczynił się on zarówno do rozwoju przemysłu w swoich dobrach, jak i podniósł znacznie kulturę rolną dzięki nawadnianiu i osuszaniu pól oraz wprowadzeniu nowoczesnych maszyn rolniczych. W Jaworzniku zbudował młyn do mielenia kości na nawóz, cukrownię i browar. Wydobywano tu żelazo do wielkiego pieca powstałego przed 1833 rokiem.
Pod Jaworznikiem miała miejsce potyczka podczas powstania styczniowego. 24 kwietnia 1863 roku pod Jaworznikiem oddział Mossakowskiego maszerował od Krakowa w rejon Częstochowy, by połączyć się z oddziałem Oksińskiego. Został zaatakowany przez 3 rosyjskie kompanie pod dowództwem płk. Alenicza. W bitwie poległo 43 powstańców. Rosjanie stracili 40-60 żołnierzy (według rosyjskich raportów tylko jednego). 10 poległych powstańców pochowanych zostało w zbiorowej mogile na cmentarzu w Żarkach. W okresie zaborów z inicjatywy mieszkańców Żarek postawiono pomnik. 31 października 1943 w Jaworzniku miała miejsce egzekucja przeprowadzona przez funkcjonariuszy żandarmerii, policji i Arbeitsdienstu. Otoczyli oni wieś i przeszukiwali domostwa w poszukiwaniu broni. Przeprowadzający rewizję mieli listę z nazwiskami, według której aresztowano mieszkańców. Osoby te rozstrzelano przy budynku szkolnym. Ustalono nazwiska 22 ofiar.

[madohora]

Koziegłowy

[madohora]

Koziegłowy – miasto w woj. śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koziegłowy. Do 1954 roku siedziba 2 gmin: Koziegłowy i gminy Rudnik Wielki. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego. Nazwę miejscowości w zlatynizowanych formach Kozyeglowy oraz Cozyeglowy wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[2] Nazwa miejscowości należy do grupy nazw patronimicznych od której pochodzi nazwisko Jana Koziegłowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości.

[madohora]

Koziegłówki

[madohora]

Koziegłówki – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Koziegłowy. Do 1954 roku oraz w latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Koziegłówki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. W 1106 r. Drogosław herbu Zerwikaptur miał założyć wieś Koziegłowy. Za panowania Kazimierza Sprawiedliwego otrzymał ją Mikołaj herbu Lis – wojewoda krakowski, który zamek w nich założył. W dokumentach z XV w. spotykamy więc Stare Koziegłowy i Nowe Koziegłowy. Długosz pisząc Nowe Koziegłowy chciał odróżnić Koziegłowy miasto od sąsiedniej wioski, również o tej samej nazwie, dziś zwanej Koziegłówkami.

[madohora]

Krornołów

[madohora]

Kromołów – dawne miasto (do 1870), od 1977 najstarsza, zabytkowa dzielnica Zawiercia, położona na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Osada Kromołów powstała przed 1193, założona przez rycerza Kromola, od którego nazwiska wywodzi się nazwa miejscowości. Pierwszymi właścicielami tych ziem byli Kromołowscy. Kromołów prawa miejskie uzyskał w XIV lub XV w., a utracił je w XIX wieku w ramach represji rosyjskich po klęsce powstania styczniowego. W latach 1973-1977 miejscowość była siedzibą gminy Kromołów. 1 lutego 1977 wieś Kromołów została włączona do miasta Zawiercie jako jedna z jego dzielnic.
Istnieje domniemanie, że Kromołów początkowo był również osadą rycerską. Inna wersja mówi, że zakonnicy klasztoru lubińskiego popłynęli w górę Warty, gdzie u jej źródeł osiedlił się Cromola. We wczesnym średniowieczu niektóre miejscowości określano miastami - do takich należał Kromołów

[madohora]

Kotowice

[madohora]

Kotowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Żarki.g]

[madohora]

Łazy

[madohora]

Łazy – miasto w woj. śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łazy. Do 1947 roku miejscowość była siedzibą gminy Rokitno-Szlacheckie

[madohora]

Lgota

[madohora]

Lgota – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, w gminie Kłobuck. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Markowice

[madohora]

Markowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Koziegłowy. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. We wsi znajduje się pięć ulic: św. Floriana, Folwarczna, Górki, Górska i Spacerowa.

[madohora]

Myszków

[madohora]

Myszków – miasto i gmina w województwie śląskim, siedziba powiatu myszkowskiego. Położone nad rzeką Wartą, historycznie przynależy do Małopolski. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa częstochowskiego. Do 1949 roku siedziba gminy Myszków. Według danych z 31 grudnia 2011 roku, miasto zamieszkiwało w tym czasie 32 829 mieszkańców. Przez Myszków przebiega jedna z najstarszych linii kolejowych w Polsce, łącząca Warszawę z Katowicami, powstała jako fragment linii kolei warszawsko-wiedeńskiej (odcinek Częstochowa, przez Myszków, do Maczek (dziś dzielnica Sosnowca), oddany do użytku 1 grudnia 1847 r.), natomiast obrzeżami miasta biegnie Centralna Magistrala Kolejowa.

[madohora]

Mrzygłód

[madohora]

Mrzygłód – dawne miasto (1412-1870), obecnie (od 1983) dzielnica Myszkowa na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, nad Wartą. Jako osobną miejscowość Mrzygłód w zlatynizowanych staropolskich formach Oppidum Mrziglod oraz Mrzyglod wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. Jako właściciela Długosz wymienia Jana Pyleczskiego herbu Leliwa.

[madohora]

Mrzygłódka

[madohora]

Mrzygłódka – największa dzielnica Myszkowa, kiedyś będąca częścią Mrzygłodu.
Na jej terenie w 1373 roku powstała parafia Mrzygłód. Pod koniec XIV wieku ulokowano nieopodal nowe miasto, na rzecz którego osada oddała nazwę oraz straciła na ważności. Od tego czasu przyjęła obecną nazwę. Na terenie osiedla w październiku 1863 r. odbyła się bitwa pod Mrzygłodem - jedna z wielu potyczek powstania styczniowego. 1 grudnia 1983 roku Mrzygłódka została wyłączona z gminy Włodowice i włączona do miasta Myszków.

[madohora]

Marciszów

[madohora]

Mzuów.

[madohora]

Mzurów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Niegowa

[madohora]

Niegowa – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Niegowa.

[madohora]

Niegowoniec

[madohora]

Nowa-Wieś

[madohora]

Niwki

[madohora]

Niwki – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Kłomnice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Pińczyce

[madohora]

Pińczyce – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Koziegłowy. Słynąca przede wszystkim z pięknego zabytkowego kościółka z XVIIIw i dworku w którym obecnie znajduje się plebania. Wokół kościoła i plebanii znajduje się również mur i dwie baszty. W Pińczycach znajduje się także Zespół Szkół, Ośrodek Zdrowia, Biblioteka. Pińczyce położone są na Garbie Woźnickim, wokół nich rosną lasy. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Pyenczicze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[1] Z miejscowością wiąże się nazwisko Mikołaja Mirzowskiego wymienianego przez Długosza jako właściciela miejscowości

[madohora]

Poraj

[madohora]

[madohora]

Poraj – osada leśna w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy Poraj.

[madohora]

Poręba

[madohora]

Weźmy to na zręby
Już nie ma tej Poręby
Była gdzieś w okolicach Myszkowa
Pewno w innej nazwie ktoś ją schował

[madohora]

I chociaż o tym dobrze wiecie
Dużo jeszcze jest Poręb na świecie
Do tej jednak nic nie pasuje
Lecz mam nadzieję że wieś dobrze się czuje

[madohora]

Parkoszowice

[madohora]

Parkoszowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice. Powstała przy Szlacheckim Pałacu we wsi Włodowice. Obszar położony w bezpośrednim sąsiedztwie tegoż pałacu był nazywany parkiem pałacowym i stąd wzięła się nazwa tejże wsi Parkoszowice. Miejscowa ludność pracowała jako służba dworska na dworze we Włodowicach. Okolica tejże wsi jest bardzo malownicza i znajduje się na Szlaku Orlich Gniazd. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Parkoschowycze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.

[madohora]

Postaszowice

[madohora]

Postaszowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Piece-Masłońskie

[madohora]

Masłońskie – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Poraj. Wieś leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. W XIX wieku znajdował się tutaj Piec Masłoński, gdzie wypalano rudę żelaza przywożoną między innymi z Kuźnicy Starej i Gęzyna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Rudniki

[madohora]

Rudniki-Kolonia – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Koniecpol. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Tak od dawien dawna było
Że od dziedzica miasto nazwę wzięło

[madohora]

Siewierz

[madohora]

SIEWIERZ

[madohora]

Skarżyce

[madohora]

Zawiercie, do 1977 roku oddzielna wieś. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1327 roku. W XVI w. jej właścicielami byli Brzescy a w następnych wiekach Giebułtowscy, Kalinowscy i Hopperowie. W 1782 roku Skarżyce należały do klucza Lgota Murowana. Do parafii od 1782 roku należały Dupice, Morsko i Żerkowice. Na terenie parafii w 1787 roku żyło 141 osób, notowano 65 domów, dwór, dwie karczmy, dwie chałupy o dwóch gospodarzach i 38 chałup o jednym gospodarzu, 17 z ogrodami i 4 bez ogrodów, jednego rzemieślnika. Najważniejszym zabytkiem w Skarżycach jest kościół św. Trójcy ufundowany w 1583 roku. Opodal Skarżyc znajduje się masyw skalny z ostańcem wapiennym i jaskinią – Okiennik Wielki. Charakterystyczne okno, będące pozostałością systemu jaskiniowego istniejącego tu dawniej, ma 5 m średnicy i 7 m długości. Poniżej okna znajduje się jedno z dwóch wejść do jaskini, zamieszkiwanej ponad 50 tys. lat temu przez neandertalczyków.

[madohora]

Tomiszowice

[madohora]

Tomiszowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Włodowice

[madohora]

Wysoka

[madohora]

Wysoka – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Łazy. W latach 1973-1974 miejscowość była siedzibą gminy Wysoka. W latach 1975-1998 należała administracyjnie do województwa katowickiego. Znajduje się w niej szkoła podstawowa i park przypałacowy z końca XVIII w. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 796.

[madohora]

Winowno

[madohora]

To nie moja wina
Że Winowa już nie ma

[madohora]

Wojsławice

[madohora]

Proszę panka
Zachowała się tylko krótka wzmianka

[madohora]

Powiat będziński

Niepiekło (24 997 mieszkańców) Koziegłówki: Koziegłówki, Lgota, Markowice, Miłość, Mysłów, Oczko, Postęp, Rzeszew, Wojsławice, Winowno Kromołów: osada Kromołów

[madohora]

Żarki

[madohora]

Żelisławice

[madohora]

Żelisławice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Siewierz. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

[madohora]

Zawiercie

[madohora]

ZAWIERCIE

[madohora]

Bolesław

[madohora]

Bolesław (do 2 kwietnia 1991 gmina Bukowno) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie katowickim. Siedziba gminy to Bolesław. Według danych z 30 czerwca 2004 r. gminę zamieszkiwały 7842 osoby.

[madohora]

Bukowno

[madohora]

Bukowno – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Olsztyn. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Chechło

[madohora]

I tak przez administrację zdechło
Olkuskie Chechło

[madohora]

Gromada Chechło – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954-1972. Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954-1972. Gromadę Klucze z siedzibą GRN w Chechle utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski w powiecie olkuskim w woj. krakowskim, na mocy uchwały nr 28/IV/54 WRN w Krakowie z dnia 6 października 1954. W skład jednostki wszedł obszar dotychczasowej gromady[5] Chechło ze zniesionej gminy Klucze w tymże powiecie[6]. Dla gromady ustalono 15 członków gromadzkiej rady narodowej. Gromadę zniesiono 31 grudnia 1961 a jej obszar włączono do gromady Klucze.

[madohora]

Klucze

[madohora]

Klucze – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Klucze. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Klucze. Obok przepływa Biała Przemsza. Swoje początki wieś Klucze zawdzięczają królowej Elżbiecie, która sprzedając w 1374 roku Jaśkowi i Wawrzkowi kluczewskie sołectwo z 2 sadzawkami rybnymi i łąką z rudą kopalnianą za 30 grzywien zapoczątkowała lokację wsi. Zasiedlający ją kmiecie korzystali z 12-letniej wolnizny od świadczeń co wskazuje, że osada w tym czasie nie była w pełni ukształtowana. W 1388 r. król Polski, którym w tym czasie była Jadwiga Andegaweńska połowę Klucz nadał Włodkowi, cześnikowi krakowskiemu, ale w XV i XVI wieku z powrotem były królewszczyzną należąc na zmianę do niegrodowego starostwa ogrodzienieckiego i rabsztyńskiego.[1] W 1789 r. wieś była własnością szlachecką liczącą 164 mieszkańców w 32 domach w tym 4 żydów.

[madohora]

Krzykawa

[madohora]

KRZYKAWKA

[madohora]

Laski

[madohora]

Laski – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Bolesław

[madohora]

Starczynów

[madohora]

Ujków-Stary

[madohora]

Ujków Stary (Stary Ujków) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Bolesław. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego

[madohora]

Będkowice

[madohora]

Będkowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś. Historia wsi Będkowice sięga średniowiecza. Na jej terenie, wznosząc się nad Doliną Będkowską znajduje się Sokola Skała, zwana również Sokolicą, gdzie w VIII-IX wieku istniało grodzisko. Jak wykazały badania archeologiczne przeprowadzone w 1909 roku przez polskiego archeologa Leona Kozłowskiego, późniejszego premiera II RP (1934-1935), oraz J. Czarnowskiego, nieopodal zbadanego przez nich grodziska na Sokolej Skale znajdowało się drugie - nad skałami Dębnik.

[madohora]

Bębło

[madohora]

Bębło – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Bębło położone jest w północno-zachodniej części gminy. Dzieli się na Kolonię Zachodnią, Kolonię Wschodnią (Podjamie) i Kolonię Południową (Zachruście).

[madohora]

Biały-Kościół

[madohora]

Biały Kościół – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś przy DK 94. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Części wsi: Iwiny, Kobyłka, Kresy, Murownia, Mustówka, Nowa Wieś, Skotnica, Smardzówka, Studzienki.

[madohora]

Cianowice

[madohora]

Cianowice Duże – duża wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Skała przy drodze wojewódzkiej nr 794. Wieś jest siedzibą sołectwa Cianowice w którego skład wchodzi również miejscowość Cianowice Małe. W miejscowości znajduje się zespół dworski. Do 1954 roku siedziba gminy Cianowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Grębynice

[madohora]

Grębynice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki. Usytuowana jest na wierzchowinie jurajskiej pomiędzy Doliną Prądnika a Doliną Korzkiewki. Najwyżej położony punkt wierzchowiny znajduje się w płn. części wsi (tzw. Mogiełki) i wynosi 380 m n.p.m., podczas gdy południowy skraj wsi w rejonie dna doliny znajduje się ok. 80 m niżej. Wieś należy do parafii w Korzkwi co najmniej od XVI w.

[madohora]

Owczary

[madohora]

Owczary – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego. Na terenie zespołu dworskiego znajduje się Dom Pomocy Społecznej.

[madohora]

Srnardzewice

[madohora]

Gromada Cianowice – dawna gromada

[madohora]

Szyce

[madohora]

Szyce – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

[madohora]

Wielka- Wieś

[madohora]

Wielka Wieś – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś, ok. 15 km od Krakowa. Siedziba władz gminy Wielka Wieś, położona jest w centralnej części gminy. Sąsiedztwo Doliny Kluczwody, Doliny Prądnika. Przez Wielką Wieś przebiega droga krajowa nr 94 łącząca Katowice z Krakowem. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

[madohora]

lmbranowice

[madohora]

Imbramowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż. W Królestwie Polskim istniała gmina Imbramowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Jangrot

[madohora]

Jangrot – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż. Do 1954 roku siedziba gminy Jangrot. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Trzyciąż

[madohora]

Trzyciąż – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż, przy drodze wojewódzkiej nr 794. W Trzyciążu znajduje się klub piłkarski grający w olkuskiej klasie "A" (ULKS Dłubnia Trzyciąż). W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Trzyciąż. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1228. Zachowały się pojedyncze zabudowania pochodzące z końca XIX w. lub początku XX w. Kilka z nich pokrytych jest strzechą. We wsi znajduje się przebudowany zespół zabudowań po dawnym dworze, który przez ostatnie lata był siedzibą szkoły rolniczej.

[madohora]

Tarnawa

[madohora]

Tarnawa – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie krakowskim. W Tarnawie urodził się i zmarł Zygmunt Novák (1897-1972), polski architekt krajobrazu. Dwór w Tarnawie powstał w 1784 roku.

[madohora]

Zadroże

[madohora]

Zadroże – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż, przy drodze wojewódzkiej nr 794. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Infrastruktura: szkoła podstawowa, gimnazjum, straż pożarna, stacja paliw, sklepy, Zabytki: cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej, kościół (1908)

[madohora]

Kidów

[madohora]

Kidów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

[madohora]

Sierbowice

[madohora]

Sierbowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. Wieś przecina droga wojewódzka nr 794. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego. W 2008 wieś zamieszkiwały 193 osoby.

[madohora]

Wierzbica

[madohora]

Wierzbica – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. We wsi istnieje jednostka OSP założona 90 lat temu. Sama miejscowość ma około 800 lat, a jej dawni mieszkańcy składali dziesięcinę na rzecz klasztoru w podkrakowskiej wsi Mogiła. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

[madohora]

Kroczyce

[madohora]

Kroczyce – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce przy skrzyżowaniu DK78 z DW792, nad strugą o nazwie Wodząca. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Kroczyce.

[madohora]

Rzędkowice

[madohora]

Rzędkowice - wieś łańcuchowa licząca ponad sto gospodarstw w województwie śląskim, powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice na terenie wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Znana z górującego nad nią wybitnego muru wapiennych ostańców o wysokości do 30 metrów. Na ich ścianach wytyczono wiele dróg wspinaczkowych. W samej wsi znajdują się siedziby kilku szkół wspinania. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

[madohora]

Ogrodzieniec

[madohora]

Ogrodzieniec – miasto w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ogrodzieniec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Prawa miejskie posiadał w latach 1386-1870 oraz od 1973. Tutejsi wyznawcy kościoła rzymskokatolickiego należą do Parafii Przemienienia Pańskiego.

[madohora]

Olkusz

[madohora]

OLKUSZ

[madohora]

Pilica

[madohora]

Pilica – miasto w woj. śląskim, w powiecie zawierciańskim, u źródeł rzeki Pilicy, przy drogach wojewódzkich nr 794 i 790. Miejscowość położona w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pilica. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego. Siedziba dekanatu pilickiego

[madohora]

Strzygawa

[madohora]

Pomorzany

[madohora]

W 1973 r. Dokonano powiększenia miasta Olkusza o wieś Pomorzany oraz części wsi Sieniczno, Olewin, Witeradów i Żurada

[madohora]

Rabsztyn

[madohora]

Rabsztyn – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Olkusz, przy drodze wojewódzkiej nr 783. W miejscowości znajdują się ruiny zamku.
Właścicielem zamku był tu Spytko II, który w wieku lat 18 został wojewodą krakowskim, następnie od Władysława Jagiełły otrzymał tytuł zarządcy Podola, zginął 12 lub 16 sierpnia 1399 nad Worsklą, walcząc z Tatarami. Jego synowie Jan i Spytek byli politycznymi przeciwnikami Zbigniewa Oleśnickiego. Spytek kasztelan Biecki prócz Rabsztyna był właścicielem min. zamku w Melsztynie. Spytek poległ w bitwie z wojskami króla Władysława Warneńczyka pod Grotnikami w 1439. W 1587-88 podczas kampanii antyhabsburskiej dwódcą załogi zamku w Rabsztynie był rotmistrz Hawryło Hołubek. W 1827 w miejscowość liczyła 5 domów i 45 mieszkańców. Ruiny zamku w Rabsztynie pojawiły się w filmie w reż. Giacomo Battiato – Karol. Człowiek, który został papieżem. Na zamku odbywa się wiele imprez. Można tu obejrzeć turnieje rycerskie, które odbywają się co rok. Zamek jest obecnie remontowany, odbudowywana jest wieża strażnicza i brama główna. Do 1954 siedziba gminy Rabsztyn. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

[madohora]

Jarzmanowice

[madohora]

Jerzmanowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia. W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Jerzmanowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Sułoszowa

[madohora]

Sułoszowa – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, na Wyżynie Olkuskiej, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa. Miejscowość jest siedzibą gminy Sułoszowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Wielmoża

[madohora]

Wielmoża – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa, przy drodze wojewódzkiej nr 794. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Skała

[madohora]

Skała – miasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skała. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego. Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 3646 mieszkańców.
Miasto Skała położone jest 20 km od Krakowa.

[madohora]

Sławków

[madohora]

SŁAWKÓW

[madohora]

Zobrów

[madohora]

Wolbrom

[madohora]

WOLBROM

[madohora]

Żarnowiec wieś (do 1869 miasto) w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Żarnowiec. Miejscowość jest siedzibą gminy Żarnowiec.
W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

[madohora]

To jest taka karuzela
Nazwa jest od właściciela
Ale życie jest szalone
Od wsi - znowu w inną stronę

[madohora]

[madohora]

Tak w historii to się zmienia
Czasem nazwa od imienia
A by nie powtarzać dwa razy
To czasem imię bierze się od nazwy

[madohora]

Cieszyn rozrastał się na przestrzeni wieków, przy czym zasadniczy zwrot w rozwoju urbanistycznym miasta nastąpił pod koniec XV w., kiedy to książę Kazimierz, rozbudowując
stolicę księstwa, włączył w r. 1496 luźno rozrzucone osady do organizmu miejskiego. Układ
ten, uzależniony od rzeźby terenu oraz biegu rzek Olzy i Bobrówki, uzupełniony później poza
murami miejskimi przedmieściami, przetrwał do XVIII w. Zniesienie murów obronnych
w ostatnim dziesięcioleciu tego wieku (po pożarach i trzęsieniu ziemi) miało duże znaczenie dla dalszego rozwoju przestrzennego miasta, które rozrastało się też w dzielnicach za
rzeką Olzą. Zasadnicze zmiany przyniósł w. XX, w którym decyzje polityczne i administracyjno-urzędowe rozstrzygnęły zarówno kwestie urbanistycznej ekspansji podzielonego na
część polską i czeską Cieszyna, jak i kwestie językowo-nazewnicze.

Skąd się wzięły N.miejskie, podmiejski i loklane?

[madohora]

Wspomniane realia urbanistyczno-osiedleńcze znalazły odzwierciedlenie w nazwach lub
określeniach nazewniczych poszczególnych części miasta, notowanych pierwotnie (w XVI w.)
w języku czeskim z późniejszymi (w XVIII w.) odpowiednikami niemieckimi. Miejską
ekspansję osiedleńczą dobrze ilustrują nie tylko nazwy typu:

[madohora]

Nowe Miasto (pierwsze poświadczenie źródłowe z 1547 r)
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

Lecz także takie przekształcenia nazewnicze, jak: Od Blejchu (1577,1643), Na Blejchu (1755); wyraz blejch (blech, blich) oznaczał miejsce, gdzie bieliło się płótno

[madohora]

Ku Brandysowi (1643), Na Brandysie (1722, 1755) i Za Brandysem (1643, 1755).

[madohora]

Podobną ewolucję poświadczającą także zmiany w miejskiej strukturze osiedleńczej i przestrzennej, wykazują też nazwy lub określenia wieloczłonowe, ulegające przekształceniu
w dwuczłonowe zestawienia lub też nazwy jednoczłonowe.

[madohora]

Pierwotne określenie nazewnicze: Przedmieszczanie na Frysztackiej Bramie (1577, 1621) zostało zastąpione nazwą: Frysztackie Przedmieście (1755)

[madohora]

zaś źródłowy zapis: Na Górnej Bramie (1577) znalazł kontynuację w źródłowym poświadczeniu nazwy: Górne Przedmieście (XVIII w.)

[madohora]

Wspomniana ewolucyjność nazw, wskazująca na terytorialny rozwój miasta, cechuje też dalsze określenia nazewnicze, notowane w źródłach archiwalnych:

[madohora]

ewolucyjność nazw, wskazująca na terytorialny rozwój miasta, cechuje też dalsze
określenia nazewnicze, notowane w źródłach archiwalnych: Pod Małą Łąką (1577, 1643),
Mała Łąka (1804),

[madohora]

Na Młyńskiej Przykopie (1722), Przykopa (1788, 1823),

[madohora]

Idące ku Brandysowi (1643), Na Brandysie (1722, 1755), Brandys (1804),

[madohora]

Nad Winogradem (1577, 1643), Winograd (1916).

[madohora]

Niektóre składniki wymienionych nazw dzielnic (przedmieść) , odzwierciedlających realia
osiedleńcze, pełniły w codziennej praktyce językowej mieszkańców miasta funkcje samo-
dzielnych nazw, oznaczając charakterystyczne obiekty terenowe obszaru miejskiego,

[madohora]

Młyńska Przykopa (1498) i Przykopa (1548),

[madohora]

Górna Brama (1498), Brama Frysztacka
(1545), Studnia Bracka (1545), Mala Łąka (1549) i Wielka Łąka (1577), Dudkowa Góra
(1621,1643), Młyńskie Wzgórze (1722), Góra Zamkowa (1916), Jaworowy (1916). Funkcję
samodzielnej nazwy pełnił też Brandys, oznaczając pierwotnie (XVI w.) posiadłość za
rzeką Olzą, najprawdopodobniej od nazwiska właściciela (por. np. poświadczenia: Aleksy
Brandys 1529, Albrecht Brandys 1621).

[madohora]

Górna Brama (1498)

[madohora]

Brama Frysztacka (1545)

[madohora]

Studnia Bracka (1545)

[madohora]

Mała Łąka (1549)
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

Wielka Łąka (1577)

[madohora]

Dudkowa Góra (1621,1643)

[madohora]

Młyńskie Wzgórze (1722)

[madohora]

Góra Zamkowa (1916)

[madohora]

Jaworowy (1916).

[madohora]

Funkcję samodzielnej nazwy pełnił też Brandys, oznaczając pierwotnie (XVI w.) posiadłość za
rzeką Olzą, najprawdopodobniej od nazwiska właściciela (por. np. poświadczenia: Aleksy
Brandys 1529, Albrecht Brandys 1621).

[madohora]

Kilka określeń nazewniczych, dokumentujących w księgach miejskich XVI, XVII
i XVIII w. akcentowaną tu ekspansję terytorialno-osiedleńczą miasta, a także miejskie
i podmiejskie obiekty topograficzne, nie utrwaliło się w powszechnym obiegu. Dotyczy to
takich poświadczeń źródłowych, jak:

[madohora]

Za Długim Mostem (1577, 1643, 1755),

[madohora]

Pod Stawem Wielkim

[madohora]

Ku Wielkiej Łące

[madohora]

Nad Stołami Książęcymi (1577, 1643)
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

Przy Młyńskim Wzgórzu (1722)

[madohora]

Przy Wodnej Bramie (1755).

[madohora]

Utrwalone natomiast w praktycznym użyciu proste nazwy części miasta, jak Przykopa,
Brandys (poświadczone też jako nazwy przedmieść) w wyniku XVIII-wiecznego rozrostu
zabudowy miejskiej uzupełnione zostały nazwami:

[madohora]

Kamieniec (1804) - starą nazwą terenową (XVI w.)

[madohora]

Saska Kępa (1795) - z wariantami Sasówka i Sasów (XIX-XX) - stanowiącą (przeniesiony?) odpowiednik niemieckiej nazwy Sachsenberg (1795)

[madohora]

Liburnia (1755, 1885) - awansowaną tu z XVI-wiecznych nazw terenowych.

[madohora]

Nazwa Saska Kępa odnosiła się o części Cieszyna za Olzą, którą zaczęto zabudowywać za rządów księcia Albrechta sasko-cieszyńskiego, syna króla polskiego, Augusta III.

[madohora]

Nazwę Liburnia zaś łączy się z podobnie brzmiącą nazwą miasta okręgowego we Francji (Libourne), skąd przybyć mieli do Cieszyna zakonnicy, wprowadzając tu uprawę winnej latorośli; stąd też wg tej wersji nazwa sąsiedniego wzgórza Winograd (por. też Liburnia - w starożytności kraj w obecnej Dalmacji).

[madohora]

Powstanie Czeskiego Cieszyna (1920) wyłączyło z nazewnictwa miejskiego po stronie polskiej nazwy: Brandys, Kamieniec, Saska Kępa.

[madohora]

XX-wieczne decyzje administracyjne, dot. rozszerzenia granic polskiego Cieszyna przez
przyłączenie sąsiednich wsi Błogocic (w 1922 r.) i Bobrku (w 1932 r.), stanowiących bezpośrednie zaplecze gospodarczo-przestrzenne miasta, od XIX w. ujmowanych na planach
Cieszyna (por. plan z 1836 r.) dały początek powojennym wcieleniom dalszych pięciu.
Tak więc dotychczasowy miejski zasób jednostek nazewniczych o charakterze głównie topograficzno-kulturowym został uzupełniony 7 nazwami miejscowymi, zróżnicowanymi znaczeniowo: patronimicznymi (Błogocice, Boguszowice, Marklowice od nazw osobowych Biogota, Bogusz, Markel), topograficznymi (Bobrek, Krasna) oraz kulturową i dzierżawczą
(Pastwiska, Mnisztwo), a także zespołem nazw terenowych, utrwalonych bądź to w dokumentach, bądź to w społecznym obiegu na przyłączonym do starego miasta obszarze (por. np. nazwy: Boża Męka, Głuszkowy, Gułdowy - pierwotnie Gołdów (Gułdów), Kalwaria,
Kępa, Łęg, Pikiety, Sarkandrówka).

[madohora]

Nowe realia miejskiej rzeczywistości spowodowały różne zmiany w miejskim systemie
nazewniczym. Z jednej strony było to np. przesunięcie nazw Nowe Miasto czy Przykopa
do nazw ulic, wśród których też zostały utrwalone nazwy obiektów typu Młyńska Brama,
Wyższa Brama, z drugiej zaś awansowanie do roli potocznych nazw osiedli mieszkaniowych
takich nazw, jak: Cieślarówka, Nawratówka itp., należących do licznej grupy nazw gruntów
podmiejskich o charakterze dzierżawczym (por. jeszcze np. odnazwiskowe twory: Banotówka, Borutówka, Bergerówka, Heczkówka, Macurówka, Materówka, Olszarówka, Presserówka, Sarkandrówka, Stonawówka, Wiznerówka, przeważające zdecydowanie nad dawniejszymi nazwami typu Grzegorzowiec, Sarkandrowiec, poświadczonymi w XIX w.). Nie
uzyskując jednak akceptacji urzędowej, nazwy te pozostają w potocznym użyciu nieoficjalnym, choć i urzędy są czasem zmuszone do posługiwania się nimi.
Urzędowe przywrócenie w latach 70. starych lecz żywych w. potocznym obiegu, zachowanych w źródłach i w pamięci mieszkańców nazw: Liburnia, Mały Jaworowy, Winograd
(uzupełnionych nową nazwą Podgórze) jako nazw części miasta (dzielnic) zapoczątkowało
godną kontynuację praktyki nie nazywania nowych osiedli mieszkaniowych tylko całych dzielnic, w których osiedla zostały zlokalizowane.

[madohora]

Pierwotnie nazwy ulic powstawały wyłącznie w środowisku, które stanowiła ludność miej-
ska, a rola przedstawicieli istniejących wówczas władz ograniczona była do posługiwania
się w dokumentach nazwami powszechnie używanymi dzięki ich praktyczności, wynikającej
ze ścisłego związku tych nazw z konkretnymi obiektami miejskimi, z cechami terenu i mieszkańców miasta. Potwierdzają to zapisy w XVI-wiecznej księdze miejskiej Cieszyna (wcześniejsze się nie zachowały), w której odnotowano lokalizacje domów przy takich ul., jak:
Kościelna, Szpitalna, Zamkowa, Katowa lub Katowska (obok domu miejskiego kata),
Srebrna (od cechowej przynależności mieszkańców), Polska, Niemiecka (od składu etnicznego mieszkańców) oraz przy Rynku i Starym Targu. Pozostałe lokalizacje mają charakter
opisowy, np.: kupił dom (...) w uliczce za Witoszem leżący lub: (000) przy furtce, (...) pod
murami itp. W XVII w. pojawiają się jeszcze takie przejrzyste znaczeniowo nazwy, jak:
Puńcowska (nazwa kierunkowa), Głęboka, Różana czy Zydowska, dobrze pełniące funkcje
orientacyjno-informacyjną.

[madohora]

Dlatego przeważają we wspomnianym zasobie nowych nazw te, które nawiązują do rzeczywistych właściwości ulicy, terenu i przydrożnych obiektów (por. np. ul. Długa, Dolna,
Prosta, Równa, Spadowa, Węgielna od węgielny = narożny oraz Leśna, Łąkowa, Sadowa,
czy też Dworcowa, Kościelna i Pod Skałką) lub od właściwości przypisywanych ulicom
wskutek subiektywnych skojarzeń; są to tzw. nazwy metaforyczne (por. np. ul. Dobra, Mila,
Rajska, Wiosenna, Zaciszna, Złota, Żniwna).

[madohora]

Nim do tego doszło, nazewnictwo i numeracja miejsca zamieszkania człowieka przeszły
szmat drogi. W wiekach średnich w rozwijających się miastach określano ulice główne kierunkami docelowymi (do Błogocic, do Bielska, do Frysztatu, do Strumienia), łączono
z formą pracy wykonywaną przy ulicy (Srebrna, Bednarska, Śrutarska, Browarna, Garncarska, Mennicza, Solna), bądź wymieniano charakterystyczny szczegół któregoś z domów położonych przy ulicy (Parafialna, Kościelna, Koszarowa, Bożnicza, Katowa, Szpitalna). Rzeźbione lub malowane ozdobne akcenty budynków również przyczyniały się do określenia kamienic. Widoczne to jeszcze obecnie w nazwach aptek, gospód i hoteli (pod Aniołem, pod
Psem, pod modrą Gwiazdą, pod brunatnym Jeleniem, pod złotym Wołem, pod królem
Polskim, pod złotym Kółkiem). Były również okresy, że wystarczało wymienić nazwisko
znaczniejszego mieszczanina, a wszyscy wiedzieli o jakim budynku jest mowa (u Feitzingera, u Dziedziaka, u Walicy, u Konczakowskiego" Nowaka czy ramicy). Ostatnie określenia
domów spełniały swe zadanie w czasach, gdy miasto było niewIelkie, ludności mało, i to
długo zasiedzianej.

[madohora]

Przystąpiono do nadawania poszczególnym ciągom ulicznym odrębnych nazw, a w obrębie ulic rozmieszczono numerację domów. W Cieszynie działo się to w 1892 r., w ramach
rozbudowy miasta o przyszłe centrum administracyjno-handlowe nowego zagłębia przemysłowego (Cieszyn - Goleszów - Trzyniec - Karwina - Bogurnin). Wypracowano plan
przestrzenny miasta, naniesiono nań nowe dzielnice i ulice, ułożono nowe nazewnictwo i całość podano do publicznej wiadomości. Niestety, powiększające się w ciągu ostatnich 100
lat obszarowo, miasto zmuszone było wprowadzać kilkakrotnie poprawki nazewnictwa i numeracji, a czterokrotnie powodowały perturbacje w nazewnictwie nawet naj starszych placów i ulic zmiany polityczne (np. Rynek, pl. Demla, Sobieskiego, Hitlera, Stalina, Rynek).
Wymienione niżej nazwy dzielnic i ulic dawnego Cieszyna zostały wyłuskane ze starych
ksiąg testamentowych, dokumentów zebranych w 1. połowie XIX w. przez Alojzego Kaufmanna, planów miasta z lat 1720, 1789, 1836, 1892, 1930 i 1977 oraz z ksiąg adresowych przełomu XIX i XX w.

[madohora]

Wokół średniowiecznego miasta w wiekach XVI-XVIII rozwinęły się dzielnice Bobrek,
Frysztackie Przedmieście, Górne Przedmieście, Mała Łąka i Przykopa, a po obecnej czechosłowackiej stronie dzielnice Duża Łąka, Kamieniec, Saska Kępa i Brandys. Na tych
przedmieściach ludzie żyli w 1836 r. w nast. przysiółkach: Bobrek - "Pastwiska" od klasztoru ss. Elżbietanek po kapliczkę "Boża Męka"; "Winisłów" w okolicach "Bożej Męki, "Sarkandrowiec" od uL Pikiety po uL Stawową; "Kempa" w okolicy filii Uniwersytetu Śląskiego przy uL Bielskiej; "Między Cestami" na obecnym osiedlu "Mały Jaworowy"; "Od Puńcowskiej" na terenie od osiedla "Mały Jaworowy" po restaurację "Pod Dębem".
Frysztackie Przedmieście - "Rai sok" między klasztorem ss. Elżbietanek a cmentarzem
komunalnym; "Szpital" w okolicach starego cmentarza żydowskiego przy uL Hażlaskiej; .
"Bereżyniec" między starym cmentarzem żydowskim a uL Frysztacką; "Mała Łąka" między ul. Frysztacką i miejscem, w którym Bobrówka wpływa do Olzy; "Liburnia" między
kościołem p.w. św. Jerzego a klasztorem ss. Elżbietanek.

[madohora]

Górne Przedmieście - "Kruczy Głaz" w okolicach ulic Wyspiańskiego i Kolejowej;
"Grzegorzewice" obejmowały górną część ul. Błogockiej; "od Bobrku" był to teren szpitala od strony ul. B. Chrobrego; "Solne Magazyny" - obecny teren Zajezdni PKS. Mała Łąka - nie była w tym czasie zamieszkiwana. Przykopa - obejmowała teren od dawnych murów miejskich do brzegu Olzy. Rynków, placów targowych i innych Cieszyn posiadał 12, w tym niektóre powstałe w wyniku burzenia domów (żydowskie w okresie okupacji hitlerowskiej). Inne natomiast (pl. Solny) zaginęły w XIX w.

[madohora]

Plac Teatralny, zwany w latach 1836--1890 placem Koszarowym. W XVIII w. i wcześniej zwany był placem Parafialnym, gdyż w miejscu dzisiejszego teatru mieściły się do
1906 r. koszary, a do 1789 r. wznosił się tam gotycki kościół parafialny.

[madohora]

Plac Koszarowy (ob. Pl. Teatralny) z budynkiem koszar. Pierwotnie stał tu pierwszy miejski kościół parafialny, który spłonął w wielkim pożarze Cieszyna w 1789 r. W 1794 r. na koszt państwa wybudowane zostały koszary. Istniały do 1904 r., kiedy je zburzono, a na zniwelowanym terenie wystawiono Teatr Niemiecki

[madohora]

Stary Targ zwany tak od końca XV w od chwili przeniesienia stamtąd na obecny rynek miejskich urządzeń komunalnych. Ciekawostką jest określenie w początkach XVIII wieku Starego Targu również Końskim Targiem.

[madohora]

Stary Targ - widok od strony ul. Menniczej z narożną, wysuniętą kamieniczką Emanuela Czerwenki z jego rymarskim i siodlarskim warsztatem. Figura Matki Boskiej z niszy między oknami pierwszego piętra została później przeniesiona do nowo wybudowanej w tym miejscu kamienicy

[madohora]

Rynek powstał pod koniec XV w. i od początku zwał się nowym targiem, bądź głównym
rynkiem (za wyjątkiem kilku lat XX w.).

[madohora]

Rynek to najpiękniejszy plac w Cieszynie, powstały pod koniec XV wieku, kiedy książę cieszyński Kazimierz II sprzedał miastu dwa domy z przeznaczeniem na nowy Ratusz miejski.
Fragmenty średniowiecznej zabudowy na Rynku w Cieszynie zachowały się pod renesansowymi budynkami w formie piwnic przedprożowych. Po wielkim pożarze miasta w połowie XVI wieku, powstała renesansowa, podcieniowa zabudowa drewniano - murowana
Po kolejnym pożarze w 1789 roku nastąpiła przebudowa budynków w stylu barokowo - klasycystycznym. Do dziś zachował się typowy układ przestrzenny z szerokimi sieniami często dekorowanymi sklepieniami kolebkowymi z lunetami, kamiennymi portalami oraz stropami belkowymi. Pośrodku Rynku stoi ładna, barokowa studnia z figurą Św. Floriana, wykonana w 1777 roku przez Wacława Donaya ze Skoczowa.

[madohora]

Plac Inwalidów Wojennych, zwany niegdyś górnym rynkiem, drewnianym rynkiem a nawet Wyższą Bramą.

[madohora]

Górny Rynek dawniej Plac Inwalidów Wojennych jeszcze wcześniej Drzewiany Rynek(od handlarek sprzedających rogolki i inne drewniane wyroby rękodzieła

[madohora]

Plac Solny z chwilą przeniesienia ok. 1810 r. magazynów solnych na teren przy Saskiej
Kępie zatracił swój charakter.

[madohora]

Plac Kościelny, zwany w 1880 r. ewangelickim placem kościelnym powstał z chwilą wybudowania w latach 1709-1750 zespołu kościoła ewangelickiego, gimnazjum, parafii i pomieszczeń gospodarczych.

[madohora]

Plac Kościelny. Ewangelickie probostwo i ces.-król. Gimnazjum Państwowe. Już w XVIII w. przy kościele ewangelickim powstało szereg budynków służących protestanckiej społeczności Cieszyna, m.in. budynek parafii z mansardowym dachem. W 1869 r. wybudowany neogotycki gmach Gimnazjum Ewangelickiego, w 1873 r. połączonego z Gimnazjum Katolickim w państwowe Wyższe Gimnazjum.

[madohora]

Plac Św. Krzyża w miejscu pierwotnego cmentarza klasztoru 00. Dominikanów (1890)
zwał się placem parafialnym.

[madohora]

Plac Świętego Krzyża. Przyległy do ul. Stefanii dom w XVII w. należał do dziekana ks. Henryka Wolfa, w 1730 r. został odnowiony przez burmistrza Cieszyna Leopolda Polzera. Tu w 1747 r. urodził się jego wnuk. ks. Leopold Jan Szersznik, założyciel najstarszego na Śląsku publicznego muzeum a także biblioteki.

[madohora]

Plac Dominikański powstał po pożarze miasta Cieszyna w r. 1789 w miejscu dawnych
zabudowań klasztornych; w 1890 zwał się również placem parafialnym.

[madohora]

Po drugiej stronie kościoła św. Marii Magdaleny znajduje się Plac Dominikański. Od średniowiecza do kościoła przylegały czworokątne zabudowania klasztoru dominikanów z krużgankowym dziedzińcem pośrodku. Także spaliły się w 1789 roku i musiano je rozebrać, zaś konwent dominikanów zlikwidowano. W miejscu klasztoru powstał obszerny plac zwany dominikańskim. W 1894 roku przy jednym z jego boków, w miejscu starego probostwa, cieszyński budowniczy Antoni Jonkisch wzniósł dwupiętrowy budynek Urzędu Parafialnego w stylu neorenesansowym wg projektu arcyksiążęcego architekta Albina Teodora Prokopa. W budynku tym do 1925 roku miał swą siedzibę Generalny Wikariat dla austriackiej części diecezji wrocławskiej. Powstał on w 1770 roku po podziale Śląska między Austrię i Prusy w wyniku wojen śląskich (1740 1763). Jednym z generalnych wikariuszy i jedynym biskupem na tym stanowisku był ks. Franciszek Śniegoń. Sakrę biskupią otrzymał za aprobatą cesarza Franciszka Józefa I ze Stolicy Apostolskiej w 1883 roku. W kościele parafialnym 30 września tego roku odbyła się uroczysta konsekracja biskupa Śniegonia. Z tej okazji Komitet Kościelny poświęcił mu pamiątkową tablicę z szarego śląskiego marmuru, na której złotymi zgłoskami napisano: „Diese Gedenktafel widmet zur immerwährenden erfreulichem Erinnerung, dass der heutigen Tage in dieser Pfarrkirche consecrirte erste Weihbischof des Teschner Antheils der Breslauer Diözese: Sr Hochwürden Herr Franz Sniegon Pfarrer, Dechant und i. b. General Vicar zu Teschen Sr päpstlichen Heiligkeit Hausprälat, Ehrendomherr der Kathedralkirche zu Breslau, Ritter des k. k. Franz Josefs Ordens, Ehrenbürger der Stadtgemeinde Jablunkau etc etc. ein Teschner ist. Das Teschner Kirchenkonkurenz Comité. Teschen am 30. September 1883.“ („Ta tablica pamiątkowa poświęcona jest nieustającemu radosnemu przypomnieniu, że w dniu dzisiejszym w tym kościele parafialnym został konsekrowany pierwszy biskup sufragan cieszyńskiej części diecezji wrocławskiej, jego przewielebność Pan Franciszek Śniegoń, proboszcz, dziekan i WikariuszGeneralny w Cieszynie, prałat domowy Jego Papieskiej Świątobliwości, honorowy kanonik kościoła katedralnego we Wrocławiu, kawaler c. k. orderu Franciszka Józefa, honorowy obywatel gminy miejskiej w Jabłonkowie itd. itd., który jest Cieszynianinem. Cieszyński Komitet Kościelny. Cieszyn 30 września 1883 roku”. Przez wiele powojennych lat tablica ta leżała na kościelnym strychu, by odnowiona znaleźć na powrót swe miejsce w bocznej nawie kościoła w 2003 roku, podczas uroczystości poświęconych 120. rocznicy sakry cieszyńskiego biskupa. W sierpniu 1883 roku zdominowana przez liberałów Rada Miejska Cieszyna postanowiła upamiętnić cesarza Józefa II pomnikiem. Nie bez przekory monument oświeconego monarchy postanowiono zlokalizować w miejscu dawnego klasztoru, na Placu Parafialnym (obecnie Dominikańskim), pomiędzy kościołem a Urzędem Parafialnym. W intencji budowniczych pomnika miał on stanowić wiadomy symbol prowadzonej przez cesarza nowej polityki religijnej, ograniczającej wpływy Kościoła katolickiego na państwo. Wybrano gotowy monument, jaki seryjnie odlewała należąca do księcia Salma huta żelaza w Blansku koło Brna. Przedstawiał on stojącą na dwumetrowym kamiennym cokole postać cesarza w osiemnastowiecznym surducie, trzymającego w ręku dokument, z napisem „Aushebung der Leibeigenschaft. Josef II” („Zniesienie poddaństwa. Józef II”. Szereg takich samych pomników stanęło w wielu miastach całej monarchii z okazji przypadającej w 1881 roku 100 rocznicy ogłoszenia przez cesarza patentu tolerancyjnego i likwidacji osobistego niewolnictwa chłopów. Uroczyste odsłonięcie pomnika przez burmistrza Cieszyna dra Jana Demla von Elswehr odbyło się 31 sierpnia 1884 roku. Po tym wydarzeniu wydano uroczysty obiad w salach hotelu „Pod Brunatnym Jeleniem”, gdzie cesarz dwukrotnie się zatrzymywał, w 1770 i 1779 roku. Pomnik Józefa II stał na Placu Dominikańskim do 1920 roku, gdy decyzją alianckiej Komisji Administracyjnej miasta został usunięty ze swego miejsca. Przez wiele lat przechowywany był na dziedzińcu cieszyńskiego muzeum, aż w 2002 roku został ostatecznie ustawiony w lapidarium znajdującym się w Parku Pokoju.

[madohora]

Plac Londzina rozwinął się z początkiem XX w. po wystawieniu dwu budynków szkolnych i zwał się placem klasztornym.

[madohora]

Plac Wolności, pierwotnie ul. cesarza Franciszka Józefa, upamiętnia aresztowanię tamże
w 1918 r. przez grono młodych oficerów polskich dowódcy austriackiego garnizonu.

[madohora]

Plac Słowackiego, pierwotnie plac następcy tronu Rudolfa, przemianowany z chwilą
sprowadzenia do Polski prochów poety.

[madohora]

Plac Poniatowskiego pierwotnie położony był przed bramą wejściową na teren założonych w 1892 r. koszar.

[madohora]

BRACŁAW - miasto na Ukrainie należące do Hałuzińskiego. HAŁUZIŃSKI - był to szlachcic wesoły i bardzo majętny. Miał wioskę dziedziczną niedaleko Bracławia. Zabawiał się często butelką i kieliszkiem ale nigdy kałamarzem i piórem. Na list w dość ważnej sprawie odpisał jednym zdaniem "Nie głupi Florian Hałuziński" stąd przysłowie. A układ nie doszedł do skutku przez co zyskał Hałuzińki.

[madohora]

KOPEĆ - Kopeć i Skumina to jedna rodzina

[madohora]

ŁOJÓW - wieś należąca do Kołtubajów. Łojów (biał. Лоеў - białoruskie osiedle typu miejskiego położone w obwodzie homelskim przy ujściu rzeki Soży do Dniepru, na drodze Rzeczyca - Czernihów. Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z roku 1505.
Miasto znane jest głównie dzięki bitwom, które miały tutaj miejsce podczas powstania Chmielnickiego.

[madohora]

BITWA POD ŁOJOWEM 1649

[madohora]

BITWA POD ŁOJOWEM 1651

[madohora]

Według podania Krupski zwany Krupa bogaty człowiek miał bronić swojej wsi KRUPE przeciw Jagielle, nie chcąc uznać go za króla polskiego.

[madohora]

BARCICE - (ok. 1830) wieś nad Bugiem, leżała między Sierockiem a Wyszkowem. W okolicy przez drobną szlachtę zagonową zamieszkałą.

[madohora]

SŁAWKÓW - Sławkowa sława

[madohora]

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

...

[madohora]

***

[madohora]

Tutaj jest podobnie jak z nazwiskami

[madohora]

*

[madohora]

Barwin - mąż naukami wsławiony

[madohora]

[madohora]

Kosowscy. W wojew. Podlaskiem, zie mi Drohickiej, parafii Sterdyń leżało mia steczko, dwie wsie i folwark zwane Koso wo lub Kossowo, gniazda rozrodzonej na Podlasiu rodziny szlacheckiej Kosowskich herbu Ciołek. Ponieważ był czas, w któ rym rodzina ta liczna i łączna burmistrzo wała w swojej okolicy na zjazdach szla checkich, powstało więc przysłowie na o- znaczenie zgodnego działania: „Kupą, jak Kosowscy"

[madohora]

Krwawy djabeł. Długosz w swojej kro nice podał wiadomość, iż pod koniec XIV w. żył w Wielkopolsce Jan Czarnkowski, dziedzic wsi Wenecja, który z powodu krwawych awantur otrzymał przydomek „Krwawy djabeł" lub „Wenecki djabeł". Za Długoszem powtórzyło to opowiadanie wielu pisarzy polskich, a między nimi Karol Szajnocha w dziele „Jadwiga i Ja giełło". I byłby Jan Czarnkowski do kojj- ca świata potępiony, gdyby nie pracowite poszukiwania archiwalne Józefa Przybo- rowskiego ogłoszone r. 1859 w „Piśmie zbiorowem wileńskiem" p. t. „Wiadomość historyczna o Krwawym djable". W pra cy tej Przyborowski na zasadzie licznych dokumentów tamtoczesnych z „archiwum grodzkiego" w Poznaniu wykazał, że w owej epoce nie Jan Czarnkowski, ale Mi kołaj (Mikosz), przydomku „Krwawy dja beł", był dziedzicem wsi Wenecyi, leżącej śród trzech jezior między Żninem a Gąsa wą. Ze więc Czarnkowski nic wspólnego z Djabłem weneckim nie miał, ale i sam Mi kołaj, choć miał przydomek Krwawy dja beł, nie nabył go wcale swoją krwiożer- czością, i na zarzuty czynione mu przez potomnych nie zasłużył. Nie mógł być bo wiem bynajmniej bezecnym wyrzutkiem społeczeństwa, skoro przy boku Jagiełły i zacnej Jadwigi urzędował, jako sędzia generalny woje w. Kaliskiego, a był przy- tem dobroczyńcą wielu klasztorów, na- wzajemprzez nie poważany. Zmarł r. 1400.

[madohora]

Nazwy wsi i miast. Sposób, jakim się utworzyły polskie nazwy wsi, miast i mia steczek, ciekawym jest i ważnym z kilku względów. Są to bowiem nazwy naszych prastarych siedlisk i domów rodzinnych, a zarazem stare zabytki mowy ojczystejktóre posłużyły badaczom przeszłości do wyjaśnienia niektórych dawnych stosun ków społecznych i sposobu osiedlania się ludności przed wiekami. Cała kraina le- chicka była pierwotnie pokryta lasami a pola nie były nigdzie darem przyrody, ale wynikiem ciężkiej pracy ludzkiej. Wśród tej olbrzymiej puszczy, która szumiała od Karpat i gór śląskich po Bałtyk, w owem sercu prastarej Słowiańszczyzny, miesz kały od dziejów przeddziejowych ludy le- chickie. Jeden z nich, nad Wartą, Notecią i G-opłem osiadły, który zaczął najpierwej zajmować się rolnictwem i karczować lasy na pola, został nazwany z tego powodu polakami lub polanami, t. j. mieszkańcami pól. W zawiązkach narodów zwykle sie dliska ludzkie, podobnie jak i sami ludzie, nie miały żadnej nazwy. Jak dziś nie mo żemy pojąć wioski bezimiennej, tak w po czątkach osiedlenia, wieś z nazwiskiem była wyjątkiem, a jeszcze w XII w., jak to widzimy z dokumentów, zdarzały się wioski bez żadnej nazwy. Naród lechicki składał się z dwuch głównych warstw społecznych: rolników czyli kmieci, t. j. chłopów książęcych, i z wojowników czyli szlachty. Najpotężniejszy z wojowników, zwany księciem, panował. Wszyscy inni składali jego zbrojną drużynę, strzegli grodów i granic, chodzili z nim na wojnę. Kraj cały, wszystkie lasy i wody były wła snością panującego a wszyscy rolnicy byli jego kmieciami. Książę musiał myśleć o utrzymaniu rycerstwa czyli szlachty, któ ra nad bezpieczeństwem kraju i jego oso by czuwała. Darowanie rycerzowi kawała dzikiego boru nie byłoby żadną nagrodą, książęta więc rozdawali bory najprzód kmieciom, aby wyrabiali pola, zakładali wsie i składali daniny na utrzymanie zbrojnych drużyn. Między Wartą, Note cią i Gopłem., gdzie już w czasach pogań skich ludność była bardzo gęsta (jak tego dowodzą liczne i rozległe-pogańskie i chów bydła nie wystarczały na potrzeby życia, uprawa zbóż musiała się zacząć bar dzo dawno. W innych stronach Lechii, po nieważ ludzi było mało, najczęściej jeden kmieć zakładał pierwsze siedlisko nowej wioski w dzikim boru, czyli, jak nazywano, „na surowym korzeniu". Osadę taką mia nowano w dokumentach łacińskich villa. Dwie wsie oznaczało nieraz dwuch osa dników. Z początku nowa osada nie mia ła zwykle żadnego nazwiska, ale z czasem następował powód do nazwania każdego zakątka tak a nie inaczej. Nazwy te nie powstawały nigdy przez ich rozmyślne wynajdywanie lub z woli jednego człowie ka. Tylko zwykle, gdy już osada szła w podział między synów pierwszego założy ciela, nazwa jej wytwarzała się z prostej odpowiedzi na zapytanie: kto tam mieszka? Jeżeli założył ją np. Krzesław czyli w skróceniu Krzesz, to mieszkali w niej Krzeszowice, jeżeli Racław, to Racławice, jeżeli Zdan, to Zdanowice i t. p. W języku polskim imię ojca zapomocą końcówki ic, ice przetwarza się na przydomek synow ski. Tym sposobem za doby Piastów po wstały wszystkie dzisiejsze nazwy wiosek z końcówką na ice. Były to zaś prawie bez wyjątku osady poddanych książęcych, nazywanych w dokumentach łacińskich XII i XIII wieku incolae, homines, ad script, mansuarii\ rustici, a najczęściej servi. Drugą grapę nazw stanowiły wsie szlacheckie, z końcówkami przymiotniko- wemi i dzierżawczemi na: owo, ów, owa, awa, in, yń, usza, izna, ina, ja, yca i sko, oznaczającemi, że wieś była czyjąś prywa tną własnością. O takiej wsi nie pytano się już kto w niej mieszka, jak o kmiecej, ale czyją jest? bo jej dziedzic, jako wojo wnik, nie trudnił się rolą, ale przebywał przy księciu, w obozie, w grodzie. Jeżeli więc posiadaczem był Pomian, odpowia dano, że wieś Pomianowa, jeżeli Mzur — Mzurowa. G-dy szlachta poczęła budować dwory i zamieszkiwać je, odpowiadandworze Słabosza, że Słaboszów, o dworze Zawiszy, że Zawiszyn, o dworze Prando- ty, że Prandocin, o dworze Bądza, że Bą- dzyn. Tym sposobem wieś jakiegoś War cisława, czyli w skróceniu Warsza, nazy wała się Warszowa (potem Warszawa). Mazurzy dotąd mówią nie Warszawa, lecz „Warsowa". Od Drogosława czyli Dro- gusza pochodzą nazwy: Drogusza, Drogu- szewo; od Sławka: Sławków, Sławsko czy li Sławsk; od Stanisława czyli Stanisza, Stanka: Staniszewo, Stanków, Stańkowi- zna; od Bytomia: Bytomsko, Bytom. Wieś, założona przez szlachcica Wojaka w XIII wieku, została nazwana Wojakowa; przez Włosta — Włostowo; przez Obiecana — Obiecano wo i t. p. I później, gdy np. roku 1409 mieszczanin z Leżajska G-iedlarz za łożył osadę na karczowisku królewskiem, istnieje tam dziś wioska Griedlarowa. Wsie rycerzy, t. j. szlacheckie, czyli pierwsza w kraju własność prywatna ziemi, brały początek z nadań i sprzedaży książęcych już od wieku X, a może i dawniej, tylko dla braku dokumentów wiedzieć o datach nie możemy. Uczony badacz Tadeusz Woj ciechowski wykazał w dziele swojem „Chrobacja", że wiek XI zastał już w Pol sce osobistą własność ziemi, t. j. szlachec ką. Człowiek roboczy był wówczas tak poszukiwanem narzędziem do pracy, że książęta, nadając lub sprzedając rycerstwu osady rolne, nie zostawiali w nich swoich chłopów, ale przenosili ich zawsze w inne puste miejsca. Szlachcic zwykle otrzymy wał ziemię bezludną i musiał wystarać się sobie o czynszowników lub o własną cze ladź. To też wsie szlacheckie nie miały do wieku XIII żadnej innej ludności, prócz rodziny szlachcica i jego czeladzi, z jeń ców wojennych najczęściej tworzonej. Wszystko, co później było ludnością pod daną i pańszczyźnianą szlachty, a co już w XV w. wynosiło po kilkanaście rodzin kmiecych w wiosce, powstało zwykle z rozrodzenia się czeladzi dworskiej. z osady książęcej, przechodzącej na "wła sność szlachcica, książę kmieci swoich przeniósł do siebie gdzieindziej, nazwa tej osady, pochodząca od kmieci, .którzy ją założyli, zwykle znikała a tworzyła się no- wazimienia nowego dziedzica.Taknp.gdy r. 1228 książę Opolski darował Lutowice rycerzowi Klemensowi czyli Klimuntowi, zaczęto wieś powyższą nazywać Klimun- towem. Pierwotnie pola, jako małe pola ny "wśród morza lasów, były w Małopol sce tak nieobszerne, że książę, chcąc obda rzyć zasłużonego sobie wojownika większą przestrzenią roli, musiał np. 20 łanów, czyli około 20 włók w wieku XIII wydzie lać aż w 13-tu wioskach. Do małej roli szlachcic zwykle dostawał w dodatku ka wał boru, w którym zakładał nowe osady. Tym sposobem obok „starych" wiosek po wstawały „nowe", obok „wielkich" budo wano „małe". Książęca osada po wynie sieniu z niej kmieci stawała się zwykle macierzą kilku późniejszych wsi i folwar ków szlacheckich. Do połowy XIII wieku nie widać w posiadaniu szlachty wiosek z końcówką kmiecą na ice , ale odtąd są już w posiadaniu rycerzy wioski podobne. "Wobec bowiem coraz szerszego użytku pisma, nazwy utrwalały się jako znaki martwe, do danej osady stale przywiąza ne, i ludzie szlachcica w założonej przez niego nowej osadzie brali od swego pana nazwę z końcówką na ice. Tak więc gdy biskup osadził wioskę swymi ludźmi, na zwano i ludzi i wioskę Biskupice, gdy opat — Opatowice. A są i" Dziekanowice, Popowice, Proboszczowice, Mnichowice, wreszcie od dostojników świeckich: Ksią- żenice, Podstolice, Komorowice, Chorąży - ce. W dziedzictwie Dalecha wieś jego sy nów nazwano Dalechowice, a drugą, w której siedzieli jego chłopi, nazwano Da- lechowy, czyli ludzie Dalechowi. W ten sam sposób powstały obok Woj cieszy c — "Wojciechowy, obok Sędowic — Sędowy. ki, nazywano tę wieś Łukowy. Gęstość wiosek i ustalenie ich nazw sięga w Wiel kopolsce i w niektórych okolicach Mało polski odległych czasów. W przywileju klasztoru tynieckiego z lat 1105—1120, na 15 miejscowości, wymienionych z da wnej fundacyi Bolesława Chrobrego, prze trwało do dziś dnia bez zmiany 11: Ty niec, Kaszów, Czułów, Prądnik, Sydzina, Radziszów, Chorowice, Bytom, Siewierz, Gruszów i Łap czy ce. Skoro zaś Bolesław darował te wsie Benedyktynom, musiały już być dawniejszemi osadami. Przywilej gnieźnieński z r. 11

[madohora]

rzędna dziewka "najemna, uzón^unoj 3 itp. Księga kargowska wykazuje wyjątkowo dużo materiału gwa rowego; nie należy się tego może spodziewać po wszystkich księ gach miejskich i wiejskich, o czym pouczają nas księgi kopanickie. Mimo to opłaca się lektura każdej takiej księgi, choćby ze względu na prawdziwą kopalnię nazwisk, imion, nazw topograficznych