Sezon na grzyby

[madohora]

W kapeluszu jasnoochrowy, w trzonie umbrobrązowy. Smak i zapach mączny z domieszką rzodkiewkowego

[madohora]

Rośnie na drewnie obumarłych drzew oraz na ściółce leśnej. W starszych atlasach grzybów podawano, że wyrasta tylko na drewnie drzew iglastych, jest to jednak nieprawda. W górach istotnie najczęściej spotyka się ją pod świerkami, jednak na niżu rośnie głównie na drewnie buka. Zazwyczaj występuje gromadnie, w mniejszych lub większych grupach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do pierwszych przymrozków

[madohora]

Ze względu na smak i zawartość składników odżywczych, warto włączyć kurki do swojej diety. Przetwory, np. kurki w postaci suszonej czy mrożonej można spożywać przez cały rok. Należy tylko pamiętać, że grzyby są ciężkostrawne i nie powinny być podawane dzieciom, osobom starszym oraz mającym problemy z przewodem pokarmowym.

[madohora]

W łacińskim nazewnictwie koźlarze określa się zbiorczo mianem „Leccinum”, przy czym pochodzenie tego określenia jest nieco przewrotne. Otóż inspiracją dla całego rodzaju botanicznego był włoski grzyb „Leccino”, który w zgodzie z dzisiejszym stanem wiedzy jest… borowikiem płowym!

[madohora]

Koźlarze cenione są choćby dla swojej urody. Niewiele grzybów prezentuje się tak dorodnie, jak wzniesione na wysokich (do 15 cm!) trzonach kapelusze o regularnych, poduszkowatych kształtach. Za młodu koźlarze swą kulistością podobne są borowikom, ale odróżniają ich zdecydowane barwy owocników - od pomarańczowożółtej po ceglastoczerwoną i ciemnobrązową. Szczególnie piękną kolorystyka odznacza się koźlarz czerwony, występujący dość często na terytorium Polski. Absolutnie wyjątkowy jest rzadko spotykany w naszym kraju koźlarz białawy (Leccinum holopus), który wygląda niczym grzyb-albinos.

[madohora]

Tym niemniej w Stanach Zjednoczonych odnotowano już przypadki zatruć pokarmowych wskutek konsumpcji gotowanych koźlarzy babek. Nie wiadomo na dzień dzisiejszy czy chodzi o szczególną wrażliwość gastryczną niektórych ludzi, czy też inne czynniki. Odnotowuje się również, że niektóre gatunki koźlarzy spożyte bez obróbki cieplnej (oficjalnie dozwolone) powodują silne mdłości. Eksperci polecają więc umiar w konsumpcji oraz obserwowanie reakcji własnego organizmu.

[madohora]

W kontekście kulinarnym koźlarze mają swoje niekwestionowane zalety i wady. Do tych ostatnich należy stosunkowo twardy trzon, który nawet po dłuższym okresie gotowania bywa nieprzyjemny w konsumpcji i niektórzy grzybiarze od razu się go pozbywają, wykorzystując jedynie kapelusze. Poza tym, koźlarze jako takie nie posiadają tak esencjonalnego smaku jak borowiki i choć smaczne, rzadko kiedy są uznawane za prawdziwy specjał.

[madohora]

sosów grzybowych i zup;

[madohora]

Mleczaj kamforowy to częsty w Polsce przedstawiciel rodziny gołąbkowatych (Russulaceae). Zaliczamy go do grzybów jadalnych ale mało smacznych. Po wysuszeniu i roztarciu wchodzi w skład proszku grzybowego do zup, sosów i pieczeni. To jeden z nielicznych grzybów wykorzystywanych w cukiernictwie. Nie należy zbierać owocników porażonych przez pasożytniczego grzyba Hypomyces lateritus, gdyż te stają się toksyczne dla ludzi.

[madohora]

Owocniki mleczaja kamforowego są bardzo łamliwe, o nieregularnym przełomie, matowe i suche w dotyku. Kapelusz osiągać może 3-7 (rzadko 9) cm średnicy, a trzon 6-10 (sporadycznie nawet 13) mm grubości, i 30-80 mm wysokości.

[madohora]

Miąższ mleczaja kamforowego jest kruchy i delikatny. Jak wskazuje nazwa gatunkowa tego mleczaja zapach miąższu jest silny a bardzo swoisty, u surowych owocników podobny do kamfory bądź do rozgniecionych albo zaniepokojonych pluskwiaków. Po wysuszeniu aromat zmienia się mocno, staje się słabszy a przyjemniejszy, zbliżony do żywicy modrzewia, kozieradki, cykorii, kawy zbożowej, maggi bądź lubczyku. Miąższ tego mleczaja dość szybko zmienia kolor pod wpływem odczynników stosowanych w mikologii. Nalewka gwajakowa przebarwia go natychmiast na różowo, po chwili zaś na czerwono-brązowo-zielono. Ług potasowy czyni go oliwkowo brązowym. Siarczan żelaza po ok. 5 minutach czyni go szaro zielonym. Fenol oraz fenyloanilina nadają mu różne odcienie ciemnej purpury lub czekoladowego brązu.

[madohora]

Spośród grzybów z innych rodzajów L. camphoratus bywa mylony m.in. z lejkorodkiem kubeczkowym (lejkownikiem kubkowatoblaszkowym) Pseudoclitocybe cyathiformis. Lejkorodek (lejkownik) nie wydziela jednak mleka.

[madohora]

Mleczaj jodłowy zawiązuje owocniki bardzo długo, od czerwca-lipca do października-listopada.

[madohora]

Owocniki bardzo podobne do rydzów oraz pozostałych mleczajów o czerwonym mleczku: początkowo wypukłe, później lejkokształtne, mocno wklęsłe, masywne, w jaskrawych a ciepłych kolorach: brzoskwiniowym, pomarańczowym lub marchewkowym.

[madohora]

Miąższ barwy kremowo białej, o słabo wyczuwalnym, lecz przyjemnym zapachu owoców. Z gwajakiem przebarwia się na szaro-czerwono, a z sulfoaniliną na granatowo. Po nacięciu bądź nadgryzieniu momentalnie, bardzo obficie wydziela pomarańczowe mleczko. Mleczko to po upływie 10 minut zmienia kolor na miniowy, potem na ciemną winną purpurę lub oranżowy brąz. W przeciwieństwie do niektórych innych mleczajów pozostaje wolny od „robaków”.

[madohora]

[madohora]

Owocniki mleczaja jelonka osiągają zwykle 4-8 (wyjątkowo 10) cm średnicy kapelusza i cm wysokości nóżki. Krawędzie kapelusza u młodych okazów gładkie, u dojrzalszych karbowane.

[madohora]

Miąższ koloru białego, przecięty bądź zmiażdżony po 2-4 minutach staje się łososiowo różowy, najintensywniej u podstawy nóżki. Nigdy jednak nie osiąga barwy bordu ani mocnej, karminowej purpury jak u wielu innych mleczajów.

[madohora]

Brak współcześnie zastosowań dla mleczaja jelonka. W latach 90. zeszłego wieku odkryto właściwości owadobójcze m. jelonka, jednak nie znaleziono dla nich większych zastosowań praktycznych.

[madohora]

Mleczaj fennoskandzki to gatunek zastępujący blisko z nim spokrewnionego mleczaja świerkowego w wyższych pasmach gór oraz na Dalekiej Północy Skandynawii. Wśród naukowych trwa dyskusja, czy grzyb ten może trafiać się także w innych pasmach górskich Eurazji i Ameryki Północnej, a także na Syberii. Może odnajdzie się i w naszych Karpatach albo Karkonoszach?

[madohora]

Kapelusz w różnych odcieniach oranżu przechodzącego w koralowe bordy albo brązy, nierzadko z odcieniami srebra i fioletu, wyraźniej strefowany niż u m. świerkowego, ciemniejszy jak u rydza, ale o takiej samej średnicy: 3-12 cm. Prążki ułożone koncentrycznie na całym wierzchu kapelusza, koloru ciemno ceglasto brązowego. Skórka kapelusza łatwa przy brzegach do ściągnięcia, prędko wilgotnieje, robiąc się kleista. Po przymrozkach kapelusz może mocno zzielenieć podobnie jak u m. świerkowego.

[madohora]

Do niedawno nie odróżniano tego gatunku od mleczaja świerkowego. Najważniejsze różnice między tymi dwoma blisko spokrewnionymi, dość podobnymi siedliskowo mleczajami to: prążkowanie kapelusza (u świerkowego paski skupiają się bliżej brzegu, u fennoskandzkiego rozmieszczone równomiernie po całej powierzchni); zmiana barwy mleczka (siwo zielone u fennoskandzkiego, a winno czerwone u świerkowego), całkowita nieobecność cheilocystidiów u m. fennoskandzkiego, w porównaniu z wyraźnie dostrzegalnymi cheilocystidiami u świerkowego, tudzież wielkość zarodników (u świerkowego okazalsze). Rydz L. deliciosus oraz mleczaj czerwieniejący L. sanguifluus także charakteryzują się obecnością cheilocystidiów. Co więcej m. czerwieniający wykształca kapelusz gładki, jednolicie jasno oranżowy lub z trudno dostrzegalnym prążkowaniem, rydz zaś ma wyraźniejsze, ciemne jamki na nóżce.

[madohora]

Mleczaj dołkowany to grzyb niejadalny należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae), rodzaju mleczaj oraz do podrodzaju Piperites, obejmującego mleczaje na surowo bardzo ostre w smaku, uważane za słabo trujące albo warunkowo jadalne.

[madohora]

Owocniki mleczaja dołkowanego są spore jak na mleczaja, osiągają bowiem 5-20 cm średnicy kapelusza, 2,0-3,5 cm grubości trzonu a 3-8 cm wysokości trzonu.

[madohora]

Miąższ m. dołkowanego jest złocisty, w dotyku jędrny. Odznacza się słabo wyczuwalną, ale dość miłą wonią jabłek, w smaku jednak przykry, bardzo ostry.

[madohora]

Według polskich kluczy m. dołkowany także jest niejadalny, jednakowoż ma być z kolei chętnie spożywany na południu Europy. Na liście FAO wymieniony jako zbierany i konsumowany w Meksyku.

[madohora]

Pod dębami znaleźć można owocniki paru podobnych mleczajów, zwłaszcza: mleczaja najostrzejszego L. acerrimus (o kapeluszu bardziej śluzowatym w dotyku, w odcieniu różowej ochry), wodnistego L. serifluus (o chudszym trzonie, a kapeluszu pozbawionym strefowania), bezstrefowego L. azonites (z miąższem przebarwiającym się na czerwono) oraz złocistego L. chrysorrheus (o mleczku i miąższu przebarwiają

[madohora]

[madohora]

Krasnoborowik ceglastopory, borowik ceglastopory (Neoboletus erythropus (Pers.) C. Hahn) – gatunek grzybów należący do rodziny borowikowatych (Boletaceae)

[madohora]

Nazwę borowik ceglastopory nadała Alina Skirgiełło w 1939 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod nazwami: grzyb wilczy, czerwononóżka, pociec, borowik ceglastopory odmiana typowa, borowik ceglastopory odmiana żonkilowa. Po przeniesieniu go do rodzaju Neoboletus nazwa polska stała się niespójna z nazwą naukową. W 2021 Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała używanie nazwy krasnoborowik ceglastopory

[madohora]

Średnica dochodzi do 20 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, do rozpostartego u starszych. Powierzchnia kapelusza początkowo jest sucha, zamszowa, później gładka i naga. Barwa ciemnobrązowa, czasem z ochrowymi plamkami

[madohora]

Żółty, przekrojony lub uszkodzony szybko zmienia barwę na ciemnoniebieską. Smak łagodny, zapach słaby

[madohora]

Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierając. Jest na czerwonych listach gatunków rzadkich także w Austrii, Czechach, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii, Norwegii i Słowacji

[madohora]

Modroborowik gładkotrzonowy, borowik Quéleta (Suillellus queletii (Schulzer) Vizzini, Simonini & Gelardi) — gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)

[madohora]

5—15 cm średnicy, wypukły, stopniowo spłaszczony, matowy, delikatnie omszony, początkowo ochrowożółty do brązowego, potem z czerwonawym odcieniem od pomarańczowego do ceglastoczerwonego lub krwistoczerwonego. Uszkodzony błękitnieje

[madohora]

Żółty, u podstawy trzonu czerwony lub purpurowy, po przełamaniu błękitnieje. Zapach nieznaczny, smak łagodny.

[madohora]

Owocniki wytwarza od maja do października w świetlistych lasach liściastych, w ciepłych okolicach, pod dębami i bukami

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1727 r. przez S. Vaillanta jako grzyb phalloides, annulatus, sordide virescens i patulus, w roku 1821 E. Fries nadał mu nazwę Agaricus phalloides. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1833 J.H.F. Link

[madohora]

Wysokość do 15 cm, grubość do 2 cm. Jest walcowaty, w nasadzie zakończony bulwą o średnicy do 4 cm. Bulwa otoczona jest wysoką, białawą i odstającą pochwą. Kolor trzonu białawy z odcieniem żółtawo-zielonkawym. Posiada wyraźny, zwisający pierścień o kolorze od białego do żółtawego. Powyżej pierścienia trzon jest gładki, pod pierścieniem występują delikatne łuski, czasami tworzące zygzakowaty wzór

[madohora]

Gęste, białe, u starych okazów z lekkim odcieniem żółtawo-zielonkawym. U młodych okazów są niewidoczne, gdyż przykryte są białawą osłoną

[madohora]

Występuje najczęściej w lasach liściastych, także w mieszanych; rośnie pojedynczo, lub w małych grupkach. Najczęściej rośnie pod dębami, ale także pod wieloma innymi gatunkami drzew: buki, kasztanowce, brzozy, leszczyny, graby, sosny i świerki. Najczęściej występuje na glebach o odczynie obojętnym lub zasadowym, ale potrafi rosnąć także na glebach kwaśnych. Owocniki wyrastają od czerwca do listopada

[madohora]

Muchomor zielonawy powoduje zatrucia cyklopeptydowe i cytotoksyczne (1. grupa trucizn). Zawiera dwa rodzaje toksyn: fallotoksyny (falloidyna, falloina, fallizyna, fallicydyna) oraz amatoksyny (amanityna, amanina, amanullina). Główną toksyną odpowiedzialną za zatrucie po spożyciu muchomora zielonawego jest alfa-amanityna. Toksyny te powodują nieodwracalne uszkodzenie wątroby i innych narządów ciała[6]. Toksyny muchomora nie ulegają zniszczeniu w procesie gotowania, marynowania lub suszenia. Pierwsze objawy zatrucia pojawiają się późno, bo dopiero po 8–16 godzinach od spożycia grzybów[13], gdy większość trucizny została już wchłonięta do krwi. Są to dolegliwości objawiające się zawrotami i bólami głowy, nudnościami, wymiotami, bólem brzucha, biegunkami, przyspieszeniem tętna, trudnościami w oddychaniu.

[madohora]

Jako leczenie stosuje się agresywną wymianę płynów i elektrolitów u pacjenta. W Europie stosuje się też wlewy dożylne sylibiny (związku chemicznego pozyskiwanego w formie dihemibursztynianu z ostropestu plamistego). W drugiej dekadzie XXI w. w USA prowadzono badanie kliniczne sylibiny odnośnie do jej skuteczności w leczeniu zatruć muchomorem zielonawym. Podejmowane były też próby stosowania węgla aktywnego, wysokich dawek penicyliny, N-acetylocysteiny, cymetydyny i oktreotydu, a także drenaż dróg żółciowych. Badania takie są trudne do przeprowadzenia ze względu na brak możliwości prowadzenia ich w sposób kontrolowany i randomizowany. Analiza danych historycznych wskazuje, że śmiertelność przy stosowaniu sybiliny wynosi niecałe 10%, podczas gdy przy innych próbach terapii było to ponad 20%

[madohora]

Muchomor jadowity (Amanita virosa Bertill.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)

[madohora]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968

[madohora]

Wysokość: 8–12 cm, grubość 1–2 cm, kształt cylindryczny w górze zwężony, z bulwiastą podstawą. Z wiekiem staje się wysmukły. Powierzchnia z dużymi włóknistymi łuskami. Na trzonie pierścień, który jednak u starych okazów może zanikać. Bulwiasta nasada trzonu ma wyraźną, strzępiastą pochwę

[madohora]

Amanita virosa opisana przez Eliasa Friesa pochodziła ze Szwecji. Jest znana z Europy oraz Azji Wschodniej, gdzie jej występowanie potwierdziły testy genetyczne (np. w prowincji Jilin, Chiny). Mimo to nazwa Amanita virosa jest niejednokrotnie niewłaściwie stosowana do różnych gatunków występujących na tamtym obszarze, takich jak np. Amanita subjunquillea var. alba i Amanita exitialis. Podobnie sprawa wygląda w Ameryce Północnej i Środkowej, gdzie muchomor jadowity nie występuje, a większość białych gatunków muchomorów, takich jak np. Amanita bisporigera, Amanita ocreata, Amanita magnivelaris, Amanita suballiacea, błędnie oznaczanych jest jako Amanita virosa i określana mianem "destroying angels" (niszczący anioł)

[madohora]

Grzyb mikoryzowy. Dla ludzi jest śmiertelnie trujący. Trujące oligopeptydy występujące w muchomorze jadowitym (fallotoksyny i amatoksyny, głównie alfa-amanityna), są identyczne jak w muchomorze zielonawym. Trucizny te powodują nieodwracalne uszkodzenie wątroby

[madohora]

Białe pochwiaki np. pochwiak okazały (Volvopluteus gloiocephalus) są podobne, jednak mają różowe blaszki, brakuje im pierścienia oraz bulwy na końcu trzonu. Różni się także miejscem występowania - pochwiaki bardzo rzadko występują w lasach

[madohora]

W niektórych publikacjach klasyfikowany jest jako jego odmiana wiosenna: Amanita phalloides var. verna, jednak według Index Fungorum obecnie w obrębie taksonu Amanita phalloides nie wyróżnia się żadnego podgatunku ani odmiany

[madohora]

Długości ok. 7–10 (do 12) cm, średnicy ok. 1–1,5 cm. Barwy białawej do zielonawej, często z zygzakowatym wzorem i kłaczkowatą powierzchnią. Kształt trzonu jest prawie cylindryczny, nieco zwężający się ku górze. Na trzonie znajduje się biały pierścień, zwieszony, bruzdowany i często rozerwany, powyżej którego trzon jest gładki. Podstawa trzonu jest bulwiasta, u jej podstawy znajdują się szczątki osłony (tzw. pochwa), u starszych owocników żółtawe