Dodaj do ulubionych

Krzeszowice, Czerna

18.11.21, 16:37
https://www.google.com/maps/vt/data=vmny3oA8faGocZDA5qO5p6V9RLAVmdVwhwQmTK8ZbGrM-yiIS9tNN0V0wu79Rd3ZJrIf7lmRgSNZsN89k09FhxDAIK74ESmRQVJsp6yJ3R50fypD-i3-KNzdHKrPjIzv9167ms12bG8cSf_hpxeGF5c6TFUs5EqZ2IqXtPjpTljclodXYiwMWwu9DKaOSnCUpHpMgtjXG1DONAJRuzbSUA5odRHvVRcoExeGooRQxF2JtiGccZfMMx3M
Obserwuj wątek
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 16:41
      Wielkie plany dzisiaj miałam
      Do Krzeszowic jechać chciałam
      Lecz pogoda nie sprzyjała
      Tak więc w domu zostałam

      A tam działo się dziś wiele
      A to wszystko w zdrowym ciele
      Koń po drogach galopował
      Mało strażników nie staranował

      Myślę sobie o tym teraz
      Wyszłabym na bohatera
      Człowiek dobrze wyszkolony
      Trzeba było jechać w tamte strony

      Jeszcze byłam nie gotowa
      Teraz plan się sprecyzował
      Najpierw Kraków - dwa kościoły
      Nie byłam w nich do tej pory

      Potem będą Krzeszowice
      Przejdę parki i ulice
      A na końcu coś w deserze
      Że tego dokonam - wierzę!

                        • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 16:57
                          Biorąc pod uwagę, że w okresie międzywojennym Krzeszowice już były uzdrowiskiem, o czym świadczy Statut Zdrojowiska z 1925 roku a który poniżej zacytuję - to na pewno jest o co walczyć
                          • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 16:57
                            STATUT Zdrojowiska Krzeszowice. Wydany na zasadzie rozporządzenia Wojewódz twa Krakowskiego z dnia 20 kwietnia 1925 r. L. 4112/IX na mocy ustawy krajowej z 11/10 1908 Nr. 133 Dz. u, kr. względnie utawy z 23/3 1922 Nr. 31 Dzup.
                            • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:01
                              Rozporządzeniem Województwa w Krakowie z dnia 20 kwietnia 1925. L. 4112/IX uznano urządzenia i budowle prze znaczone dla celów leczniczych w Krzeszowicach jako Zakład Zdrojowy (Zdrojowisko).
                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:06
                                    W skład komisji zdrojowej z głosem decydującym wchodzą jak członkowie:
                                    1) Starosta względnie jego zastępca z wyboru.
                                    2) Delegat tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie.
                                    3) Właściciel Zdrojowiska Krzeszowice, lub jego zastępca względnie pełnomocnik administracyjny.
                                    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:08
                                      4) Naczelnik gminy Krzeszowice, w razie stałej jego przeszkody zastępca naczelnika gminy. 5) Lekarz okręgowy. 6) Lekarz zdrojowy. 7) Urzędnik techniczny, prowadzący odbudowę, wzglę dnie rozbudowę zdrojowiska Krzeszowice, 8) a) delegat lub jego zastępca powołany przez wła ścicieli realności leżących na obszarze Zakładu Zdrojowego i b) delegat, lub jego zastępca powołany przez wła ścicieli realności, leżących na obszarze Zdro jowiska. 9) Zarządca (inspektor) zdrojowy. Władza administracyjna II. instancji może w miarę potrzeby zarządzić powołanie w skład komisji zdrojowej innych jeszcze osób, których powołanie leży w interesie Zdrojowiska. Liczba jednak wszystkich członków komisji nie może przekraczać liczby 12. Mandat członków komisji wymienionych w §. 4. p. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8a i 9 trwa dopóki osoby te pełnią funkcje, wzglę dnie zajmują stanowisko, uzasadniające ich prawo zasiadania w komisji. Mandat członków wymienionych w §. 4-tym p. 2 i 8b. trwa 3 lata. Pozatem w obradach komisji Zdrojowej mają prawo brać udział z głosem doradczym : 1) Urzędnicy Województwa Krakowskiego i Ministerstwa delegowani dla zbadania stosunków w zdrojowisku. 2) Rządowa siła techniczna, o ile zajdzie potrzeba de legowania jej przez władzę administracyjną ze względu na interes publiczny. 3) Stali, lub do specjalnych spraw powołani przez ko misję zdrojową rzeczoznawcy.
                                      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:09
                                        Zorganizowanie (powołanie do życia) Komisji zdrojowej (§. 4) należy do kompetencji Województwa w Krakowie. — Członków komisji, wymienionych w §. 4, p. 1, 4, 5 i 8b po wołuje Województwo. — Członków §. 4 p, 3, 7, 8 a i 9 wy znacza Właściciel Zdrojowiska Krzeszowice. Członka §. 4. p. 2 wyznacza Tymczasowy Wydział Samo rządowy we Lwowie. Członka §. 4. p. 6 mianuje i powołuje Komisja Zdrojowa na wniosek i w porozumieniu z Właścicielem. Wybór delegata realności względnie jego zastępcy §. 4, p. 8 b. zarządza i przeprzewadza Naczelnik gminy Krzeszo wice na podstawie sporządzonej listy wyborców. Prawo wybierania służy tym właścicielom realności położonych na obszarze Zdrojowiska Krzeszowice, którzy wynajmują mieszkania osobom przyjezdnym.
                                        • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:09
                                          Członek komisji zdrojowej traci swój urząd, skoro zajdzie lub stanie się wiadomą okoliczność, która pierwotnie stała na przeszkodzie powołania do komisji. Jeżeli przeciw członkowi komisji wdrożono śledztwo z po wodu czynu karygodnego, który pociąga za sobą utratę prawa wybieralności do reprezentacji gminnej, lub gdy do jego majątku ogłoszono konkurs, lub zgłoszono postępowanie ugodowe, wtedy zostaje on zawieszony w swoich czynnościach dopóki trwa po stępowanie karne, konkursowe lub ugodowe.
                                          • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:10
                                            Do zakresu działania komisji zdrojowej należy: 1) Zarządzanie funduszem kuracyjnym, czuwanie nad ca łością majątku powstałego z funduszu kuracyjnego, oraz zapomóg, otrzymywanych od gmin lub Rządu. 2) Ustalenie wysokości taks i opłat kuracyjnych; zmianę ich; obniżanie lub całkowite zwalnienie w wypadkach zasługujących na uwzględnienie. 3) Zakładanie szpitali i zakładów humanitarnych, względnie przyjmowanie ich w swój Zarząd zgodnie z wolą ofia rodawcy. 4) Czuwanie nad ścisłem wykonywaniem ze strony Zwierz chności gminnej, policji miejscowej i współdziałanie z nią, a to: w sprawach policji sanitarnej w celu utrzy mania w obrębie zdrojowiska należytej czystości i po rządku, w sprawach policji środków żywności, targo wej, budowlanej, drogowej i ogniowej w końcu w sprawach meldunkowych. 5) Utrzymywanie biura najmu mieszkań i pośredniczenie w zamawianiu i wynajmywaniu tychże. 6) Opracowanie projektów mających na celu podniesienie zdrojowiska pod względem sanitarnym, pod względem rozbudowy, oraz udostępnienia go wszystkim warstwom ludności. 7) Staranie się o należyte utrzymanie i rozwój środków komunikacyjnych, celem ułatwienia i powiększenia frekwencji gości. 8) Przyjmowanie do służby urzędników i sług, zwalnianie ich, wdrażanie dochodzeń dyscyplinarnych, uchwalenie etatu, ustanawianie płac. 9) Wydawanie żądanych opinji na prowadzenie robót bu dowlanych, otwieranie przedsiębiorstw, zakładów i t. p. w obrębie zdrojowiska. 10) Uchwalenie rocznego budżetu dochodów i wydatków na nadchodzący rok, wszelkich zmian w budżecie, sprawdzenie i zatwierdzenie rocznych sprawozdań ra chunkowych t. j. zamknięć kasowych i sprawozdań z czynności. 11) Czuwanie nad wykonaniem zarządzeń władz państwo wych, skierowanych do komisji zdrojowej.
                                            • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:11
                                              Komisja zdrojowa ustanawia normy zarządzania funduszem kuracyjnym i jej postanowieniu podlega określenie sposobu użytkowania funduszu kuracyjnego i jego majątku zakładowego. Decyzji komisji zdrojowej podlega wydzierżawienie, wzglę dnie wynajęcie, pozbycie, lub zmiana nieruchomości, będącej własnością funduszu kuracyjnego, lokata kapitałów, które winny być lokowane w sposób dający zabezpieczenie pupilarne, za ciąganie pożyczki imieniem funduszu kuracyjnego, przyzwolenie na rozpoczęcie sporów prawnych imieniem funduszu kuracyj nego i na odstąpienie od nich, zawieranie ugód, umarzających spór, ustanawianie zastępców prawnych.
                                              • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:13
                                                Przewodniczącym Komisji zdrojowej jest każdoczesny sta rosta. — Do zakresu działania Przewodniczącego należy: 1) Zwoływanie posiedzenia komisji zdrojowej. 2) Przewodniczenie w komisji zdrojowej. 3) Wykonywanie wszelkich prawomocnych uchwał komisji zdrojowej. 4) Pobieranie taks i opłat kuracyjnych. 5) Zastępywanie komisji na zewnątrz. 6) Zarządzanie zakładami sanitarnymi, oraz instytucjami humanitarnemi, założonemi przez komisję zdrojową, lub oddanemi jej w zawiadywanie, oraz współdziałanie z władzami państwowemi w nadzorze nad takiemi in stytucjami, działającymi z inicjatywy prywatnej. 7) Prowadzenie dokładnego inwentarza majątku Komisji zdrojowej, który jest własnością funduszu kuracyjnego, jak i tego majątku który bądź przez skarb Państwa, bądź przez gminę, bądź przez kogo innego zostanie oddany w zarząd komisji zdrojowej. 8) Opracowanie projektów rocznego preliminarza budżeto wego komisji oraz sprawozdań rocznych. 9) Prowadzenie listy gości kuracyjnych, statystyki osób przebywających podczas sezonu w zdrojowisku, oraz księgi życzeń i zażaleń. 10) Prowadzenie przedsiębiorstw, mających na celu kultu ralne rozrywki gości kuracyjnych, oraz reklamowanie zdrojowiska. 11) Kierownictwa biura komisji zdrojowej i nadzór nad funkcjonarjuszami w biurze komisji. 12) Współdziałanie z władzami rządowemi i samorządowemi. Przewodniczący podpisuje wraz z drugim członkiem ko misji (sekretarzem) czysto pisy załatwień, wychodzące z komisji dokumenty, mocą których fundusz kuracyjny przyjmuje zobo wiązania wobec osób trzecich, muszą być podpisane jeszcze przez skarbnika. Dokument zaś, dotyczący interesu, do którego zawarcia potrzebne jest przyzwolenie komisji zdrojowej, lub zatwierdzenie wyższej władzy, .musi nadto być podpisany przez dwóch człon ków komisji i sporządzony z powołaniem się na to zezwolenie, lub zatwierdzenie. O ile powzięta przez komisję zdrojową uchwała jest sprzeczna z ustawami, lub o ile powziętą uchwalą Komisja przekroczyła przyznany jej niniejszym statutem zakres działania, Przewodniczący ma prawo wstrzymać wykonanie dotyczącej uchwały i winien niezwłocznie zwrócić się do Województwa o decyzję.
                                                • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:14
                                                  Zastępca przewodniczącego Komisji Zdrojowej wybiera ko misja zdrojowa każdego roku na pierwszem posiedzeniu z po śród swych członków na jeden rok. Zastępcą przewodniczącego może być tylko członek kornmisji zdrojowej, mieszkający stale w obrębie Zdrojowiska Krze szowice. Wybór zastępcy przewodniczącego podlega zatwierdzeniu Województwa w Krakowie. — Zastępca przewodniczącego po maga mu w wykonywaniu jego obowiązków stosownie do wska zówek przewodniczącego. Wrazie nieobecności przewodniczącego, zastępca przewo dniczącego wchodzi we wszelkie jego prawa i obowiązki. Komisja wybiera nadto sekretarza i skarbnika z pośród członków komisji zdrojowej. Sekretarzem może być tylko osoba, mieszkająca stale w gra nicach zdrojowiska. Funkcję tę spełnia zazwyczaj zarządca (in spektor) zdrojowy. Sekretarz Komisji zdrojowej podpisuje wraz z przewodniczącym wszelkie pisma, wychodzące z Komisji zdro jowej, prowadzi protokoły posiedzeń komisji, i nadzoruje czyn ności kancelaryjne biura komisji. Skarbnik nadzoruje kasę i rachunkowość komisji zdrojowej. Obowiązkiem jego jest przeprowadzić kontrolę kasy co najmniej raz na miesiąc i zdać sprawę z wyniku kontroli ko misji zdrojowej, wzgl. przewodniczącemu. Skarbnik podpisuje wszelkie dokumenta, mocą których fundusz kuracyjny przyjmuje zobowiązanie wobec osób trzecich'
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:16
                                                    Komisja Zdrojowa zbiera się na posiedzenie w miarę po trzeby, conajmniej jednak raz na miesiąc Posiedzenia komisji odbywają się w lokalu urzędowym komisji, bądź też w innym odpowiednim lokalu, wyznaczonym uchwałą komisji do odbywania jej posiedzeń. Posiedzenie zwołuje przewodniczący, wrazie nieobecności jego zastępca, podając termin, oraz porządek obrad posiedzenia wszystkim członków komisji, oraz osobom uprawnionym do udziału w jej posiedzeniach z głosem doradczym, conajmniej na trzy dni przed wyznaczonym terminem posiedzenia. Każde posiedzenie, które nie jest w ten sposób zwołane, jest nielegalne, a powzięte na niem uchwały, nieważne. Przewo dniczący obowiązany jest nadto zwołać posiedzenie komisji zdro jowej, skoro tego zażąda połowa członków komisji z głosem stanowczym lub starosta. O posiedzeniach, na których mają być powzięte uchwały, winien Przewodniczący Komisji zawiadomić conajmniej na 3 dni naprzód Starostwo, podając termin posiedzenia i porządek dzienny. Komisja Zdrojowa nie może powziąść uchwały, jeżeli wię cej niż połowa członków komisji z głosem stanowczym nie jest na posiedzeniu obecna; uchwały powzięte wbrew temu są nie ważne. Jeżeli na posiedzeniu nie zbierze się liczba członków po trzebna do powzięcia uchwały, winien przewodniczący najdalej do dni 8-miu zwołać powtórne posiedzenie komisji z tymsamym porządkiem dziennym, uchwały tego posiedzenia są ważne bez względu na liczbę obecnych członków. Członek komisji nie może brać udziału w posiedzeniach komisji, jeżeli przedmiot obrad lub uchwały dotyczy jego urzę dowania w komisji, jego własnych interesów prywatnych, lub też inreresów jego żony, albo osób spokrewnionych lub spowi nowaconych z nim do Ii-go stopnia włącznie. Na posiedzeniach komisji przewodniczy Przewodniczący komisji, wrazie jego nieobecności, zastępca Przewodniczącego. Każde posiedzenie odbyte z pominięciem tego przepisu jest nie ważne. Przewodniczący, względnie jego zastępca zagaja i zamyka posiedzenie, przedstawia program obrad, kieruje rozprawami i przestrzega porządku. Przewodniczący głosuje na równi z innymi. Uchwały zapadają większością głosów obecnych członków. Przy równości głosów rozstrzyga głos Przewodniczącego. Głosowanie odbywa się jawnie. Komisja może jednak uchwalić głosowanie tajne. Posiedzenia w których przedmiotem obrad jest budżet, lub sprawozdania kasowe, odbywają się zawsze publicznie. Z posiedzenia komisji zdrojowej spisany będzie protokół, obejmujący nazwiska obecnych członków komisji i osób, bio rących udział w posiedzeniu z głosem doradczym, przedmiot posiedzenia, zgłoszone na posiedzeniu wnioski i zapadłe uchwały w dosłownem brzmieniu. Protokół posiedzenia podpisuje Prze wodniczący posiedzenia i dwóch członków komisji obecnych na posTecfzeniu. Oprócz tego ma być prowadzona księga uchwał komisji! * Odpisy z posiedzenia mają być przedkładane w ciągu 3 dni Starostwu do wiadomości.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:17
                                                    Celem umożliwienia wykonania zadań komisji zdrojowej, tworzy się fundusz kuracyjny, który powstaje : a) Z taks kuracyjnych ustalonych przez komisję zdrojową. — 10 — b) Z opłat pobieranych od wszelkiego rodzaju przed- sięoioistw handlowych i przemysłowych, istniejących na terenie zbrojowiska. c) Z opłat od widowisk, zabaw, koncertów i innych przedsiębiorstw. ci) Z opłat za używanie urządzeń, utrzymywanych z fun duszu kuracyjnego. e) Z opłat od osób wynajmujących mieszkania prze jezdnym. f) Z dobrowolnych ofiar i zapisów. g) Z zasiłków ze Skarbu Państwa lub ciał Samorządowych. h) Z dochodów od majątków i kapitałów, należących do funduszu kuracyjnego.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:45
                                                    Skład chemiczny wody. Ścisły rozbiór chemiczny tak jakościowy jako i ilościowy wody zdroju głównego dokonany został w r. 1871 przez ś. p. A. Aleksan drowicza, który tenże wraz z całym sposobem postę powania w dziele wyżej namienionem dokładnie opisał. Tutaj pomijam cały obszerny sposób postępowania, ograniczając się do podania ostatecznych wypadków rozbioru a) połączenia kwasu węglowego z zasadami obli czone jako węglany obojętne bezw r odne. W 1000 czę w 1 funcie ściach ~ 7680 z. podsiarczynu sodowego . 0,007687 o,o5go36 siarkanu potasowego . 0,070405 0,540710 siarkanu sodowego 0,072514 0,556908 siarkanu wapniowego 1,624637 1 2,4772 1 2 siarkanu magnowego 0,527934 4,o54533 chlorku sodu ..... 0,01 6857 0,129462 Do przeniesienia 2,320034 17,81786
                                                    W 1000 czę w i funcie ściach ~ 7680 z. Z przeniesienia 2 , 320 o 34 17,817861 węglanu wapniowego . . o, 277409 2 ,i 3 o 5 oi węglanu magnowego . . 0,010559 0,081093 kwasu krzemowego . . . 0,057803 0,443927 Ogólna ilość składników zsia dłych 2 , 6658 o 5 20,473382 kwasu węglowego połączone go z węglanami dla utwo rzenia dwuwęglanów . . 0,127591 0,979899 kwasu węglowego istotnie wolnego 0,329196 2,528225 kwasu siarkowodowego . . 0,004692 o,o36o35 azotu 0,024558 o,i886o5 Ogółem wszystkich składni ków 3,151842 24,206146 W ilości nieoznaczalnej, węglan żelazawy, węglan manganezawy, fosforan glinowy. b) Połączenia kwasu węglowego z zasadami, obli czone jako dwuwęglany bezwodne: W 1000 czę w i funcie ściach — 7680 z. podsiarczynu sodowego . . 0,007687 o,o59o36 siarkanu potasowego . . . 0,070405 0 en O VI O siarkanu sodowego . . . 0,0725 14 O,556908 siarkanu wapniowego . . 1,624637 12,4772 12 siarkanu magnowego . . . 0,527934 4,054533 Do przeniesienia 2,3o3177 17,68839
                                                    3 7 W r 000 czę w i funcie ściach “ 7680 z. Z przeniesienia . 2,3o3177 17,688399 chlorku sodu 0,016857 0,129462 dwuwęglanu wapniow r ego 0,399469 3,067922 dwuwęglanu magnow T ego 0,016090 0,123571 kwasu krzemow r ego . . . 0,o578o3 0,443927 Ogółem składników zsiadłych 2,793396 2l,45328l kwasu węglowego istotnie wolnego 0,329196 2,528225 kwasu siarkowodow r ego . . 0,004692 o,o36o35 azotu 0,024558 o,i886o5 Ogółem wszystkich składni ków 3,151842 24,206146 w r ilości nieoznaczalnej węglan żelazawy, w ęglan man- ganezawy i fosforan glinowy. c) Gazy obliczone na objąt w ciepłocie zdroju i przy zwykłem ciśnieniu powietrza. Kwas węglowy niby wolny, iooo Cm. sześć, wody za wierają 241,38 Cm. sześ. 1 funt ~ 32 ct. zawiera 7,72 cali sz. Kwas węglowy istotnie wolny. 1000 Cm. sz. wody za wierają 168,10 Cm. sz. 1 funt — 32 ct. 5,38 cali sz. Kwas siarkowodowy. 1000 Cm. sz. wody zawierają 3,2 r Cm. sz. 1 funt — 32 calom, zawiera 0,10 cali sz. Azot. 1000 Cm. sz. wody zawierają 20,31 Cm. sz. 1 funt zz: 32 calom, zawiera o,65 cali
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:47
                                                    Własności fizyczne wody. Woda zdroju Zołii co do barwy, przeźroczystości, woni i smaku nie różni się wcale od wody zdroju głównego. Ciepłota jej wy nosi + 9,38° Cel. zz 7 , 5 o ° R., jest zatem nieco niż szą od ciepłoty zdroju głównego. Ciężar gatunkowy wynosi 1,003425, przeto jest prawie taki sam, jak wo dy zdroju głównego.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:48
                                                    Co do składu chemicznego, oba zdroje zawierają jedne i też same składniki zsiadłe oraz w tejże samej ilości, różnica jedynie pod tym względem zachodzi, że źródło Zofii zawiera nieco więcej kwasu siarkowodowego
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:54
                                                    Przybywszy na miejsce koleją żelazną, czy to od strony Krakowa, czy z przeciwnej i opuściwszy dwo rzec, wychodzi się na drogę szeroką, ocienioną kilku szeregami drzew wyniosłych, która prowadzi od Ten- czynka i Zwierzyńca do samych Krzeszowic; po pra wej stronie drogi jest chodnik dla pieszych a po za tym leżą obszerne łąki rozciągające się w stronę Pisar, starannie drenowane i zasadzone szeregami drzew owo cowych ; po stronie lewej z początku widać zabudowa nia folwarczne a dalej obszerny park, sztachetami od graniczony od drogi, dochodzący do samych łazienek. Idąc tą drogą i minąwszy łazienki, dochodzi się do tak zwanego Rynku krzeszowickiego, obszernego placu, na którym co poniedziałek odbywają się targi.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:56
                                                    Rynek otoczony jest domami po większej części piętrowemi, murowanemi, z pomiędzy których zasłu gują na wspomnienie: dawny pałacyk zwanv z cudzo ziemska Vauxhall dziś opustoszały, na dole tylko mieszczący szereg sklepów świeżo wybudowanych; pa łacyk ten w najbliższym czasie ma być wyrestauro- wany i przeznaczony na miejsce zebrań dla gości; dom mieszczący restauracyję pod białym orłem, gmach z bo ku leżący, w którym jest sąd powiatowy i t. d. Na środku placu stoją dwa budynki drewniane prze cięte w podłuż krytemi chodnikami, koło których z je dnej i z drugiej strony znajdują się szeregi kramów, w dnie targowe zajęte przez kupców po większej czę ści starozakonnych. Dalej stoi szkoła, apteka, budynek długi bezpiętrowy, murowany zwany pawilonem, w którym są mieszkania oficyjalistów, oraz pokoje wy- najńiowane gościom na lato do Krzeszowic przybywa jącym. Po za tym budynkiem płynie rzeczka, oddziela jąca tę część od drugiej, w której leży kościół, pałac i t. d., do połączenia służy kilka mostków przez rzeczkę rzuconych.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 18:45
                                                    Od dawnego pałacu wznosi się wzgórze, całe po kryte obszernym ogrodem angielskim pięknie urządzo nym i utrzymanym. Krętemi chodnikami dochodzi się do szczytu wzgórza, na którem wznoszą się mury nowego pałacu, wybudowanego przed dwudziestu laty, będącego obecnie miejscem zamieszkania dziedziców Krzeszowic. Okazała ta budowla, pod którą kamień wę gielny położono dnia 28 czerwca i85o r., a w r. i85y dokończono budowy, widoczna jest z daleka z swemi czte rema wieżyczkami; mieści ona kilkadziesiąt pokoi mie szkalnych, a w tych nie mało dzieł sztuki, oraz pamią tek historycznych rodzinnych. Przed pałacem jest ob szerny taras otoczony balustradą, z którego prześliczny widok na ruiny zamku Tenczyna, wznoszące się na przeciwległej górze, zwierzyniec, bażantarnię oraz drogę kolei żelaznej przebiegającą u stóp wzgórza. Poniżej tarasu jest mały, ładny stawek z kępą w pośrodku, po której pływają łabędzie. W par ku tym napotkać można wiele pięknych, zagranicznych drzew i krzewów, między któremi znajdują się nie które gatunki do bardzo rzadkich w naszym kraju należące. Wzgórze, na którem stoi pałac, zniżając się zwolna ku stronie wschodniej, kończy się obok ko ścioła, budowli okazałej, zasługującej na osobne ob szerniejsze opisanie; niedaleko kościoła stoi ple bani ja w stylu ostrołukowym zbudowana, a od kościoła od dzielona małym ogródkiem, po za plebanią zaś dwa szeregi domów włościańskich prowadzą w stronę pół nocną ku Czatkowicom.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 18:48
                                                    Najważniejszą rzeczą dla gości przybywających w obce miejsce jest pomieszkanie. VV Krzeszowi cach, aby zapobiedz brakowi mieszkań, przed dwoma laty zbudowano a w roku zeszłym oddano na użytek gości obszerny budynek, zwany hotelem łazienko wym. Dom ten piętrowy większy od łazienek (długi 5 i, szeroki 26 metrów), stoi w ich pobliżu oddzielony głównym chodnikiem spacerowym; zwrócony oknami na północ i południe; od strony północnej ma okien 12, od południowej zwróconej ku ogrodowi dworskie mu, zkąd jest główne wejście, okien 8; wzdłuż jest prze cięty kurytarzem, a z obu stron tegoż są drzwi do mieszkań. Tak na dole jako i na piętrze rozkład jest jednakowy; od strony południowej po rogach są po dwa mieszkania, każde złożone z przedpokoju, dwóch pokoi i kuchni, między temi są cztery pokoje z oso- bnemi wejściami, które jednak mogą być z sobą połą czone; od strony północnej jest po sześć pokoi poje dynczych, te są zaopatrzone w piece (w trzech na dole i w trzech na górze są piece z kuchenkami), oraz po dwie kuchnie osobne. Wszystkie mieszkania są po rządne i wygodnie umeblowane w sprzęty plecione i wyścielane, oraz łóżka żelazne z siennikami sprężyno- wemi i materacami włosianemi. Mieszkania wynajmują się tygodniowo, cena większych mieszkań wynosi po 14 złr. w. a. tygodniowo, pojedynczych pokojów wię kszych po 6, mniejszych bez kuchenek po 4 złr. ty godniowo. Na końcu zachodnim kurytarza są wychodki, kilkorgiem drzwi od kurytarza oddzielone i należy cie przewietrzane. O mieszkaniach znajdujących się w łazienkach, złożonych z kilkunastu pokoi, już wyżej przy opisie łazienek była mowa, prócz tego w r dawnym budynku zwanym pawilonem, są także mieszkania do wynajęcia dla gości, lecz te potrzebują restauracyi. Wreszcie wielu prywatnych właścicieli wynajmuje mieszkania w swoich domach, z pomiędzy tych zasługuje na zalecenie ładny domek piętrowy p. Bogackiego, znajdujący się w pobliżu kościoła. Co do pożywienia, które odpowiednio i należy cie przyrządzone, należy do pierwszych i najważniej szych potrzeb w r zdrojowisku, tej czynią zadość restau- racyje, jedna w Rynku krzeszowickim pod białym or łem , druga w r dworcu kolei żelaznej nieco oddalona, trzecia najlepsza lecz podobno za droga p. Bogackiej. Osoby, mające kuchnie i pragnące się w domu stołować, wszelkich artykułów' żywności dostaną na miejscu, mię sa u rzeźników', jarzyn, zielenin, w ogrodzie dwmrskim, mąki, kaszy, ryżu, korzeni, cukru, kawy, a prócz tego świec, nafty i innych artykułów nie do jedzenia w r skle pach miejscowych, których jest kilka; mleka, śmietanki, masła, jaj, jagód dostarczą kobiety wiejskie; czego tru dno dostać w r ciągu tygodnia, dostanie w poniedziałek jako w dzień targowy; a wreszcie rzeczv, na których zbywa, można łatwo sprowadzić z pobliskiego Krakowa. Apteka jest w r miejscu w pobliżu rynku, w której prócz leków' i najważniejszych wód zamiejscowych mo żna dostać. — W razie braku wody potrzebnej najlepiej zapisać z Krakowa z apteki p. Konst. Wiszniewskiego przy ulicy Floryjańskiej (pod gwiazdą) Poczta i telegraf są w miejscu, w dworcu kolei żelaznej. Do zebrań towarzyskich służy sala w łazienkach, gdzie i niektóre czasopisma znaleść można. Najpotrze- trzebniejsi rzemieślnicy znajdują się w Krzeszowicach; dla pociechy duchownej jest w miejscu kościół, gdzie codziennie dwie Msze św. się odprawiają. Co do przechadzek, wziąwszy na uwagę, że całe prawie Krzeszowice stanowią jakby jeden ogród, o czem opis topograficzny miejscowości przekonywa, doda wszy do tego ocienione chodniki w jednę stronę ku Czatkowicom i Czerny, w drugą ku Zwierzyńcowi, w trzecią ku Pisarom prowadzące, widzimy, że na brak sposobności do przechadzek i to wcale nie jednostajnych narzekać nie można.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 18:51
                                                    KOŚCIÓŁ. Kościół będący niezaprzeczenie jednym z najpię kniejszych pomników budownictwa nowoczesnego, nie- tylko w Krzeszowicach, ale w całej okolicy Krakowa, wybudowany został w piątym dziesiątku bieżącego stó- lecia, podług planu znakomitego budowniczego prof. Schinkla z Berlina, przez jego ucznia Hotbauera. Kościół w Krzeszowicach znajdował się już w ro ku 1440, jak o tern Długosz wspomina; był to ubogi kościółek zbudowany z modrzewia, nie parafialny, a nawet nie było na miejscu kapłana, któryby odprawiał nabożeństwo; w dni świąteczne w tym celu księży u- myślnie sprowadzano; kościół ten istniał do r. 1829, wówczas jako podupadły został rozebranym. Ówczesny dziedzic Krzeszowic ś. p. Artur hr. Potocki, który po sobie nietylko w Krzeszowicach, ale i w Krakowie niewygasłą pamięć pozostawił, postanowił zbudować n°w’y kościół, gdy jednak śmierć nie dozwoliła mu tego dzieła do skutku doprowadzić, miejsce Jego zastąpiła dostojna małżonka Zofia z hr. Bramckich Potocka, zbudowawszy ku chw'ale Bożej kościół teraźniejszy, w którym od r. 1844 odprawia się nabożeństwo. Akta kościelne sięgają roku 1574, wszelkie wia domości historyczne dotyczące kościoła starannie zebrał, i w obszernym pamiętniku w archiwum kościoła za chowanym opisał dzisiejszy proboszcz JX. Konrad Sciborow'ski. Kościół krzeszowicki stoi na obszernym placu nieco na podniesieniu; wybudowany w r stylu ostrołukowym z cegieł ogniotrwałych, łączonych cementem i nie tyn kowanych (Rohbau), z dwiema w^ysokiemi, spiczastemi wieżami w tylnej części i dwiema małemi wieżyczkami kamiennemi po rogach szczytu wspaniałej facyaty z ka mienia ciosow ego wzniesionej, w t której trzy arkady ostrołukowe stanowią wejście do przedsionka, a z tego do wnętrza kościoła. W facyjacie znajduje się duże o- krągłe okno z szkieł różnobarwnych, rzucające po nad chóiem miłe światło do wnętrza; z obu stron tego okna są kamienne herby założycieli, rodziny Potockich i Branickich Piława i Korczak, a poniżej cztery posągi kamienne dłuta miejscowego rzeźbiarza A. Kuhna. Na samym szczycie duży posąg Sgo Michała zabijają cego smoka; dwie główne wieże, dźwigające ośmioką tne piramidalne szczyty krzyżem zakończone, są połączo ne otwartą gałeryją; na jednej z wież umieszczono ze gar głośno bijący godziny. Płaski dach i wieże pokryte blachą miedzianą, krawędzie przyokapne całej powierz chni kościoła i wież są otoczone kamienną galeryją gotycką. Wnętrze kościoła i kaplic oświeca dwadzieścia okien umieszczonych między występującemi filarami, może za nadto jasno. Długość kościoła, który budową swą przypomina kościół Sgo Ludwika w Monachium, wynosi 120, szerokość 40, a wysokość 5o stóp wie deńskich (33, 1 1 i 14 metrów). Wielki ołtarz rzeźbiony z drzewa bardzo pięknej roboty, pozostaje w harmonii z budową całego kościoła; tabernaculum bogato złocone, w ołtarzu piękny obraz wiedeńskiego artysty Kupelwiesera, przedstawiający Najświętszą Pannę z Dzieciątkiem Jezus na tronie, z o- czyma zwróconemi na klęczącą u Jej stóp rodzinę fun datorów kościoła, którą przedstawiają Sw. Wojciech i Św. Zofia ; po bokach dwa ołtarze, w jednym z nich dawny obraz Matki Boskiej różańcowej, malowany na drzewne, otoczony mozaikową ramą. W jednej z dwóch kaplic, znajduje się piękny obraz Trzech Króli, szkoły włoskiej pędzla Fr. Santi Titi z roku 1597, a w' ścianie bocznej wmurowany starożytny pomnik z marmuru, przedstawiający w wypukłorzeźbie leżącego rycerza w zbroi. Pomnik ten w roku 1828 znaleziony w piwnicy pałacu Spiskiego w Krakowie, z początku był uważany a pomnik grobowy, przygotowany dla Jerzego lub Hie ronima Lubomirskiego, później atoli dowiedziano się, że był przeznaczony dla innego członka tejże samej rodziny, a mianowicie dla Sebastyjana Lubomir skiego, kasztelana wojnickiego i sieradzkiego, bur- grabiego krakowskiego, przełożonego żup wielickich, zmarłego w r. i 6 i 3 . W drugiej kaplicy znajduje się w ołtarzu obraz Śgo Marcina, patrona kościoła i pa rafii, a na ścianie bocznej piękny obraz Matki Boskiej Kupelwi esera, w ramach marmurowych. Ambona i ławki w kościele są rzeźbione z drzewa dębowego, posadzka z marmuru białego i czarnego dębnickiego, w kostkę układana, balustrada przed wielkim ołtarzem i kropielnice z szarawego marmuru szląskiego, do soli podobnego, antepedyja ołtarzy z porfiru miękińskiego; ściany kościoła całkiem białe, wreszcie piękne organy w Wiedniu wyrobione, uzupełniają harmonijną całość świątyni. Prócz kosztownych aparatów kościelnych za sługuje jeszcze na wspomnienie wizerunek Ukrzyżowa nego Chrystusa, dawniej znajdujący się w kaplicy, a obecnie umieszczony za wielkim ołtarzem, którego fi- guia już w r. 1480 znajdowała się w kościele miejsco wym, krzyż zaś sam niedawno został na nowo zro biony. Z pizysionka kościoła można się dostać z obu stron przez małe drzwiczki poboczne, do schodów kamien nych w ślimak kręconych, prowadzących na chór; a następnie do kurytarzyków z których się wchodzi na wieże główne, a z tych na otwartą galeryją, z której bardzo piękny widok na okolicę. W sklepie grobowym pod kościołem, do którego wejście jest od zewnątrz, pochowano zwłoki przedwcześnie zmarłego (d. i 5 czerwca 18721'.) ś. p. Adama hr. Po tockiego, który zawsze i wszędzie się znajdował, gdzie czy to radą, czy pieniędzmi, czy własną osobą można było krajowi stać się pomocnym, a w r. i8ą5 pierwszym był w kraju w' nadaniu usamowolnienia wło ścianom. Niedaleko kościoła znajduje się plebania, a dalej na wzgórzu cmentarz, w środku którego stoi kaplica gotycka, budowy odpowiadającej kościołowi, w r. 1864 wzniesiona; w jej podziemiu złożono zwłoki trzech przy jaciół rodziny hr. Potockich, ś. p. jen. Józefa Chło- pickiego zmarłego w r. 1854, Romana hr. Zału skiego i Edwarda Rembowskiego. Na cmenta rzu zaś samym prócz wielu innych spoczywają zwłoki jen. Al. Błędowskiego (którego pomnik jest na Czerny), pułkownika Adamowskiego, Dra Anto niego Sławikowskiego, prof, okulistyki w U. J. K., zmarłego d. 10 czerwca 1870 r., oraz zasłużonego księ garza krakowskiego D. E. Friedleina, zmarłego w r. 1855.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 18:54
                                                    DOM SCHRONIENIA. W pobliżu szpitala na wzgórzu, z którego prze pyszny widok na Zamek tenczyński, podobny jak z no wego pałacu, znajduje się Dom schronienia imienia Artura, założony przez Zofią hr. Potocką ku uczczeniu pamięci zmarłego przedwcześnie małżonka. Dom ten przezna czony jest na miejsce przytułku dla osób, które w służ bie dziedziców siły swe stargały, w podeszłym wieku się znajdują lub kalectwem jakiem zostały dotkniętemi. Osiem osób znajduje tutaj zapewnienie swego bytu, otrzymując porządne pomieszkanie, pożywienie, okry cie i obsługę aż do śmierci. Prócz tego jest kilka po koików dla osób przybywających na czas krótszy, np. dla leczenia się w porze letniej, oraz mieszkanie za wiadowcy szpitala i domu schronienia, oraz księdza kapelana miejscowego.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:12
                                                    Krzeszowice – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzeszowice. Miasto jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. Krzeszowice należą do Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:13
                                                    Gmina Krzeszowice położona jest w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej – w południowej części Wyżyny Olkuskiej, na obszarze Rowu Krzeszowickiego oraz Garbu Tenczyńskiego. Potrzaskana w czasie alpejskich ruchów górotwórczych płyta wyżyny kryje w sobie liczne intruzje magmowe, stąd na obszarze gminy występują: porfiry, dolomity, diabazy oraz tuf. Począwszy od dewonu, reprezentowane są tu wszystkie ery geologiczne. Wapienne podłoże Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej oraz Garbu Tenczyńskiego odsłania się w wielu miejscach, ukazując formy krasowe – liczne jaskinie, doliny krasowe oraz ostańce, należące do osobliwości tego regionu. Dla ochrony wszystkich tych niezwykłości w 1981 r. utworzono Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych. Jest ich 6, z czego 3 leżą częściowo na terenie gminy Krzeszowice: Rudniański – obejmujący niewielki wycinek Garbu Tenczyńskiego, Tenczyński – z pozostałą częścią Garbu Tenczyńskiego, Dolinki Krakowskie – z południową częścią Płaskowyżu Ojcowskiego.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:15
                                                    Na terenie miasta znajduje się obszar Krzeszowice (Natura 2000), jako projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, aktualnie obszar mający znaczenie dla Wspólnoty o powierzchni 39,8 ha. Utworzony został w celu ochrony kolonii rozrodczej nietoperzy (nocka orzęsionego) zlokalizowanej na terenie kościoła św. Marcina i okolicznych miejsc żerowania (Park Miejski, Aleja Spacerowa). Jest to kluczowa kolonia rozrodcza nocka orzęsionego – druga pod względem liczebności tego nietoperza w Polsce.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:48
                                                    Wcześniejsza świątynia istniała tu prawdopodobnie w 1337. Obecną wzniesiono w latach 1832 i 1840-1844 według projektu Karola Perciera, Leonarda Fontaine i Karola Fryderyka Schinkla.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:49
                                                    Kościół znajduje się na obszarze Krzeszowice (Natura 2000), projektowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk, aktualnie obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Utworzony został w celu ochrony kolonii rozrodczej nietoperzy (nocka orzęsionego) zlokalizowanego właśnie na terenie kościoła św. Marcina oraz na okolicznych miejscach żerowania (Park Miejski, Aleja Spacerowa). Jest to kluczowa kolonia rozrodcza nocka orzęsionego – druga pod względem liczebności tego nietoperza w Polsce.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:51
                                                    Vauxhall – najstarszy i jeden z najcenniejszych zabytków w Krzeszowicach, wybudowany w latach 1783–1786 według projektu nadwornego architekta Szczepana Humberta na polecenie księżnej Izabeli Lubomirskiej jako dom zdrojowy z salami zabaw.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:59
                                                    W 1858 roku wybudowano zbiornik wody siarczanej, do którego pompowano wodę ze Źródła Głównego (Zdroju Głównego), by podnieść jej poziom. Z niego woda dostawała się do łazienek zdrojowych drewnianymi rurami. W roku 1857 Zdrój Główny został ocembrowany cegłami i zmniejszono obwód studni, dzięki czemu wzrósł w niej poziom wody. Zaprzestano pompowania jej do zbiornika w tzw. kapliczce. W 1858 roku tzw. kapliczka uzyskała teraźniejszy wygląd. W 1982 roku tzw. kapliczka została wyremontowana.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 23:03
                                                    Stary Szpital – budynek z 1859 w Krzeszowicach, dawny szpital, przeznaczony dla chorych pracowników Hrabstwa Tenczyńskiego, m.in. górników, pracowników dworskich, folwarcznych i leśnych. Zofia Potocka z Branickich w 1822 zakupiła pole wraz ze źródłem siarczanym Źródło Zofia (Źródło pod szpitalem) i wybudowała w jego pobliżu ów budynek klasycystyczny, o dwóch piętrowych ryzalitach połączonych parterowym łącznikiem. W 8 salach było 43 łóżek oraz kaplica, kancelaria, kuchnia, apteczka, mieszkanie dla łazienki w których wykorzystywano wodę z owego źródła. Wokół budynku istniał obszerny ogród. Udzielał również pomocy medycznej dla powstańców, oraz w czasie epidemii cholery w 1855 i I wojny światowej.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 23:06
                                                    Synagoga została zbudowana pod koniec XIX wieku, jako dom modlitwy przeznaczony wyłącznie dla mężczyzn. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali wnętrze synagogi. Po zakończeniu wojny została przystosowana na potrzeby magazynu. Na początku XXI w. wykorzystywana była jako ośrodek kulturalny. Odbywały się w niej pokazy filmów oraz koncerty.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 13:53
                                                    14 czerwca 2020 został oddany do użytku zmodernizowany 200 m peron nr 1 oraz 400 m peron nr 2. W ramach przebudowy linii kolejowej z Krakowa do Katowic, która jest finansowana w ramach instrumentu CEF „Łącząc Europę” planowane są dalsze prace, które obejmą remont kolejnego peronu nr 3
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 13:56
                                                    W ciągu tych dwunastu lat (1996–2008) kilkanaście parowozów, będących już w momencie ściągnięcia do Krzeszowic w opłakanym stanie, było dalej niszczonych i rozkradanych. Niektóre z nich odjechały (30 października 2007 r.) do Krakowa Płaszowa, część przejął Skansen taboru kolejowego w Chabówce, a inne przewieziono (9 marca 2008 r.) do skansenu kolejowego w Pyskowicach.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 13:58
                                                    W latach 70. i 80. XX w. w budynku dworcowym mieścił się kolejowy gabinet dentystyczny, a w latach 80. i 90. XX w. świetlica młodzieżowa dla dojeżdżających pociągiem uczniów tutejszych szkół ponadpodstawowych. W latach 90. XX w. i na początku XXI w. na terenie dworca tymczasowo mieścił się dworzec autobusowy PKS. Od roku 2006 do 2009 w budynku dworcowym działał Antykwariat na Peronie. Do 2010 na piętrze budynku znajdowały się mieszkania prywatne. W latach 2009–2012 przeprowadzono prace modernizacyjne dworca[6]. Od października 2014 w budynku dworca działa filia Urzędu Pracy Powiatu Krakowskiego, filia Referatu Rejestracji Pojazdów Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Krakowie oraz biuro ubezpieczeniowe.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:00
                                                    W nocy z 16 na 17 grudnia 1935 przed stacją doszło do zderzenia dwóch pociągów towarowych. Opóźniony pociąg wyładowany węglem z Załucza do Zebrzydowic został skierowany na niewłaściwy tor; jedna z lokomotyw wpadła do rzeki Krzeszówki. Zginął maszynista oraz jeden z pracowników kolei
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:04
                                                    4 czerwca 1998 ok. godz. 8.20 podczas postoju na stacji został zaatakowany przez pseudokibiców Cracovii pociąg pospieszny relacji Olsztyn – Zakopane, którym wracali kibice Wisły Kraków z meczu swojej drużyny z Olsztyna.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:06
                                                    W 2007 miejscowy „skansen kolejowy” posłużył jako plan filmowy do nakręcenia scen z wiedźmami do przedstawienia teatralnego „Makbet” Teatru Śląskiego im Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:07
                                                    12 maja 2007 odbył się specjalny przejazd szynobusu SA101-001 po prywatnych bocznicach kolejowych do Zalasu i do osiedla Czatkowice zorganizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Kolei w Krakowie, mający na celu dotarcie do miejsc do których nigdy żaden pociąg osobowy jeszcze nie dotarł.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:17
                                                    Po II wojnie światowej wieś została przyłączona do Nawojowej Góry. W 1997 r. zachodnia i północna część Gwoźdźca (ul. Leśna i ul. Czycza oraz tzw. Stara Sztolnia) zostały przyłączona do Krzeszowic.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:19
                                                    W części Stara Sztolnia wydobywano od lat 20. do 60. XX w. wapienie skaliste, stanowiące odmianę morskich osadów jury górnej, zbudowanych głównie ze szczątków organicznych dawnych zwierząt morskich. Na północ od kamieniołomu biegnie system uskoków, obrzeżających Rów Krzeszowicki wypełniony osadami trzeciorzędu i czwartorzędu. Od strony zachodniej Gwoździec łączy się z częścią wsi Tenczynek zwaną Rzeczkami.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:20
                                                    W 2013 r. nastąpiła zmiana przynależności obszaru Gwoźdźca, z Osiedla Centrum przyłączono ulice Czycza i Leśną do Osiedla Jurajskiego bez tzw. Starej Bażantarni (ul. Poprzeczna)
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:30
                                                    Pierwsza historyczna wzmianka o Krzeszowicach pochodzi z 1286 r., kiedy to biskup Paweł z Przemankowa nadał Fryczkowi Fretonowi z Bytomia przywilej na założenie w istniejącej już wsi Cressouicy sołectwa na zasadzie prawa magdeburskiego. W 1337 r. prawdopodobnie istniał tu już kościół. Według Długosza w 2. poł. XV w. w Krzeszowicach stał drewniany kościół pod wezwaniem św. Marcina, istniała szkoła, karczma i folwark plebański. W 1555 r. Krzeszowice stały się własnością Stanisława Tęczyńskiego i weszły w skład hrabstwa tęczyńskiego. W 1595 r. wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich. W następnych latach były własnością m.in. Sieniawskich, Opalińskich, Czartoryskich, Lubomirskich, a od 1816 r. Potockich.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:42
                                                    Największe znaczenie dla współczesnego charakteru Krzeszowic jako uzdrowiska miał trzeciorzęd (60–1 mln lat p.n.e.), a ściślej – morze mioceńskie, które zalało Rów Krzeszowicki, utworzony wcześniej pod wpływem alpejskich ruchów górotwórczych. W specyficznych warunkach terenowych na dnie morza, wśród iłów, wytrącał się z wody siarczan wapnia, czyli gips. Na skutek działania materii organicznej, zawartej w sąsiadujących z gipsem pokładach, zostaje on zredukowany. W wyniku dalszych procesów dochodzi do wypłukiwania związków siarki, które w postaci wody siarczanowo-wapniowo-siarczkowej wypływają w Krzeszowicach w postaci dwu źródeł: Głównego i Zofii.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:48
                                                    Wysiłki Potockich przeniosły się na rozbudowę dochodowego górnictwa i przemysłu. W ślad za tym obniżył się poziom usług lekarskich, a urządzenia łazienkowe ulegały stopniowej dewastacji.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:50
                                                    Po przeprowadzeniu w 1858 r. przez Józefa Dietla wnikliwej lustracji uzdrowiska i przedstawieniu projektu poprawy zaistniałej sytuacji podjęto działania na rzecz odnowy uzdrowiska. Unowocześniono metody lecznicze, dokonano koniecznych napraw urządzeń. W 1869 r. Adolf Aleksandrowicz dokonał nowej analizy chemicznej wód wody siarczanowej obu źródeł. W latach 1875–1876 gruntownie przebudowano i zmodernizowano Łazienki Zielone, a w 1877 r. oddano do użytku nowy, piętrowy dom mieszkalny dla gości uzdrowiska. Poczynania te znacznie zwiększyły zainteresowanie Krzeszowicami. Podobnie sytuacja przedstawiała się w latach następnych, aż do początku XX w.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 20:00
                                                    Ochotnicza Straż Pożarna w Krzeszowicach rozpoczęła swoją działalność 21 kwietnia 1891. 15 maja 1911 r. wybuchł pożar w szopie dworskiej, dzierżawionej przez Kółko Rolnicze. Ogień strawił również drewniany dom ze sklepami i budynki gospodarcze
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 20:08
                                                    Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 255 budynkach w Krzeszowicach na obszarze 575 hektarów mieszkało 2007 osób, z czego 1687 (84,1%) było katolikami, 308 (15,3%) wyznawcami judaizmu, 10 (0,5%) grekokatolikami, a 2 (0,1%) innej religii lub wyznania, 1935 (96,4%) było polsko-, 17 (0,8%) niemiecko-, a 11 (0,5%) innojęzycznymi. W 1910 r. miejscowość zamieszkiwało w 311 domach 2619 osób (w tym ok. 18% Żydów). Powierzchnia Krzeszowic wynosiła wówczas 733,6 ha. W okresie międzywojennym miejscowi Żydzi stanowili ok. 20% ogółu mieszkańców. W 1921 r. było w mieście 2409 katolików, 12 ewangelików, 1 grekokatolik oraz 506 wyznawców judaizmu.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 20:09
                                                    W 1931 r. liczba mieszkańców wzrosła do 3391 osób. 2 października 1934 r. nastąpiła katastrofa kolejowa w Krzeszowicach, w wyniku której śmierć poniosło 12 osób, a 60 zostało rannych. W nocy z 16 na 17 grudnia 1935 r. przed stacją, parowóz pociągu towarowego wpadł do Krzeszówki, dwie osoby zginęły.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:15
                                                    14 stycznia 1935 roku rozpoczął się w Krakowie proces sądowy. Na ławie oskarżonych zasiedli: Bartłomiej Ziembiński z Krzeszowic – zwrotniczy; Antoni Drabik z Woli Filipowskiej – dróżnik blokowy kolejowy; Gabriel Nieć z Krzeszowic – dyżurny ruchu; Antoni Kaczmarek z Poznania – konduktor. 29 maja 1935 roku Drabik został skazany na półtora roku więzienia z zawieszeniem kary na 3 lata, ponieważ wyprawił pociąg wiedeński do Krzeszowic po tym samym torze, na którym stał jeszcze pociąg z Gdyni. Nieć, który swoim zaniedbaniem przy wydawaniu polecenia służbowego przyczynił się do błędnej decyzji został skazany na rok więzienia z zawieszeniem kary na 2 lata. Pozostali oskarżeni zostali uniewinnieni.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:38
                                                    25 maja 1943 r. oddział Gwardii Ludowej „Wisła” zlikwidował dwóch oficerów SS i wicedyrektora fabryki A.G. Farbenindustrie w Oświęcimiu. Stanowili oni skład komisji badającej przyczyny niskiej wydajności pracy w pobliskich kamieniołomach
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:46
                                                    W latach 1964–1969 nastąpiła reaktywacja ośrodka balneologicznego, nieczynnego od czasu II wojny światowej. W pobliżu łazienek odkryto dwa nowe źródła mineralne: solankowe oraz wody siarczanowej. 1 stycznia 1967 r. Krzeszowice straciły status uzdrowiska.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:49
                                                    W 1993 r. powstał budynek ówczesnej Telekomunikacji, w 1995 r. wybudowano nowy gmach Banku PKO BP, powstała też Sala Królestwa Świadków Jehowy. W 1997 r. do miasta przyłączono Czatkowice (z terenami odkrywkowej Kopalni Wapienia Czatkowice), Żbik i część Woli Filipowskiej i Nawojowej Góry.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:53
                                                    Park Miejski w Krzeszowicach – XIX-wieczny park Potockich położony w zachodniej części Krzeszowic, w pobliżu ulicy Ogrodowej na terenie parku stoi pałac Potockich oraz tzw. Stary Pałac.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:58
                                                    Pałac to dawny lamus zaadaptowany przez Artura Potockiego w latach 1820–1822 na tymczasową rezydencję Potockich herbu Pilawa. W okresie budowy tzw. nowego pałacu zamieszkiwała w nim rodzina Potockich, a później wyżsi urzędnicy hrabstwa tęczyńskiego oraz m.in. Józef Chłopicki. Położony jest w zachodniej części Krzeszowic, przy ulicy Ogrodowej 1. Do kwietnia 2017 roku znajdowała się w nim m.in. siedziba burmistrza miasta, Urząd Stanu Cywilnego, Wydział Organizacyjny UM. Na frontowej ścianie znajduje się tablica Olgi Drahonowskiej-Małkowskiej.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:01
                                                    Inicjatorem powstania pałacu był w I. poł. XIX w. właściciel Krzeszowic Artur Potocki. Pierwsze dwa projekty rezydencji powstały jednak jeszcze na zamówienie ks. Izabeli Lubomirskiej pod koniec XVIII w. W 1819 Artur Potocki zamówił plan pałacu u Charles’a Perciera i Pierre’a François Louisa Fontaine’a – budowniczych nowej części Luwru w Paryżu, ale projekt ten – ze względu na wysokie koszty realizacji – przekraczał możliwości finansowe zamawiającego[3]. Potocki zamówił projekt u Karla Schinkla, zmarł jednak przed jego zrealizowaniem. Budowę przeprowadził dopiero jego syn Adam Józef Potocki według projektu Franciszka Marii Lanciego (w pewnym stopniu czerpiącego z założeń Schinkla), zamówionego przez jego matkę Zofię z Branickich.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:06
                                                    Ciągłe przeróbki rezydencji trwały aż do 1870 (według projektu Friedricha Augusta Stülera i Parysa Filippiego). W 1871 zmieniono fasadę główną, a po 1893 przedłużono skrzydło zachodnie według projektu Zygmunta Hendla. Na przeł. XIX i XX w. dobudowano jeszcze skrzydło gospodarcze, tworząc dziedziniec gospodarczy
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:09
                                                    Pałac jest otoczony przez park założony przez Adama Potockiego w 1849. Zajmuje teren 12 hektarów, i mimo iż jest zaniedbany od II wojny światowej, wciąż stanowi atrakcję Krzeszowic.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:20
                                                    Dawny hipodrom w Krzeszowicach – hipodrom w Krzeszowicach należał do Potockich. Powstał pod koniec XIX w. Był to tor wyścigowy dla kłusaków. Na części hipodromu w 1957 powstała fabryka płyt izolacyjnych (w latach 80 XX w. styropianowych). Koło dawnego hipodromu znajduje się zniszczony długi prostokątny, murowany, parterowy budynek stajni amerykańskich, do pocz. lat 90. XX w. znajdował się tu internat i dom dziecka, a do końca XX w. istniały w nim m.in. warsztaty Technikum Przemysłu Drzewnego oraz sale lekcyjne Liceum Handlowego. Obecnie w części wschodniej i południowej znajdują się mieszkania komunalne.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:22
                                                    Wybudowany przez Potockich ok. 1848. Wysokość wieży spichlerza wynosi ok. 16 m. Od strony wschodniej i południowej przylegają dawne wozownie. W latach 2007-2013 wykonana została rekompozycja obiektu przez osobę prywatną. Łączna powierzchnia obiektu wynosi 1000 m² i składa się z 8 pomieszczeń. Na północ od obiektu znajduje się XIX-wieczny park Potockich, od strony południowej DK79.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:36
                                                    W latach 1875–1876 budynek został gruntownie przebudowany i zmodernizowany, tymi pracami kierował Józef Dietl. Wtedy to budynkowi nadano imię fundatorki. Modernizacji łazienek dokonano też w 1923. W latach 1966–1968 przeprowadzono prace adaptacyjne w budynku i częściowo rozbudowano ośrodek. W 1970 ówczesny Górniczy Ośrodek Rehabilitacyjny Narządów Ruchu przyjął pierwszych pacjentów w budynku. Na przełomie lat 70. i 80. XX w. łazienki zostały ponownie rozbudowano w kierunku południowym, a na początku XXI w. w kierunku zachodnim. W 2007 wybudowano tzw. przełączkę, która zasłoniła zabytkową fasadę budynku. Obecnie w łazienkach działa Ośrodek Rehabilitacji Narządu Ruchu "Krzeszowice" z 170 łóżkami szpitalnymi. Na południe od budynku położony jest park zdrojowy
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:42
                                                    Kaplica św. Stanisława Biskupa w Krzeszowicach – kaplica znajdująca się w Krzeszowicach, w powiecie krakowskim. Położona jest w zachodniej części dawnego parku pałacowego Potockich.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:36
                                                    Obszar „Czerna” został zatwierdzony jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty w marcu 2009 na mocy decyzji Komisji Europejskiej z 12 grudnia 2008. Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2017 formalnie zatwierdzono go jako specjalny obszar ochrony siedlisk. W 2014 dla obszaru ustanowiono plan zadań ochronnych.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:40
                                                    Ma powierzchnię 109,57 ha, utworzony został w 1989 r. i jest rezerwatem częściowym. Obejmuje dolną, zbudowaną z wapieni część Doliny Eliaszówki pokrytą starodrzewiem grądu, buczyną karpacką i buczyną ciepłolubną, w dnie łęgiem olszowo-jesionowym. Dnem płynie Krzeszówka (dawniej nazywana Eliaszówką) ze Źródłem proroka Eliasza i Źródłem proroka Elizeusza. Doliną prowadzi droga na trasie Krzeszowice-Gorenice-Olkusz. Nad doliną w miejscowości Czerna znajduje się zespół kościoła i klasztor karmelitów bosych w Czernej oraz ruiny tzw. Diabelskiego Mostu
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:46
                                                    Porośnięta lasem część wąwozu znajduje się w obrębie rezerwatu przyrody Dolina Eliaszówki. Wąwóz wycięty jest w skałach wapiennych, na południe od zachodniego skraju wsi Paczółtowice. Zachodnia część wąwozu jest zalesiona i należała do klasztoru w Czernej i pierwotnie otoczona była murem o wysokości 2,5 m, wzniesionym w latach 1640-1672, którego ruiny zachowały się do dziś
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:48
                                                    Od 1815 do lata 1914 przy północnym skraju lasu przebiegała granica dwóch cesarzy – austriackiego i rosyjskiego. Przez cały okres międzywojenny była też granicą województwa krakowskiego i kieleckiego, do dzisiaj tędy przebiega podział obszarów diecezji krakowskiej i kieleckiej, do 1975 powiatu chrzanowskiego i olkuskiego, a obecnie gminy Krzeszowice i gminy Olkusz oraz powiatu krakowskiego i powiatu olkuskiego
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 15:02
                                                    Studnia, znajdująca się na klasztornym podwórku, została wykuta w litej skale w latach 1644–1651. Jej głębokość wynosi 21,5 m, a średnica 2 m. Studnia obudowana jest późniejszą kopułą, krytą gontem i wspieraną przez osiem kolumn.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 15:05
                                                    W ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający św. Eliasza, namalowany przez Tomasza Dolabellę w 1640. W ołtarzu bocznym umieszczony jest otoczony czcią obraz Matki Boskiej Szkaplerznej z XVII wieku o wymiarach 208 × 107 cm. Obraz został koronowany koronami papieskimi w 1988.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 15:28
                                                    Po stronie południowej cmentarza ustawiony jest nagrobek Aleksandra Błędowskiego (1788–1831), generała Wojsk Polskich powstania listopadowego, wykonany przez rzeźbiarza Ferdynanda Kuhna z następującym napisem: Tu leży Aleksander Błędowski Jenerał Wojsk polskich, którego kule moskiewskie mijały, a srożna przyjaciółka Moskali, cholera, życie mu przerwała. Ku wiadomości potomnych, przyjaciel jego Stanisław Klicki ten pomnik wystawił. Żył lat 43, umarł d. 25, m. lipca, R.P. 1831.
                                                  • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 15:32
                                                    Grobowiec fundatorki hrabianki Agnieszki z Terczyńskich Firlejowej znajduje się w progu świątyni pod posadzką i nakryty jest marmurową płytą na której wyryto napis, obecnie nieistniejący z powodu wydeptania, który w przekładzie polskim brzmi: Panie daj mi miejsce z owieczkami, nie odłączaj mnie z kozłami, na prawicy postaw ze sługami. Agnieszka hrabianka z Tęczyna Firlejowa, wojewodzina krakowska, tej świątyni fundatorka, najhojniejsza dobrodziejka ubogich zakonników i duchowieństwa, po sześćdziesiątym szóstym roku swego życia, czterdziestym siódmym swego wdowieństwa, rozstała się z tym światem 16 czerwca, roku pańskiego MDCXLIV. Ktokolwiek tędy przechodzisz dla modlitwy, westchnij nabożnie: o łaskawy Jezu Panie, daj jej wieczne spoczywanie. Amen”
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:17
      Fundusz kuracyjny może być użyty tylko na cele Zdro jowiska, w szczególności na : 1) Sprawy sanitarne Zdrojowiska. 2) Upiększenie zdrojowiska, zakładanie i utrzymywanie urządzeń służących do uprzyjemnienia i udogodnienia pobytu kuracjuszom i turystom. 3) Zapewnienie bezpieczeństwa gościom, przez subwencjo nowanie straży pożarnej, pogotowia ratunkowego i t. d. 4) Reklamy zdrojowiska. 5) Na udzielanie subwencji, na koszta czyszczenia, skrapia- nia i oświetlania ulic i ogrodów. 6) Na policję budowlaną (subwencję na rzecz budowy i utrzymania dióg i innych środków komunikacyjnych dla ułatwienia i powiększenia frekwencji gości w zdro jowisku). 7) Na koszta utrzymania biura komisji Zdrojowej, płace urzędników i sług, odszkodowanie członkow komisji. 8) Na zakładanie nowych i powiększenie istniejących dla użytku gości Zakładów' kąpielowych i innych urządzeń sanitarnych. 9) Na koszta utrzymania muzyki 10) Wydawnictwa listy gości. Wszystkie powyższe pozycje winny
      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 18:46
        Między kościołem, domem zwanym pawilonem, Vauxhallem, łazienkami i hotelem łazienkowym również rozciągają się cieniste chodniki; między któremi wytry ska zdrój główny siarczany z budynku ozdobnego, o którym już była mowa.
      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 19:43
        Zatwierdzone przez księcia Czartoryskiego plany budowy nowoczesnych łazienek realizowała energicznie księżna Izabela Lubomirska. W 1788 r. zespół uzdrowiskowy składał się z pięciu niewielkich domków kąpielowych, dwóch łaźni, lazaretu i mieszkania dla ubogich gości, pałacyku Vauxhall prowadzącego działalność rozrywkową dla kuracjuszy, oberży oraz kilku obiektów pomocniczych i gospodarczych. W następnych latach księżna zamierzała znacznie rozbudować uzdrowisko, plan ten jednak nie został zrealizowany, prawdopodobnie ze względu na zaistniałe wydarzenia polityczne (II i III rozbiór Polski w 1793 i 1795 r., powstanie kościuszkowskie w 1794 r., okres wojen napoleońskich w latach 1803–1815). W 1819 r. powstał budynek Łazienki Zielone (zwane od 1858 r. – Zofia). W okresie tym lekarzem zdrojowym był Leopold de Lafontaine, który w 1789 r. wydał pierwszą monografię uzdrowiska, zawierającą oprócz charakterystyki wód także opis okolicy
      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 21:11
        Według zeznań J. Zieleżniaka, maszynisty pociągu z Wiednia, we mgle, w odległości ok. 250 m zobaczył stojący pociąg i natychmiast uruchomił hamulce i kontraparę, jednak zabrakło ok. 15 m, aby uniknąć zderzenia, koła miały się ślizgać po wilgotnych szynach. Drugi świadek zdarzenia, palacz Stanisław Bryś, nic nie wniósł do sprawy.
      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 22:56
        W roku 1857 zdrój został ocembrowany cegłami i zmniejszono obwód studni, dzięki czemu wzrósł w niej poziom wody więc zaprzestano pompowania jej do zbiornika w tzw. kapliczce. W 1858 zabytek uzyskał teraźniejszy wygląd a w 1982 został wyremontowany.
      • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 19.11.21, 14:31
        Miejscowość położona jest na Wyżynie Olkuskiej wchodzącej w skład Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Ze względu na piękno krajobrazu i walory przyrodnicze tereny te włączone zostały do obszaru chronionego Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie obfitującego w liczne doliny będące popularnym miejscem turystyki i rekreacji. Miejscowość znajduje się w Dolinie Czernki i u wylotu Doliny Eliaszówki, w której utworzono rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki. Na terenie rezerwatu wypływa m.in. Źródło proroka Eliasza. Czerna leży w pobliżu rozległych lasów iglastych i mieszanych. W grudniu 2000 r. wieś została wyróżniona przez czytelników Gazety Krakowskiej jako wieś o wielkich walorach turystycznych i otrzymała prawo oficjalnego używania godła „Polska”. Na terenie wsi znajduje się obszar Natura 2000 jako projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, aktualnie obszar mający znaczenie dla Wspólnoty o powierzchni 76,4 ha. Utworzony został w celu ochrony kolonii rozrodczej podkowca małego.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:18
      Każdy gość przebywający w zdrojowisku, lub zamieszkały poza zdrojowiskiem, lecz korzystający z jego urządzeń dłużej niż 3 dni obowiązany jest do uiszczenia taksy w wysokości przez komisję zdrojową ustalonej. Od opłaty taksy wolni są: 1) Lekarze, ich żony i będące na utrzymaniu ich dzieci. 2) urzędnicy, przebywający w zdrojowisku w sprawach służbowych. 3) Dzieci niżej lat 3-ch. 4) Ubodzy, którzy zostali w całości lub w części, zwol nieni przez Komisję Zdrojową od opłaty taksy. Zaległe taksy będą ściągane w drodze egzekucji admini stracyjnej.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:19
      Opłaty od widowisk, zabaw i t. p. obciążają przedsiębiostwa, widowiska i t. p. działające względnie urządzane na terytorjum zdrojowiska, Opłaty od przedsiębiorstw mają być pobierane za każde przedsiębiorstwo, chociażby jedna osoba posiadała kilka przedsiębiorstw.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:19
      Jeżeli z urządzeń założonych, lub utrzymywanych kosztem funduszu kuracyjnego korzystają stali mieszkańcy gminy Krze szowice, lub innych gmin, gminy te winny wnosić odpowiednie opłaty na rzecz funduszu kuracyjnego. Wysokość -tych opłat ustala komisja specjalna, złożona z 2 delegatów komisji zdrojo wej i 2 delegatów gminy, pod przewodnictwem naczelnika wła dzy administracyjnej I. instacji. Orzeczenia komisji tej zapadają większością głosów; w razie równości głosów rozstrzyga Przewodniczący. Przeciw orzeczeniu komisji specjalnej służy stronom piawo odwołania w przeciągu dni 30 do władzy administiacyjnej II instacji.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:20
      Wysokość wszystkich faks i opłat ustala komisja zdrojowa na przeciąg jednego roku na posiedzeniu, które winno odbyć się w marcu, a najpóźniej kwietniu i przedkłada uchwałę swą do wiadomości Województwa. Wysokość taks i opłat winna być dostosowana do wyso kość, wydatków funduszu kuracyjnego, nie pokrytych innymi jego dochodami, należy przytem mieć na uwadze istotne po trzeby zdrojowiska. Dopuszczalne jest ustanowienie wysokości taks i opłat przy uwzględnieniu conajmniej 10°/ 0 dodatku na majątek zakła dowy funduszu kuracyjnego. Uchwalone przez komisję zdrojową taksy i opłaty na fun dusz kuracyjny uzyskują moc obowiązującą po zatwierdzeniu pieliminarza przez Województwo,
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:21
      Okres budżetowy komisji zdrojowej obejmuje rok kalen darzowy od 1. stycznia do 31. grudnia. Komisja zdrojowa winna uchwalić preliminarz dochodów i wydatków na następny rok kalendarzowy w październiku azdego roku. Preliminarz uchwalony przez komisję zdrojową winien być przedłożony najpóźniej 30 listopada do zatwierdze nia Województwu. W zatwierdzonym budżecie nie może komisja czynić żad nych zmian i jest nim związana w swej gospodarce. . J eżellfc) y w ci 3§' u roku okazała się potrzeba jakichkolwiek zmian w budżecie a w szczególności uczynienia nieprzewidzia nego wydatku, lub też ponad przewidziany kredyt, może się to stać na zasadzie uchwały Komisji zdrojowej, zatwierdzonej przez Województwo. Z początkiem stycznia każdego roku komisja sprawdza i zatwierdza sprawozdanie rachunkowe, przedkłada je najpóźniej z dniem 31 stycznia Województwu i równocześnie podaje je do publicznej wiadomości.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:23
      Komisja zdrojowa przyjmuje na podstawie uchwały, poza sekretarzem i skarbnikiem, którzy wybierani są z pośród człon ków komisji, i innych potrzebnych urzędników i sług i zawiera tak z pierwszymi jak i z drugimi umowy, określająca wzajemne prawa i obowiązki. Dotyczące umowy winny zawierać dokładne warunki na dania posady i powody, wymienione w ustawie z 17/2 1922 Nr.: 21 o postępowaniu dyscyplinarnem, dla których może na stąpić zwolnienie ze służby. Zwolnienie urzędników z powodu niepopełniania warunków umowy może nastąpić na podstawie wyniku dochodzeń dyscyplinarnych, przeprowadzonych w myśl przepisów, istniejących dla urzędników państwowych. Nadanie przez komisję zdrojową stałej posady przyjętym urzędnikom zależnem jest od zgody Województwa.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:23
      Przyjęty przez komisję zdrojową na wniosek i w porozu mieniu z właścicielem, względnie przez komisję zdrojową oraz właściciela mianowany lekarz zdrojowy jest stałym członkiem komisji zdrojowej i jej organem fachowym i referentem sanitar nym powołanym do współudziału w wykonywaniu obowiązków sanitarnych, należących do zakresu działania komisji zdrojowej. Co do swej działalności służbowej podlega on przewo dniczącemu komisji zdrojowej oraz właścicielowi Zakładu Zdro jowego, w sprawach jednak ogólno sanitarnych i hygienicznych państwowym władzom sanitarnym według kompetencji, które wykonują nadzór nad jego działalnością urzędową. O przyjęciu lekarza winno być zawiadomione Wojewóztwo w ciągu miesiąca. Szczegółowe obowiązki lekarza zdrojowego i jego kwalifi kacje określi osobna instrukcja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:24
      Członkowie komisji zdrojowej mogą na zasadzie uchwały komisji w granicach zatwierdzonego budżetu pobierać wynagrodzenie pieniężne za swe czynności, w charakterze członków komisji, ewentualnie może im być przyznany zwrot wydatków, połączonych z pełnieniem obowiązków w komisji
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:25
      Przeciw zarządzeniom i orzeczeniom Przewodniczącego, wydanym na podstawie uchwał Komisji Zdrojowej, służy stronom dotkniętych w swoich interesach tym zarządzeniem, względnie orzeczeniem prawo odwołania się w terminie 14 dniowym do Województwa. Decyzja Województwa jest ostateczna
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:25
      Jeżeli na terytorjum Zdrojowiska powstać ma przedsiębior stwo lub zakład, albo mają być wykonane roboty budowlane lub inne, na których otwarcie względnie rozpoczęcie potrzebne jest zezwolenie Władz państwowych lub samorządowych, to zezwolenie na powyższe roboty może być tylko udzielonego poprzedmem zasiągnięciu opinji komisji zdrojowej, która o ter minie dochodzeń winna być zawiadomiona.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:26
      Właściciele domów położonych na obszarze zdrojowiska, torzy mieszkanie wynajmują kuracjuszom, są obowiążani za raz po przyjęciu gościa podać mu blankiet karty meldunkowej i dopilnować należytego jej wypełnienia. Karty meldunkowe obowiązany jest właściciel złożyć w biu rze meldunkowem komisji zdrojowej najdalej do 24 godzin po przybyciu gościa do zdrojowiska. Wymeldowanie gościa winno nastąpić najpóźniej w ciągu 48 godzin po wyjeżdzie względnie wyprowadzeniu się gościa. Wrazie zaniedbania tego obowiązku będą wynajmujący mieszkania pociągnięci przez właściwą władzę do odpowiedzial ności w myśl przepisów meldunkuwych, a nadto winni uiścić taksę kuracyjną, o ile osoba nie zameldowana miała obowiązek ją zapłacić.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:27
      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wykonuje naczelny nad- zur nad działalnością komisji zdrojowej w Krzeszowicach. W Imieniu Ministerstwa nadzór ten wykonuje Wojewódz two w Krakowie. Województwu służy uprawnienie przeprowa dzenia przez swoich delegatów kontroli działalności komisji zdrojowej. Delegowanym urzędnikom Województwawinna komisja zdro jowa^ przestawić wszelkie księgi i zapiski, udzielić żądanych wyjaśnień oraz umożliwić wstęp do wszystkich zakładów, przed siębiorstw i urządzeń prowadzonych przez komisję. Władze nadzorcze czuwają nad użyciem funduszu kuracyj nego przez komisję, w razie użycia go na inne cele, nie wy- mienone w statucie, władzom tym służy prawo zarządzenia zwrotu niewłaściwie wydanych kwot.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:27
      Jeżeli komisja zdrojowa nie wypełniła dokładnie swoich zadań, lub też przekracza zakres swego działania, może Województwo rozwiązać komisję zdrojową zarządzając powołanie nowej komisji najdalej w terminie 6 tygodni, jednocześnie może Województwo poruczyć zarząd sprawami zdrojowiska do czasu ukonstytuowania się nowej Komisji Zdrojowej komisarzowi rządowemu. Komisarzowi temu służą w tym razie kompetencje przy znane komisji zdrojowej i Przewodniczącemu. Przeciw powyższym zarządzeniom Województwa, służy ko misji zdrojowej prawo odwołania się w terminie 14 dniowym do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:28
      Drugim organem, zarządzającym sprawami zdrojowiska Krzeszowice jest Zarząd Zdrojowy. Właściciel Zakładu Zdrojowego mianuje Zarządcę (inspek tora) odpowiedzialnego wobec władz za zachowanie obowiązu jących przepisów. Właściciel winien zawrzeć z Zarządcą Zdrojowym stałą umowę, określającą wzajemne prawa i obowiązki. Zarządca Zdrojowy spełnia swe funkcje przez cały rok kalendarzowy, t. j. od dnia 1. stycznia do 31. grudnia. — Nominację zarządcy Zdrojowego zatwierdza Województwo. Zarządca Zdrojowy przyjmuje i zwalnia cały personal po trzebny do prowadzenia Zakładu, prowadzi administrację bu dynków i urządzeń kąpielowych, administrację budynków mie szkalnych, oddanych do użytku gości, nadzoruje przedsiębiorstwa, prowadzące swój przemysł w budynkach zakładowych. Zarządca (inspektor) zdrojowy jest stałym doradcą aami- nistracyjnym właściciela i stałym referentem komisji zdrojowej dla spraw statystycznych i urządzeń zdrojowych. Płacę zarządcy (inspektora) zdrojowego pokrywa właściciel Zakładu.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:30
      Na podstawie upoważnienia udzielonego reskryptem Mini sterstwa Spraw Wewnętrznych Generalnej Dyrekcji Służby Zdro- r A dnia . 3L st y czn, 'a 1925 Nr. 6467/24 — Województwo zatwierdza mniejszy statut vu JC wuuziwo Kraków, dnia 22. kwietnia 1925. L. S. Województwo Krakowskie Wojewoda: w. z. RAWSKI mp.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:33
      W dawniejszych czasach główną posiadłością Pań stwa Tenczyńskiego był zamek Te n c z y n, który na dał nazwę całej majętności, a dzisiaj z niego tvlko oka załe ruiny pozostały. Najdawniejsza wzmianka o Krzeszowicach znajduje się w aktach Kapituły krakowskiej, przed sze ściu blisko wiekami, gdyż pod r. 1286, w przywileju Pawła z Przemankowa biskupa krakowskiego, po zwalającego Fretonowi z Bytomia, we wsi tej będącej wówczas własnością Kapituły krakowskiej, urządzać soł tystwa na zasadach prawa magdeburgskiego. Między rokiem 1440 a 1620 Krzeszowice należały do dóbr bi skupów krakowskich, jak o tern świadczą akta zacho wane w archiwum kościoła miejscowego; dopiero Jan Tenczyński nabył tę wioskę, dawszy za nią w za mian włość Luszowice również w powiecie chrzanow'- skim, o dwie mile dalej ku zachodowi położoną. Krze szowice wraz z całem Państwem tenczyńskiem , przez długi czas były w posiadaniu znakomitej rodziny hra biów na Ten czynie, później przeszły w ręce k s i ą ąt Czartoryskich, książąt L u b o m i r s k i c h 7 a od lat kilkudziesięciu są własnością rodziny hrabiów Potockich.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:38
      W Krzeszowicach znajdują się obecnie dwa źró dła wody siarczanej; jedno z nich znanem było od niepa miętnych czasów ludowi miejscowemu; wprawdzie nie badano go chemicznie, ale lud używał wody jako leku skutecznego w r chorobach bydła, a później i w celu le czenia chorób ludzi, zwłaszcza wyrzutów skórnych. Już w r. 1625 ksiądz Bernard Bocheński, proboszcz miejscowy, wspomina o wodzie krzeszowickiej jako po mocnej w wielu chorobach. Gdy wiadomość o skute czności wody przeciw różnym chorobom skórnym za częła się rozchodzić, przybywało do Krzeszowic mnó stwo cierpiących szukających ulgi, zwłaszcza staroza- konnych. Z czasem, gdy poznano inne silniejsze wody siarczane w Swoszowicach, zaledwie trzy ćwierci mili od Krakowa odległych, zmniejszyła się liczba przyjeż dżających do Krzeszowic, ubożsi bowiem z oszczędno ści przekładali bliższe miasta Swoszowice, zamożniejsi zaś woleli jechać do lepiej urządzonych zdrojowisk za granicznych, gdzie znajdowali więcej wygody. Z lekarzy pierwszy Dr Leonhardi, widząc zau fanie ludu w skuteczność wody, zwrócił na nią uwagę i zdrój koło r. 1770 kazał ocembrować: tenże sam le karz dostrzegł i drugie źródło wody żelezistej, niegdyś przez chorych używanej, dzisiaj całkiem zaniedbane. Po śmierci Leonhardego zajmował się gorliwie wodami krzeszowickiemi Dr Khittel, lekarz hetmanowej Ogiń skiej; za jego to staraniem książę August Czar toryski, wojewoda ruski, ówczesny właściciel Hrab stwa teńczyńskiego, polecił wybudować łazienki oraz mieszkania dla chorych. Więcej jeszcze zawdzięczają Krzeszowice córce jego Izabelli księżnej Lubo- m irskie j, marszałkowej koronnej, która odziedziczywszy Krzeszowice, postanowiła je poświęcić dla użytku cho rych. Z jej to polecenia stanęły wygodne domki mie szkalne mniejsze i większe, domy gościnne, pałacyk zwany z cudzoziemska Vauxhall, mający służyć za miej sce rozrywki, do dziś dnia istniejący lubo zaniedbany; wreszcie szpital dla trzydziestu chorych, należycie upo sażony. Z lekarzy po Dr. Khittlu odznaczył się Dr L a- fontaine (później lekarz nadworny króla Stanisława Augusta), który przez sześć lat przebywając w Krze szowicach, wody tamtejsze zalecał podług wskazań nau kowych, oraz skuteczność ich opisał w dwóch dzieł kach. W tymże samym prawie czasie rozbierał wodę miejscową Dr Jan Jaśkiewicz, profesor chemii i bo taniki w szkole głównej krakowskiej, a wiadomość o wypadku rozbioru odczytał na posiedzeniu publicznem tejże szkoły w dniu i 5 maja 1783 r.; wiadomość ta jednak ogranicza się do orzeczenia, że woda zawiera gaz siarkowodowy oraz sole w ilości 5,9 ziarna w fun cie wody. Wypadki rozbioru później ogłoszone dru kiem w osobnem dziełku, Lafontaine przytacza w swych pismach. W roku 1804 Rząd austryacki zapytał Uni wersytet krakowski, czy w Galicyi nie znalazłyby się wody, mogące zastąpić zdroje badeńskie pod Wiedniem; w odpowiedzi na to pytanie Franciszek Scheldt, profesor Uniw. Jagiell., zająwszy się rozbiorem chemi cznym porównawczym wody krzeszowickiej i swoszowickiej, orzekł że obiedwie zawierają siarczyk wapna, chlorek wapna i gaz siarkowodowy; całą różnicę stano wi to: że woda swoszowicka ma więcej soli i gazu, a nadto, że w niej znajduje się siarczek potasu, którego w wodzie krzeszowickiej nie ma wcale. W owym czasie, to jest w początkach bieżącego stolecia, liczba osób przyjeżdżających do Krzeszowic zaczęła się zmniejszać, czego powodem były klęski wo jenne, bieda ogólna, a wreszcie brak zdolnego lekarza na miejscu. Wkrótce osiadł tam Dr Filling, który umiejętnie stosując w 7 odę siarczaną w rozlicznych cier pieniach, zjednał sobie imię biegłego lekarza, a przytem przez i 5 lat pobytu w Krzeszowicach, ogłaszając dru kiem wiadomości o kąpielach miejscowych, sposobie ich używania, skutkach osiągniętych oraz możliwych, po wrócił temu miejscu dawną sławę. Po jego zgonie osiadł w Krzeszowicach Dr J ó- zef Kwaśniewski, później profesor położnictwa w U. J. K. (zmarły w Warszawie d. ii grudnia 1867 r.). Dr Kwaśniewski mieszkając w Krzeszowicach przez lat 16 przeszło (od r. 1819 do i 835 ), dalej prowadził dzieło przez poprzednika rozpoczęte; wówczas to zwła szcza r. 1822 taki bywał nawał gości do Krzeszo wic, że nieraz wody nie wystarczało. Wtedy właśnie pewden włościanin wykrył na polu swojem drugie źró dło siarczane i wodę z niego po wsiach sąsiednich roz woził. Dowiedziawszy się o tern dzisiejsza właścicielka Krzeszowic J W. Z o fi a hr. Potocka, źródło to wraz z polem, na którem wytryskało, nabyła i w pobliżu zdroju szpital do dnia dzisiejszego utrzymywany, oraz dom schronienia dla starców r i kalek pochodzących z Hrabstwa tenczyńskiego, ku pamięci ś. p. zacnego męża swego Artura wybudować kazała. Dostojnej tej pani, oraz zawcześnie zgasłemu zasłużonemu jej synowi ś. p. Adamowi hr. Potockiemu zawdzięczają Krze szowice wiele innych ulepszeń, a mianowicie: wybudo wanie wspaniałego kościoła, będącego ozdobą nietylko Krzeszowic, ale i całej okolicy, wystawienie okazałego pałacu, wreszcie założenie obszernego ogrodu z cho dnikami, klombami i t. d., przez co całe Krzeszowice w jedno miejsce przechadzki zamienione zostały. Po usunięciu się z Krzeszowic Dra Kwaśniewskie go, miejsce jego zajął Dr Jan Drach ni, który tutaj przebywał do roku 1854, a po jego śmierci zarząd szpi tala miejscowego objął, osiadłszy w miejscu, jeden z naj zdolniejszych wychowańców Uniwersytetu krakowskiego Dr Jan Oszacki, który zwłaszcza jako biegły chi rurg zjednał sobie powszechne uznanie; po dwudzie- sto-kilkoletnim pobycie w Krzeszowicach, Dr Oszacki w d. 19 marca r. 1877 padł ofiarą swego poświęcenia i pracy nad siły, a miejsce jego zajął Dr Józef Dura, jeden z młodszych uczniów Uniw. JagielL, pełniący obecnie obowiązki lekarza szpitalnego i dominialnego. Jednem z najważniejszych dzieł, podnoszących Krzeszowice do rzędu zdrojowisk lekarskich w ścisłem znaczeniu tego wyrazu, jest rozbiór chemiczny wody, dokonany z całą dokładnością przez znanego i zasłu żonego chemika ś. p. Adolfa Aleksandrowicza, w roku 1872 drukiem ogłoszony. Po dokonaniu rozbioru, odpowiednio do wskazó wek naukowych, przebudowano na nowo łazienki, za prowadziwszy nowy system ogrzewania wody zimnej, prowadzonej rurami, przez wpuszczanie do tejże pary; w ten sposób woda dochodzi do wanien ogrzana do 3o° R. i wyżej, wcale nierozłożona; prócz tego urządzono obszerną salę do wypoczynku, w której go ście bawiąc się rozmową i czytaniem czasopism, ocze kują kąpieli. Łazienki na nowo urządzone otwarto w r. 1876, zaś w r. 1877 oddano na użytek gości dom mie szkalny piętrowy, mieszczący dwadzieścia kilka pokoi wygodnie urządzonych, z kuchniami i zaopatrzony w wygodne meble i sprzęty, który w roku 1876 wy budowano.
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:40
      Dwa zdroje wody lekarskiej siarczanej znajdują się w Krzeszowicach, jeden zwany dawniej źródłem pod kościołem, a obecnie rojem głównym, którego woda od niepamiętnych czasów przez lud używana, od stu lat bywa umiejętnie zalecaną przez lekarzy; drugi w pobliżu szpitala, przez prof. Dra Dietla, na cześć za cnej dziedziczki Krzeszowic, zwany %drojem Zofii, przed pięćdziesięciu laty poznany. Dawniej istniał jeszcze trzeci %drój wody Ąelefstej, dostrzeżony przez Leon- harda, który przekonawszy się o skuteczności tegoż, użycie wody chorym zalecał. Zdrój ten znajdował się u podnóża wyżyny dębnickiej, przy gościńcu prowa dzącym od Krakowa, był ujęty w oprawę drewnianą czworoboczną, z której woda drewnianemi rurami pod- ziemnemi spływała do łazienek, i tam zbierając się słu żyła do picia i na kąpiele. Woda ta miała posiadać znaczną ilość węglanu żelazawego, lecz posiadając bar dzo mało wolnego gazu kwasu węglowego, została uznaną za nieodpowiednią do celów lekarskich; jak taka była zaniedbana zupełnie, a przed dwudziestu kilku laty zdrój zasypano
    • madohora Re: Krzeszowice, Czerna 18.11.21, 17:42
      Zdrój Główny

      Znajduje się na pochyłości góry, na której zbu dowano pałac, w odległości czterdziestu kroków od ko ścioła. Dawniej zdrój ten miał ocembrowanie drewniane, lecz w r. 1858 otrzymał oprawę murowaną z cegieł ogniotrwałych na cement osadzanych. Oprawa ta ob szerna, kolista, służąca za zbiornik do wody, ma 7 stóp średnicy a 1 5 stóp i 9 cali głębokości. Podłogę stanowi podstawa z pali drewnianych 1 5 stóp długich, głęboko w ił wbitych, w środku zaś znajduje się czworoboczne zagłębienie 3 stopy 6 cali głębokie, którego każdy bok ma 1 y 2 stopy długości. Z dna zagłębienia od strony zachodniej wypływa woda w znacznej ilości, w odległości 4 stóp ó cali od podłogi a 8 stóp od dna źródła, zatem prawie w po łowie ocembrowania, znajduje się otwór, przez którv woda podziemnemi rurami glinianemi, spajanemi za po mocą cementu, doprowadza się do budynku murowa nego 5o kroków' od źródła odległego, a od łazienek na 1 5o kroków oddalonego. Przy samym wierzchu studni znajduje się w ocembrowaniu otwór, przez który woda zbyteczna odpływ r a rurami podziemnemi do strumienia Krzeszówki, w pobliżu płynącej. Całe źródło jest sta rannie pokryte grubemi i mocnemi deskami, na które nasypano pokład ziemi silnie ubitej. Tak szczelne na krycie zdroju było koniecznem, aby zapobiedz zanie czyszczeniu oraz możliwemu rozkładowi wody i uchodzeniu kwasu siarkowodowego, będącego głównym czyn nikiem skutecznym. Budynek, przed chwilą wspomniany, z którego woda wypływa, przez mieszkańców zwany kapliczką, cztery sążnie wysoki, czworoboczny, stoi na podstawie z kamieni ciosowych, u góry ozdobiony jest daszkiem łukowatym. Z jednej strony znajduje się obszerna czasza marmurowa, do której woda spływa z rurki miedzia nej własnym ciężarem i nieprzerwanym strumieniem. Wnętrze budynku dawniej służyło za zbiornik wody, zkąd ją dźwigano za pomocą pompy, a następnie ru rami drewnianemi sprowadzano do łazienek w celu urzą dzania kąpieli; obecnie gdy dawne drewniane ocembro wanie źródła zamieniono na murowane oraz słup wody podniesiono tak, że własnym ciężarem może dopływać do łazienek; przez ten budynek woda przepływa rurami glinianemi, do których zastosowana jest rura miedziana i połączona z drugą rurą takąż samą, poziomo osa dzoną i wychodzącą na zewnątrz budynku; z tej woda spadając do czaszy marmurowej, może być chwytaną w podstawione naczynie do picia, do tego też celu służy żelazna łyżka przymocowana na łańcuszku. Pokrycie budynku szarą barwą kamienną olejno powleczone, ła dnie wygląda wśród zieloności miejsce to w koło ota czającej. Dodatkowo namieniam, że grunt, z którego źró dło wypływa, składa się z następujących pokładów: a) Pokład wierzchni wynoszący około 16 stóp (zatem całą głębokość studni), zwyczajna glina. b) Pod tą leży warstwa żwiru porfirowego około 9 stóp gruba, z której właściwie woda wypływa Pod żwirem ił czarny nieprzepuszczalny, któ rego grubości warstwy nie oznaczono.

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka