Sezon na grzyby

[madohora]

Przeprowadzone eksperymenty dowodzą, że sadzonki sosny himalajskiej (Pinus wallichiana) oraz cedru himalajskiego (Cedrus deodara) szczepione grzybnią Tricholoma album osiągają większą wysokość oraz biomasę.

[madohora]

Gąska czarnołuskowa to grzyb rzadko opisywany, należący do rodziny gąskowatych. Nieliczne źródła, w których znaleźć można opisy tego grzyba nie podają informacji odnośnie jego spożycia, dlatego uznaje się go za grzyba niejadalny.

[madohora]

Kapelusz gąski czarnołuskowej osiąga średnicę od 3 do 9 cm. Na początku ma kształt przypominający dzwonek z podwiniętym wąsko brzegiem, później kształtem przypomina łuk lub przybiera formę rozpostartą. Pośrodku kapelusza bardzo często występuje szeroki garb, który jest bardzo charakterystyczny. Na powierzchni występują łuski, których kolor zależy od wieku okazu - u młodych owocników mają barwę siwoczarną, natomiast u starszych brązowoczarną. Brzegi kapelusza mają odcień białawy.

[madohora]

Miąższ jest mięsisty i kruchy. Ma barwę białą. Zapach przyjemny - korzenny, smak określany jako lekko mączny.

[madohora]

Gąska siarkowa to szeroko rozpowszechniony na całej Półkuli Północnej grzyb z rodziny gąskowatych Tricholomataceae, od dziesiątek lat intensywnie wykorzystywany jako organizm modelowy w badaniach nad mikoryzą.

[madohora]

Owocniki gąski siarkowej należą do mniejszych w obrębie rodzaju Tricholoma, osiągając średnicę 7 cm.

[madohora]

Trzon maczugowaty bądź równowąski, centralny, bywa pełny albo wydrążony wewnątrz, o włóknistej powierzchni. Kolor trzonu taki sam jak kapelusza. Mierzyć może do 8 cm wysokości.

[madohora]

Z perspektywy grzybiarza i kucharza najbardziej przykre jest pomylenie b. sosnowego z goryczakiem żółciowym Tylopilus felleus. Młode egzemplarze goryczaka są nader podobne do b. sosnowego i szlachetnego, różniąc się od ich jedynie brązowieniem po dotknięciu, ciemniejszą i łatwiej wyczuwalną w dotyku siateczką na nóżce, rurkami o bardziej różowym lub bordowym kolorze oraz gorzkim smakiem. Nawet pojedynczy okaz goryczaka zmieszany z mnóstwem borowików psuje smak potrawy i powoduje zaburzenia żołądkowe.

[madohora]

Borowik ponury rośnie w lasach liściastych, iglastych i mieszanych. Znaleźć go można głównie pod jodłami i bukami. Występuje także w parkach, najczęściej pod lipami. Lubi gleby gliniaste i bogate w wapń. Podobne do prawdziwka trujące grzyby siniaki rosną na terenach Europy, Ameryki Północnej i Środkowej, w Japonii oraz w Australii. W Polsce pojawia się rzadko.

[madohora]

Rurki borowika ponurego osiągają długość do 20 mm. Przy trzonie są wykrojone. Przybierają barwę żółtooliwkową. Po przekrojeniu sinieją. Posiadają drobne, czerwone pory, które u starszych osobników tracą swoje zabarwienie.

[madohora]

Innym podobnym do borowika ponurego grzybem jest borowik ceglastopory. Można je rozróżnić porównując ich trzony – u borowika ceglastoporego nie występuje siateczka, jego trzon pokryty jest drobnymi, czerwonymi łuskami.

[madohora]

To dość popularny gatunek, który można spotkać w wielu lokalizacjach w licznych punktach na całym globie – m.in. w Europie, Ameryce Północnej, części Azji czy Australii. Świadczy to uniwersalności siniaka i jego umiejętności dostosowania się do różnych warunków.

[madohora]

Borowik płowy najintensywniej rośnie w czerwcu i lipcu, ale można go także spotkać jesienią.

[madohora]

Trzon u młodych osobników jest pękaty i masywny, u starszych robi się maczugowato wydłużony lub cylindryczny. Osiąga wysokość od 5 do 18 cm. i grubość od 2,5 do 8 cm. Ma żółta barwę, która w górnej części jest jaśniejsza, a w dolnej przechodzi w kolor brązowy lub czerwony. Zdarza się, że u podstawy trzon jest różowy. Powierzchnia trzonu jest włóknisto-łuskowata, niepokryta siateczką.

[madohora]

Borowik płowy nadaje się do suszenia oraz gotowania. Należy jednak pamiętać, że w czasie gotowania wydziela bardzo nieprzyjemny zapach fenolu lub karbolu, dlatego użytej do gotowania wody należy się jak najszybciej pozbyć.

[madohora]

Borowik królewski najczęściej produkuje owocniki od sierpnia do listopada, wyjątkowo już w maju lub czerwcu.

[madohora]

Rurki błyszczące, nie przebarwiające się po zmiażdżeniu bądź nacięciu, 10-25 mm długości. Zawsze mocno żółte, aczkolwiek odcień wyraźnie zmienia się z rozwojem owocnika. Najmłodsze egzemplarze cechują się rurkami bladożółtymi; średnie rurkami cytrynowymi; a najstarsze oliwkową żółcią przechodzącą w burą zieleń.

[madohora]

Nawet doświadczonym grzybiarzom zdarza się mylenie borowika królewskiego z okazalszymi, bardziej jaskrawymi, toksycznymi borowikami z rodzaju Rubrobletus. Borowik Le Galowej Rubroboletus legaliae odznacza się wyraźną, czerwoną siatką na trzonie, wielkim płaskim garbem na kapeluszu, miąższem błękitniejącym u młodych, a zieleniejącym u najstarszych okazów oraz wonią cykorii. Borowik szatański (grzyb krwisty) R. satanas charakteryzuje się natomiast rdzawobrązowym odcieniem kapelusza i smrodem padliny.

[madohora]

Pochodzenie nazwy gatunkowej tego borowika „królewski” budzi nieco sporów. Współcześnie kojarzy się zazwyczaj z Królewskim Zwierzyńcem Stromovka w Pradze czeskiej, gdzie do dziś pozostaje względnie liczny. Jednak autor pierwszej naukowej diagnozy tego gatunku, czeski mikolog Juliusz Krombholz nazwy „borowik królewski, królewiak” uważał za prastare, czeskie nazwy ludowe. Tak czy inaczej u naszych południowych sąsiadów borowik królewski spotykany jest od XIX w. głównie w świetlistych, ciepłych lasach dębowych, które wcześniej przez setki lat funkcjonowały jako monarsze menażerie dla grubego zwierza.

[madohora]

Borowik korzeniasty rośnie w okresie od lipca do października.

[madohora]

Miąższ ma jędrną konsystencję i bladożółty odcień w kapeluszu, w trzonie jest ochrowożółty. Po uszkodzeniu zmienia barwę na siniejącą i po chwili blednie. Ma gorzki smak i nieprzyjemny zapach, który jest kwaskowy.

[madohora]

[madohora]

Owocniki borowika klinowotrzowego charakteryzują się – jak wskazuje nazwa gatunkowa – zwężającym się ku nasadzie trzonem, jaskrawo żółtymi porami oraz bardzo zmienną barwą i kolorem kapelusza. Przybiera on wielorakie odcienie rdzawych, oliwkowych, siwych albo orzechowych brązów.

[madohora]

Miąższ złocisty, po przekrojeniu momentalnie czernieje lub błękitnieje, długo pozostaje jędrny, dopiero u najstarszych owocników wysycha. Smak łagodny, aromat miły.

[madohora]

Borowik klinowotrzonowy jest smaczny, ale akumuluje w sobie mnóstwo arsenu. Dlatego uznano go za grzyb niejadalny. Poza tym borowik ten zasługuje na ochronę z powodu rzadkości.

[madohora]

Borowik górski to rzadki i ginący grzyb z rodziny borowikowatych, niezwykle podobny do tzw. borowika żółtobrązowego B. appendiculatus. Oba grzyby reprezentują opisany dopiero w 2014 r., nie mający polskiej nazwy, nowy rodzaj Butyriboletus o charakterze pośrednim między typowymi borowikami a maślakami. Niektórzy naukowcy uważają borowika górskiego jedynie za formę borowika żółtobrązowego, dlatego brak borowika górskiego w checkliście (zestawieniu wszystkich gatunków) grzybów wielkoowocnikowych podanych z Polski prof. Wojewody.

[madohora]

Owocniki borowika górskiego są bardzo zmienne, o niektórych cechach idealnie pośrednich między typowymi borowikami a typowymi maślakami na przykład wierzch młodych owocników zawsze suchy, nawet po mgle, a u starszych zawsze lekko tłustawy („maślisty”) jak u maślaków.

[madohora]

Trzon środkowy, walcowaty, cały czas dość pękaty, ze stożkowato ukorzenioną podstawą i ciemniejszym, ochrowym dołem. Kształt i barwa nóżki zmieniają się z wiekiem owocnika równie gruntownie jak kapelusz i miąższ: u najmłodszych egzemplarzy nóżka beczułkowata lub jajowata w kształcie, okryta delikatną siatką, kremowobiała bądź pastelowo żółta, niekiedy z czerwonawą lub pomarańczową strefą; u starszych raczej nieregularnie cylindryczna lub tylko lekko walcowata, goła (siatka zanika). Pierścienia i pochwy brak.

[madohora]

Z perspektywy grzybiarza-amatora najniebezpieczniejsze jest pomylenie b. górskiego albo żółtobrązowego z silnie trującymi, bajecznie kolorowymi borowikowatymi z rodzajów Rubroboletus, Suillellus oraz Imperator (w Polsce przede wszystkim z tzw. borowikiem ponurym vel świniakiem, diabelskim grzybem, poćcem Suillellus luridus oraz bardzo rzadkim u nas borowiekiem szatańskim czyli grzybem krwistym (Rubroboletus satanas).

[madohora]

[madohora]

Na północnych kresach zasięgu, w Polsce, Czechach czy północnych landach Niemiec preferuje najcieplejsze formy lasów, głównie świetliste dąbrowy, grabiny czy buczyny storczykowe na skałach wapiennych. Borowik gładkotrzonowy formuje mikoryzę głównie z dębami, rzadko z lipami, grabami, bukami czy leszczynami.

[madohora]

Trzon bardzo gładki (stąd współczesna nazwa gatunkowa), lekko nakrapiany ale bez siateczki, walcowaty bądź nieco wrzecionowaty, o zaostrzonej nieco korzeniastej podstawie, pełny w przekroju, wysoki na 4-15 cm, a gruby na 1-3,5 cm. U góry jaśniejszy, w kolorze starego złota, na dole ciemniejszy, ciemno pomarańczowy lub czerwony. Pierścienia i pochwy brak.

[madohora]

Gąska siarkowa mocno przypomina jadalną i dopuszczoną do obrotu handlowego w Polsce gąskę zieloną (zielonkę, prośniankę zieloną T. equestre) i gaskę pomarańczową T. aurantium jak również śmiertelnie trujący muchomor sromotnikowy.

[madohora]

Trwają prace nad zastosowaniem kwasów fenolowych do zwalczania niebezpiecznych bakterii, zwłaszcza gronkowców i paciorkowców.

[madohora]

Przetaczająca się przez piśmiennictwo naukowe i lekarskie dyskusja o trujących właściwościach gąski zielonej może wynikać zarówno z akumulowania w owocnikach tejże gąski toksycznych metali i półmetali, indywidualnych alergii grzybiarzy, jak również z mylenia jej z morfologicznie zbliżoną gąską siarkową.

[madohora]

Gołąbek lepki rośnie od maja do czerwca.

[madohora]

Trzon jędrny, twardy. Wraz z wiekiem staje się żyłkowany, skórzastożółty u podstawy i watowaty. Ma barwę delikatnie różowawą.

[madohora]

Gołąbek lepki ma bardzo słaby zapach, który można porównać do zapachu rzodkiewki.
Polska nazwa tego grzyba została nadana w 1991 roku przez Alinę Skirgiełło.

[madohora]

Gołąbek krwisty należy do grzybów mikoryzowych, które wchodzą w symbiozę z roślinami. Strzępki grzyba wnikają w komórki miękiszu kory pierwotnej korzeni rośliny. Grzyb w tym oddziaływaniu przekazuje roślinie sole mineralne i wodę z witaminami. Natomiast od rośliny pobiera niezbędne do rozwoju węglowodany. Ze względu na swój cierpki smak uznaje się go za gatunek niejadalny.

[madohora]

Łuskwiak rdzawołuskowy należy do gatunków grzybów niejadalnych.

[madohora]

Łuskwiak rdzawołuskowy ma kapelusz półokrągły, który wraz z wiekiem z wypukłego przybiera kształt płaski. Kolor biały do cynamonowego z ciemniejszymi łuskami. Na brzegu kapelusza pozostałości ciemniejszej skórki. Osiąga do 10 cm średnicy. Powierzchnia kapelusza lekko lepka przy dużej wilgotności.

[madohora]

Miąższ charakteryzuje się zapachem lekko owocowym, koloru białego. Smak niewyróżniający.

[madohora]

Łuskwiak rdzawołuskowy uważany jest za gatunek saprotroficzny, który rozkłada martwe drewno, przyczyniając się do wzrostu żyzności podłoża. Również uznany za gatunek pasożytniczy ze względu na możliwość rozwijania owocników na drzewach stale wegetujących.

[madohora]

Mleczaj rudy występuje od czerwca do października.

[madohora]

Mleczaj rudy jest grzybem niejadalnym ze względu na ostry smak. W Polsce jest pospolity, rośnie w dużych skupiskach.

[madohora]

Kapelusz mleczaja rudego osiąga średnicę od 3 do nawet 12 cm. Na początku ma kształt szereokostożkowaty i podwięnięty brzeg, później staje się płaskołukowaty, często pośrodku ma wypukły garb. Na końcu staje się nieco lejkowaty. Ma barwę równomiernie jasno lub czerwonobrązową, czasami jest purpurowo-czerwono-brązowy. Skóra na kapeluszu jest gładka i sucha.

[madohora]

Mleczko ma rzadką konsystencję i wypływa obficie. Ma łagodny smak, jednak pozostawia gorzki, wręcz piekący posmak. Jest wodnistobiałe.

[madohora]

W celu pozbycia się ostrego smaku mleczaja rudego zaleca się jego kilkakrotne namoczenie i obgotowanie, lub długie gotowane i odlewanie wody. Mleczaj rudy można również marynować lub kisić.

[madohora]

Zasłonak fioletowy występuje od sierpnia do października.

[madohora]

Borowik ceglastopory (gniewus) obejmuje grzyby spożywane głównie ze względu na dobry smak. Nie posiada ważniejszych wartości odżywczych.

[madohora]

Nazwa tak wywodzi się właśnie z procesu sinienia grzyba, które następuje po jego uszkodzeniu czy naruszeniu

[madohora]

Borowik blednący wytwarza owocniki od czerwca-lipca do końca września, rzadziej do października jeżeli jesień jest wyjątkowo gorąca, ale i wilgotna.

[madohora]

Kapelusz o gładkich brzegach, u młodych egzemplarzy półokrągły, u starszych łukowato-płaski. Wierzch kapelusza goły, gładki, lśniący. Kolor zmienia się z bladosiwego lub srebrzystego, niemal białawego, na blado beżowy (stąd dzisiejsza nazwa gatunkowa: blednący). Ściśnięty ciemnieje, stając się brązowo-czerwony. Skórka kapelusza nieco wystaje poza rurki (1-2 mm) i nie daje się łatwo odseparować od miąższu. Mleczka brak.

[madohora]

Miąższ o ledwo wyczuwalnym, ale przyjemnie grzybowym smaku i woni. W kapeluszu oraz górze trzonu barwa miąższu słabo złocista, bladawa; tuż pod kapeluszem brązowa; w dole trzonu karminowo purpurowa. Blisko rurek nóżka nierzadko niebieszczeje.

[madohora]

Obecnie brak z uwagi na rosnącą rzadkość. Dawniej borowik blednący bywał jadany. Przyrządzano go tak samo jak inne smaczne koźlarze, borowiki czy maślaki.

[madohora]

[madohora]

Kapelusz osiąga średnicę od 3,5 do 15 cm. U młodych okazów jest łukowaty, później poduchowaty, na końcu staje się płaski. Powierzchnia pokryta jest warstwą pilśni, przypominającą zamsz. Barwa słomkowożółta lub żółtobrązowa. Starsze okazy stają się białawe. Po uszkodzeniu zmienia barwę na intensywnie niebieską. Brzeg kapelusza podwinięty.

[madohora]

Zarodniki jajowate, gładkie, bladożółtawe. Wysyp zarodników bladożółty.

[madohora]

[madohora]

W skali globalnej pieczarki występują pospolicie w całej Europie i Ameryce Północnej, a także na południu Afryki oraz Ameryki Południowej. Nie spotkamy ich jedynie na Antarktydzie. Na naszej półkuli owocniki Agaricus pojawiają się zasadniczo od lipca do października, choć niektóre gatunki można spotkać już w maju.

[madohora]

Pieczarce karbolowej – o jedwabistym białym kapeluszu, przebarwiającym się przy uszkodzeniu na żółto oraz żółknącej podstawie trzonu. Jej spożycie powoduje silne zatrucie pokarmowe, pogarszające się przypadku jednoczesnego spożycia alkoholu.

[madohora]

Pieczarki ze względu na swoją delikatność wydają się pożywieniem co najwyżej neutralnym pod względem odżywczym. Nic bardziej mylnego! Na tle innych grzybów są to prawdziwe kopalnie cennych związków, które mogą mieć wręcz lecznicze znaczenie.

[madohora]

Pieczarka dwuzarodnikowa posiada właściwości przeciwrakowe, przeciwzapalne, antybakteryjne, a także obniżające wysoki poziom cholesterolu i chroniące układ sercowo-naczyniowy.

[madohora]

Pieczarki z racji na swą podaż nie są zaliczane w poczet najszlachetniejszych grzybów, ale realnie rzecz biorąc, w gastronomii cieszą się nadzwyczajną renomą. Większość szefów kuchni i zwykłych ludzi wykorzystuje przy tym do gotowania kupne pieczarki dwuzarodnikowe, które nie stwarzają ryzyka pomyłki, są łatwo dostępne przez cały rok i przyjemnie czyste. Wizja zbierania pożywienia z osiedlowego trawnika, po którym biegają psy, nie jest już zaś tak apetyczna.

[madohora]

[madohora]

Z ziem polskich znanych jest tylko kilka stanowisk tejże pieczarki.

[madohora]

Miąższ kremowobiały. Woń bywa słabo wyczuwalna. Bywa też mocniejsza, wyraźnie przypomina wówczas fenol (karbol) lub niektóre typy tuszów i atramentów.

[madohora]

U toksycznych pieczarek żółtawych (karbolowych), podobnie jak u czernidłaków, alkohol wzmaga działanie toksyn na ludzki organizm.

[madohora]

[madohora]

Owocnik pieczarki karbolowej osiąga średnice od 4 do 15 cm. U młodych osobników ma kształt półkulisty, później zaczyna przypominać trapez, a następnie staje się wypukły. Najstarsze egzemplarze mają owocniki rozpostarte. Brzeg kapelusza wystaje poza blaszki, u młodych grzybów bywa podwinięty, z czasem ulega rozprostowaniu. Owocnik może przybierać barwę białą lub kremową, z ciemniejszym środkiem. U starszych okazów często zmienia kolor na szary lub brązowy. W potartych miejscach pojawia się żółte przebarwienie, które znika po wysuszeniu grzyba. Pokryty jest gładką, jedwabistą skórą, która często pęka tworząc na powierzchni widoczne promienie. Niekiedy owocnik bywa pokryty niewielkimi łuseczkami.

[madohora]

Pieczarka karbolowa wyglądem przypomina jadalne pieczarki: białawą i bulwiastą. Jedyna zauważalna różnica między tymi grzybami wiąże się z zapachem – pieczarka karbolowa ma nieprzyjemny zapach karbolu (lub atramentu), natomiast pozostałe dwie pieczarki wydzielają przyjemną anyżową woń.

[madohora]

Określenie „karbolowa” wynika z faktu, że podczas gotowania tej pieczarki wydziela się intensywny, nieprzyjemny zapach przypominający karbol.
Polską nazwę pieczarka karbolowa podał w 2003 roku botanik Władysław Wojewoda.

[madohora]

Pieczarka bulwiasta występuje w lasach liściastych i iglastych. Najczęściej rośnie pod sosnami, świerkami i bukami. Można na nią także natrafić na trawiastych obrzeżach leśnych wśród iglastej ściółki. Preferuje gleby żyzne i zasadowe. Przeważnie rośnie pojedynczo, ale niekiedy można spotkać ją w małych grupkach po kilka sztuk. Jest bardzo pospolita na terenach Ameryki Północnej i Europy.

[madohora]

Trzon osiąga wysokość od 6 do 12 cm i grubość od 1 do 3 cm. Ma pałkowaty kształt, przy podstawie jest zgrubiały, bulwiasty. U młodych okazów jest pełny, wraz z wiekiem staje się pusty w środku. Obrośnięty jest niebieskawą grzybnią. Zasnówka występuje jedynie u młodych okazów i szybko zanika.