Sezon na grzyby

[madohora]

Jak u pozostałych borowików (prawdziwków). Borowik sosnowy jest świetny do suszenia i gotowania, bywa nawet jadany na surowo. Składnik wielu tradycyjnych potraw staropolskich, włoskich i austriackich.

[madohora]

Borowik ponury występuje głównie latem i jesienią. Owocniki wytwarza od czerwca do października.

[madohora]

Owocnik borowika ponurego osiąga średnicę od 7 do 23 cm. Początkowo przybiera kolor żółtopomarańczowy, później oliwkowy, czasem z różowym odcieniem. Owocnik ciemniej pod wpływem dotyku. U młodych osobników ma kształt półkolisty, później robi się prawie płaski lub poduchowaty. Grzyby z gatunku siniak mają suchą i gładką powierzchnię, w dotyku przypomina zamsz lub aksamit. Skóry nie da się oddzielić od miąższu.

[madohora]

Borowika ponurego łatwo pomylić z trującym borowikiem szatańskim, który odróżnia się tylko tym, że ma słabo błękitniejący miąższ i jaśniejszy kapelusz.

[madohora]

Tak, ale tylko pod warunkiem, że zostanie odpowiednio przygotowany, tzn. ugotowany we wrzątku przez co najmniej 25 min. Jeżeli proces ten zostanie skrócony lub wręcz zaniechany, istnieje podwyższone ryzyko zatrucia się spożytymi grzybami.

[madohora]

[madohora]

Borowik płowy jest grzybem jadalnym. W Polsce występuje bardzo rzadko, dlatego znalazł się na liście grzybów zagrożonych wyginięciem

[madohora]

Rurki osiągają długość od 15 do 30 mm. Przy trzonie są wycięte. U młodych osobników mają barwę jasnożółtą, z czasem zielenieją i przybierają oliwkowy odcień.

[madohora]

Borowik płowy jest grzybem jadalnym cenionym przez znawców ze względu na bardzo dobry smak. Grzyb nie posiada jednak ważniejszych wartości odżywczych.

[madohora]

Borowik królewski to kolejny obok borowika górskiego, borowika blednącego i borowika nibykrólewskiego gatunek z rodzaju Butyriboletus nieodróżniany wcześniej od borowika żółtobrązowego vel przyczepkowego, ewentualnie traktowany jak jego podgatunek czy odmiana. Tak ujmuje go choćby Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów – jako podgatunek borowika żółtobrązowego.

[madohora]

Kapelusz 8-20 cm średnicy, u młodych owocników okrągły, u starszych bardziej rozpostarty, barwy purpurowo wiśniowej lub różowego żaru ze złotymi przebarwieniami. Borowik królewski w dotyku przez długi czas zamszowo suchy. Mleczka brak.

[madohora]

Wysyp spor borowika królewskiego jest oliwkowo brązowy lub wg innych źródeł pomarańczowo brązowy. Zarodniki borowika królewskiego wrzecionowate, gładkie, z widocznym wgłębieniem suprahilarnym, mierzą najczęściej 11-14 µm na 3,5-4,5 µm.

[madohora]

Obecnie brak z uwagi na ochronę ścisłą. Dawniej borowik królewski bywał zbierany i przyrządzany podobnie jak wiele innych, pospolitszych w Polsce borowików, podgrzybków czy maślaków. Na południu Europy bywał masowo sprzedawany na targach.

[madohora]

Borowik korzeniasty rośnie na ziemi, najchętniej na glebach wapiennych. Występuje w lasach mieszanych i liściastych. Najczęściej znaleźć można tego grzyba pod bukami i dębami, a także pod leszczyną i lipami.

[madohora]

Trzon osiąga długość od 4 do 13 cm i grubość od 3 do 18 cm. Na środku jest zgrubiały, natomiast u dołu zwężony, ze spiczastym zakończeniem. U góry zabarwiony na żółto, u dołu bledszy, barwy brązowawej. Pokryty delikatną siateczką, która jest widoczna jedynie w górnej części. Po uszkodzeniu sinieje.

[madohora]

Podobny gatunek to borowik żółtopory, który ma jednak czerwony trzon i nie posiada spiczastego zakończenia. Po uszkodzeniu delikatnie sinieje.
Grzyb najliczniej występuje w krajach europejskich. Okazy znaleziono także w Chinach, w niektórych miejscach w Afryce i Ameryce Północnej.
Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski - posiada status V, czyli jest określany jako gatunek narażony na wyginięcie. Z racji tego podlega w naszym kraju ścisłej ochronie.

[madohora]

Rozmieszczenie borowika klinowotrzowego w skali całej kuli ziemskiej budzi pewne kontrowersje z uwagi na stan badań. Podawano go z Europy, Japonii, Korei, obu Ameryk i Australii. Dawniejsze informacje o występowaniu w USA mogą się jednak odnosić do podobnych gatunków podgrzybków i borowików. Borowika klinowotrzonowego spotyka się najczęściej pod jego mikoryzowymi partnerami: dębami i bukami, rzadko sosnami.

[madohora]

Trzon smukły, okryty delikatnymi kosmkami oraz ziarkami, ale nigdy nie siatkowaty. Na całej niemal długości orzechowo brązowy, pod kapeluszem bardziej złocisty. Uciśnięta lub przekrojona nóżka szybko sinieje.

[madohora]

Grzybiarze-amatorzy mogą mylić borowika klinowotrzonowego z kilkoma pospolitszymi, smacznymi i zdrowymi podgrzybkami Xerocomus, zwłaszcza: zajączkiem X. subtomentosus, złotawym X. chrysenteron i brunatnym X. badius. Na wschodnich wybrzeżach USA występuje bardzo podobny borowik oliwkowozarodnikowy Boletus oliveisporus. Łudząco podobny do borowika klinowotrzonowego bywa borowik korzeniasty Caloboletus radicans, gdyż równie prędko sinieje, lecz ma mocniej rozdęty, wyraźniej korzeniasty trzon.

[madohora]

[madohora]

Borowik górski różni się od morfologicznie niemal identycznego borowika żółtobrązowego preferowanymi siedliskami oraz partnerami mikoryzowymi. Rośnie pojedynczo lub w nielicznych grupach, na kwaśnej, bogatej w humus glebie, zwykle na skałach wylewnych (gnejsach i granitach) pod świerkami i jodłami w Polsce, pod świerkiem, sosną lub modrzewiem w Niemczech i Austrii. Mikoryzy formuje niemal na pewno ze świerkiem i jodłą, o innych szpilkowych brak pewnych danych, co już teraz pozwala go całkiem nieźle odróżnić od b. żółtobrązowego, zasiedlającego lasy liściaste na wapieniu bądź dolomicie, wchodzącego w mikoryzę z bukiem, grabem albo dębem. Tym niemniej b. górski preferuje miejsca widne i ciepłe, o rozluźnionym drzewostanie. Z Polski podawany głównie z południa (małopolskie, podkarpackie, rzadziej świętokrzyskie), lecz także z Pomorza Gdańskiego (zatem wszędzie tam, gdzie mikroklimat jest dość wilgotny, rosną dzikie lub sadzone jodły i świerki, a zarazem działają spostrzegawczy mikologowie).

[madohora]

Kapelusz dość duży (10-15 cm średnicy), początkowo półokrągły i żółto-brązowy, o podwiniętych brzegach; następnie łukowato wygięty i płowy; u najstarszych egzemplarzy b. górskiego poduszkowaty oraz purpurowo brązowy. Dość swoista jest faktura powierzchni, okrytej wrastającymi włóknami. Mleczka brak.

[madohora]

Ogromna zmienność kształtów i kolorów trzonu, kapelusza i miąższu utrudnia odróżnienie od innych przedstawicieli rodzaju Butyriboletus, w Polsce i krajach sąsiednich od borowika przyczepkowego (b. żółtobrązowego). Borowik górski nie błękitnieje na przekroju w przeciwieństwie do borowika żółtobrązowego.

[madohora]

Status borowika górskiego (osobny gatunek czy tylko forma borowika żółtobrązowego, wchodząca w mikoryzy ze szpilkowymi? Rozmieszczenie w skali Polski, Europy i świata) to jeden z wielu, choć dość wymowny, przykład problemów jakich przysparza naukowcom, a w konsekwencji autorom popularnych atlasów dla grzybiarzy, rodzina borowikowatych. Gdy w XIX w. wyróżnioną tą rodzinę, to zaliczano doń tylko jeden rodzaj naziemnych, saprofitycznych, zwykle zdrowych i smacznych grzybów o rurkowatym spodzie kapelusza, natomiast pozostałe cztery rodzaje składały się z hub o gąbczastych, rurkowatych obłóczniach. W XX w. do borowikowatych zalicza się już tylko naziemne, wielkoowocnikowe grzyby, rzadziej podziemne, truflokształtne wnętrzniaki jak podziemka gwiaździstozarodnikowa Octaviania asterosperma. Borowiki górskie i żółtobrązowe z uwagi na swój charakter, niemal dokładnie pośredni między typowymi maślakami a typowymi borowikami trafiły do własnego, osobnego rodzaju Butyriboletus, jaki nie doczekał się polskiej nazwy popularno-naukowej/handlowej.

[madohora]

Rozmieszczenie borowika gładkotrzonowego w skali świata i Europy budzi kontrowersje wśród fachowców. Podawany bywa z niemal całej Europy (na północy sięga po południową Szwecję), Maroka, Japonii, Tajwanu, Kanady, USA oraz Meksyku. Być może rośnie także na Zakaukaziu i w Chinach? A może jest tam zastępowany przez osobne, ale bardzo podobne gatunki? W Polsce trafia się jako wielka rzadkość m.in. w Lasach Oliwskich w Gdańsku, w okolicach Buska oraz Pińczowa na Kielecczyźnie i w okolicy Pastwisk koło Sanoka.

[madohora]

Kapelusz borowika. gładkotrzonowego o średnicy 50-150 mm, w najrozmaitszych odcieniach brązu (od ochrowo gniadego przez ceglano pomarańczowy aż do czerwonobrązowy). Brzegi kapelusza gładkie, jaśniejsze niż środek. U najmłodszych okazów matowy w dotyku, nagi u starszych, bywa lekko maślisty jak u maślaków, zwłaszcza po deszczu lub mgle. Mleczka nie ma.