Zamek Lipowiec

[madohora]

SKANSEN DWOREK POKOJE

[madohora]

SKANSEN RZEŹBY

[madohora]

SKAN.SEN POKOJE

[madohora]

SKANSEN SEKRETARZYK

[madohora]

SKANSEN BIAŁY PIEC KAFLOWY

[madohora]

DWOREK WNĘTRZA **

[madohora]

SPACER PO SKANSENIE SZKODA ŻE W DESZCZU

[madohora]

KAPLICZKA

[madohora]

REMIZA

[madohora]

Inwestycja była realizowana w ramach mikroprojektu pt. „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek” współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu „Tatry” w ramach Programu Interreg V-A Polska-Słowacja 2014-2020.

[madohora]

Plebania z Bęczyna

Budynek kryty gontem o zrębowej konstrukcji ścian.
Nad oknami dekoracyjnie frezowana belka,wykrojona z kształcie ,,oślego grzbietu”. Elewację frontową ozdabia ganek, przez który wchodzi się do sieni. Ganek spełniał rolę wyróżnika i podkreślał wyższy status społeczny i ekonomiczny właściciela. Obiekt po przeniesieniu do skansenu, złożony pod witą oczekiwał na montaż. Równocześnie trwały poszukiwania drewnianego budynku plebani. Okolicznością przemawiającą za adaptacją domu z Bęczyna do funkcji plebani były cechy podobieństwa z kościołem z Ryczowa, pod względem miejsca pochodzenia i charakterystycznego detalu zdobniczego zwanego ,, oślim grzbietem”.
Ażurowe ciesielsko oprawione elementy ganku są kopią drewnianego ganku przy starej murowanej plebani w Ryczowie. Wnętrze budynku półtoratraktowe, z przelotową sienią rozdzielającą dwie izby i komorę. W małej izbie kancelaria parafialna. Ekspozycję urządzono meblami z pocz. XX wieku. Pozostałe pomieszczenia służą do celów edukacyjnych i magazynowych.

[madohora]

Kościół z Ryczowa z pocz. XVII w. o konstrukcji zrębowej, w typie budowli gotyckiej, z oryginalnym wyposażeniem, polichromia stropów i ścian z lat 30. XX w. Co roku na przełomie sierpnia i września w drewnianym kościółku odbywa się Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej.

[madohora]

We wnętrzach zachowało się wyposażenie pochodzące z okresu od XVII do XIX wieku, które pozyskano wraz z obiektem. W prezbiterium, w ołtarzu głównym znajduje się obraz patronalny Podwyższenia Krzyża Świętego, po jego obu stronach znajdują się drewniane figury św. Antoniego i św. Jana Nepomucena. W nawie znajdują się ołtarze boczne: późnorenesansowy z kopią obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej ( z lewej strony) oraz barokowy z obrazem św. Anny Samotrzeć ( z prawej strony). Oba ołtarze posiadają ruchome skrzydła z wizerunkami świętych malowanych obustronnie na deskach. Przy otwartych skrzydłach można zobaczyć: św. Józefa i św. Joachima. Z kolei, na zamkniętych skrzydłach, znajdują się obrazy tworzące scenę Zwiastowania z postaciami Marii i Archanioła.

[madohora]

KOŚCIÓŁ WNĘTRZA

[madohora]

SKANSEN KOŚCIÓŁ WNĘTRZA

[madohora]

ZAMEK LIPOWIEC

W zachodniej części Grzbietu Tenczyńskiego na Górze Zamkowej (362m npm) stoją ruiny Lipowca, zamku, którego historia sięga średniowiecza. Z wyniosłej zamkowej wieży rozciąga się ku południowi daleki widok na okolice Zatora i Oświęcimia. Przy sprzyjającej pogodzie dojrzeć można odległe Beskidy: Żywiecki, Śląski i Mały. Pierwsza wzmianka o tym miejscu pojawia się w dziele Jana Długosza i mówi, że teren na którym wzniesiono zamek należał u początku XIII w. do małopolskiego rodu rycerskiego Gryfitów. Dobra babickie wraz z Lipowcem były własnością Klemensa Gryfity z Ruszczy. Obdarzył nimi klasztor w Staniątkach, którego ksienią była jego córka. W 1243 r. nabył je od sióstr benedyktynek biskup krakowski Jan Prandota. Lipowiec pozostał własnością biskupstwa do 1789 r. Za czasów biskupa Jana Prandoty zamek prawdopodobnie był drewniany. W pierwszym dziesięcioleciu XIV w. był w posiadaniu biskupa krakowskiego Jana Muskaty, który długo przeciwstawiał się księciu Władysławowi Łokietkowi, dążącemu do przywrócenia Piastom tronu krakowskiego.

[madohora]

W źródłach historycznych odnotowano różne akcje zbrojne przeciw zwolennikom księcia. Kres walkom położyła koronacja Łokietka (1320). Do dzisiaj z tych czasów zachowała się niegdyś wolnostojąca okrągła wieża, której dolne partie pochodzą na pewno z drugiej połowy XIII i początku XIV w., studnia wykuta w litej skale i fragment przedbramia. W późniejszym okresie inicjatorami przekształceń, które dotyczyły korpusu zamku górnego i systemu obronnego byli biskupi Wojciech Jastrzębiec i Zbigniew Oleśnicki; tablice z ich herbami – Jastrzębiec i Dębno – zachowały się do dziś, wmurowane wtórnie w ścianę dziedzińca górnego. Powstało wtedy skrzydło zachodnie i północne, kaplica, kuchnia i kilka wnętrz reprezentacyjnych na wyższych kondygnacjach. O pobycie na zamku Zbigniewa Oleśnickiego zachowała się wzmianka z 1430 r., a w 1444 r. biskup wystawił tutaj przywilej dla księstwa siewierskiego. Z XV w. pochodzą udokumentowane fakty o użytkowaniu zamku jako więzienia. W 1437 r. Zbigniew Oleśnicki więził w lochu wieży opata Mikołaja z Buska. Ponadto Kazimierz Jagiellończyk oddał biskupom krakowskim władzę sądowniczą nad świeckimi poddanymi klucza dóbr lipowieckich. W XVI w. wzrasta znaczenie Lipowca jako więzienia. Przetrzymywano tu osoby podległe jurysdykcji duchownej na terenie diecezji krakowskiej. Duchowni bowiem nie podlegali sądom świeckim, lecz własnym, stanowym. Obok duchownych odpowiadających za przekroczenia prawa kanoniczego więziono też propagatorów i zwolenników szerzącej się w Polsce reformacji. W 1526 r. uwięziono w Lipowcu Macieja z Ropczyc, a w 1550 r. Franciszka Stankara, profesora Akademii Krakowskiej, znanego reformatora religijnego, zwolennika Zwinglego, współautora przekładu Biblii zwanej Brzeską. Z czasami pontyfikatu biskupów Jana Konarskiego i Andrzeja Zebrzydowskiego (XVI w.) wiąże się powiększenie cel więziennych, pojawienie się dwu półbaszt na drodze dojazdowej do przedzamcza. Przekształceniu uległ także rejon przedbramia. W sierpniu 1629 r. groźny pożar strawił całkowicie zabudowę przedzamcza, poczynił także szkody w zamku górnym. Odbudową zajął się biskup Jakub Zadzik. Poprawiono mury, odbudowano drugą basztę, na nowo pokryto dachy. Ze względu na zły stan zabudowy zamek przestał być siedzibą biskupów. Rolę tę przejął obszerny dwór u podnóża Lipowca. W 1655 r. zamek nie zdołał obronić się przed nowoczesną armią szwedzką. Po blisko dwuletnim pobycie generał Wirtza opuścił zamek – rozpoczął się długi okres upadku. Pobyt wojsk okupanta przyczynił się do znacznej dewastacji, stracił rolę rezydencji, bo nie mógł sprostać wymogom wygody i reprezentacji. Podźwignął się jeszcze w XVIII wieku, zaadaptowany do zmiennych funkcji przez biskupa Felicjana Szaniawskiego, który w 1720 r. przystąpił do odbudowy zamku przystosowując go na miejsce rekolekcji i dom poprawy dla księży. Opiekę nad nim powierzył konwentowi misjonarzy ze Stradomia. W 1780 r. dobra lipowieckie wraz z zamkiem przejęto na rzecz skarbu państwa. W 1809 r. strawił go kolejny pożar naruszając dachy i mury najwyższej kondygnacji i poważnie uszkodził istniejące wnętrza. W pierwszej połowie XIX w. dzierżawili go hr. Józef Hadziewicz, Wincenty Kędzierski i Jan Wiśniewski. W 1868 r. stał się własnością Antoniny Łąckiej, od której odkupili Lipowiec hrabiowie Donnersmark. Opuszczony i niszczejący zamek przetrwał w stanie ruiny do połowy lat pięćdziesiątych XX w., kiedy to uznano Lipowiec za obiekt zabytkowy. Prace konserwatorskie i wykopaliskowe przeprowadzono w latach 1961-1969, na zlecenie ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Po zakończeniu prac konserwatorskich obiekt został włączony jako oddział do chrzanowskiego Muzeum a od 01.01.2007r. jest częścią Muzeum – Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie i Zamku Lipowiec. Z historii najnowszej wiadomo, iż rotmistrz Witold Pilecki po udanej ucieczce z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, noc z 27/28 kwietnia 1943 spędził w okolicy Zamku Lipowiec.

[madohora]

TŁUMY NA ZIEMNIACZYSKU POD LIPOWCEM - www.msn.com.pl - 04.09.2022

[madohora]

[madohora]

NIEBAWEM ZOSTANIE OTWARTY ZAMEK LIPOWIEC - Radio Kraków - 18.04.2023

[madohora]

ZAMEK LIPOWIEC ZNÓW OTWARTY DLA TURYSTÓW - Gazeta Krakowska - 12.09.2023

[madohora]

[madohora]

Zamek Lipowiec - muszę zapytać proszę pana
Czy już cenny do zwiedzania
Można zwiedzić go z grzbietu konia
Muszę pojechać by się przekonać

[madohora]

[madohora]

Wśród mieszkańców wsi Babice od niepamiętnych czasów krążyły opowieści o tym tajemniczym zjawisku. Widziała je podróżująca autostopem para małżeńska z Wrocławia, Joanna i Stanisław Michalikowie, którzy w lipcu 1972 r. rozbili swój namiot na łące, w pobliżu bukowego lasu. Oto ich relacja: „Noc była ciepła, pogodna, chyba była pełnia. Postanowiliśmy zobaczyć, jak wygląda zamek w świetle księżyca. Szliśmy drogą wśród lasu, ale nawet i tu nie było ciemno... Blask księżyca przesączał się przez liście. Byliśmy już prawie na szczycie wzgórza, kiedy zerwał się wiatr, las zaszumiał, a na drodze, chyba ze sto metrów za nami pojawił się jakiś ciemny kształt, który szybko posuwał się w naszym kierunku. Po chwili można już było poznać, że jest to jakby duża bryczka ciągniona przez trzy pary koni. To spotkanie późnym wieczorem w miejscu przecież odludnym, z niezwykłym zaprzęgiem, było tak nieoczekiwane, że ogarnęło nas zdziwienie. Zeszliśmy na pobocze drogi, a obok nas przesunęła się kareta.