Zamek Lipowiec

[madohora]

[madohora]

[madohora]

SKANSEN WYGIEZŁÓW, ZAMEK LIPOWIEC

Do Wygiełzowa dojedziemy autobusami 17 a oraz 32 a z Dworca Autobusowego w Chrzanowie. Niestety tylko w sobotę i niedzielę.

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 17 A

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 32A

[madohora]

W kuchni wyposażonej w meble z okresu międzywojennego znajduje się warsztat garncarski, który należał do rodziny Klimkiewiczów z Chrzanowa, trudniących się tym rzemiosłem od kilku pokoleń. Uzupełnieniem ekspozycji garncarskiej jest stojący w sieni walec do obróbki gliny. W sieni w trzonie kominowym znajduje się wędzarnia.

[madohora]

Studnia publiczna z Aleksandrowic (pow.krakowski) z II połowy XIX wieku.
Studnia zadaszona dwuspadowym dachem gontowym, cembrowana kamieniem, w części naziemnej obudowana drewnem o konstrukcji zrębowej. Ściany szczytowe szalowane deskami. Do wyciągania wody służyło wielkie, drewniane koło zamachowe.

[madohora]

Spichlerz z Giebułtowa (pow. krakowski) z połowy XIX wieku.
Budynek należał do folwarku zakonu sióstr Wizytek. Ściany o konstrukcji zrębowej z bali przyciosanych obustronnie, wiązanych na nakładki. Dach czterospadowy kryty słomą z dwoma „powiekami„ doświetlającymi strych. Budynek osadzony na wysokich kamiennych „peckach” usprawniających wentylację z wydatnym podcieniem od strony frontowej wspartym na 4 słupkach z zastrzałami. Wnętrze jednoprzestrzenne, służy za magazyn zbiorów muzealnych.

[madohora]

W izbie kuchennej, z wyposażeniem typowym dla I połowy XX wieku , na ekspozycji kącik toaletowy (wcześniej niespotykany) oraz sprzęty do prania i maglowania takie jak: kijanka służąca do ręcznego prania, zwłaszcza w strumieniu i w stawie, czy tara i blaszana balia używane w domu. Zobaczyć można również drewnianą pralkę „kiwaczkę” oraz pralkę bębnową z wyżymaczką, która jest pozostałością mienia osadników niemieckich, przesiedlonych w 1941 roku z terenu Besarabii i Bukowiny na ziemie polskie. W izbie odbywają się zajęcia edukacyjne dla dzieci „ Życie codzienne dawnych mieszkańców wsi”. Z drugiej strony sieni znajduje się reprezentacyjna izdebka, która posiada wystrój towarzyszący świętom Wielkanocnym ze stołem nakrytym do świątecznego posiłku i „święconką” przygotowaną w koszach i misach. Na ścianie, na wprost drzwi, zawieszony pod skosem rząd obrazów religijnych, z centralnie umieszczonym obrazem olejnym malowanym przez Mikołaja Kurka z Sierszy w 1889 roku. W dolnym rzędzie fotograficzny portret fundatora Jana Dzyżdżyka i jego żony. Na tyłach sieni znajduje się komora z dużym, bielonym piecem chlebowym, gdzie na ekspozycji zobaczyć można sprzęty do wypieku chleba: łopatę do wsadzania chleba, „pociosek” do zgarniania żaru, „pomietło” do czyszczenia czeluści pieca, dzieżę do wyrastania ciasta i foremki do kształtowania bochenków chleba. W komorze i w pobliskiej stodole odbywają się lekcje warsztatowe „Od ziarna do chleba”.

[madohora]

W po prawej stronie od wejścia izba kuchenna wyposażona w meble, sprzęty i naczynia pochodzące z początku XX wieku. Najbliżej okna ulokowany warsztat szewski, na którym szewc szył nowe trzewiki ze skóry na uniwersalnym kopycie bez różnicowania na stopę prawą i lewa. Na środku izby stary warsztat tkacki przywieziony z Orawy, z kolei w komorze za izbą zobaczyć można pomocnicze narzędzia tkackie: wijadło, szpularz, rytki oraz narzędzia do wstępnej obróbki lnu; międlica do łamania zdrewniałych powłok, „szczeć” do wyczesywania paździerzy, „kądziel” do przędzenia nici. W sieni przy drzwiach stoi rower z 1935 roku na drewnianych rafkach.

[madohora]

Chałupa biedniacka z Płazy (pow. chrzanowski) z końca XIX wieku.
Budynek o konstrukcji ścian zrębowej, bielonych wapnem, z czterospadowym dachem krytym słomą. W środku mała izba i sień z glinianym klepiskiem wyposażone w ubogi zestaw sprzętów i naczyń. Dom zamieszkiwała uboga rodzina, która najmowała się do pracy u bogatych gospodarzy lub w okolicznych dworach. W sezonie wiosenno – letnim, w poszukiwaniu pracy młodzi mężczyźni „parobcy” udawali się w kierunku Śląska lub Krakowa. Dzieci bardzo często oddawano do obcych na służbę za ubiór i wyżywienie. Starsi wyplatali na sprzedaż koszyki z korzenia sosny, za które uzyskiwali groszowy zarobek. Znające się na właściwościach ziół stare kobiety, za symboliczną odpłatnością udzielały porad. Lecznicze zioła zawieszone na żerdce i ludowe medykamenty w kuferku; środki opatrunkowe z pakuł lnianych, gliniane garnuszki do stawiania choremu baniek, służyły” babkom” odbierającym porody i znachorom do leczenia ludności chłopskiej. Na ekspozycji w izbie warsztat do wyplatania koszyków z korzenia sosny i szydło „szwajca” , przy pomocy którego „szyto” koszyk trzymając go na kolanach. Przy łóżku płócienna „husiaczka”, pełniąca w ubogich gospodarstwach rolę kołyski. Pod łóżkiem snop słomy używany do spania w wielodzietnych rodzinach. W sieni stałe miejsce mają żarna i stępa do ‘chrustania’ kaszy, a także kufer do przechowywania m.in. butów.

[madohora]

Spichlerz plebański z Tenczynka (pow. krakowski) z 1726 roku.
Budynek z jednoprzestrzennym wnętrzem, o zrębowej konstrukcji ścian, na wysokiej kamiennej podmurówce, nakryty dwuspadowym dachem, krytym gontem. Nad wejściem, w ścianie szczytowej wydatny podcień wsparty na słupkach wzmocnionych zastrzałami. Spichlerz należał do parafii rzymsko-katolickiej. Obiekt zaadaptowany na pracownię stolarsko-konserwatorską.

[madohora]

Dwór
Godziny otwarcia
w sezonie letnim (1 marzec – 31 sierpnia)

W terminie 1.03– 31.03 Dwór jest nieczynny.

w tygodniu od 9.00 do 15.00
sobota, niedziela od 10.00 do 18.00
w sezonie jesiennym ( 1 września – 31 października)
w tygodniu od 9.00 do 15.00
sobota, niedziela od 10.00 do 17.00
w sezonie zimowym (1 listopad – 28/29 luty)
w tygodniu od 9.00 do 15.00
sobota, niedziela od 10.00 do 15.00

[madohora]

W 1809 r. strawił go kolejny pożar naruszając dachy i mury najwyższej kondygnacji i poważnie uszkodził istniejące wnętrza. W pierwszej połowie XIX w. dzierżawili go hr. Józef Hadziewicz, Wincenty Kędzierski i Jan Wiśniewski. W 1868 r. stał się własnością Antoniny Łąckiej, od której odkupili Lipowiec hrabiowie Donnersmark. Opuszczony i niszczejący zamek przetrwał w stanie ruiny do połowy lat pięćdziesiątych XX w., kiedy to uznano Lipowiec za obiekt zabytkowy. Prace konserwatorskie i wykopaliskowe przeprowadzono w latach 1961-1969, na zlecenie ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Po zakończeniu prac konserwatorskich obiekt został włączony jako oddział do chrzanowskiego Muzeum a od 01.01.2007r. jest częścią Muzeum – Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie i Zamku Lipowiec. Z historii najnowszej wiadomo, iż rotmistrz Witold Pilecki po udanej ucieczce z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, noc z 27/28 kwietnia 1943 spędził w okolicy Zamku Lipowiec.

[madohora]

Lipowiec

[madohora]