Kraków, dzielnice i okolice IX

[madohora]

Nr 5 to specjalnie zaprojektowany budynek kina „Wanda” (dziś delikatesy spożywcze) otwarty uroczyście w 1912 r. Fasada zachowała secesyjną dekorację z mozaiką.

[madohora]

Kino przez okres działania prowadziło różnorodną działalność, oprócz uroczystych premier filmowych z udziałem reżyserów, prezentowano również w nim cykle tematyczne (m.in.: Tydzień filmów szkockich, Nowe kino brytyjskie, Tydzień filmów Gaumonta, Dni Klausa Kinskiego itp.). W 1990 w oficynie budynku uruchomiono punkt sprzedaży kaset wideo. W 2002 roku kino zostało zamknięte, a w jego budynku otwarto inne punkty, zachowano jednak neon „Kino Wanda” umieszczony na fasadzie budynku

[madohora]

Kompleks budynków 26-29 to hotel „Royal”, przed II wojną światową były to 4 hotele: Royal, Union, City i Garnizonowy. W okresie II wojny światowej zamieszkiwali tutaj żołnierze niemieccy, po wojnie do 1954 roku mieściło się Dowództwo Krakowskiego Okręgu Wojskowego, następnie kasyno i hotel garnizonowy. Ostatecznie po generalnym remoncie w 1987 roku, obiekt połączono w jeden kompleks hotelowy pod nazwą Hotel „Royal” z 120 miejscami noclegowymi.

[madohora]

Obecnie, do dyspozycji gości hotel oddaje 99 pokoi, w tym stylowe apartamenty z widokiem na Wawel, a także sale konferencyjne, restaurację i kawiarnię. Hotel oferuje swoje usługi w standardzie trzech gwiazdek.

[madohora]

Ulica Stradomska (potocznie i tradycyjnie: Stradom) – ulica w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto wyznaczająca główną oś dawnego przedmieścia Stradom. Stanowi przedłużenie ulicy Grodzkiej. Istniała już w XIV wieku. Prowadziła od Bramy Grodzkiej do prowadzącego na Kazimierz Mostu Królewskiego na Wiśle. Ulica w obecnym kształcie powstała po zasypaniu koryta Starej Wisły. Początkowo nazywana była Kazimierską. Obecna nazwa funkcjonuje od początku XX wieku.

[madohora]

Przy zbiegu ulic Stradomskiej (pod numerem 27) i J. Dietla (pod numerem 42) znajduje się kamienica Ohrensteina, projektu prof. Jana Zawiejskiego. Jest to wybudowany w latach 1911–1913 pięciokondygnacyjny budynek, którego kopuła do II wojny światowej zwieńczona była iglicą. Jego właścicielami byli Mojżesz Löbel Ohrenstein, handlarz win, oraz jego żona Róża (oryg. Reizel), z domu Wald.

[madohora]

Na tyłach kamienicy pod numerami 12–14 znajdują się pozostałości po zdesakralizowanym kościele św. Jadwigi.

[madohora]

W 1796 zabudowania kościoła i klasztoru zajęli Austriacy (bożogrobców przeniesiono do kościoła św. Barbary[3]). Zaborcy dokonali przebudowy kościoła i klasztoru w jednolity, potężny gmach, w którego murach zachowano jednak substancję kościoła. Wzniesiono wielki, trzypiętrowy budynek w stylu klasycystycznym z jednolitą fasadą frontową; skromna dekoracja nawiązywała do funkcji gmachu – utworzono tu urząd celny

[madohora]

Kościół św. Jadwigi (bożogrobców)
Kościół św. Jadwigi znajdował się na Stradomiu, stanowiącym niegdyś przedmieście podkrakowskiego Kazimierza, przy drodze łączącej Kraków i Kazimierz (obecnie ul. Stradomska), w pobliżu ówczesnego koryta Wisły. Kościół został zbudowany dla sprowadzonych tutaj z Miechowa bożogrobców (kanoników regularnych – stróżów Grobu Chrystusowego), którzy prowadzili utworzony przy nim szpital dla mężczyzn.

[madohora]

Z kościołem związana była kultywowana do końca jego istnienia tradycja procesji, które co roku, 15 lipca szły tutaj z innych kościołów krakowskich. Według pierwszych przewodników krakowskich stanowiły one dziękczynienie za zwycięstwo pod Grunwaldem (odbywały się w rocznicę bitwy, a zarazem święto Rozesłania Apostołów; w tym dniu konsekrowano też kościół po odbudowie w 1674 r.).

[madohora]

Wiosną tego roku (2023)w Krakowie ma zostać otwarty 5-gwiazdkowy hotel 12|14 Stradom House, powstający w ramach inwestycji Angel Stradom przy ul. Stradomskiej. Hotel ma być drugim obiektem w Polsce z kolekcji Autograph Collection. Inwestorzy przekonują, że to będzie jedyny tego typu obiekt w Polsce.

[madohora]

Na elewacji hotelu odsłonięto słynne łacińskie przysłowie: "Si vis pacem, para bellum" ( „Jeśli chcesz pokoju, przygotuj się do wojny”). To sparafrazowane zdanie z prologu do dzieła "O sztuce wojennej" Wegecjusza, historyka rzymskiego z IV w. n.e.

[madohora]

W 2010 r. nadzór budowlany wydał decyzję o zamknięciu budynku (z murami dawnego kościoła) ze względu na zagrożenie katastrofą budowlaną. W sierpniu 2011 r. Rada Miasta Krakowa zgodziła się na sprzedaż nieruchomości. Pod koniec grudnia 2013 r. firma Angel Poland kupiła nieruchomość za ok. 28 mln zł.

[madohora]

PLANY KOŚCIOŁA

[madohora]

Zgromadzenie Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo sprowadził w 1682 do Krakowa z Chełmna biskup Jan Małachowski, umieszczając ich pierwotnie na Wawelu. Misjonarze mieli sprawować nadzór nad kształceniem kleryków w diecezjalnym seminarium duchownym. Biskup wkrótce zaczął skupywać dla nich nieruchomości na Stradomiu, po wschodniej stronie głównej drogi łączącej krakowską bramę Grodzką z mostem na Starej Wiśle prowadzącym na Kazimierz (obecna ulica Stradomska), z przeznaczeniem na budowę kościoła i klasztoru. Między rokiem 1683 a 1686 „na nowo wybudowano” zrujnowaną kamienicę Ługowską, tworząc z niej budynek furty[2]. W zakupionym w roku 1688 pałacu Wielopolskich urządzono kaplicę i mieszkania ordynandów. W latach 1693–1695 w przedłużeniu budynku furty wzniesiono długi budynek kolegium (obecnie północne skrzydło klasztoru), a równocześnie w roku 1693 położono kamień węgielny pod budowę kościoła Nawrócenia św. Pawła Apostoła[2]. Dalsze prace, z fundacji Michała Szembeka, biskupa sufragana krakowskiego, podjęto dopiero w roku 1719, zmieniając wcześniejszą koncepcję przestrzenną całości[2]. Budowę kościoła według projektu Kacpra Bażanki, zmarłego w styczniu 1726, ukończono w roku 1728 (fasada pozostała nieukończona), klasztoru – w 1732; w tymże roku konsekracji świątyni dokonał biskup sufragan krakowski, Michał Ignacy Kunicki.

[madohora]

W niszach nawy ustawiono figury dziesięciu Apostołów autorstwa snycerza Antoniego Frączkiewicza. Są one uważane za jeden z ciekawszych przykładów krakowskiej plastyki doby baroku. Ten sam artysta wykonał także ołtarz św. Kazimierza pochodzący z 1738 r. Obraz przedstawiający św. Kazimierza namalował Walery Eliasz-Radzikowski w roku 1868. W 1866 roku Walery Eliasz malował też na zlecenie oo. Misjonarzy obraz Matki Boskiej Bolesnej umieszczony w rokokowej ramie relikwiarzowej. Polichromia pokrywająca sklepienia i sufity powstała pod kierunkiem Izydora Jabłońskiego w latach 1862–1864. Z zespołu malarzy współpracujących przy jej wykonaniu należy wymienić: Aleksandra Kotsisa i Walerego Eliasza-Radzikowskiego. Przedstawia ona patronów Polski, Ojców Kościoła i świętych Zgromadzenia Misji.

[madohora]

Klasztor oo. Bernardynów i Kościół św. Bernardyna w Krakowie

[madohora]

Kamienica numer 10 została zbudowana według projektu H. Lamensdorfa w 1910 roku.

[madohora]

Kardynał Zbigniew Oleśnicki od swojego brata Jana wojewody sandomierskiego pozyskał posiadłość na Stradomiu i ofiarował zakonnikom. Po śmierci Oleśnickiego budową nowego kościoła kierował Jan Długosz, fundatorem zaś był Jan Hińcza z Rogowa kasztelan sandomierski.

[madohora]

Brał udział w fortyfikowaniu Krakowa i Częstochowy. W latach 1673–74 był inżynierem, który zaplanował i nadzorował fortyfikacje Jasnej Góry. Wysunął niezrealizowany projekt utworzenia Akademii Marsowej, na założenie której ustanowił oddzielną fundację.

[madohora]

Kościół od strony Wawelu

[madohora]

•Kaplica św. Szymona z Lipnicy
Boczna kaplica prawego ramienia transeptu. Znajduje się tu ołtarz-mauzoleum wykonany w 1662 roku. W mensie ołtarzowej znajduje się konfesja świętego Szymona z posągiem. Okno kaplicy zdobi witraż ze scenami z życia Szymona, projektu Józefa Mehoffera a wykonany przez krakowską pracownię witraży „Bracia Paczka”.

[madohora]

••••

[madohora]

TANIEC ŚMIERCI - www culture.pl

[madohora]

Najazd szwedzki w 1655 roku spowodował zniszczenie gotyckich zabudowań. Obecny kościół w stylu wczesnobarokowym, wzniesiony w latach 1659-1680 z funduszów Zofii Ługowskiej i Stanisława Witowskiego, kasztelana sandomierskiego, zaprojektował Krzysztof Mieroszewski. Wystrój wnętrza uzupełniano jeszcze w ciągu XVIII w. Zachował się do naszych czasów ołtarz z czarnego marmuru, dedykowany bł. Szymonowi z Lipnicy, dzieło wybitnego krakowskiego mistrza kamieniarskiego z drugiej połowy XVII w., Jacka Zielaskiego i obrazy bernardyńskiego malarza o. Franciszka Lekszyckiego (+1668): „Ostatnia Wieczerza”, „Pierwszy Upadek Pana Jezusa”, „Ukrzyżowanie” i kilka mniejszych, a wśród nich prawdopodobnie „Taniec śmierci”.

[madohora]

Kaplicę św. Szymona rozświetla okno witrażowe, zaprojektowane przez artystę malarza Józefa Mehoffera (†1946), związanego z grupą malarzy Młodej Polski. Artysta przedstawia temat apoteozy św. Szymona z Lipnicy (witraż został wykonany w zakładzie B. Buczka w Krakowie w roku 1946). Kaplicę Szymona zdobią też malowidła ścienne, wykonane przez Adama Stalony Dobrzańskiego i Ludwika Gardowskiego w roku 1945. Są to zarysy kościołów bernardyńskich w Polsce. W ostatnich latach, przed kanonizacją św. Szymona z Lipnicy, staraniem gwardiana klasztoru o. Fidelisa Maciołka, przeprowadzono gruntowną renowację kaplicy.

[madohora]

Bernardyn urodził się w rodzinie szlacheckiej 8 września 1380 r. w Massa Marittima (nieopodal Sieny w Toskanii), kilka miesięcy po śmierci najsłynniejszej Sienenki, św. Katarzyny, tercjarki dominikańskiej. Kiedy miał zaledwie 3 lata, stracił matkę, trzy lata później został osierocony także przez ojca, który był gubernatorem miasteczka. Na wychowanie wziął go do siebie zamożny stryj, zamieszkały w Sienie, który opłacił mu naukę. W szkole parafialnej ukończył nauki podstawowe, a w latach 1396-1399 studiował prawo na uniwersytecie w Sienie. Równocześnie studiował Pismo święte i teologię. Po otrzymaniu licencjatu z prawa kanonicznego zapisał się do Konfraterni Najświętszej Maryi. Celem tego bractwa było wewnętrzne doskonalenie się oraz posługiwanie chorym w czasie zarazy. W czasie epidemii dżumy Bernardyn, wspomagając innych, sam się zaraził i cudem wyszedł z choroby. Po cudownym uzdrowieniu podjął się opieki nad swoją niewidomą 90 letnią ciotką.