Noc Świętojańska

[madohora]

[madohora]

Gra otrzymała nazwę od pierwszych słów pieśni, która jej towarzyszy: „Płoń, płoń jasno, aby nie zgasło” . Słowo „palnik ” pochodzi od czasownika „palić” i początkowo, jak się wydaje, miało znaczenie „kochać, cierpieć z miłości”, co jest typowe dla poezji ludowej : „ Nie ogień pali, nie żywica wrze, ale serce gorliwe, które płonie i wrze dla czerwonej dziewicy... ”

[madohora]

„Samotni chłopcy i samotne dziewczęta ustawiają się parami w długim szeregu, a jeden z młodzieńców, któremu los da miejsce w płomieniach, staje przed wszystkimi i mówi: «Płonę, płonę, pniaku!» – «Dlaczego się palisz?» – pyta dziewczęcy głos. – «Chcę piękną pannę». – «Którą?» – «Ty, młodzieńcze!» Na te słowa jedna para rozbiega się w różnych kierunkach, próbując ponownie się spotkać i chwycić za ręce; a ten, który się palił, rzuca się, by złapać swoją dziewczynę. Jeśli uda mu się złapać dziewczynę, zanim spotka swoją parę, ustawiają się w szeregu, a ten, który zostaje sam, zajmuje jego miejsce; jeśli nie uda mu się jej złapać, kontynuuje pościg za pozostałymi parami, które po tych samych pytaniach i odpowiedziach biegną na zmianę”

[madohora]

Płoń, płoń jasno, by nie zgasło!

Spójrz w niebo - ptaki latają,
dzwony dzwonią,

Słuchaj, nie bądź wroną, biegnij jak ogień!

[madohora]

Palnik może solić biegaczy tylko do momentu, aż złapią się za ręce.

[madohora]

[madohora]

Janowska Kawalkada ( starołużycka: Janske jěchanje , dolnołużycka: Jańske rejtowanje ) to ludowy zwyczaj łużycki , który w przeciwieństwie do wielkanocnej kawalkady , wiąże się z obchodami ku czci Iwana Kupały . Obecnie zwyczaj ten niemal zanikł i przetrwał jedynie w jednej łużyckiej wsi – Koźlu [niem.] niedaleko Drebkau na Dolnych Łużycach .

[madohora]

Czasami, za zgodą graczy, wprowadza się jedną lub więcej z następujących dodatkowych zasad:

[madohora]

Gracz może uciec przed pościgiem kierowcy, jeśli inny gracz wbiegnie między niego a kierowcę. W takim przypadku kierowca musi biec za graczem, który wszedł mu w drogę.

[madohora]

Różnią się od zwykłego tagu tym, że gracz, który został dotknięty, chwyta rękę kierowcy i biegnie za pozostałymi graczami.

[madohora]

Wszyscy gracze są podzieleni równo na dwie drużyny. Zawodnicy z jednej drużyny są określani jako „ludzie”: oznaczani są jaskrawoczerwonymi bandażami na szyjach lub jaskrawoczerwoną szeroką taśmą owiniętą wokół bicepsów obu ramion. Zawodnicy z drugiej drużyny są określani jako „wampiry” i nie mają oznaczeń bandaży.

[madohora]

Do basenu wrzuca się piłkę tenisową. Wszyscy gracze znajdują się w wodzie, ale rzucający może biec wzdłuż krawędzi. Rzucana osoba próbuje zanurkować, zanim piłka ją dotknie. Rzucający może wykonywać ruchy pozorowane, udając rzut – zachęcając gracza do zanurkowania, ale w rzeczywistości rzuca dopiero po wynurzeniu. Jeśli rzucający nie trafi, płynie za piłką i gra zaczyna się od nowa. Ta odmiana stała się popularna w Kirowie na zajęciach pływania dla dzieci w dni bezpłatnego pływania.

[madohora]

Początki tej gry sięgają średniowiecza i są dramatyczne. Europa i świat pamiętają epidemie dżumy, kiedy mechanizm przenoszenia choroby był związany z kontaktem z osobą zarażoną. Zaplamienie lub splamienie innej osoby oznaczało przeniesienie zakażenia. W Hiszpanii nazwa tej gry przetrwała – „dżuma dymienicza”.

[madohora]

Liderzy gry mogą być nazywani różnymi imionami: dziadek i matka z dziećmi; latawiec i kwoka; latawiec i kwoka; pan i kania; kruk i kwoka, żuraw i królowa, kruk i królowa z czerwoną córką lub czerwoną damą; gęś i królowa gęś

[madohora]

Latawiec nie śpi ani nie kładzie się, lecz
modli się do Boga.
Świece się zapalają,
topią,
stado jest ścigane,
nabiera prędkości.

[madohora]

— Jaką masz łaźnię? — pyta wyniośle matkę.
— Nową — odpowiada.
— Jaki sufit?
— Srebrny.
— Jakie umywalki?
— Złocony. —
Jakie miotły?
— Złocone.
— Czy są tu jakieś gady?
— Ani jednego!
— Nie chcę iść, niech mnie poniosą.

[madohora]

Chodzę wokół latawca,
noszę przy sobie trzy monety:
kopiejkę,
fajkę.

[madohora]

Kania i kruk w pieśniach ludowych są poetyckim ucieleśnieniem obrazu „czarnego ptaka” przynoszącego śmierć

[madohora]

[madohora]

Magiczne obrzędy i rytuały związane ze świętem Kupały sięgają czasów pogańskich. „Kupala” oznaczało „gniewny”, „gorący”, „kipiący gniewem”, „gwałtowny” – tak nasi przodkowie wyobrażali sobie słońce i jego cudowną moc. Podczas święta ludzie składali również podziękowania czczonym, potężnym żywiołom – Ogniowi, Wodzie i Ziemi.

[madohora]

W Dniu Kupały Białorusini odprawiali wiele innych symbolicznych rytuałów:
Wieńce Kupały
zbiór ziół i kwiatów leczniczych , które tej nocy zyskują szczególną moc;
rytuał oczyszczenia ogniem (przeskakiwano przez ognisko Kupały, koło-„słońce”, palono w nim ubrania chorych i stare rzeczy);
wróżenie (dziewczęta puszczały na wodzie wianki Kupały);
rytualna kolacja;
rytuały mające na celu ochronę domów i pól przed złymi duchami ;
prośba o obfite plony i pomyślność ;
pieśni rytualne i tańce w kółku , hałaśliwe gry i zabawy ;
rytuał oczyszczenia wodą o świcie , obmycie rosą.
Od czasów starożytnych w Kupale brali udział wszyscy mieszkańcy wsi, młodzi i starzy, gdyż tylko powszechne odprawianie rytuałów gwarantowało dobrobyt.

[madohora]

W wiosce Ives nad brzegiem jeziora Sho w rejonie Głębokiego można poznać tradycje i usłyszeć autentyczne pieśni Kupały z różnych regionów. Odbywa się tam wyjątkowy festiwal folklorystyczny „Kupałye Poozerye” . Grupy zbierają się tutaj, aby w tradycyjny sposób wykonywać starożytne pieśni.

[madohora]

W mieście Mołodeczno znajduje się również rzeźba związana z Kupałą: z paproci wyłania się długowłosa dziewczyna w wianku i zakochany młodzieniec.

[madohora]

Gdy slonce Raka zagrzewa,
A slowik wiecej nie spiewa,
Sobotke, jako czas niesie,
Zapalono w Czarnym Lesie.

Jan Kochanowski

[madohora]

W wyniku tych akcji, ktore w Europie zachodniej rozwijaly sie i przynosily skutki duzo wczesniej, niz u nas, obchody sobotkowe juz w okresie XII-XV stulecia zaczely zanikac, ulegaly zapomnieniu i znieksztalceniu do kilku oderwanych symboli, mimo, ze jak swiadczy James George Frazer (The Golden Bough, "Zlota Galaz"), sobotka byla od wiekow swietowana na calym terenie Europy, od Irlandii po stepy Czarnomorskie i od Skandynawii po Apeniny.