armia Albani

[Gość: bardzostarymason]

Armie świata

Siły Powietrzne Albanii (Aviacioni Ushtarak Shqipëtar)
(stan z konca lat 90)

Autor: kubek


POCZĄTKI LOTNICTWA W ALBANII I CZASY ZIMNEJ WOJNY
Pierwsze próby utworzenia lotnictwa wojskowego w Albanii u boku armii
austrowęgierskiej uczyniono w 1918r. zamawiając w Austrii 3 samoloty Lohner,
jednak nie dostarczono ich.



Albańskie lotnictwo wojskowe powstało w 1947r, gdy Sowieci dostarczyli
samoloty Jak-9 (12 sztuk) i Po-2 (kod NATO: "Mule").Cały rozwój lotnictwa
albańskiego znajdował się pod pełną radziecką kontrolą. (aż do zarwania
stosunków z ZSRR i nawiązania współpracy z Chinami w 1961r). Sowieci
zbudowali w Albanii także kilka własnych baz lotniczych. Jedną z nich
założono na wyspie Sazan, tylko70 km od Włoch.


1947 - lata 90

znak obecny



Warto zauważyć, że aż do upadku reżimu komunistycznego na początku lat 90.
siły powietrzne były jedyną formacją lotniczą w Albanii, gdyż nie istniało
tam w ogóle lotnictwo cywilne. Dopiero w latach 90. zaczęto w Albanii
stosować cywilne znaki ZA-... (np.ZA-MAL).


Oficjalne godło Aviacioni Ushtarak Shqipëtar (wygląd obecny).
W czasie Zimnej Wojny albańskie lotnictwo brało ograniczony udział w
potyczkach powietrznych między Układem Warszawskim a NATO. Przykładowo w dniu
23.121957r. albańskie Shenjang`i zestrzeliły amerykańskiego T-33
(nr.fabr.514413). Doszło także do co najmniej jednego przechwycenia
zachodniego samolotu pasażerskiego oraz balonów szpiegowskich NATO. W 1968r.
Albania zerwała stosunki z ZSRR na rzecz współpracy z Chinami a w 1968r.
wystąpiła z Układu Warszawskiego.

W czasie Zimnej Wojny albańskie lotnictwo brało ograniczony udział w
potyczkach powietrznych między Układem Warszawskim a NATO. Przykładowo w dniu
23.121957r. albańskie Shenjang`i zestrzeliły amerykańskiego T-33
(nr.fabr.514413).



Jakowlew Jak-9 (kod NATO: "Frank") - pierwszy myśliwiec Albańskich Sił
Powietrznych.


Podobnie jak w innych państwach UW, pierwszym śmigłowcem armii albańskiej
był Mil Mi-1 "Hare"


Szkolenie odbywało się początkowo na samolotach Jakowlew Jak-11 i Jak-
18 "Max"



Doszło także do co najmniej jednego przechwycenia zachodniego samolotu
pasażerskiego oraz balonów szpiegowskich NATO. W 1968r. Albania zerwała
stosunki z ZSRR na rzecz współpracy z Chinami a w 1968r. wystąpiła z Układu
Warszawskiego.


Shenjang J-2 (MiG-15bis, kod NATO: "Fagot"). Te archaiczne myśliwce znajdują
się na wyposażeniu AUS do dziś.


Shenjang FT-5, dwumiejscowa treningowa wersja JJ-5 (MiG-17)



CZASY WSPÓŁCZESNE
Obecnie większość albańskich samolotów jest produkcji chińskiej. Albania
posiada 3 pułki myśliwskie i 3 szturmowe stacjonujące min. w Durres Szijak,
Kucove i Valona. Obecnie stan techniczny Armii Albańskiej jest tragiczny.
Najprawdopodobniej albańskie samoloty latają bardzo rzadko. W Albanii
widoczny jest także brak nowych urządzeń lotniskowych. Np.na lotnisku w
Tiranie(stolica Albanii) do późnych lat 90. Nie było radaru! Jednocześnie
trzeba przyznać, że mechanicy albańscy muszą być doskonale wyszkoleni, skoro
potrafią utrzymać w kondycji lotnej takie zabytki jak J-6 (MiG-19) czy nawet
J-2 (MiG-15)! Ogólnie rzecz biorąc większość sprzętu armii albańskiej pod
koniec lat 90. przedstawiała stan techniki z lat 60. Albania była i jest
jedynym europejskim użytkownikiem chińskich kopii MiGów.
Shenjang J-6 (MiG-19S, kod NATO: "Farmer") - podstawowy myśliwiec AUS


Szkolenie podstawowe pilotów albańskich odbywa się na Nanchang`u CJ-6 -
zmodernizowanym Jak`u-18





NIESPODZIEWANY CHRZEST BOJOWY
Pod koniec XXw. Albańskie Siły Powietrzne zostały użyte bojowo w czasie dwóch
konfliktów. Pierwszym z nich była wojna domowa w latach 1997 - 1998.
Niezadowolenie większości społeczeństwa albańskiego z pogarszającej się
sytuacji gospodarczej i rządów prezydenta Berishy doprowadziło na początku
1997 do wybuchu zamieszek i w rezultacie do zachwiania stabilności kraju.
Protesty nasiliły się zwłaszcza na południu kraju, gdzie niektóre miasta
zostały opanowane w 1997 przez ich mieszkańców. W czasie tych zamieszek Sali
Berisha rozkazał lotnikom zaatakować strajkujący tłum w mieście Vlora na
południu państwa. Pewnego marcowego dnia z lotniska Rinas koło Tirany
wystartował JJ-2(MiG-15UTI) z dwoma pilotami na pokładzie. Po starcie piloci
dowiedzieli się o ww. rozkazie prezydenta i skierowali samolot w stronę
Vlory. Na szczęście okazali się prawdziwymi lotnikami i zamiast zaatakować
cywilów, zdecydowali się na ucieczkę do Włoch i poproszenie o azyl
polityczny. Lecieli jednak uzbrojonym samolotem i obawiali się zestrzelenia
przez włoskie myśliwce, więc kontynuowali lot na bardzo małej wysokości,
prawie dotykając fal Adriatyku poniżej zasięgu radarów. Wylądowali
bezpiecznie na jednym z włoskich lotnisk lokalnych (Galatina), które było o
100m krótsze niż przewiduje instrukcja JJ-2. Ludność albańska okrzyknęła ich
bohaterami, lecz nie mogli wrócić do Albanii z powodu sądu wojennego ,który
skazał ich za nie wykonanie rozkazu. Obecnie żyją we Włoszech.W czasie tego
konfliktu strajkujący tłum zniszczył także co najmniej jednego Z-5(Mi-4) z
eskadry rządowej za pomocą siekier...

W czasie wojny w Kosowie w 1999r. Albańskie Siły Powietrzne zostały użyte do
wsparcia wojsk ochrony pogranicza, które były atakowane przez wojska
serbskie. Albańczycy przerzucili wtedy na granicę z Kosowem połowę swojej
armii. W czasie działań albańskie wojska naziemne uszkodziły jednego
serbskiego MiGa-29. Serbowie zestrzelili prawdopodobnie 3 albańskie J-7:


Albańskie JJ-2 nr.5-11


Shenjang J-7 (MiG-21F13) - trzy takie samoloty zostały prawdopodobnie
zestrzelone przez serbskie MiGi-29A (oznaczone w Jugosławii jako L-18) w dniu
10 czerwca 1999r. Jak widać różnica technologiczna między ww. myśliwcami była
druzgocąca...



Data Jednostka Typ Pilot Pocisk Typ
10.06.99 83LAP/JRViPVO MiG-21bis ? R-60 J-7 (MiG-21F13) zestrzelony Albańskie
Siły Powietrzne
10.06.99 83LAP/JRViPVO MiG-21bis ? R-60 J-7 (MiG-21F13) zestrzelony Albańskie
Siły Powietrzne
10.06.99 83LAP/JRViPVO MiG-21bis ? R-60 J-7 (MiG-21F13) zestrzelony Albańskie
Siły Powietrzne


Obecnie Albańskie Siły Powietrzne zatrudniają 3572 ludzi, w tym:

Oficerowie - 609
Podoficerowie - 615
Żołnierze - 511
Żołnierze w rezerwie - 1581
Pracownicy cywilni - 256
W sumie - 3572 ludzi
Albańskie samoloty wojskowe są podzielone na pułki, które zawierają co
najmniej 3 eskadry (skuadrilje). Każda skuadrilje posiada 15-20 samolotów.

Albańskie lotnictwo wojskowe dysponuje kierowanymi pociskami powietrzne-
powietrze typu RS-2US (AA-1 "Alkali") oraz K-13 (AA-2 "Atoll"). Są to
najprawdopodobniej w większości chińskie kopie tych radzieckich rakiet.
Harbin Z-5(Mi-4)

Typ Ilość Przeznaczenie Źródło zakupu
MiG-23 "Flogger" 4+ myśliwski Niemcy
Shenyang F-7A(MiG-21F13) "Fishbed" 22 myśliwski Chiny
Shenyang F-6(MiG-19S) "Farmer" 32 myśliwski Chiny
Shenyang FT-6 "Farmer" 1 szkolny Chiny
Shenyang F-5(MiG-17PF) "Fresco C" 11 szturmowy Chiny
Shenyang FT-5 "Fresco" 3 treningowy Chiny
Shenyang F-4(MiG-17F) "Fresco" 2 szturmowy Chiny
Shenyang F-2(MiG-15bis) "Fagot" 13 trenigowy myśliwiec Chiny
Shenyard FT-2(MiG-15UTI) "Midget" 11 treningowy Chiny

Nanchang CJ-6 6 Szkolenie podstawowe Chiny
Nanchang Y-5(An-2)"Colt" 4 transportowy Chiny
Harbin Z-5(Mi-4)"Hound" 21 transportowy/salonka Chiny
Harbin H-5(Ił-28) "Beagle" 1 bombowiec Chiny
Harbin Y-3(Ił-14) "Crate" 4 transportowy Chiny
A.S350B "Ecureuil" 3 transportowy Francja
Bell 222UT 1 transportowy USA
AB 206 2 VIP/transportowy Włochy
AB 205 7 transportowy Włochy
Alouette III 4 transportowo łącznikowy Szwajcaria



Harbin H-5 (Ił-28), prawdopodobnie w Albanii użyciu pozostaje jeszcze jeden
taki bombowiec