Waszo nadmorsko gmina - Choczewo

[broneknotgeld]

Fraszki choczewske tyż trza tu dać
Ze forum bydom mogli je brać.

[broneknotgeld]

"Melan"

Tu "supermarket" mo miano "Melan"
Utargu w sezon nawet tam wiela
Ano - toż niy som to jakeś wice
W kasa fest bijom te wczasowicze.

[broneknotgeld]

Na plaży

Na plaży we Lubiatowie
Dychnie se spokojnie czowiek
Scisku jak kaj ińdzi niy ma
Yno czasym biere ryma
Jak łod morza wiater wije
Neptun zdo sie tako śmieje.

[broneknotgeld]

Pod hubom

Zicnołch se pod hubom w ty restauracyji
I wsłuchoł we szwargot pijackich mecyji
Sezon kajś przed niymi - widać co tu biyda
Pod grzibym jo siedza - ta ślonsko łobrzida.

[broneknotgeld]

Łętowo 3 km

Przi tym znaku z drzewa krziż
Kto tam wisi? -Przeca wiysz!

[broneknotgeld]

Boćki

Mo Kopalino te boćki swoje
Szczyńście w tym jejich no i tyż moje.

[broneknotgeld]

Choczewski pałac

Łostoł we Choczewie pałac dość ciekawy
We kerym terozki remont prawie leci
Po wakacjach fertig - gmina tako sprawi
Zaś zacznom tam łazić skiż nauki dzieci.

[broneknotgeld]

Cudne lipy

Lip we Choczewie Ponboczek niy sioł
Toż we nich znać Jego wola
Możno żeś ło tym cudzie coś słyszoł?
Joch bliknoł i bestoż chwola.

[broneknotgeld]

Osetnik - Stilo

Kto na "blizie" robi tukej zamiyszkuje
Choć możno nikery tymu sie dziwuje
Do roboty bliży - przeca to jest plus
Toż dlo latarnika Osetnik chnet mus.

[broneknotgeld]

Tako w Kopalinie

Lasy jagod pełne roztomajtych grzibow
Wole je niż wiela z kurortowych wygod
I ta plaża złoto - zowdy niy za ciasno
W Kopalinie siedza - dusza zdo sie jasno.

[broneknotgeld]

Lubiatowo - plaża - 11 km.

Jeszcze łostatni kroczek do morza
Tyn koncek zaroz terozki zmoża.

[broneknotgeld]

Zamkniony!

Bar "Bakar" zamkniony - inwestora szuko
Na darmo żech yno w dźwiyrze tam zaklupoł.

[broneknotgeld]

Durś we gowie Kopalino
Łoj - prziwitom sie z dziedzinom.

[broneknotgeld]

Unii Europejski szkoła miano nosi
Cosik z tym zrychtować aże sie fest prosi.

[broneknotgeld]

Na podzim wszysko se fest rozkulo
Dyć mo ta szkoła miano Uniji
Teraz niy byda za wiela fuloł
Styknie mi inkszych przeca mecyji.

[broneknotgeld]

Banknoty zastępcze Wejherowa 1914-1920.

Przed I wojną światową marka niemiecka była walutą oparta na stałym złotym
parytecie. W obiegu były złote monety pełnowartościowe o nominałach 10 i 20
marek, a wymienialność banknotów na złoto była w pełni gwarantowana. W
przeddzień wybuch wojny władze Niemiec zawiesiły wymienialność swej waluty na
złoto, przystępując zarazem do operacji zwiększenia swych rezerw kruszcowych,
poprzez ściągnięcie złota monetarnego z obiegu. Doprowadziło to do zaniku
obiegu pieniądza kruszcowego na rynku lokalnym, bezpośrednio po wybuchu I
wojny światowej, czyli już z początkiem sierpnia 1914 roku. Sytuację
niezmiernie skomplikował fakt, iż również monety srebrne zostały pochowane
przez ludność "na czarną godzinę". Prowadzone działania wojenne wywołały
zwiększony popyt na artykuły spożywcze, zwłaszcza te które mogły być dłużej
przechowywane w gospodarstwach domowych. Tymczasem okazało się, że niedobór
pieniędzy o nominałach od1/2 do 20 marek bardzo utrudniał realizację
codziennych zakupów.
Aby jakoś zaradzić zaistniałym trudnościom władze miast i gmin szybko
zdecydowały się na emisję zastępczego pieniądza w postaci bonów, które miały
ułatwić ludności codzienne rozliczenia. W ślad za samorządami poszli też
prywatni przedsiębiorcy w większych miastach i okręgach przemysłowych,
ponieważ kasy zakładowe również miały problemy z wypłatą zarobków
pracowniczych. Te praktyki nie były w pełni legalne, ale z konieczności
tolerowane przez władze zwierzchnie. Obieg pieniądza tego typu miał być
krótkotrwały i ograniczony terytorialnie, a po utracie ważności walory te
miały zostać wykupione przez emitentów za pomocą oficjalnych środków
pieniężnych.
W mieście Neustadt, dzisiejszym Wejherowie, również doszło do emisji lokalnego
pieniądza w postaci papierowych bonów zwanych też notgeldami. Miasto to
zresztą już wtedy było stolicą powiatu o tej samej nazwie. Jednak pierwszy
odważny ruch wykonał magistrat, który już 5.VIII.1914 roku wprowadził do
obiegu serię bonów o nominałach 50 fenigów, 1, 2 i 3 marek. Te cztery walory w
założeniu miały zastąpić błyskawicznie znikające z obiegu srebrne monety o
tych nominałach. Wydrukowano je na różnokolorowym papierze, z jednostronnym
nadrukiem określającym nominał, datę emisji i emitenta. Każdy walor opatrzony
był też pieczęcią miejską i dwoma podpisami osób nadzorujących edycję tego
pieniądza. Szybko okazało się, że potrzeby lokalnego rynku lokalnego były
nieco większe niż zakładano i doszło do kolejnych edycji o nominałach 5, 10,
50 fenigów i 1 marki na wzór wcześniejszych i o tej samej dacie wydania.
Nakłady walorów o fenigowych nominałach były stosunkowo wysokie (od kilkunastu
tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy sztuk), natomiast walory nominowane w
markach miały tylko kilkutysięczne nakłady. Bony te prawdopodobnie już we
wrześniu były sukcesywnie wycofywane z obiegu lub wykupywane przez kasę
magistracką. Dokonywano wtedy ich unieważnienia poprzez perforację. Dzisiaj na
naszym rynku kolekcjonerskim spotyka się częściej walory unieważnione, no i
można się natknąć na odmiany napisowe niższych nominałów..
Stopniowy zanik w obiegu walorów magistrackich nie oznaczał jednak jeszcze
odejścia od lokalnego pieniądza zastępczego na tym terenie. We wrześniu
pałeczkę bowiem zaczął już przejmować Urząd Powiatowy wprowadzając na
podległym sobie terenie własne bony o nominałach 50 fenigów,1, 2 i 3 marek. W
przypadku walorów markowych nakłady były wyższe niż edycji miejskich, co jest
sprawą oczywistą z uwagi na fakt obiegu na terenie całego powiatu. Walory i
tym razem drukowano jednostronnie. Zastosowano do ich produkcji biały papier
ze znakami wodnymi, co lepiej zabezpieczało je przed możliwością ewentualnego
fałszerstwa. Czarny nadruk określał nominał, emitenta i datę edycji
1.IX.1914r. Całość uzupełniała brązowa numeracja oraz podpisy osób
nadzorujących tę emisję,w tym przypadku urzędującego landrata i skarbnika
powiatowego. Walory te były w użyciu jesienią 1914 roku, jednak i one powoli
znikały z obiegu, gdyż władze państwowe, chcąc jakoś unormować niezdrową
sytuację pieniężną, zdecydowały się na emisję niskonominałowych banknotów,
które stopniowo wyrugowały z obiegu notgeldy. W roku 1915 sytuacja była już
ustabilizowana i edycje pieniądza zastępczego praktycznie zanikły.
Wydawało się, że takie zjawisko już nie wystąpi, jednak wojna rządziła się
swoimi prawami. Niemcy praktycznie nie były przygotowane do prowadzenia
długotrwałych, wyniszczających działań wojennych i nawet doraźne sukcesy i
rabunkowa gospodarka na okupowanych terenach nie były już w stanie niczego
zmienić. W roku 1916 odczuwano ogromne braki wszelkich materiałów
strategicznych, co zaowocowało między innymi zanikiem w obiegu monety
zdawkowej o fenigowych nominałach, bitej wcześniej w brązie i niklu.
Początkowo pojawiły się więc notgeldy monetarne wykonane z żelaza lub cynku,
bo tych metali jeszcze nie brakowało, jednak z uwagi na stosunkowo wysokie
koszty produkcji takiego pieniądza zastępczego, szybko doszło też do masowych
emisji fenigowych bonów pieniężnych.
W Wejherowie, podobnie jak w wielu miejscowościach ówczesnych Niemiec
wprowadzono wtedy do obiegu bony pieniężne o nominałach 5, 10 i 50 fenigów.
Obowiązki emitenta wziął na siebie tym razem znowu magistrat miejski.
Wprowadzone do obiegu walory miały datę emisji 20.XII.1916 roku. I tym razem,
właściwie już tradycyjnie, nie określono na nich daty ważności. Widocznie
uznawano, że znacznie wygodniej będzie w odpowiednim czasie posłużyć się
ogłoszeniem w prasie lokalnej lub innym. Istnieją odmiany różniące się przede
wszystkim wymiarami, co pośrednio świadczy, że dokonywano wymiany tego
pieniądza lub też uzupełniano w późniejszym terminie pewne niedobory. Na
walorach wycofanych z obiegu umieszczano pieczątkę z napisem "entwertet". Same
notgeldy z tych edycji miały już dwustronny nadruk. Na awersach tradycyjnie
przedstawiano nominał, emitenta, datę edycji. Dodatkowo umieszczano tu pieczęć
miejską i faksymile dwóch podpisów. Rewersy zawierały obszerniejszy tekst
informacyjny, skierowany do użytkowników, którzy przecież przyjmowali taki
pieniądz na zasadzie dobrowolności, choć zaistniała sytuacja niejako to
wymuszała.
Koniec I wojny światowej nie oznaczał jednak unormowania sytuacji pieniężnej
Niemiec. Militarna klęska, rewolucja którą jednak udało się zdusić,
demobilizacja ogromnej armii, straty materialne i terytorialne, jak też widmo
konieczności wypłaty ogromnych odszkodowań wojennych niewyobrażalnie
komplikowały sytuację rodzącej się Republiki Weimarskiej. Tak więc
bezpośrednio po wojnie władze zwierzchnie wręcz zachęcały do emisji lokalnego
pieniądza większe miasta, powiaty, czy też związki miast, zalecając jednak aby
takie walory obiegały na większym terenie i były dobrze zabezpieczone przed
ewentualnym fałszerstwem, a zarazem też miały realne pokrycie w pieniądzu
państwowym, co gwarantowało później ich wykup. I tym razem odpowiedziało na to
miasto, emitując dwa nominały: 50 fenigów i 5 marek. Poza tym, że podano na
nich datę emisji 15.XI.1918 rok. Trudno mi cokolwiek na ten temat napisać,
gdyż dzisiaj są to unikaty, praktycznie nie spotykane na naszym rynku
kolekcjonerskim.

[broneknotgeld]

W następnym roku ważyły się już losy przynależności państwowej tej ziemi i to
również znalazło odbicie w stosowanym tutaj pieniądzu zastępczym. Doszło do
ciekawej reemisji bonów powiatowych z okresu wojennego, które po wykupie nie
zostały fizycznie zniszczone, lecz przechowane w kasie powiatowej. Fakt, iż
tereny te w nieodległej przyszłości miały już oficjalnie zmienić swoją
przynależność państwową raczej nie skłaniał do przygotowania specjalnej
edycji, jednak puszczone w obieg ponownie walory oznaczono już polską
pieczęcią powiatu w kolorze czerwonym. Wyobraża ona polskiego orła z koroną i
otokowo biegnącym napisem "Starostwo Powiatu Wejherowskiego".
Niemieckie źródła mówią o roku 1919 jako terminie tej powtórnej emisji, co
jednak wydaje się być mało prawdopodobne, bo choć w tym właśnie roku zapadły
konkretne decyzje o zmianie państwowości tego terenu, to taka edycja wydaje się
być przedwczesną i zapewne wprowadzono je na krótko w roku następnym.
Sytuacja zmieniła się jednak w lutym 1920 roku, jako że dokładnie 10 lutego
Polska oficjalnie przejęła te tereny. Nie pociągnęło to jednak za sobą szybkiego
nasycenia lokalnego rynku oficjalną walutą, którą była wtedy marka polska. Zanik
znaczenia waluty niemieckiej i niedostatek polskiej siłą rzeczy skłonił władze
samorządowe do sięgnięcia po sprawdzone już środki zaradcze, czyli emisję
kolejnej serii lokalnego pieniądza. Dość szybko władze powiatowe uporały się z
wydaniem własnych banknotów zastępczych. Z dniem 14.II.1920 r puszczono w obieg
banknoty miejskie nazwane po polsku „przekazami”, a w każdym bądź razie taką
datę edycji podano na samych bonach. Cała seria objęła tym razem 8 nominałów: 50
fenigów, 1, 2, 3, 5, 10, 20 i 50 marek. Wykonano je na białym papierze ze
znakami wodnymi. Awersy posiadały czarny, dwujęzyczny nadruk i numerację w
kolorze czerwonym. Widzimy tu też różnokolorowy poddruk (kolor zależny od
nominału), z umieszczonym centralnie wyobrażeniem orła polskiego. Rewersy
zawierały teksty skierowane do użytkownika (polski i niemiecki), a dotyczące
ogólnych zasad wykupu i drukowaną pieczęć powiatową. Nie sprecyzowano terminu
wykupu informując jedynie o tym że nastąpi to poprzez specjalne ogłoszenie.
Zapewne nastąpiło to jeszcze w 1920 roku i większość tych pieniędzy wymieniono
na marki polskie. Część jednak została w rękach użytkowników, a zwłaszcza
kolekcjonerów, ponieważ zbieractwo takich walorów stało się bardzo popularne w
całych Niemczech, a i na terenach przyłączonych do Polski.

broneknotgeld

[broneknotgeld]

"Zadziobano" gmina?

Zdo sie co ta gmina trocha "zadziobano"
Familijo wiynkszo jest ty szteli dano?
Kaj byś niy zoglondnoł Dziobak cie prziwito
Bestoż se niy dziwcie że tako jo pytom.

[broneknotgeld]

14 sołectw

Toż sołtysami jakoś se dzielom
Widać co wioska biydniejszom sztelom.

[broneknotgeld]

Niby

Niby se w Choczewie fest latarniom aszom
Czy jom na stulecie wiyńcym niy łopaszom?
A możno zrychtujom gryfny "Festyn Stilo"
Sto lot nawet władze czasami pokilo.

[broneknotgeld]

Choczewske krziże

Na ślonsku z kamynia abo i drewniane
A tam z ajzy tela przed łoczy mi dane
Że sie aż dziwuja skond se tako wziyło
Trza bydzie łopytać ło ich historyjo.

[broneknotgeld]

Chczewskim szlakym

Z Choczewa se ida szlakym na Kierzkowo
"Kocie łby" mie wiedom - gyry ciongnom zdrowo
Z jedny strony łowies - ze drugi pszynica
Drapko do wsi dońda - na to teroz licza

Droga mi sie żołci lipa wito zocno
Miejscami i zyto złoci pole mocno
Grab z lewa ździybeczko liściami pomachoł
Jawor se zodziwioł - coś ło mie poklachoł.

Dyć krziż teroz widza ze ajzy zrobiony
Tu milicjant Bemka legł z rynki czerwonych
I chocioż już było czi tydnie po wojnie
Śmiertka se machnyła zaś kosom spokojnie.

W Kierzkowo już właża asfalt se zaczyno
Wioska lepsze dzieje możno i wspomino
Dwor ze prawy strony cołki jasnomodry
Czas tukej dlo niego niy był tyż za szczodry

Łostało przi niymu stodoły dyć poła
Możno ło retunek dlo dworu trza wołać
Dzwigli w miyndzywojniu we czidziestym drugim
Zomb czasu go gryzie choć niy jest za dugi

Rozstaje ze krziżym co wiela durś znaczy
Polno droga dali - czas mi sie łonaczy
Dyć ciyngym se czimia jo szlaku żołtego
Pewno lasym dońda niym aż do modrego

Niym w bor gynsty wlejza olchy mie witajom
Możno wandrusowi łone trocha pszajom
Łosłoniajom glaca mi przed gorkim słonkym
I wiedom do lasu zaciynionym gonkym.

Tu na kraju ciyngym leśniczowka stoji
Dzwonia - durś zamknione - czy ktoś mie sie boji?
Szkoda - stare buki łoczy moje cieszom
Dyć mom dali pylać - niych gyry niy grzeszom

Trza za leśniczowkom pozor dać na szlaki
Z żołtego na modry - koncept moj jest taki
Toż terozki cisna w strona Kopalina
Już ty szteli moji pewnikym niy mina.

Zowdy se zochwycom tym nadmorskim lasym
Skarbym łon choczewskim na wieczne już czasy
Zwiyrza tukej wiela runo przebogate
Bez niego by ziymie te były sagate

Droga coś sie dłuży - boroweczek skubna
Czornych jagod podjym bo ze nich niy zrubna
Jelyń mi przed gymbom dość drapko przeleci
I rym ło ym prosty gowa tyż ukleci

Tako se wandruja miyndzy świyrki sosny
I zdo sie co nastroj mom bardzi radosny
Do czasu to yno - szarpnie coś za dusza
Przeca do cmyntorza tym szlakym dońść musza

Z downych lubiatowian tela tu łostało
Ktosik by powiedzioł -"to przeca niymało"
Niych ziymia ło ludziach swojich durś pamiynto
No a na kerchofie łona richtig świynto

Aż żol wlyźć tam teroz i deptać po grobach
Spokojnym już duszom jo tego niy zrobia
Przida tukej kedyś łoświycić im świyczka
Teroz se przeżegnom - w myślach ściongna mycka.

Ano za drzewami dachy prześwitajom
Trza do Kopalina - już na mie czekajom
Dziwujom se czamu tako żech szoł piechty
-Pekaes mi uciyk a niy nyncom fechty.

Choczewo

[broneknotgeld]

Osada Choczewo

Wiela lot liczy? -Ciynżko zrachować
W czinostym wieku szłoby jom schować.

[broneknotgeld]

We rodzie Świńczow?

We rodzie Świńczow dugo Choczewo?
Recht w tym? Niy szkryfna jo jednak tego.

[broneknotgeld]

Familijo von Diezelsky 1774

Toż zaś sie tako tu pomiyniyło
Już von Diezelskych Choczewo było.

[broneknotgeld]

Georg Robert von Diezelsky

Mioł we armiji ranga majora
Dyć niy boł nazista z niego
Czas już łodległy - niy to co wczora
Bestoż trza wspomnieć istnego.

[broneknotgeld]

Friederike von Diezelsky

Czy cera richtig szalono była?
Dyć we zakładzie żywot skończyła
Zamordowano z nazistow woli
Tym co niyrichtig łoni niy pszoli.

[broneknotgeld]

Szkoła

Ponoć se szkoła zaś w pałac wkludzi
Czy bardzi pamiyńć ze tym łobudzi?
W Niymcach łopyto za dziedzicami?
Przeca my niy som w Europie sami.

[broneknotgeld]

Przi choczewskim kościele

Co tu sie łostało po niymieckich grobach?
Zoglondom na resztki i w gowa fest szkrobia
Czy idzie podeptać ziymi historyjo?
Dobrze co z tym fertig - dzisioj niy mecyjo.

[broneknotgeld]

6 tysiyncy dusz

Na tela ziymi richtig niywiela
Szczyńściym że latym ludno jest sztela
Ciongnom ludziska przeca do morza
Jo tyż co roku se na to woża.

Lubiatowo

[broneknotgeld]

15.VIII.1985-2005 Lubiatowo

W dziyń Matki Boski kery tyż ziela
We lubiatowskim małym kościele
Jest dubeltowe przeca tyż świynto
Dwadziścia rokow sztela pamiynto.

[broneknotgeld]

Pani na Lubiatowie

Toż Anna Dymna jak dobrze pódzie
Tam paniom bydzie - wiydzcie to ludzie
Niypełnosprawnym ośrodek zrobi?!
Dyć niych i tako gmina łozdobi.

[broneknotgeld]

Niy widać

Z drogi wiela go niy widać
Drzewa przeca zasłoniajom
A za przikłod tu trza by dać
Co ło sztela tako dbajom.

[broneknotgeld]

Lubiatowo Triechelów 1811-1820

Familijo tukej razym gospodarzy
Dyć se ździybko jednak dziedzina rozłazi
Toż Gustaw zamiyszkoł blisko - w Kopalinie
W Lubiatowie tako prziszło Adolfinie.

[broneknotgeld]

Albrecht Krammer

Adolfina pochowoł
-ślubno wzioł se drugo
Dyć z Maryjom ponoć
niy pożył za dugo.

[broneknotgeld]

Lubiatowasko "Wiktoria"

Roz w Lubiatowie zabrakło piwa
Dziurom to było - niy trza sie dziwać
Toż w staro krypa beczki wkulali
Do Mikołaja tyż porzykali
I wypłynyli śmiało na morze
Dej se im wrocić ze biyrym Boże!

Ano - we Gdańsku przezocny browar
Słodu niy skompioł przeca piwowar
Jak se tam znodli ździybko popiyli
I beki pełne w ładownia wziyli
Bo w Lubiatowie brand wielki - pra?
Drapko im wrocić terozki trza.

Dyć w gowie żdziybko im już szumiało
Porzykać wszyskim se zapomniało
A morze groźne bo czeko burzy
Zarozki zaczło tyż niebo chmurzyć
Dyszczym lunyło wiater cis fale
Niy było leko terozki wcale

Tref zły i krypa przeca już staro
Downe to czasy jak była jaro
Lubiatowiany w wielki utropie
Kto teroz za nich piwo wyżłopie?
Choć beki pełne życio im szkoda
Trefiyła groźno se fest przigoda

Ćmok rychło prziszoł - ducha straciyli
Już pewni śmierci na morzu byli
Dyć ktosik światło z dala wypaczoł
Latarnio Stilo?! Bog znak dać raczoł?!
Toż w jeji strona teroz sterujom
Szansa ratunku tako już czujom

W końcu szkorupa fala ciepnyła
Na brzeg - a tako była w tym siyła
Że staro łajba se rozsypała
Niyjedna beka zaś pokulała
Do somsiedniego gynstego lasu
Trza było szukać biyra zawczasu.

Dziw to nad dziwy - wszyske sie znodły
Tref chocioż ciynżki dyć niy był podły
Jedna zarozki łodszpuntowali
Ze "wiktoryji" uradowali
Żyć przeca zowdy lepi z tym piwym
Kożdy przi tymu zdo sie szczyńśliwy

A jo se dropia teroz po gowie
Usyszołch tako we Lubiatowie
Toż stary Kaszub mi ło tym prawioł
Choć se zdowało że tako bawioł
Czy stond "Wiktorii" richtig jest miano?
Biyr mi łodpowiy - dyć jutro rano.

[broneknotgeld]

"Lubiatowo - wejście 44"

Sztyrdziści sztyry - cosik mi świto
Czy wieszcz jakowyś se tako wito?
"Sztyrdziści sztyry" - czyje to miano?
Niy społ żech w nocy - spokopiołch rano.

[broneknotgeld]

We "Wiktorii"

Dyć to richtig dziw nad dziwy
Roz żech wygroł tam ze piwym

Kopalino

[broneknotgeld]

Kopaliński "czyn łodpustowy"

Choć to niy wyszło ze moji gowy
Toz żech zoliczoł "czyn łodpustowy"
Czech za robota łostro chyciyło
Tam konsek drogi se utwordziyło

Na działki wjazd już suchy terozki
Z wywozym szamba myni tyż troski
Choć ździybko mynczy mało utropa
Że uno tela wciongło to chopa.

[broneknotgeld]

Domb ze Morski

Na końcu morski domb wielki stoji
Wiela lot? -Tego po prowdzie niy wiym
Zdo sie dostojny i nic niy boji
Łon Kopalina tyż jakimś dziwym.

[broneknotgeld]

W Jeziorze Kopalińskim

Już ze rana kije mocza
Wiynkszo fisza jo łobocza?
Toż tu prawie pitle bierom
Epne som? Czy nic niy żerom?

[broneknotgeld]

Dziwom se

Dziwom se boćkom we Kopalinie
Toż dopisało szczyńście dziedzinie
W piontka furgajom teroz nad łonkom
A jo we piwie gymba se tonkom.

[broneknotgeld]

Jeszcze wiela

Hej - borowek jeszcze wiela!
Se czerwiyni leśno sztela
Gorzko-kwaśny smaczek majom
Zimom w doma przidowajom.

Kierzkowo

[broneknotgeld]

Kierzkowo 1932-2007

Dwor bydzie mioł chnetko te czi ćwierci sety
Możno trza by zadbać - niszczeje - niystety.

Biebrowo

[broneknotgeld]

Biebrowo

Z Kopalina do Biebrowa
Niesom gyry lasym
W strona dworu krynca gowa
Co znoł lepsze czasy.

[broneknotgeld]

Park

Zdo sie co Somnitze piyrsze drzewa sadzom
Graby ze dymbami se tukej paradzom
Park jeszcze niy blyszczy dyć z czasym to przidzie
Gryfnie i zielono wele dworu bydzie.

[broneknotgeld]

Jezioro Biebrowskie

Jezioro Biebrowskie staraniym Kraussego
Już zmeliorowane - trza gruntu zocnego
Park tako wygryfnioł - wiyncy drzew już mioł
Toż niyjedyn dziedzic tako by tyż chcioł.

[broneknotgeld]

1926-1945

Pomarł Franz Flissbach - erbła to cera
Kaśka Frostowo wszysko mo teraz
Do końca wojny tu gospodarzy
Dyć ło łostaniu niy mo co marzyć.

Borkowo

[broneknotgeld]

Leżom po somsiedzku wioski już "wickowe"
Dyć mie te Borkowo terozki we gowie
Bo przeca i tukej dwor downy se łostoł
Chocioż nic dobrego przi Polsce niy dostoł.

[broneknotgeld]

Familijo von Tessmar

Gospodarzyli tu richtig dugo
Dzisioj Borkowo do nich zamrugo?

[broneknotgeld]

Grobowiec

Von Tessmer w Borkowie grobowiec tyż majom
I taki zobytek ty wiosce dowajom.

Borkówko

[broneknotgeld]

Borkowko

Szukej Borkowka wele Borkowa
Powiy ci kozdo choczewsko gowa.

[broneknotgeld]

1769

A dyć coś sie zmiynio we Borkowku teraz
Kupiyli dziedzina kuzyny Wejhera
Siedym lot se razym gospodarowali
Philip Georg Wejher pociongnoł som dali
Bo tego ze Gyńsi wykupioł kuzyna
W majontku już teroz yno ta rodzina.

[broneknotgeld]

--Karol Wilhelm von Koss (1806)

Doł za dziedzina siedym tysiyncy
Dyć czy we wercie niy była wiyncy?

[broneknotgeld]

Klontwa?

W dziewiytnostym wieku
Richtig tako było
Co żodne tu dziecko
Sie niy narodziyło.

[broneknotgeld]

Nowy dwor 1920

Nowy dwor stowiajom - wiynkszy i gryfniejszy
Borkowko rozkwito - niy czas to dzisiejszy.

[broneknotgeld]

Po wojnie

Rożnie sie ze dworym Borkowka tu dzioło
Dyć widać to po niym - niy zowdy wesoło.

Osieki

[broneknotgeld]

Osieki 19.VII.2005

Zboże już cołkym z pola zebrane
I bele słomy na rżysku siedzom
Tako mi żegnać se jest już dane
Dyć zaś przijada - to pewno wiedzom

Gardkowice

[broneknotgeld]

Gardkowice

Na kraju gminy cołkym se leżom
Że przi Choczewie jakby niy wierzom
Ze historyjom starom i zocnom
Ciyngym sie ziymi czimiom dyć mocno.

[broneknotgeld]

Wiela rodow

Wiela rodow pomorskich Gardkowice miało
Możno bydzie kedyś spisać se to chciało.

[broneknotgeld]

"Czorno owca"

Utropy z synym von Kossy mieli
Zdo sie ze inkszy był jakby szteli
Za ślubno łon se Żydowka wzioł
I hazardzistom pierońskim boł
Se czornom magiom bawioł po nocach
Ponoć Szatana miywoł we łoczach
Toż niy zdziwiyła se żodno gowa
-Jak Erlich pomarł dwor erbła wdowa.

[broneknotgeld]

Mogiły

W łogrodzie von Kossy kajś do dzisioj leżom
Poświyncony ziymi tako niy nawiedzom
Toż i niy dziwota co straszy w dziedzinie
Ponoć sto lot czeba niym zły urok minie.

[broneknotgeld]

Portret maurytańskego princa

Na szaty wejrzyj - jeji rynkowy
Dzwonki - toż rym moj ło tym niy nowy
Jak se rozdzwoniom wiysz co zaś bydzie
Śmierć z łostrom kosom we dwor tyn przidzie.

Gościęcino

[broneknotgeld]

W XIV wieku

Wieś jakoś tukej pewnikym była
Przeca w zapiskach se pojawiyła.

[broneknotgeld]

Mały dworek

Mały dworek dyć ciekawy
Park dokłodo mu urody
Cisza spokoj - zocne sprawy
Jak już ktosik tyż niymody.

[broneknotgeld]

Fabryka Stołkow T.A. Wejherowo (86 ha)

Nojwiynkszy konsek ziymi kupiyła
Mozno skiż tego że tonio była.

[broneknotgeld]

Antoni Stefanowski (59 ha)

Toż ze tym grontym i dwor tyż mo
Na gospodarce se karlus zno?
Park no i folwark tako tyż jego
Panisko zdo sie jakby z istnego.

[broneknotgeld]

1983

Dwie familije se wykludziyły
Dyć czecio ciyngym tu siedzi
Na lepsze czasy zbiyro tyż siyły
Ze dworym tako sie biedzi.

[broneknotgeld]

Moczom kije

Ponoć "Pod Lipami" nocom
Tyż wyndkorze kije moczom
Dyć po prowdzie - w jejich stawie
Gryfno jest wodnica prawie
Na nia chopy se dziwujom
Jako wtedy chuć poczujom.

Jackowo

[broneknotgeld]

Jackowo

Jackowo Jackowskich richtig dugo było
W historyji rodu przeca coś znaczyło
Dzisioj zaś przi lesie cicho rozłożone
Zdo sie jakby tukej niw uprownych koniec.

[broneknotgeld]

Po II wojnie

A po wojnie jako wszyndy
PGR se chycioł grzyndy.

[broneknotgeld]

Młynorz Naumowicz

Po drugi wojnie monka tu mloł
Dyć ze tym młynym utropa mioł
Bo go tyż w końcu upaństwowiyli
Tako w ruina drapko puściyli.

Kurowo

[broneknotgeld]

Jakub i Wojciech von Kurow - 1402

Kurowo w grabach łoba czimali
Łoni ty szteli miano dowali?
Czy na łodwyrtka - sami sie wziyli?
Toz by pedzieli jakby przeżyli.

[broneknotgeld]

W PRLu

Ano z PGRym se Kurowo wito
Toż prziłazi szkryflać richtig czynsto mi to.

Ciekocinko

[broneknotgeld]

Ciekocinko

Ze Choczewa przez Kurowo
Dali Ciekocinko stowo
Toż w ty szteli dwor znojdziecie
Niy za stary łon tyż przecie.

[broneknotgeld]

Ciekociński park

Ciyngym urodom swojom nos kusi
Chocioż nikt niy dbo ło niego
Lepszy czas przeca tu przilyźć musi
Trza nom doczekać sie tego.

Choczewko

[broneknotgeld]

Choczewko

Na wschod łod Choczewa
Choczewko znojdziecie
Wioseczka malutko
Dyć ciekawo przecie.

[broneknotgeld]

Franciszek Michał von Mach 1804

Ano - Mach terozki dziedzicym majontka
Ze tym se dowiymy ło wartości kontka
Bo dziesiyńć tysiyncy talarkow wyłożoł
Toz pora cetnorow srebra folwark wożoł.

[broneknotgeld]

Dwor w Choczewku

Czy go dzisioj zły tref minie?
Se łostanie w ty dziedzinie?
Toż światełko jakeś migo
Dwor poleku zaś sie dźwigo.

Sasino

[broneknotgeld]

Sylwester w Sasinie

Sylwester w Sasinie - uciechy z tym wiela
Choć kompać we morzu jo ci se niy radza
Dyć kuligym w lesie zochwyci cie sztela
I dzika ze rożna tako tyż doradza.