koczisss
26.06.04, 23:07
Śląsk, kraina historyczno-etnograficzna, zajmująca południowo-zachodnią część obszaru Polski, w dorzeczu górnej i środkowej Odry oraz częściowo w dorzeczu Górnej Wisły. Pod względem fizycznogeograficznym w obręb Śląska wchodzą (w całości lub w części) następujące regiony: Sudety wraz z Przedgórzem Sudeckim i Pogórzem Zachodniosudeckim, Nizina Śląsko-Łużycka, Wał Trzebnicki, Obniżenie Milicko-Głogowskie, Nizina Śląska, Wyżyna Śląska, Kotlina Ostrawska, Kotlina Oświęcimska, Pogórze Zachodniobeskidzkie i Beskidy Zachodnie.
Historia
Nazwa Śląsk pochodzi od słowiańskiego plemienia Ślężan, które we wczesnym średniowieczu zamieszkiwało w rejonie góry Ślęży i późniejszego Wrocławia. W IX-X w. obszar sporny między Czechami a Polską. Ok. 990 przyłączony do państwa polskiego przez Mieszka I, obejmował ziemie, które od 1000 pozostawały w granicach nowo utworzonego biskupstwa wrocławskiego.
Od XI w. region sporów i walk granicznych z Niemcami. Po 1138 rozdrobniony w wyniku podziałów dzielnicowych, pozostawał pod panowaniem piastowskim. Podział na Śląsk Górny i Dolny wywodzi się z podziału panującego rodu książąt piastowskich na linie: wrocławską i raciborską.
W skład Górnego Śląska wchodziły tereny księstw: cieszyńskiego, karniowskiego, opawskiego, opolskiego, oświęcimskiego, raciborskiego, siewierskiego, zatorskiego. Dolny Śląsk, który tworzyły ziemie nad środkową Odrą, w XIII w. rozpadł się na księstwa: brzeskie, głogowskie, jaworskie, legnickie, nyskie (biskupie), świdnickie, wrocławskie, żagańskie.
W okresie rozbicia dzielnicowego Śląska jako najlepiej rozwinięty gospodarczo i demograficznie region Polski stał się w 1. poł. XIII w. głównym ośrodkiem politycznym kraju. Książęta wrocławscy, Henrykowie - I Brodaty, II Pobożny i IV Probus, dążyli do zjednoczenia ziem polskich.
Waśnie książąt, polityczne rozdrobnienie ułatwiło zhołdowanie w XIV w. większości księstw śląskich przez czeskich Luksemburgów. Próby ich odzyskania przez władców Polski zakończyły się niepowodzeniem, 1348 Kazimierz III Wielki zrzekł się praw do Śląska.
W ciągu XV w. do Polski wróciły tylko księstwa: siewierskie (1443), oświęcimskie (1457) i zatorskie (1494). 1526 wraz z innymi ziemiami czeskimi Śląsk dostał się pod panowanie Habsburgów tracąc swoje znaczenie gospodarcze. Linie piastowskie w poszczególnych księstwach stopniowo wygasały, 1675 zmarł ostatni Piast śląski, Jerzy Wilhelm, książę brzesko-legnicki.
W XVIII w. po wojnach Prus z Austrią, na podstawie traktatów z 1742 i 1763, przeważająca część Śląska (z wyjątkiem Śląska Cieszyńskiego i Karniowsko-Opawskiego) weszła w skład państwa pruskiego.
Mimo zdecydowanej akcji germanizacyjnej jeszcze w początkach XIX w. Górny Śląsk i prawobrzeżna część Dolnego Śląska, a także okolice Wrocławia i Oławy miały zdecydowanie polski charakter. W XIX w., głównie na obszarze Górnego Śląska rozwinął się przemysł ciężki.
Po I wojnie światowej, w wyniku powstań śląskich (1919-1921) i akcji plebiscytowej (1921), w 1922 przywrócono Polsce wschodnią część Górnego Śląska wraz z częścią Śląska Cieszyńskiego na wschód od Olzy. Z ziem tych w Polsce międzywojennej utworzono województwo śląskie, które otrzymało autonomię (Statut Organiczny Województwa Śląskiego). Ziemie śląskie pozostające pod administracje niemiecką podzielono na prowincję górno- i dolnośląską. W wyniku klęski Niemiec w II wojnie światowej cały Śląsk znalazł się w granicach Polski.
