Gość: 1
IP: *.nic.rlp
01.09.03, 13:38
REPORTAŻ, PUBLICYSTYKA:: NASI WIELCY RODACY SĄ TEŻ CZASEM RODAKAMI
SĄSIADÓWCZY TO JEST POLSKIE NAZWISKO?
DO KOPERNIKA PRZYZNAJĄ SIĘ POLACY I NIEMCY. AUTORYTETEM MICKIEWICZA
PODPIERAJĄ SIĘ NIE TYLKO POLACY, ALE TEŻ LITWINI I BIAŁORUSINI. WEDŁUG
BIAŁORUSKICH PODRĘCZNIKÓW KOŚCIUSZKO BYŁ BIAŁORUSINEM.W ROZSTRZYGNIĘTYM
NIEDAWNO PLEBISCYCIE, PRZEPROWADZONYM PRZEZ NIEMIECKĄ TELEWIZJĘ PUBLICZNĄ ZDF
NA NAJWIĘKSZEGO NIEMCA, TORUŃSKI ASTRONOM ZNALAZŁ SIĘ NA PIĄTYM MIEJSCU.
GDYBY SĄDZIĆ PO REAKCJACH, JAKIE POJAWIŁY SIĘ W INTERNECIE PO OGŁOSZENIU TEJ
INFORMACJI, WIELU POLAKÓW ODCZYTAŁO TO JAKO NIEMIECKI ZAMACH NA NAJBARDZIEJ
ZNANEGO POLSKIEGO UCZONEGO. DOMAGALI SIĘ ONI, BY W ZAMIAN "UKRAŚĆ” NIEMCOM
GOETHEGO. INNI NIE WIDZIELI W UZNANIU KOPERNIKA ZA NIEMCA NIC ZDROŻNEGO. -
KOPERNIK BYŁ NIEMCEM, OBYWATELEM POLSKI, ZUPEŁNIE TAK SAMO JAK JA - NAPISAŁ
JEDEN Z INTERNAUTÓW.KOPERNIK PODAWAŁ SIĘ ZA NIEMCASPORY O NARODOWOŚĆ
KOPERNIKA NIE SĄ TYLKO NASZĄ SPECJALNOŚCIĄ. TRWAJĄ OD WIEKÓW. KAŻDE POLSKIE
DZIECKO ZNA WIERSZ O TYM, KTÓRY "WSTRZYMAŁ SŁOŃCE, RUSZYŁ ZIEMIĘ, POLSKIE GO
WYDAŁO PLEMIĘ”. RÓWNOCZEŚNIE MAŁO KTO WIE, ŻE BERNARDIN BALDI, AUTOR
NAJSTARSZEGO ŻYCIORYSU KOPERNIKA, NAZYWA GO "JAKBY NIEMIECKIM
PTOLEMEUSZEM”.STANISŁAW ROSPOND PISAŁ W ROKU 1972 W TEKŚCIE "POLSKOŚĆ
MIKOŁAJA KOPERNIKA Z RODU ŚLĄZAKA” WYDANYM PRZEZ INSTYTUT ŚLĄSKI, ŻE AŻ DO
ROZBIORÓW NIEMCY UWAŻALI KOPERNIKA ZA POLAKA. JEST GORZKIM PARADOKSEM, ŻE NA
POLSKOŚĆ KOPERNIKA POWOŁAŁ SIĘ FRYDERYK PRUSKI, UZASADNIAJĄC KONIECZNOŚĆ
ROZBIORU POLSKI. "BYŁOBY RZECZĄ SŁUSZNĄ, BY KRAJ, KTÓRY WYDAŁ KOPERNIKA, NIE
GRZĄZŁ DŁUŻEJ W BARBARZYŃSTWIE” - PISAŁ DO WOLTERA. OD POŁOWY XIX WIEKU NAUKA
NIEMIECKA PROPAGOWAŁA JUŻ KONSEKWENTNIE TEZĘ O NIEMIECKIM POCHODZENIU
ASTRONOMA.- NIEPOTRZEBNIE KRUSZONO KOPIE O NARODOWOŚĆ KOPERNIKA, I TO PO OBU
STRONACH, BO PRZECIEŻ W CZASACH KOPERNIKA NIE BYŁO PAŃSTW NARODOWYCH - UWAŻA
PROF. DR HAB. MAREK ZYBURA, KIEROWNIK ZAKŁADU HISTORII LITERATURY I KULTURY
NIEMIECKIEJ INSTYTUTU FILOLOGII GERMAŃSKIEJ UO, AUTOR KSIĄŻKI "NIEMCY W
POLSCE”. - NATOMIAST TRUDNO ZAPRZECZYĆ, ŻE KOPERNIK POCHODZIŁ Z RODZINY
NIEMIECKIEJ, WYWODZĄCEJ SIĘ ZE ŚLĄSKA I WPISAŁ SIĘ DO KSIĄG
IMMARTYKULACYJNYCH UNIWERSYTETU BOLOŃSKIEGO JAKO NIEMIEC, A NIE JAKO POLAK.
NA CO DZIEŃ MÓWIŁ PO NIEMIECKU, CHOĆ I PO POLSKU UMIAŁ. RÓWNOCZEŚNIE BYŁ
LOJALNYM PODDANYM KRÓLA POLSKIEGO, A PRUSY, W KTÓRYCH MIESZKAŁ I PRACOWAŁ,
BYŁY WÓWCZAS CZĘŚCIĄ PAŃSTWA POLSKIEGO - DODAJE PROF. ZYBURA.ZDANIEM PROF.
ANNY POBÓG-LENARTOWICZ, HISTORYKA Z UNIWERSYTETU OPOLSKIEGO, TO, IŻ KOPERNIK
ZAPISAŁ SIĘ NA UNIWERSYTECIE W BOLONII DO NACJI NIEMIECKIEJ, NIE PRZESĄDZA,
ŻE IDENTYFIKOWAŁ SIĘ Z NARODOWOŚCIĄ NIEMIECKĄ.- ZALEŻY, JAKI MIAŁ WYBÓR.
WIELU STUDENTÓW POLSKICH ZAPISYWAŁO SIĘ NA UNIWERSYTECIE W PRADZE CZY WIEDNIU
DO NACJI WĘGIERSKIEJ, JEŚLI NIE BYŁO MOŻLIWOŚCI WPISU DO NACJI POLSKIEJ, ALE
TO NIE ZNACZY, ŻE BYLI ONI WĘGRAMI. ZRESZTĄ AŻ DO POŁOWY XIX WIEKU NIEMIEC
JAKO PAŃSTWA NIE BYŁO. KOPERNIK NIE MÓGŁ WIĘC BYĆ NIEMCEM, BO TAKIEGO POJĘCIA
NIE BYŁO. MOŻNA BY PYTAĆ, CZY BYŁ BAWARCZYKIEM, LOTARYŃCZYKIEM LUB
SAKSOŃCZYKIEM. ALE DO ŻADNEGO Z KSIĘSTW RZESZY NIEMIECKIEJ PRZECIEŻ NIE
NALEŻAŁ - UWAŻA PANI PROFESOR.UCZONY Z EUROPYSPORY O NARODOWOŚĆ KOPERNIKA
WIODŁA TEŻ POLSKO-NIEMIECKA KOMISJA PODRĘCZNIKOWA.- ROZMAWIALIŚMY NA TEN
TEMAT W OLDENBURGU W 1982 ROKU - WSPOMINA PROF. ADAM SUCHOŃSKI, DYREKTOR
INSTYTUTU HISTORII UO. - MIELIŚMY WTEDY TWARDY NAKAZ, BY UPIERAĆ SIĘ PRZY
ZAPISIE, ŻE KOPERNIK BYŁ UCZONYM POLSKIM, ALE DLA STRONY NIEMIECKIEJ OKAZAŁO
SIĘ TO NIE DO PRZYJĘCIA. PO DYSKUSJACH W KOŃCU OBIE STRONY ZGODZIŁY SIĘ NA
KOMPROMISOWY ZAPIS, ŻE KOPERNIK BYŁ UCZONYM EUROPEJSKIM, BEZ ROZSTRZYGANIA,
CZY BYŁ POLAKIEM CZY NIEMCEM. TA FORMUŁA - CHOĆ WYPRACOWANA W POPRZEDNIEJ
EPOCE - JEST JAK NAJBARDZIEJ WSPÓŁCZESNA - UWAŻA SUCHOŃSKI.PROFESOR PO
PRZECZYTANIU PONAD 130 OBECNIE OBOWIĄZUJĄCYCH NIEMIECKICH PODRĘCZNIKÓW
HISTORII GWARANTUJE, ŻE W ŻADNYM NIE MA ZAPISU, JAKOBY KOPERNIK BYŁ NIEMCEM.
INTERPRETACJE NARODOWOŚCI TORUNIANINA W LEKSYKONACH NIEMIECKICH DOBRZE
POKAZUJĄ, JAK ZMIENIAŁA SIĘ W XX WIEKU NIEMIECKA POLITYKA. - W LEKSYKONIE
MAYERSA Z 1905 ROKU JEST INFORMACJA, ŻE WPRAWDZIE PISARZE POLSCY OPOWIADAJĄ
SIĘ ZA POLSKOŚCIĄ KOPERNIKA, ALE TE ICH ROSZCZENIA NALEŻY ODRZUCIĆ. NIE MA ZA
TO INFORMACJI, ŻE KOPERNIK STUDIOWAŁ W KRAKOWIE - MÓWI DR ALEKSANDRA
TRZCIELIŃSKA-POLUS Z INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO. - ENERDOWSKIE LEKSYKONY Z LAT 60. I
70. ZGODNIE Z POLITYCZNĄ POPRAWNOŚCIĄ NAZYWAŁY KOPERNIKA POLSKIM KANONIKIEM,
LEKARZEM I ASTRONOMEM I KONSEKWENTNIE UŻYWAŁY POLSKICH NAZW TORUNIA,
FROMBORKA I INNYCH MIAST. W 24-TOMOWEJ ENCYKLOPEDII BROCKHAUSA Z ROKU 1990
NAZWISKO ASTRONOMA PODANE JEST W PISOWNI ŁACIŃSKIEJ, POLSKIEJ I NIEMIECKIEJ,
A O JEGO NARODOWOŚCI NIE MA W OBSZERNYM HAŚLE ENCYKLOPEDYCZNYM ANI
SŁOWA.ZDANIEM PROFESORA ZYBURY TO, ŻE NIEMCY USIŁUJĄ WSPÓŁCZEŚNIE PODEPRZEĆ
SIĘ AUTORYTETEM KOPERNIKA, POTWIERDZA, ŻE W NIEMCZECH MA MIEJSCE PRÓBA NOWEGO
SPOJRZENIA NA HISTORIĘ TEGO KRAJU. STWOSZ TO STOSSTRZEBA PRZYZNAĆ, ŻE POLACY
TEŻ CHĘTNIE POSZERZALI SWÓJ NARODOWY PANTEON BOHATERÓW. W CZASACH PRL
INTENSYWNIE POLSZCZONO NORYMBERSKIEGO RZEŹBIARZA WITA STWOSZA.- KAŻDY SYSTEM
CHCE MIEĆ MOCNĄ PODBUDOWĘ NIE TYLKO POLITYCZNĄ, ALE I SIĘGAĆ JAK NAJDALEJ
KORZENIAMI - MÓWI PROF. ADAM SUCHOŃSKI. - FORSOWANIE POLSKOŚCI STWOSZA
PRZYPOMINA ÓWCZESNE ZABIEGI HISTORYKÓW, KTÓRZY PISZĄC O TYM, ŻE CHŁOP W XI
WIEKU UKRADŁ DWA SNOPY ZBOŻA Z PAŃSKIEGO POLA, BO NIE MIAŁ CZYM DZIECI
NAKARMIĆ, INTERPRETOWALI TO JAKO PRZEJAW WALKI KLASOWEJ. W RZECZYWISTOŚCI
WĘDRÓWKI ARTYSTÓW TAKICH JAK STWOSZ BYŁY W TYM CZASIE CZYMŚ ZUPEŁNIE
NORMALNYM I NIE MIAŁY ZWIĄZKU Z NARODOWOŚCIĄ. PRACUJĄCYCH W POLSCE ARTYSTÓW
WŁOSKICH NIKT NA SIŁĘ NIE POLSZCZYŁ - DODAJE PROFESOR.ZDANIEM PROFESORA MARKA
ZYBURY, POKAZYWANIE AUTORA OŁTARZA W KOŚCIELE MARIACKIM JAKO POLAKA NIE BYŁO
SPECYFIKĄ WYŁĄCZNIE PRL-U. - JUŻ W 1913 ROKU UKAZAŁA SIĘ KSIĄŻKA O POLSKOŚCI
WITA STWOSZA. TYMCZASEM PRAWDĄ JEST, ŻE KIEDY WIT STWOSZ PO KILKUDZIESIĘCIU
LATACH SPĘDZONYCH W KRAKOWIE WRÓCIŁ DO NORYMBERGI, MIESZKAŁO TAM KILKU INNYCH
STOSSÓW. RZEŹBIARZ OTRZYMAŁ WTEDY WYRÓŻNIAJĄCY GO PRZYDOMEK "POLAK”. TO, ŻE
SAMI NIEMCY TAK VEITA STOSSA NAZWALI, BYŁ DLA NIEKTÓRYCH POLSKICH HISTORYKÓW
ARGUMENTEM, ŻE MUSIAŁ RZECZYWIŚCIE BYĆ POLAKIEM. NATOMIAST BEZ WĄTPIENIA
STOSS BYŁ MOCNO Z POLSKĄ I Z KRAKOWEM ZWIĄZANY, SKORO DO KRAKOWA POWRÓCIŁ I
PRACOWAŁ TU 20 LAT JAKO MISTRZ CECHOWY JEGO SYN - DODAJE PROFESOR ZYBURA.-
WIT STWOSZ BYŁ PRZEDE WSZYSTKIM ARTYSTĄ. PRACOWAŁ W KRAKOWIE, BO TAM MU
ZAOFEROWANO DOBRE WARUNKI DO STWORZENIA WIELKIEGO DZIEŁA. DZISIAJ MIASTA TEGO
NIE ROBIĄ, ALE ÓWCZESNY KRAKÓW STWORZYŁ MU WARUNKI I ZAPŁACIŁ ZA PRACĘ, CHOĆ
NA PEWNO STWOSZ NIE BYŁ ARTYSTĄ TANIM. NARODOWOŚĆ NIE MIAŁA TU NIC DO RZECZY -
UWAŻA PROF. LENARTOWICZ.ZDANIEM WIELU HISTORYKÓW PRZEJMOWANIE "DLA SIEBIE”
ZNANYCH POSTACI HISTORYCZNYCH JEST CHARAKTERYSTYCZNE PRZEDE WSZYSTKIM DLA
PAŃSTW NOWO POWSTAŁYCH PO "JESIENI LUDÓW” 1989 ROKU, KTÓRE SZUKAJĄ SWOICH
KORZENI. WALKA O WIESZCZA- W BIAŁORUSKICH PODRĘCZNIKACH HISTORII TADEUSZ
KOŚCIUSZKO JEST BIAŁORUSKIM BOHATEREM NARODOWYM, KTÓRY WALCZYŁ O WOLNOŚĆ
STANÓW ZJEDNOCZONYCH - MÓWI PROF. ADAM SUCHOŃSKI. SWOISTA WALKA O WIESZCZA
NIE OMINĘŁA TEŻ ADAMA MICKIEWICZA. DO AUTORA "PANA TADEUSZA” RÓWNIE CHĘTNIE
PRZYZNAJĄ SIĘ POLACY, LITWINI I BIAŁORUSINI. CI OSTATNI ZREKONSTRUOWALI DOM
POETY W ZAOSIU, GDZIE SIĘ URODZIŁ, PODKREŚLAJĄC W TEN SPOSÓB, ŻE BIAŁORUSKA
ZIEMIA WYDAŁA POLSKIEGO POETĘ. DLA WIELU LITWINÓW MICKIEWICZ - CZY TEŻ RACZEJ
MICKIEVICIUS - TO NIE ŻADEN POLSKI WIESZCZ NARODOWY, TYLKO PISZĄCY PO POLSKU
LITWIN.- MY DZISIAJ NIE ROZUMIEMY SKOMPLIKOWANYCH STOSUNKÓW WYZNANIOWYCH I
NARODOWOŚCIOWYCH WŁAŚCIWYCH DLA DAWNYCH WIEKÓW - MÓWI DR ADAM WIERCIŃSKI,
POLONISTA Z UNIWERSYTETU OPOLSKIEGO.
