czwartek.r
02.04.07, 10:29
niektóre nazwy ulic w Radomiu mają komunistycznych patronów:
1. Armii Ludowej
2. Mieczysława Deperasińskiego
3. Władysława Domagalskiego
4. Janka Krasickiego
5. Adama Rapackiego
6. Władysława Skowrońskiego
7. generała Waltera
8. Adolfa Warskiego
9. Alfreda Wnukowskiego
10. Franciszka Zubrzyckiego
Warto przypomnieć kim byli ci patroni.
ad.1.ARMIA LUDOWA (AL).
Gwardia Ludowa PPR została utworzona w 1942 roku jako zbrojne ramię
komunistycznej konspiracji PPR, ściśle podporządkowanej ośrodkom dowódczym w
ZSRS. W 1944 roku GL faktycznie została przemianowana na Armię Ludową – była
jej trzonem i podstawową częścią składową. Mimo propagandowych haseł,
ukierunkowanych na wykreowanie AL jako siły zbrojnej polskiego podziemia, do
końca pozostała formacją realizującą priorytety sowieckiej racji stanu i
narzędziem polityki Stalina wobec Polski. GL ani AL nigdy nie były częścią
sił zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego.
Podziały ziem polskich, dokonane w 1939 roku przez Niemcy i ZSSR, były
pogwałceniem prawa międzynarodowego. Nie zmieniły w sensie prawnym ani
przynależności terytorium państwa polskiego, ani też nie likwidowały nad nim
suwerenności Rzeczypospolitej. Jej reprezentantem, źródłem konstytucyjnej
władzy państwowej był w sposób nieprzerwany urząd Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej. Władza Prezydenta i innych organów przez niego powoływanych, oparta
o obowiązującą ustawę zasadniczą, nosiła wszelkie znamiona legalizmu
państwowego, nie była pochodną żadnej innej władzy, posiadała zdolność prawną
do utrzymywania stosunków z innymi państwami, zawierania umów i porozumień
międzynarodowych. W warunkach okupacji krajowe struktury konspiracji –
konsekwentnie budowane od pierwszych tygodni okupacji niemieckiej i
sowieckiej – przybrały formę Polskiego Państwa Podziemnego, którego komórki
cywilne i wojskowe zorganizowane zostały we wszystkich regionach
Rzeczypospolitej tak, aby były gotowe do objęcia władzy administracyjnej po
likwidacji okupacji. Mimo specyfiki funkcjonowania w konspiracji ich
działalność była wprost przedłużeniem konstytucyjnych organów
Rzeczypospolitej, które w zgodzie z przepisami prawa określały ich
kompetencje i strukturę organizacyjną.
Władze ZSRS w okresie 1939-1941 negowały istnienie Państwa Polskiego. W
okresie 1941-1943 konsekwentnie podejmowały działania o charakterze
dywersyjnym, naruszającym suwerenność polskich władz nad terytorium RP. W
1943 roku powróciły do otwartej wrogości wobec Prezydenta, Rządu RP i
Polskiego Państwa Podziemnego. W momencie ponownego wkraczania Armii
Czerwonej na terytorium Rzeczypospolitej w 1944 roku były zdecydowane nie
pozwolić na odbudowę niepodległego państwa polskiego. Fakty te decydowały o
zakresie zadań stawianych przed działającymi na terenie Polski oddziałami
dywersyjnymi i organizacjami politycznymi, tworzonymi na mocy decyzji
politycznych władz sowieckich. Należały do nich Polska Partia Robotnicza oraz
budowane przez nią na bazie komunistycznej konspiracji Gwardia Ludowa i Armia
Ludowa.
PPR była stworzona, nadzorowana i kierowana przez kierownictwo ZSRR i
sowieckiej partii komunistycznej, w ramach których najważniejsze decyzje
podejmował samodzielnie Józef Stalin. PPR oraz GL-AL przez cały okres
istnienia miały zadanie realizacji w Polsce priorytetów sowieckiej racji
stanu – temu była podporządkowana zarówno bieżąca taktyka i działalność, jak
i instrumentalny dobór haseł propagandowych. Budowane przez PPR Gwardia
Ludowa PPR, a później Armia Ludowa w pełni podlegały ośrodkom dowódczym w
ZSRS, podejmując działania zbrojne wynikające z aktualnej oceny sytuacji
militarno-politycznej przez władze sowieckie. Kierownictwo państwa
sowieckiego wydawało rozkazy, podejmowało decyzje strukturalne, organizacyjne
i personalne (łącznie z obsadzaniem najważniejszych stanowisk dowódczych w
tych formacjach) i zapewniało zaopatrzenie jednostek GL-AL w broń i środki
finansowe na działalność, a także ochronę propagandową na arenie
międzynarodowej. Wyrażany w propagandzie i dokumentach programowych stosunek
PPR oraz GL-AL do legalnych organów państwa polskiego, reprezentowanych przez
urząd Prezydenta Rzeczypospolitej i Rząd RP (na Uchodźstwie) oraz Polskie
Państwo Podziemne, zawsze był funkcją aktualnej linii politycznej dyplomacji
sowieckiej w stosunku do Polski.
Z powyższych względów pełne podporządkowanie tych struktur władzom sowieckim
powinno skutkować traktowaniem formacji zbrojnych GL-AL jako części sił
zbrojnych ZSRS, działających – podobnie jak inne sowieckie grupy dywersyjne –
na zapleczu frontu niemieckiego. Pod żadnym względem nie jest uzasadnione
traktowanie komunistycznej GL ani AL jako formacji polskich sił zbrojnych –
niezależnie od składu narodowościowego tych formacji. Stwierdzenie to jest
tym bardziej istotne, że przez cały okres istnienia GL-AL były one narzędziem
politycznego, a z czasem i militarnego zwalczania dążeń do odbudowy
niepodległego państwa polskiego.
ad.2. DEPERASIŃSKI MIECZYSŁAW (1904-43), pseud. „Mietek”, działacz
komunistyczny.
Urodził się w Radomiu w rodzinie robotniczej, naukę pobierał w gimnazjum
matematyczno-przyrodniczym, gdzie należał do młodzieżówki komunistycznej,
przekształconej w 1924 roku komórkę Związku Młodzieży Komunistycznej. W roku
1926 został członkiem Komitetu Dzielnicowego Komunistycznej Partii Polski w
Radomiu. W altach 1928-29 pełnił funkcję podokręgowca, organizował KPP na
terenie Miechowa, Stąporkowa, Ostrowca i Skarżyska. W 1930 roku, poszukiwany
przez policję wyjechał do Warszawy z zamiarem udania się do Związku
Sowieckiego na szkolenie. Został jednak aresztowany w 1931 roku i osadzony w
więzieniu, w procesie przed sądem w Radomiu skazany został na cztery lata
więzienia, za działalność komunistyczną, karę odbywał w więzieniu we
Wronkach. Po zwolnieniu w czerwcu 1935 roku, uzyskał zatrudnienie w radomskim
magistracie, kierowanym podówczas przez PPS. Po wybuchu wojny związany był z
działającą na terenie Radomia socjalistyczną Organizacją Wojskową. Działał w
komórce zajmującej się legalizacją dokumentów. Aresztowany został dnia 29
października 1942 roku i osadzony w gmachu Gestapo w Radomiu przy ulicy
Kościuszki 6.
Zginął 21 lutego 1943 roku, prawdopodobnie na Majdanku, razem ze starszym
bratem Zygmuntem.
ad.3. DOMAGALSKI WŁADYSŁAW (1893-1967), działacz komunistyczny.
Urodzony w Radomiu, w rodzinie robotniczej zamieszkałej w dzielnicy Glinice.
Od wczesnych lat życia pracował zarobkowo, najpierw w radomskiej Fabryce
Mebli Giętych, a po jej spaleniu w fabryce „Renoma”.
Po wybuchu I wojny światowej wcielony do carskiej armii, dostał się do
niewoli niemieckiej, z której zbiegł powracając do Radomia. Po podjęciu pracy
zarobkowej związał się ze związkami zawodowymi w wytwórni „Renoma”. W 1918
roku włączył się nurt działań politycznych niepodległej Polski. Wszedł w
skład Rady Delegatów Robotniczych, na czele której stanął Władysław
Kudlikowski z PPS. Rada zajmowała stanowisko roszczeniowe wobec legalnie
działających władz miejskich, doprowadzając do ulicznych manifestacji w lutym
1919 roku. W 1923 roku został członkiem Komitetu Dzielnicowego Komunistycznej
Partii Robotniczej Polski, wiążąc się na stałe z komunistami. Za działalność
komunistyczną został aresztowany (1925) i skazany na 7 lat więzienia. Po jego
opuszczeniu działał w Komunistycznej Partii Polski (KPP), co znów
doprowadziło go do więzienia, opuścił je wraz z wybuchem wojny i udał się do
Związku Sowieckiego, gdzie spędził wojnę podejmując działania na jego rzecz.
Do Radomia powrócił w 1946 roku, jako komunistyczny aktywista z
doświadczeniem w sowietach. Pełnił funkcje we władzach PPR, a następnie PZPR
na terenie Radomia.
Zmarł w Radomiu.
ad.4. KRASICKI JAN (1919-43), pseud. Kazik, działacz komunistyc
