Modernizm i socrealizm w Kaliszu

[wielkopolskawschodnia]

Modernistyczny i socrealistyczny dorobek architektoniczny Kalisza
jest dość skromny.

Po pierwszej wojnie światowej miasto odbudowano w stylu, którego
nazwy (mówię najszczarzej) fachwo nie umiem określić, podczas gdy w
Gdyni czy Warszawie budowano już "po nowemu". Wyjątek stanowi Dom
Kowalskiego przy ul. Śródmiejskiej i kilka willi miejskich, głównie
przy ul. Legionów (ktora jednak została ostatnimi laty zeszpecona w
sposób katastrofalny) oraz Dom Śpiewaczy przy ul. Częstochowskiej.

Socrealizm, ceniony np. wśród skandynawskich i zachodnioeuropejskich
historyków sztuki, to w zasadzie tylko Powszechny Dom Towarowy,
który też oszpecono, już nieco wcześniej niż założenie urbanistyczne
ul. Legionów. I jest również skromny, bo cały wysiłek budowlany w
ówczesnym województwie poznańskim został spożytkowany na odbudowę
Poznania (zniszczonej Festung Posen).

Zastanawiam się od długiego czasu co zrobić, by te obiekty (i inne)
uratować. Polecam lekturę artykułu z toruńskiej "GW". Bo choć Toruń
stoi gotykiem, nie lekceważy się tam jednak dorobku modernistycznego
i socrealistycznego.

Przeczytajcie: "Jak ratować międzywojenny modernizm Torunia?"
Link: miasta.gazeta.pl/torun/1,48723,4470151.html

[wielkopolskawschodnia]

Tutaj link do artykułu "Przystanek Toruń: niszczymy nowoczesność"
pióra Jacka Chmielewskiego, o którym mówi w wywiadzie wyżej KPWKZ:
miasta.gazeta.pl/torun/1,48723,4450710.html

[kalamata99]

Juz kilkakrotnie na tym forum wspominalem, ze Kalisz ma, a wlasciwie
mial znakomity przyklad socrealizmu w postaci budynku dworca
kolejowego. Uwazam, ze tak zwane "unowoczesnienie" wnetrza zrobione
chyba ok. 1991 roku zniszczylo unikalny charakter budynku:
socrealistyczna architektura, polaczona z meblami (lawki w
poczekalni, bufet) i dekoracja z tej samej epoki. Licze na to, ze te
malowidla w poczekalni zachowaly sie pod warstwa farby i za jakis
czas da sie to zrekonstruowac. Niestety, pewnie nie da sie odtworzyc
wygladu okienek do kas. Z uwagi na zakaz robienia zdjec na dworcach
pewnie nawet nie ma fotografii tych wnetrz. Warszawski PKiN to
monstrum, natomiast kaliski dworzec zostal zrobiony na ludzka skale.
Tak w ogole to w okolicach Kalisza mozna zrobic ciekawa
wycieczke/studium porownawcze architektury dworcowej: Sieradz z
carskim dworcem, Kalisz socrealistyczny, Skalmierzyce z poznopruskim
monumentalizmem, Ostrow Wlkp. z gomulkowsko-gierkowska brzydota,
Pleszew z prusim prowincjonalizmem. Mozne, ktorys z naszych
fotografow zrobil taka kolekcje zdjec?

[smutekkalisza]

Bardzo ciekawy temat. Malowidła w poczekalni dworca wg. mojej pamieci były
malowane na płótnie.Do listy socreal dodałbym osiedle przy ul Bankowej min
budynek przedszkola z fontanną z żabami, budynek medyka, pogotowie, dom partii,
cmentarz żołnierzy radzieckich.
Modernizm w Kaliszu jest na niezwykle dobrym poziomie min kamienica pod
Krakusem, Willa własna arch. Nestrypkego, kamienica przy ul Zamkowej (koło
poczty tez w tym stylu niestety wnętrza poczty przebudowane), kamienica przy ul
Kościuszki, willa przy ul Pułaskiego i Bankowej oraz dzielo najpiękniejsze
kamienica przy ul Bankowej z piękna klatką schodową (modernistyczna stolarka,
marmurowe blaty okienne)

[wielkopolskawschodnia]

Nie zapominajmy o znakomitym modernistycznym Szpitalu Powszechnym
im. Przemysława II na Chmielniku, zaprojektowanym przez Władysława
Borowskiego, z fundacji (o czym często się zapomina) Emila Repphana.

[ok333]

smutekkalisza napisał:

> Bardzo ciekawy temat....Do listy socreal dodałbym osiedle przy ul
Bankowej min.budynek przedszkola z fontanną z żabami, budynek
medyka, >pogotowie, dom partii,

Wlasciwie cale to osiedle poczynajac od kina Apollo , na Banowej
konczac. Takze ciag dalszy tego osiedla po drugiej stronie Bankowej
do Wspolnej i pewnie budynek szkoly przy Teatralnej. I napewno
bloki przy ul.Pulaskiego 32-40 , ktore - jak ustalilem dzisiaj ,juz
po przeczytaniu pierwszego posta WW - byly budowane , klatka po
klatce przez poszczegolne cegielnie (Rypinek , Winiary , Piwonice i
Tyniec ). Zagadniety przeze mnie moj rozmowca , a mieszkaniec tego
bloku ( rocznik 1929 ) poinformowal mnie , ze ten dlugi blok byl
budowany w latach 1954 - 1957. Poniewaz blok byl oddawany etapami on
tam zamieszkal w 1955 roku. Byl wtedy zatrudniony e transporcie
budowlanym .
Blok ten jest nieciekawy od frontu przy Pulaskiego , ale od Walu
Staromiejskiego , to czysty socreal! Foty podesle przy najblizszej
okazji , bo dzisiaj podczas spaceru kropilo.





> cmentarz żołnierzy radzieckich.
> Modernizm w Kaliszu jest na niezwykle dobrym poziomie min
kamienica pod
> Krakusem, Willa własna arch. Nestrypkego, kamienica przy ul
Zamkowej (koło
> poczty tez w tym stylu niestety wnętrza poczty przebudowane),
kamienica przy ul
> Kościuszki, willa przy ul Pułaskiego i Bankowej oraz dzielo
najpiękniejsze
> kamienica przy ul Bankowej z piękna klatką schodową
(modernistyczna stolarka,
> marmurowe blaty okienne)

[ok333]

kalamata99 napisał:
> Tak w ogole to w okolicach Kalisza mozna zrobic ciekawa
> wycieczke/studium porownawcze architektury dworcowej: Sieradz z
> carskim dworcem, Kalisz socrealistyczny, Skalmierzyce z
poznopruskim
> monumentalizmem, Ostrow Wlkp. z gomulkowsko-gierkowska brzydota,
> Pleszew z prusim prowincjonalizmem.
Jestem nawet za :

1. stworzeniem takiej sobotnoi-niedzielnej grupki spacerowo -
wedrowniczo - fotograficznej (programowanie na biezaco np na GG)
2. zalozeniem oddzielnego forum takiego jak np :

==> www.werttrew.fora.pl/

na ktorym kiedys znalzlem pierwsza informacje o zniszczonym
cm.ewangelickim w Oloboku (sic!)

>Mozne, ktorys z naszych fotografow zrobil taka kolekcje zdjec?

Cos sie znajdzieeee!

[greffen]

No i oczywiście nagrobek Netrypkego na cm ewangelickim.

[ok333]

greffen napisał:

> No i oczywiście nagrobek Netrypkego na cm ewangelickim.

Natribke ( tez ta wersja jest spotykana ) byl ogrodnikiem w
Marchwaczu i wlascicielem slynnej kaliskiej firmy ogrodniczej .
Wslawil sie hodowla fiolka alpejskiego.
Sorry za ten wtret offtopiczny .

Chyba Nestrypke?

[kalamata99]

Chyba prawidlowo powinno byc Nestrypke? Troche pamietam bardzo juz
starszego ale dystyngowanego p. Nestrypke, ktory byl przyjacielem
mojego dziadka. Tylko nie wiem czy to ten ogrodnik, bo byl tez zdaje
sie inzynier Nestrypke, a moze on byl inzynierem rolnikiem? Jesli
dobrze pamietam zmarl tragicznie wypadajac z okna kaliskiego
szpitala (tego wlasnie modernistycznego).

[ksiestwokaliskie]

Sądzę, że na liście powinna znaleźć się szkoła podstawowa na rogu Wodnej i Długosza.

[wielkopolskawschodnia]

A tak, rzeczywiście, i oczywiście.

Warto dodać, że konserwator zabytków pani Beata Matusiak akurat o
ten budynek należycie zadbała i zaleciła odpowiednią wymianę okien
(nie na jakieś plastikowe badziewia), co się niektórej waaadzy nie
spodobało: img115.imageshack.us/img115/8243/s53000167xo.jpg

(Moim skromynym zdaniem niektóra waaadza powinna najpierw do szkół
pochodzić, a dopiero później zabierać głos i rwać się do waaadzy.)

[ok333]

WW, tu masz przyklad dzialania tej waaadzy socrealistycznej :

www.kiw.com.pl/go/_info/reviews.php?id=2047&item=4&

[ok333]

Sorry ja pisalem we wlasciwym topicu - modernistyczno socrealnym !
ok333 napisał:

> WW, tu masz przyklad dzialania tej waaadzy socrealistycznej :
>
> www.kiw.com.pl/go/_info/reviews.php?id=2047&item=4&

[ok333]

ok333 napisał:

> Sorry ja pisalem we wlasciwym topicu - modernistyczno socrealnym !
> ok333 napisał:
>
> > WW, tu masz przyklad dzialania tej waaadzy socrealistycznej :
> >
> > www.kiw.com.pl/go/_info/reviews.php?id=2047&item=4&

doadano szczypte poezji kultowej :

...Nas - to imie powiedzie w boj kazdy i trud
I oswietli nam droge w oddali,
Imie wielkie jak swiat, imie proste jak lud,
Nasza flaga zwyciestwa - nasz STALIN...

[wielkopolskawschodnia]

Ale mnie akurat tego nie trzeba opowiadać. Wiem to wszystko z domu.

Bardzo wszystkich proszę, byśmy wrócili do tematu, którym nie jest
rodzinna historia Wróblewskich, ale historia rodzinnego miasta. :)

[ok333]

wielkopolskawschodnia napisał:

> Ale mnie akurat tego nie trzeba opowiadać. Wiem to wszystko z domu.

Ja tak samo !

> Bardzo wszystkich proszę, byśmy wrócili do tematu, którym nie jest
> rodzinna historia Wróblewskich, ale historia rodzinnego miasta. :)

To tez jest historia miasta - czerwonego Kalisza .

[ok333]

Czy ulica Urzednicza , to modernizm ? Kiedy to osiedle powstalo ?
Wlasnie ksiestwo zamiescil w galerii moja przykladowa fotke .
Dzieki .

[ok333]

Sorry , oczywiscie ulica URZEDNICZA.

[ok333]

Mam pytanie - jak w temacie . Szkola powstala w 1919 roku;. Tutaj
wiecej informacji o tej placowce :

gimnazjumnr4kalisz.szkolnastrona.pl/m_gl.php?id=2&szbl=3

Nestrypke

[greffen]

oczywiście to była literówka architekt ten to Nestrypke. Jego willa własna
znajdowała się na Niecałej.

[wielkopolskawschodnia]

Znajdowała? To znaczy, że już jej nie ma?

[greffen]

W sensie że już nie należy do rodziny, willa oczywiście stoi tylko że ma
niestety charakterystyczny dla Kalisza doby współczesnej różowy kolor.

[wielkopolskawschodnia]

[wielkopolskawschodnia]

Czyli jest to willa, o której pisałem tutaj:
fotoforum.gazeta.pl/72,2,784,46336261,68560679.html
Rzeczywiście, kolor to ona ma już zupełnie postmodernistyczny. :(
Ale to wynika z braku architekta miejskiego, miejskiego konserwatora
zabytków, plastyka miejskiego, etc. :(

[ok333]

Kto z naszych fotografujacvych ma te wille pana N.??? Zrobie jak
bedzie ktoregos dopoludnoia ladniejsza pogoda .
Dzisiaj sie wybralem pofocic socreralizm . Te chmury dzisiejsz , to
wsam raz nastroj do tej ,,wspanialej'' i prostej architektury .
Prostej - jak krowi ogon ! Tam wyraznie mozna zauwazyc jak
socjalistyczna wladza ludowa cenila sobie dobro obywatele , ktory
wyniosl sie spod strzechy . Ksiestwo foty dostal , ale czy
zakwalifikujem ? Nie wiem .
Jutro puszcze modernizm kaliski .

[wielkopolskawschodnia]

Greffenie, czy mógłbyś choćby po krótce napisać o Albercie Nestrypke
i Alfredzie Nestrypke (lifetime, dzieło, grobowiec, itp.)?

Bo oni, jak zauważam, mylą się nie tylko mnie, a do tego niektórzy
autorzy stosują sprytny wybieg pisania "A. Nestrypke" i wtedy diabli
wiedzą o którego chodzi.

I willa na Niecałej jest czyja: Alberta czy Alfreda?

[ok333]

Inzynierem architektem byl Albert Nestripke . On min. nadzorowal
budowe cerkwi ss Piotra i Pawla .

[ok333]

Podnosze temat by sie nie zgubil. Plomby sa napewno .Ot, chocby przy
u;.Fabrycznej , chocby przy Robotniczej, Berka Joseleficza itd.
Szukajmy je i wstawiajmy do FG,prosze.

Socrealistyczne Tychy jako przyklad

[prezesmarcin]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=110&w=72024342&a=75381332

[ok333]

prezesmarcin napisał:

> forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=110&w=72024342&a=75381332

A ja dorzuce cos o Wroclawskim socrealu. I mysl co jerst godne, a co
nie z tego okresu. Dotyczy takze naszego Miasta :

miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35769,4889700.html

[wielkopolskawschodnia]

K99 pisze o zniszczeniu socrealistycznego wnętrza dworca kolejowego
w Kaliszu, ale pomyślcie o zniszczeniu modernistycznych wnętrz banku
Kaliskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu (dziś PKO w al. Wolności)!

[ok333]

Warto wejsc tam z aparatem, ale nie ,,w pojedynke'' ze wzgledu na
ochrone .

[greffen]

Widziałem przedwojenne tego banku to co jest tam dziś to dość dokładna
rekonstrukcja architektury Rogera Sławskiego. Za to zniszczonym wnętrzem
modernistycznym jest poczta główna.

[ok333]

A ja dzisiaj sobie wszedlem na ,,nasza-klase'', na forum kaliskiej
SP nr 12:

nasza-klasa.pl/school/50060/forum/3?page=5
Zobaczcie ile mamy tam bratnich dusz. Dzieki starym rocznikom
dowiedzialem sie, ze stara SP 12 miescila sie na rogu Kosciuszki i
Szkolnej w czynszowej kamienicy , a nowa oddano do uzytku z
pocz.roku szk.1953/54.Rozjasnily mi sie losy kolumienek przy
Litewskiej , wiem juz co to byly ,,Odrapanki'', tereny tzw.Baranochy
i gdzie byl poligon wojskowy zanim go przeniesli na Koscielna Wies.
Sadze ,ze warto z tymi ludzmi nawiazac kontakt. Sam juz zaprosilem
p.Bartosza Pniewskiego na nasze Forum.

[greffen]

To może coś bliżej o losach tych kolumienek bo one mnie bardzo ciekawią.

[ksiestwokaliskie]

Już parę miesięcy temu Wam większość rzeczy z tymi kolumienkami wyjaśniłem, ale
dodatkowe informacje nie zaszkodzą :)

[ok333]

ok333 napisał:

> A ja dzisiaj sobie wszedlem na ,,nasza-klase'', na forum
kaliskiej
> SP nr 12:
>
> nasza-klasa.pl/school/50060/forum/3?page=5
> Zobaczcie ile mamy tam bratnich dusz. Dzieki starym rocznikom
> dowiedzialem sie, ze stara SP 12 miescila sie na rogu Kosciuszki i
> Szkolnej w czynszowej kamienicy , a nowa oddano do uzytku z
> pocz.roku szk.1953/54.Rozjasnily mi sie losy kolumienek przy
> Litewskiej , wiem juz co to byly ,,Odrapanki'', tereny
tzw.Baranochy
> i gdzie byl poligon wojskowy zanim go przeniesli na Koscielna
Wies.
> Sadze ,ze warto z tymi ludzmi nawiazac kontakt. Sam juz zaprosilem
> p.Bartosza Pniewskiego na nasze Forum.

Greffenku, ja po to dalem ten link, bys mogl przeczytac bezposrednia
relacje . O tym dworku i kolumnach pisze Piotr Fratczak oraz
p.Pniewski. Stronka bez zadnego logowanie mi sie otwiera.
Pozdrawiam

[ksiestwokaliskie]

Link nie działa:( możesz wkleić tutaj, to co tam napisali?

[ok333]

ksiestwokaliskie napisał:

> Link nie działa:( możesz wkleić tutaj, to co tam napisali?
Zanim napisalem poprzedni post sam go odpalalem i dzialal, ale ...

Pomiedzy duzym budynkiem DPS-u i budynkiem ,,gastronomika''
stalnierwielki ,murowanydomek ,wygladem przypominajacy palacyk (
czyba dworek - dop.moj)Czesc tego budynku - jedno skrzydlo bylo
jeszcze zamieszkane przez jakis czas. Pozniej byla juz tylko ruina.

[ksiestwokaliskie]

Czyli w zasadzie nic więcej oprócz tego co pisałem nie pojawiło się. W każdym
razie chyba znany jest już powód zburzenia dworku - nikt nie chciał restaurować
zrujnowanego dworku z XVIII wieku. Komuniści zniszczyli nie mniej w Kaliszu niż
hitlerowcy...:(

[o00]

Greffenek i Ania T.: "Co nam zostało po modernizmie?" ("ŻK", 42/2008)

www.zyciekalisza.pl/index.php?str=82&id=24569

Nie wydaje mi się, żeby lokalizacja Domu Kultury i Sztuki im. Adama
Asnyka według projektu Józefa Kabana była kontrowersyjna. Każdy park
miejski ma być oazą zieleni w mieście, niepotrzebna jest zatem ta
strefa półwiejska, przejściowa między miastem a parkiem, jak to ma
miejsce współcześnie. Najbardziej kontrowersyjne natomiast wydaje mi
się to obecne usilne ugminnianie Starego Parku: te pagodki, klombiki
(dobrze, że nie z zużytych opon!) i in.

[gladki0]

o00 napisał:

> Greffenek i Ania T.: "Co nam zostało po modernizmie?" ("ŻK",
42/2008)
>
> www.zyciekalisza.pl/index.php?str=82&id=24569
>
> Nie wydaje mi się, żeby lokalizacja Domu Kultury i Sztuki im.
Adama
> Asnyka według projektu Józefa Kabana była kontrowersyjna.

W pelni popieram Twoje pogladady w tej materii. Szkoda,ze ten
projekt nie doczekal sie realizacji. Korpus Kadetow i ex-cerkiewm
moglyby sluzyc innym celom ( CC - :) ) Sam Jozej Kaban-Korski
poszedl w Lodzi w odstawke z racji pochodzenia . Rok 1968 odbil
pietno i na jego zyciu, a wiek takze mial sluszny.Tu znajdziemy
troche wiecej informacji o tym architekcie :

pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Kaban
I jeszcze troche tutaj :

www.skyscrapercity.com/showpost.php?p=16918538&postcount=99

[gladki0]

Po modernizmie zostal nam jeszcze szpital im.Przemysla II i ...
Jest jeszcze cos po socrealu kaliskim. Za lepszych czasow, gdy moj
sprzet jeszcze ,,byl na chodzie'' :) uwiecznilem fragmenty
osiedla ,,Bogumila i Barbary'', wlasnie bedacego przykladem tego
kierunku, w swoim srodkowym etapie. Fotki dodam na FotoForum w
najblizszym czasie.

Postarchitekturyzm

[kaliszanin2]

o00 napisał:

> (...) Nie wydaje mi się, żeby lokalizacja Domu Kultury i Sztuki
> im. Adama Asnyka według projektu Józefa Kabana była
> kontrowersyjna. (...)

Nie ośmielaj p. Mazka do podjęcia działalności inwestycyjnej w Parku
Miejskim. Dostarczasz mu nie lada jakich argumentów! ;)

[ok333]

kaliszanin2 napisał:

> o00 napisał:
>
> > (...) Nie wydaje mi się, żeby lokalizacja Domu Kultury i Sztuki
> > im. Adama Asnyka według projektu Józefa Kabana była
> > kontrowersyjna. (...)
>
> Nie ośmielaj p. Mazka do podjęcia działalności inwestycyjnej w
Parku
> Miejskim. Dostarczasz mu nie lada jakich argumentów! ;)

A nie mial byc on budowany w ramach planowanego w miedzywojniu
calkiem nowego obszaru - Dzielnicy Przemyslowej i Nowego Parku? A
moze Miasto i Mazkowie wroca do tej porzuconej koncepcji.

A tereaz z innej beczki. Czy w Kaliszu zostal wybudowany jakis
budynek z elementami stylu Art Deco? Moze jest AD gdfzies
wkomponowany w podworzu , w klatce schodowej? Warto popsdzperac z
cyfrzakiem. A poczytac tutaj warto :

www.wprost.pl/ar/107688/Podworkowe-skarby/?I=1276

[o00]

www.mapywig.org/m/German_maps/IV_Mil-
Geo/Verkehrsplan_Kalisz_1939.jpg

[ok333]

o00, dobra robota - choć link zerwany

www.mapywig.org/m/German_maps/IV_Mil-Geo/Verkehrsplan_Kalisz_1939.jpg

widać, że niemiec robił bo są błędy w nazwach ulic. Ale nic to.

[o00]

Jak to się robi w innych miastach, gdzie np. są uniwersytety:

www.bg.umcs.lublin.pl/nowa/mapy/

[wielkopolskawschodnia]

"Jak ocalić co cenne z architektury XX wieku"

Prof. Jakub Lewicki: Potrzebna jest przede wszystkim stała opieka
[nad obiektami modernistycznymi i socrealistycznymi], podobna do
tej, jaką otaczamy dzieła gotyku czy baroku, czyli wpisywanie ich do
rejestru zabytków, a następnie staranne nadzorowanie prac
budowlanych pod kątem zrozumienia struktury obiektu i jego stylu.

Więcej: miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,6081564.html

[o00]

Fasada na dwa termometry (bardzo ciekawy artykulik):

miasta.gazeta.pl/warszawa/1,95190,6140723.html

[ok333]

U nas termometry ,,wyszli'', bo grypa zbiera żniwo :). A tak na
poważnie jakiś budowlaniec stwierdził mi, że pierwszymi budynkami
mieszkalnymi soc-realami w Kaliszu były 2 blokj dla
pracowników ,,Ultramaryny'' alias ,,farbkowni'' -jak chcą niektórzy -
przy ul.Dobrzeckiej.To ponoć lata 1953-54.

[wielkopolskawschodnia]

miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,6241725.html
www.ma.wroc.pl/

[o00]

Kochamy nasze brzydkie blokowiska
wyborcza.pl/1,75248,6417249.html

[ok333]

A ja nawet domyślam się dlaczego :). Bo warszawiakami są wszyscy
mieszkający pomiędzy Kutnem, Łowiczem,Płyćwią i Chotyłowem, a nawet
Terespolem.I jak się mieszka na takim osidl€ - nawet najpd;eglejszym
od Centrum, to nie potrzeba - przy takiej pogodzie jak obecnie -
zakładać gumiaków.Samochodziki dokumentnie rozjeżdzają nawet
najdrobniejszą ścieżynkę.

[o00]

Kompleks biurowo-handlowy Galeria Południe w Katowicach (mieście 300-
tysięcznym, czyli nie tak znowu wielkim),

www.bryla.pl/bryla/1,85301,6411799.html

czyli powrót do modernizmu (ze ślepego zaułka postmodernizmu).

A u nas dalej wiocha. :(

[kaliszman]

Ładniutkie.U nas rządzi Novum, że swoimi płotami.