Gość: wild
IP: *.net.bialystok.pl / 192.168.1.*
26.07.02, 17:35
www.rp.pl/gazeta/wydanie_020724/prawo/prawo_a_5.html
Na ulgę musi się zgodzić samorząd
Darowizna cofnięta, podatek trzeba płacić
Podatek od spadków i darowizn może być umorzony tylko wtedy, gdy wyrazi na to
zgodę właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Nie ma znaczenia, że
darowizna została cofnięta. Taki jest sens wyroku Sądu Najwyższego z 10 lipca.
Leszek Sz. wystąpił w 1999 r. do białostockiego urzędu skarbowego o umorzenie
podatku od spadków i darowizn, ponieważ darowizna, od której go naliczono,
została cofnięta (aktem notarialnym). Urząd nie uwzględnił jego wniosku,
wskazując na art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego w latach 1999 i 2000. Wynika z niego, że urząd skarbowy może
odraczać, umarzać, rozkładać na raty lub zaniechać poboru podatku wyłącznie
na wniosek lub za zgodą przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego.
Ponieważ prezydent Białegostoku nie zgodził się na umorzenie, urząd nie mógł
uwzględnić wniosku ani umorzyć Leszkowi Sz. odsetek za zwłokę.
Odwołując się, podatnik wskazał na swoją trudną sytuację materialną i
rodzinną, uniemożliwiającą mu uiszczenie podatku od darowizny, której zresztą
nie ma. Izba skarbowa zgodziła się jednak z urzędem, dodając, że cofnięcie
darowizny nie jest przesłanką umorzenia. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 4
ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy związany z
nabyciem darowizny powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenie (w
formie aktu notarialnego) o jej przekazaniu. To, co dzieje się potem, nie ma
już znaczenia.
NSA uchylił decyzję izby, twierdząc, że negatywne stanowisko organu
samorządowego co do umorzenia podatku może być wyłącznie jednym z elementów,
jakie bierze się pod uwagę przy ocenie wniosku o zastosowanie ulgi. Błędem
organów skarbowych było, że nie rozważyły wniosku strony, mimo że miały
obowiązek dokładnego ustalenia jej sytuacji materialnej oraz tego, czy w
konkretnej sytuacji umorzenie zaległości jest uzasadnione. Nie przeprowadziły
więc niezbędnego postępowania wyjaśniającego.
Rewizję wniósł prezes NSA, według którego art. 17 ust. 2 nie pozostawia
wątpliwości, że urzędy skarbowe mogą odraczać, umarzać, rozkładać na raty
albo zaniechać poboru podatku, ale wyłącznie na wniosek lub za zgodę
jednostki samorządowej. Zgoda ma charakter wiążący, a jej brak uniemożliwia
wydanie przez urząd pozytywnej decyzji. Skoro wpływy z podatku od spadków i
darowizn są dochodami gminy, to powinna mieć ona prawo zajęcia decydującego
stanowiska - stwierdził autor rewizji.
SN uchylił wyrok NSA i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Stwierdził, że organ podatkowy może umorzyć zobowiązanie na wniosek podatnika
ze względu na jego ważny interes. Do podjęcia decyzji w tej sprawie niezbędna
jest jednak zgoda właściwego organu samorządu. Jeżeli jej nie ma, to
przeprowadzanie przez izbę postępowania wyjaśniającego sytuację podatnika nie
jest konieczne, a nawet nie ma sensu. Bez względu bowiem na jego wynik
wydanie decyzji o umorzeniu i tak nie byłoby możliwe. Nie można jednak mówić
o ubezwłasnowolnieniu organów skarbowych. Gdyby bowiem przewodniczący
jednostki samorządowej wydał zgodę na umorzenie, organa te nie byłyby nią
związane. Byłyby natomiast zobowiązane do przeprowadzenia postępowania
wyjaśniającego sytuację podatnika, a ich decyzja mogłaby być zgodna z
postanowieniem organu samorządowego, ale równie dobrze z nim sprzeczna (III
RN 135/01). A.G.