Studium.

05.08.05, 20:04
Studium Kierunków i Uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego, ktore
obowiazuje jako prowizorum kierunkow rozwoju miasta wobec braku Miejscowego
Planu Zagospodarowania Przestrzennego, zawiera wiele zagadkowych dla mnie
stwierdzen:

"Przy ul. Spokojnej na początku XX wieku, na krańcach szpitala
psychiatrycznego założono cmentarz mojżeszowy i ewangelicki. Pierwszy
założony na planie prostokąta z półkolistym aneksem wyznaczonym przez aleję
klonów. Na cmentarzu tym, po wojnie, wzniesiono pomnik poświęcony bohaterom
Armii Radzieckiej. Cmentarz ewangelicki założono na wyniesieniu na tzw. „górce
doktora” o promienistym układzie wyznaczonym przez aleje świerkowe
(doprowadzająca), lipowe i kasztanowo – dębowe." Na cmentarzu na Doktorberg to
juz bylem ale ten zydowski? I do tego byl tam pomnik? Czyzby nie ten o ktorym
mowil mi boberzary, ze zostal zniszczony ostatnio podczas budowy kmienicy
Janbudu przy Poznanskiej?

Dalej jest: "Ślady najstarszego cmentarza zlokalizowanego po obu stronach ul.
Pstrowskiego, możemy dzisiaj odczytać po zachowanej fragmentarycznie alei
lipowej na powstałym skwerze." O w morde! To nadal w miescie mamy ulice tego
polskiego stachanowca??? Bo chyba chodzi o odcinek ulicy miedzy pl. Wolnosci a
al. Wojska Polskiego

A czy wiedzieliscie, ze: "Park przy ul. Kaszubskiej ze względu na swoje walory
kompozycyjne, architektoniczne i przyrodnicze należy traktować jako chroniony
obiekt zabytkowy. Ewidencją natomiast jest objęty park Fliegiela ograniczony
ulicami Witosa, Słowiańską, Warmińską, gdyż zachował on częściowo swój dawny
układ. Teren dawnego parku przy ul. Sarniej (Nadleśnictwo Lipinki Łużyckie)
objęty ewidencją konserwatorską stracił swój pierwotny charakter. Jednak
czytelne jeszcze jego elementy i wieża widokowa mogą mieć znaczenie spacerowo
- rekreacyjne."

fajne stwierdzenie:

"Tereny cmentarzy można przeznaczyć na tereny zielone Z punktu widzenia
konserwatorskiego nie wymagają opieki."

autor browaru za to serdecznie nie cierpi (wynika to takze, ze wczesniejszego
opisu): "z biegiem czasu, wyeliminuje się wszystkie dysharmonizujące elementy
przestrzenne pozbawione wartości kulturowej powstałe zarówno w przeszłości
(pewne budynki browaru)"

Ponadto w tekscie jest mowa tylko o rewitalizacji srodmiescia w znaczeniu
obszaru objetego dawnymi murami miejskimi i Dolne Przedmiescie!!! ktore
stanowia sterfe A. W granicach tej strefy obowiązuje pełna ochrona układu
przestrzennego i wszelka działalność urbanistyczna, budowlana, reklamowa musi
być podporządkowana priorytetowi wymagań konserwatorskich.
    • boberzary Re: Studium. 05.08.05, 21:35

      "Przy ul. Spokojnej na początku XX wieku, na krańcach szpitala
      psychiatrycznego założono cmentarz mojżeszowy i ewangelicki

      To cmentarz który ostatnio odkryłeś.

      Pierwszy
      > założony na planie prostokąta z półkolistym aneksem wyznaczonym przez aleję
      > klonów. Na cmentarzu tym, po wojnie, wzniesiono pomnik poświęcony bohaterom
      > Armii Radzieckiej

      To cmentarz na ternie szpitala 105.Koło wieży ciśnień. Do dziś czytelne są aleje
      z klonów.

      I do tego byl tam pomnik? Czyzby nie ten o ktorym
      > mowil mi boberzary, ze zostal zniszczony ostatnio podczas budowy kmienicy
      > Janbudu przy Poznanskiej?

      Tu chodzi o pomnik na terenie szpitala lub może komuś się pomyliło i chodziło o
      cmentarz Radziecki.
      Co do mojego pomnika to powstał przed wojną i można go zobaczyć na widokówkach.
      Pytanie:
      Skąd wziąłeś to studium.


      • croolick Re: Studium. 05.08.05, 21:45
        boberzary napisał:

        > Pytanie:
        > Skąd wziąłeś to studium.

        z internetu :-P
        Kiedys bylo do sciagniecia na starej stronie, traz nie wiem gdzie tego szukac.
        W takim razie wrzuce na forum po kawalku ten fragment tekstu, ktory mowi o historii.
    • croolick Archeologia 05.08.05, 21:47
      6. OCHRONA WARTOŚCI KULTUROWYCH

      Jednym z elementów współtworzących środowisko są zasoby dziedzictwa kulturowego.
      Żary należą do nielicznych miast naszego województwa, gdzie krajobraz kulturowy
      powstały w wyniku przemian i rozwoju stanowi zamkniętą kompozycję o dużych
      wartościach. Dlatego też ochrona jego wymaga współuczestnictwa całego
      społeczeństwa. Poniższa analiza potraktowana w wielkim skrócie próbuje
      przybliżyć poszczególne elementy tworzące przestrzeń miasta powstałe na
      przestrzeni wieków, w celu kontynuowania historycznego widzenia miasta, wnosząc
      nowe elementy lecz nie burząc starych.

      Archeologia

      Znane nam wyniki badań niemieckich prowadzonych w XIX i w pierwszej połowie XX
      wieku wskazują na znaczną ilość stanowisk archeologicznych na obszarze
      dzisiejszego miasta.
      Badania powierzchniowe AZP przeprowadzone jesienią w 1983 r. przez Pracownię
      Archeologiczną PKZ Poznań potwierdziły istnienie jedynie części stanowisk i
      wprowadziły nowe (wykaz w załączeniu). Biorąc pod uwagę jedne i drugie
      badania należy stwierdzić, że ślady osadnictwa sięgają paleolitu, mezolitu,
      neolitu poprzez epokę brązu, średniowiecze, aż po czasy nowożytne. Najwięcej
      śladów obok średniowiecza i czasów nowożytnych wiąże się z kulturę
      łużycką. Największym stanowiskiem archeologicznym (nr 4) jest samo Stare Miasto,
      nie tylko w granicach średniowiecznych fortyfikacji, lecz także na terenie
      związanym z okresem przedlokacyjnym.

      Stan zachowania i zagrożenia

      Wiele stanowisk utraciliśmy w ciągu wieków, wiele też ginie obecnie wskutek
      zwiększającej się liczby inwestycji związanych zwłaszcza z głębokimi pracami
      ziemnymi. Pęd do jak najszybszej realizacji inwestycji powoduje niejednokrotnie
      prowadzenie badań zbyt pobieżnie lub, co gorsze, bez nadzoru archeologicznego.
      Część stanowisk jak np. w Kunicach porośnięta jest lasem lub zniszczona przez
      cegielnię. Niejednokrotnie archeolog wkracza, gdy już zostały naruszone warstwy
      kulturowe. Obok małej świadomości społeczeństwa o znaczeniu badań
      archeologicznych, mała jest znajomość przepisów prawnych nakładających na
      inwestorów obowiązek zgłaszania inwestycji służbom konserwatorskim.

      Znaczenie kulturowe

      Analizując materiał znaleziony na poszczególnych stanowiskach nie możemy
      jednoznacznie stwierdzić, że od czasów pradziejowych na tym obszarze trwało
      nieprzerwanie osadnictwo. Jednak nielicznie przebadane stanowiska pozwalają nam
      na lokalizację elementów przestrzennych takich jak: grodzisko, fosa, elementy
      zabudowy drewnianej czy wczesnej murowanej. Te elementy i jeszcze nie
      rozpoznane pozwolą nam na wzbogacenie historii miasta.
    • croolick Krajobraz 05.08.05, 21:49
      Wraz z rozwojem przestrzennym miasta i jego przekształceniami zmieniał się
      również jego krajobraz i ekspozycje. W czasach przedlokacyjnych Żar krajobraz
      przyrodniczy, naturalny górował nad krajobrazem cywilizacyjnym przekształcając
      się stopniowo w krajobraz rolniczy. Pierwsze osady, o niskiej prawdopodobnie
      rozproszonej zabudowie skupiały się wokół dwóch przebiegających tu traktów,
      rzeczki Żarki z jej dopływami i stawami położonymi na południe od „traktu
      solnego”. Dominantę stanowił wówczas gród i podgrodzie leżące w pobliżu
      przecięcia się traktów. Tam zabudowa była skupiona z być może wyróżniającym się
      domem pańskim. W średniowieczu, kiedy nastąpiła lokacja miasta zmienił się także
      krajobraz. Przy przedlokacyjnym placu targowym wyrosło nowe centrum o skupionej
      zabudowie powstałej na geometrycznej siatce ulic. W XIII wieku pojawiają się
      nowe dominanty. W północno – zachodnim narożniku miasta powstaje zamek wraz z
      podzamczem, w południowo- wschodnim narożniku - zespół kościelny z dominantą
      wysokościową jaką był kościół, na zachód od niego zespół klasztorny
      franiciszkanów i ratusz w centrum. Rozproszona niska zabudowa przedmieść miała
      także swoje dominanty jakimi były szpitale i kościoły i być może folwarki. W
      okresie nowożytnym krajobraz zespołu staromiejskiego nie wiele się zmienia,
      jedynie wzbogaca się o nowe dominanty jakim staje się pałac wzniesiony na
      miejscu podzamcza i wielki zespół parkowy z jego budowlami. Zabudowa
      mieszczańska staje się nieco wyższa, w układzie szczytowym, co powoduje (lecz
      nie niweluje) zmniejszenie się średniowiecznych dominant. Zmienia się krajobraz
      przedmieść. Znikają folwarki miejskie, a drogi wylotowe stają się miejskimi
      ulicami, gdzie powstają o różnej wielkości parcele z w
      większości dwukondygnacyjną, kalenicową zabudową. Bardziej zwarta zabudowa
      bliżej miasta staje się rozluźniona u wylotów dróg. W krajobrazie miasta poza
      murami, pojawia się także komponowana zieleń związana z powstałymi w XVIII wieku
      cmentarzami (ul. Skarbowa, al. Wojska Polskiego, ul .Zakopiańska). Wzrastająca
      szybkość uprzemysłowienia miasta w XIX wieku powoduje zmianę cywilizacji
      rolniczej na cywilizację przemysłową.
      Powstają w różnych częściach miasta wieże ciśnień, zakłady przemysłowe ze
      swoimi dominantami, niekiedy źle wpisującymi się w krajobraz (browar). Zmienia
      się całkowicie krajobraz po południowej stronie Starego Miasta. Wprowadzono
      linię kolejową z zespołem dworcowym, tunelem, który góruje w tej części miasta.
      Na dawnych przedmieściach wyrastają wielorodzinne kamienice w rozluźnionym
      lub odcinkowo zwartym układzie. Obok zakładów włókienniczych (ob. Dekora)
      powstaje osiedle robotnicze. Zmienia się także ekspozycja Starego Miasta. W
      miejsce wyburzonych murów miejskich, zasypanych fos i stawów pojawiają się
      planty i place (pl. Łużycki, pl Kościuszki). Powstaje także dużo zieleni
      komponowanej związanej z zakładaniem nowych cmentarzy. Po wschodniej stronie
      miasta, obok cmentarza pojawia się nowa dominanta jaką jest neogotycki kościół
      wraz z plebanią.
      Największe zmiany negatywne zaszły po stronie zachodniej zespołu
      staromiejskiego. Obok zamku, w miejsce wyburzonych murów wzniesiono browar i
      wielkokubaturowe bryły budynków (szkoła), co zakłóciło ekspozycję miasta od
      strony zachodniej.
      Początek XX wieku nie naruszył kompozycji zespołu staromiejskiego. Jedynie w
      krajobrazie po stronie północnej pojawia się nowy kompleks zieleni
      z budynkami szpitala psychiatrycznego z wieżą ciśnień. Wielkie natomiast
      zmiany zaszły poza miastem wykształconym do XIX wieku. Wokół niego powstało
      szereg osiedli komponowanych według angielskiej koncepcji Howarda, miasto -
      ogród lecz realizowanych tu bardzo skromnie. Na geometrycznej, przeważnie
      prostokątnej, siatce ulic, wzniesiono proste domki w ogródkach. Jedynie
      osiedle przy ul. Sienkiewicza i ul. Reymonta, przez swój plan zbliżony do
      pierścienia może najbardziej zbliża się do idei.
      Krajobraz Kunic Żarskich inaczej kształtował się niż sąsiedniego miasta Żar.
      Była to wieś położona na terenie falistym w otwartym krajobrazie rolniczym.
      Z chwilą wprowadzenia w końcu XIX i początku XX wieku zakładów przemysłowych i
      zespołu kolejowego zmienia się także krajobraz z rolniczego na przemysłowo -
      rolniczy. Obok niskiej zabudowy zagrodowej powstają domy wielorodzinne w
      rozluźnionych układach i zakłady przemysłowe. Dwie fabryki, które powstały na
      przełomie XIX/XX wieku wpisały się w krajobraz wsi swoimi dominantami jakim są
      kominy, niekiedy jedynie świadczące o istnieniu być może np. cegielni (w
      kierunku wsi Siodło). Dominantą z pewnością pozytywną w krajobrazie jest kościół
      z 1846 roku.

      Stan zachowania, zagrożenia

      Już wiek XIX likwidując średniowieczne dominanty jak mury miejskie
      z basztami, wieżami, bramami i wprowadzając dominanty przestrzenne
      i wysokościowe np. browar bez analizy kompozycji poszczególnych elementów
      przestrzennych miasta, prowadził do degradacji jego krajobrazu i ekspozycji.
      Druga połowa XX wieku przez swój rozwój mieszkalnictwa w formie osiedli
      wielorodzinnych (blokowych), lokalizowanych nie tylko na obrzeżach miasta
      pogłębił ten proces. Zabudowę blokową, w miejsce starej, wprowadzono w
      południowo - wschodniej części staromiejskiego zespołu nie licząc się
      z zasadami kształtowania historycznej przestrzeni. Luźno ustawione bloki
      o jednakowej wysokości zmieniły ekspozycję starówki. Zamiast ciekawego,
      dynamicznego nawarstwiania się brył powstała ekspozycja bez wyrazu. Wrażenie to
      pogłębiają dość duże luki w zabudowie szczególnie po pn. stronie zespołu
      staromiejskiego, gdzie zamiast kamieniczek wprowadzono dysharmonizującą niską
      zabudowę pawilonową. Podobne problemy występują na dawnym Przedmieściu Górnym.
      Plac Inwalidów stracił swój zwarty charakter poprzez braki w zabudowie i
      wprowadzenie zabudowy wielorodzinnej (ul. Jagiellońska). Zmieniła
      się także nieco ekspozycja miasta od strony północnej. Niekontrolowane
      wprowadzenie roślinności parkowej spowodowało przysłonięcie panoramy miasta.
      Najmniej zmieniło się dawne Przedmieście Dolne. Tu zachowała się ekspozycja
      części miasta związana z neogotyckim kościołem .
      Biorąc pod uwagę dość duże naciski na zagospodarowanie terenów nie
      zainwestowanych istnieje obawa, że na miejscach tych powstanie zabudowa, która
      nie będzie kontynuować tradycji historycznego kształtowania przestrzeni.
      Zagrożeniem jest także możliwość zniknięcia dominanty przestrzennej
      i wysokościowej jaką jest zespół zamkowo – pałacowo - parkowy, który od
      wielu lat stoi nie użytkowany.
      Krajobraz Kunic Żarskich w wyniku wprowadzenia nielicznej zabudowy współczesnej
      i likwidacji np. cegielni zmienił się nie wiele.

      Znaczenie kulturowe

      Krajobraz Żar mimo pewnych przekształceń zachował dominanty wykształcone w ciągu
      wieków, a w szczególności w czasach średniowiecza, które nie straciły jeszcze
      znaczenia. W większości są one związane z zespołem staromiejskim. Nie
      przesłonięta jeszcze całkowicie ekspozycja miasta od strony północnej należy do
      nielicznych istniejących na terenie województwa.
    • croolick Rozplanowanie 05.08.05, 21:50
      Współczesny plan miasta jest wynikiem jego przekształceń i rozwoju,
      które dokonały się w ciągu wieków. Zniknęła rzeka Żarka i jej dopływy, liczne
      stawy leżące po północnej i południowo - wschodniej stronie miasta zamieniono
      na place i zieleń.. Zatarły się granice dawnych osad, a po grodzie i
      podgrodziu zostały jedynie ślady i tradycja miejsca lokalizacji kościoła
      (kościół św. Piotra i Pawła). Mimo tego w obecnym planie można odczytać
      poszczególne elementy wywodzące się od okresu przedlokacyjnego.

      Z czasów przedlokacyjnych zachował się :

      - "trakt solny”, który przebiegał obecną ul. Żagańską, ul. Osadników
      Wojskowych, Rynek, ul. Chrobrego, pl. Przyjaźni, ul. Podchorążych,
      pl. Inwalidów i dalej na Lubsko
      - teren grodu w miejscu obecnego parku (dawny ”Domek Winny”) przy
      al. Warszawskiej, którego istnienie potwierdziły badania sondażowe
      przeprowadzone w 1986 roku.
      - teren podgrodzia, którego zasięgu nie stwierdzono, a które istniało
      w pobliżu kościoła św. Piotra
      - plac targowy jest to teren między grodem, a osadą kościelną przekształcony w
      średniowieczu w rynek (obecnie Rynek)
      - osada wokół obecnego kościoła parafialnego pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa.
      - plac targowy (prawdopodobnie uregulowany w średniowieczu) dawnej osady przy
      obecnym Kaczym Rynku
      - plac targowy uregulowany w ciągu wieków z dawnej osady przy obecnym pl.
      Inwalidów.

      z czasów lokacji miasta i jego dwóch faz rozwoju :

      W pocz. XIII wieku nastąpiło uporządkowanie wieloczłonowego
      i rozproszonego osadnictwa przedlokacyjnego. W wyniku tego powstał czytelny
      obecnie:

      - prostokątny rynek z przedlokacyjnego placu targowego,
      - cztery pary ulic wybiegających z narożników pod kątem prostym zwężających się
      u wylotu z rynku, w tym część „traktu solnego” obecnie ul. Osadników Wojskowych,
      - część „traktu solnego” wybiegającego z środkowej części kwartału zach. obecna
      ul.Chrobrego,
      - siatka ulic w obrębie murów z kwartałami podzielonymi na parcele,
      - osada kościelna i rynek osady przy obecnym Kaczym Rynku z zespołem
      franciszkańskim (obecnie zdekomponowany),
      - teren zamku i teren dawnego podzamcza, na którym postał w XVIII wieku zespół
      pałacowy,
      - tereny związane z fortyfikacją miejską obecnie planty i tereny zabudowane jak
      ul .9-go Maja,
      - tereny średniowiecznych przedmieść Dolnego i Górnego (ul .Żagańska, pl.
      Inwalidów),
      - kościół św. Piotra z otaczającym go cmentarzem, zlikwidowanym w okresie
      powstania parku,


      z czasów nowożytnych :

      - wielkie założenie pałacowe z placem po południowo - zachodniej stronie zamku,
      w miejsce średniowiecznego podzamcza i terenów fortyfikacji miejskich,
      - wielkie założenie parkowe z powiązaniami widokowymi, folwarkiem, które
      wchłonęło gród i podgrodzie oraz późniejszy kościół św. Piotra i
      Pawła wraz z otaczającym go cmentarzem,
      - utworzone, na terenie przedmieść, ulice z przylegającymi parcelami przy
      obecnych ulicach :

      Podchorążych , pl. Przyjaźni, pl. Inwalidów, Żagańskiej,
      - cmentarze, obecnie miejsca pocmentarne ze starodrzewiem (ul. Wojska
      Polskiego, Zakopiańska),


      z okresu cywilizacji przemysłowej (XIX i pocz. XX wieku) :

      - tereny zielone powstałe po likwidacji fosy (ul. Podwale, ul. 9-go Maja,
      al. Warszawska ),
      - stawy zamienione na place obecnie pl. Łużycki , pl. Kościuszki,
      - linia kolejowa po pd. stronie zespołu staromiejskiego (1846 r.,1872 r.) wraz
      z zespołem dworcowym i wiaduktem,
      - siatka ulic między Starym Miastem, a linią kolejową,
      - osiedla mieszkaniowe z początku XX wieku powstałe wokół miasta, na bazie dróg
      wylotowych o geometrycznej siatce ulic z równymi parcelami


      Plan wsi Kunic Żarskich nie zachował się od czasów średniowiecza
      w czystej formie ulicówki. Rozwinięcie planu nastąpiło w XIX i XX wieku
      kiedy w wyniku wprowadzenia linii kolejowej i zakładów przemysłowych powstała
      wielodrożnica.

      Stan zachowania, zagrożenia

      Wytyczony w XIII wieku plan Starego Miasta z wykorzystaniem elementów
      przedlokacyjnych, rozwinięte i przekształcone przedmieścia zachowały się
      zasadniczo do naszych czasów. Pewne zmiany zniekształcające plan dokonał wiek
      XIX poprzez wprowadzenie np. browaru. Największe zmiany zaszły w drugiej połowie
      XX wieku. Po likwidacji historycznej zabudowy wprowadzono w luźnym układzie, bez
      zachowania linii zabudowy wielorodzinne bloki .Widoczne to jest szczególnie w
      pd. części Starego Miasta, gdzie zlekceważono średniowieczny układ parcelacyjny.
      Zniknęła uliczka przymurna. W północnej części miasta wprowadzono szeroką al.
      .Warszawską co spowodowało wyraźne oddzielenie zespołu zamkowo - pałacowego od
      parku.

      Znaczenie kulturowe

      Układ przestrzenny oparty na średniowiecznej siatce ulic z czytelnym
      jeszcze podziałem parcelacyjnym Starego Miasta oraz rozplanowanie pozostałej
      części miasta powstałe w wyniku przemian i rozwoju stanowi dobry przykład
      historii urbanistyki. Jest to obraz przemian świadczący o możliwościach
      gospodarczych i kulturowych tamtych czasów.
    • croolick Zabudowa 1 05.08.05, 21:51
      Najbardziej interesującym kulturowo elementem przestrzeni miejskiej
      Żar jest Stare Miasto, które od średniowiecza do obecnej chwili pełni funkcję
      centrum, mimo iż rozrosło się ono przestrzennie w ciągu wieków, a nawet
      wchłonęło wieś Kunice Żarskie. Bogaty program funkcjonalny miasta przyczynił się
      do zróżnicowania jego zabudowy. Obok wielkiego założenia zamkowo - pałacowego
      powstają obiekty sakralne, świeckie budynki użyteczności publicznej, kamieniczki
      mieszczańskie oraz zespoły przemysłowe. Dominantą Starego Miasta jest zespół
      zamkowo - pałacowy, którego początki sięgają XIII wieku. Jest to zwarte
      założenie składające się z zamku z XIII wieku rozbudowanego w ciągu wieków do
      czteroskrzydłowej budowli z wieżą i renesansowymi krużgankami z XVI wieku
      oraz pałacu z pierwszej połowy XVIII wieku zlokalizowanego w miejsce
      zlikwidowanego podzamcza, po północnej stronie wytyczonego obszernego placu .
      Potężna bryła, wzniesiona wg projektów znanych architektów jak Julio Simonetti,
      Jerzy Spanninger i Jerzy Beer, czteroskrzydłowego pałacu jest osiowo powiązana z
      miastem i z parkiem założonym na osi po jego północnej stronie. W XIX wieku, po
      zburzeniu murów miejskich, powstaje obok zamku negatywna dominanta przestrzenna
      i wysokościowa jaką jest browar z lat 1835-1842, który w
      latach 1905-1907 rozbudowano. Jest to kompleks składający się z budynków od
      parterowych do czterokondygnacyjnych o dachach płaskich i dwuspadowych,
      elewacjach ceglanych i tynkowanych, wieloosiowych. Wysokie kominy konkurują
      z wieżami zamku i kościołów. Do najstarszych pochodzących z czasów
      założenia browaru należy budynek leżakowni i browaru wzniesiony w 1835 roku
      charakteryzujący się dość grubymi murami i wnętrzem parteru o
      sklepieniem kolebkowym z lunetami. Z tego samego okresu co zamek pochodzi
      również obecny kościół parafialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, który
      usytuowany centralnie na placu (pl. St. Wyszyńskiego ) góruje nad kamieniczkami
      otaczającymi go w krąg. Jest to ceglana, halowa budowla gotycka ze schodkowym
      szczytem zdobionym sterczynami, z czworoboczną wieżą dostawioną ok.1280 roku po
      północnej stronie kościoła między prezbiterium, a nawą podwyższana w XIV i XV
      wieku. Z otaczającej zabudowy wyróżnia się zespół dwóch budynków (obecne
      Archiwum Państwowe) ustawionych szczytowo do placu, z których jeden (dawna
      plebania), z ozdobnym, ceglanym szczytem blendowanym pochodzi
      z XV wieku, drugi (dawna nadintendentura) z wieku XVI. Wnętrza budynków kryją
      sklepienia krzyżowo - żebrowe i kolebkowe. Pozostałe budynki o zwartej
      zabudowie, wysokich dachach, ustawione kalenicowo pochodzą z XVI i XVIII wieku
      przebudowane w XIX i XX wieku. Są to budynki dwukondygnacyjne o
      gładkich, tynkowanych elewacjach 5-cio, 6-cio osiowych, pozbawione lub o
      bardzo skromnym datalu (opaski, wąskie gzymsy). Drugą dominantę przestrzenną w
      średniowieczu stanowił, zdekomponowany obecnie, zespół franciszkański założony w
      1274 roku, na obrzeżach w południowo – zachodniej części średniowiecznego
      miasta. Zachowany kościół pod wezwaniem św. Barbary (obecnie garnizonowy ) z
      chwilą wzniesienia murów miejskich znalazł się tuż przy nich. Świątynia ta w
      1718 roku, a następnie w 1928 roku została gruntownie przebudowana. Z czasów
      średniowiecza zachowała się wysmukła wieża i ściana z ostrołukowym portalem.
      Barok wniósł hełm o dwóch kopułach przedzielonych latarnią. W ostatniej
      przebudowie wprowadzono duże prostokątne okna, a we wewnątrz płaski, drewniany
      strop. W pobliżu murów stoi także budynek o średniowiecznym rodowodzie, którego
      przeznaczenia pierwotnego nie znamy, a który od XVI wieku pełnił funkcję
      słodowni. Rozbudowany w XVIII wieku w kierunku murów prezentuje przysadzistą
      bryłę z dachem mansardowym o wieloosiowych, tynkowanych elewacjach. Wnętrze
      parteru kryje dwunawową salę 6-cio przęsłową o sklepieniu krzyżowym oraz
      pomieszczenia o sklepieniach kolebkowych z lunetami. Z czasów średniowiecza
      pochodzą także budowle świeckie jak ratusz i mury miejskie. Ratusz według
      przekazów źródłowych pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku, którego relikty
      tkwią prawdopodobnie w północno - zachodniej części obecnej budowli. W końcu XIV
      i XV wieku następowały przebudowy, a w XVI wieku adaptacja przyległych domków
      budniczych i wprowadzenie podcieni. W czasach późniejszych poprzez przebudowy
      obiekt zatracił w większości cechy stylowe. Charakter renesansowy nadaje portal
      nieco zniekształcony w 1925 roku. Jedynie wewnątrz szereg pomieszczeń zachowało
      renesansowe i barokowe sklepienia. Obecnie zespół przyratuszowy zajmuje cały
      kwartał śródrynkowy, przykryty wspólnym dachem o gładkich elewacjach ze skromnym
      detalem architektonicznym. Wcześniejszą budowlą miejską były fortyfikacje
      miejskie. Najpierw palisada, a w XIII / XIV wieku, powiększając teren,
      wzniesiono kamienny mur o grubości ok.2 m i wysokości 8 m układając kamienie
      warstwowo i wzbogacając bramami Dolną i Górną, basztami wysuniętymi na zewnątrz.
      Drugi, niższy mur wprowadzono w końcu XV lub na początku XVI wieku. Całość
      otaczała fosa. System ten zniszczono w XIX wieku wyburzając część murów, bramę
      Górną i Dolną. Z tej ostatniej pozostała tylko wieża górująca nad zabudową
      miasta. Drugą dominantą związaną z miejskimi murami jest wieża obecnie pełniąca
      funkcję dzwonnicy parafialnego kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa przy
      fragmentach postawiono domy.
      Przestrzeń miejską jednak tworzy zespół kamienic znajdujących się w obrębie
      murów. Mimo drobnych luk, wyraźnie odcina się zwarta zabudowa,
      w większości szczytowa o najbogatszej architekturze przy Rynku
      i ul. Chrobrego. Zachowały się tu kamienice o średniowiecznym układzie
      przestrzennym z renesansowymi i barokowymi sklepieniami krzyżowymi i
      kolebkowymi z lunetami w parterze, lokowane na wąskich, gotyckich działkach,
      przebudowane w późniejszych wiekach. Kamienice z XVIII/XIX wieku dwu i
      trzykondygnacyjne o dachach dwuspadowych i naczółkowych niekiedy o miękkiej
      linii szczytu (Rynek, ul. Chrobrego) pokryte bogatym lub skromniejszym detalem
      architektonicznym pochodzącym przeważnie z wieków późniejszych, np. z czasów
      secesji. Pojedyncze budynki z tego okresu ustawione kalenicowo o wieloosiowych
      elewacjach podzielonych lizenami, gzymsami, opaskami wzbogacone portalami czy
      balkonem (Rynek 12). Skromniejsze budynki występują poza rynkiem i głównymi
      traktami. Są to budynki dwukondygnacyjne o gładkich elewacjach i detalu
      ograniczonym do wąskiego gzymsu czy opaski. Bardziej bogaty wystrój otrzymały
      budynki z końca XIX w. ustawione kalenicowo o dachach dwuspadowych o niskim
      kącie nachylenia. Pierwsze piętro wielu budynków szczególnie podkreślone
      wielkością okien, ryzalitem czy bogatszym detalem. Obok lizen, opasek, gzymsów i
      boni wprowadzano ornament roślinny niekiedy, secesyjny (ul .Kościelna,
      Chrobrego). Pod koniec XIX wieku przy ul. 9-go Maja, po wyburzeniu murów
      miejskich, powstał wśród zieleni, zespół budynków szkolnych w luźnej zabudowie.
      Są to budynki dwukondygnacyjne i parterowe o wysokich dachach Budynek szkoły
      ustawiony kalenicowo o ceglanych, wieloosiowych elewacjach z dużymi oknami
      zamkniętymi łukiem półokrągłym.
    • croolick Zabudowa 2. 05.08.05, 21:53
      Odrębnym w charakterze elementem przestrzeni miejskiej jest teren położony na
      północ od zabudowy staromiejskiej. Jest to osiowo powiązany z pałacem -
      park, w którym tkwi jedna z najwcześniejszych świątyń (obecny kościół św.
      Piotra i Pawła) związana prawdopodobnie tradycją miejsca z
      podgrodziem. Ten wczesnogotycki kościół z XIII wieku składający się
      z jednej nawy i prezbiterium, o wysokich dachach oraz wieżyczki zbudowany jest
      z kamienia polnego. Dawniej otaczał go cmentarz. Po północno - wschodniej
      stronie parku powstał na początku XVIII wieku zespół folwarczny (ul .Poznańska)
      rozbudowany w XIX wieku. Na czytelny obecnie jeszcze układ składają się budynki
      o funkcji mieszkaniowej i gospodarczej. Są to budynki parterowe i
      dwukondygnacyjne zamknięte dachami dwu, czterospadowymi
      i mansardowym jak spichlerz z XVIII wieku .

      Elewacje tynkowane, wieloosiowe w większości ze skromnym detalem
      architektonicznym (gzyms, opaska). We wschodniej części parku, jeszcze w
      jego obrębie znalazł się pałac letni, przeznaczony pierwotnie na Szkołę
      Rycerską, który powstał ok.1714 roku i rozbudowany w roku 1723 o dwa skrzydła
      stanowiąc samodzielny kompleks. Obecnie znalazł się on w obrębie zespołu
      szpitala wojskowego, który powstał na bazie szpitala psychiatrycznego
      z początku XX wieku zlokalizowanego w kompleksie zieleni na północny
      -wschód od parku. Jest to zespół o rozluźnionej zabudowie dwu
      i trzykondygnacyjnej o dachach dwuspadowych i skromnie opracowanych
      elewacjach. W 1906 roku na tym terenie zbudowano wieżę ciśnień, która widoczna
      jest w panoramie miasta.
      Mniej dynamicznie niż zespół staromiejski rozwijały się przedmieścia,
      szczególnie Przedmieście Dolne, gdzie na krótkim odcinku obecnej
      ul. Żagańskiej, ul. Zakopiańskiej wzniesiono zwartą zabudowę rozluźniającą się
      u ich wylotu. Tutaj od XIII wieku (ul .Żagańska) istniał pierwszy szpital na
      Łużycach wraz z kościołem św. Ducha (ul. Żagańska 13). Kościół po spaleniu w
      1702 roku, został gruntownie przebudowany z zatarciem cech stylowych (kościół
      ten użytkuje parafia polsko-katolicka). Budowla jest nieco odsunięta od ulicy i
      wtopiona w zabudowę miejską. Obecnie jest to jednonawowa, bezwieżowa świątynia z
      wysokim dachem, ustawiona kalenicowo do której od strony zach. przylega
      dwukondygnacyjny budynek o wysokim dachu, gładkich tynkowanych elewacjach,
      który być może powstał na miejscu dawnego szpitala, a może jego fragmenty tkwią
      w murach tego datowanego na pierwszą połowę XIX wieku budynku. Najwcześniejsze
      budynki datowane na przełom XVIII / XIX wiek charakteryzują się prostą
      dwukondygnacyjną bryłą, wysokim dachem i elewacjami wieloosiowymi z przeważnie
      centralnie umieszczoną sienią i bardzo skromnym detalem
      architektonicznym sprowadzającym się do gzymsu i opaski. Pojedyncze budynki o
      dachach mansardowych i 4-ro spadowych. Zabudowa z końca XIX i początku XX wieku
      dochodzi czasami do trzech kondygnacji. Dachy mają niższy kąt nachylenia, a
      elewacje także wieloosiowe wzbogacają się o detal architektoniczny jak bonie,
      pas okienek pod dachem, naczółki nad otworami. Niektóre budynki z pozornymi
      ryzalitami zwieńczonymi szczytami o miękkiej linii wzbogacone są balkonami
      (pocz. XX wieku). Pojedyncze wille o zróżnicowanej bryle z dwuspadowymi dachami
      i szczytami o miękkiej linii lokalizowano wśród zieleni.
      Pod koniec XIX wieku na wytyczonej ulicy (ul. Bohaterów Getta) obok zabudowy
      willowej powstały zakłady przemysłowe np. gazownia czy masarnia. Masarnia to
      niewielki, wzniesiony na nieregularnym planie, zespół budynków 2-3
      kondygnacyjnych o tynkowanych i ceglanych elewacjach z oknami zamkniętymi w
      większości odcinkowo.
      Dość daleko od zabudowy miejskiej w 1888 roku powstał zespół budynków rzeźni, na
      regularnym planie prostokąta. Są to budynki parterowe i
      dwukondygnacyjne o dwuspadowych dachach ustawione kalenicowo.
      Elewacje wieloosiowe z pozornymi ryzalitami. Nad zespołem góruje wieloboczna
      wieża. W tej części miasta, nieco na zachód w końcu XIX wieku wzniesiono przy
      ul. 11 listopada neogotycki, ceglany kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej
      Marii Panny o zróżnicowanej bryle z wysoką wieżą, który wraz z plebanią z tego
      okresu, wykonaną w tej samej technologii góruje nad otaczającą zabudową, a także
      wpisuje się w panoramę miasta.
      Pozostała zabudowa tej części miasta powstała pod koniec XIX
      i w początkach XX wieku. Bliżej miasta mają charakter kamienic
      mieszczańskich na odcinkach w zwartej zabudowie, a na osiedlach komponowanych na
      regularnych planach z jednakowymi parcelami powstaje skromna zabudowa parterowa
      o wysokich dachach, gładkich elewacjach niekiedy wzbogaconych skromnym detalem
      architektonicznym.

      Bardziej dynamicznie rozwijało się Przedmieście Górne. Tutaj prawdopodobnie
      zgodnie z tradycją miejsca powstaje w XIV wieku kościół św. Fabiana
      i Sebastiana (obecnie św. Józefa Oblubieńca) wraz z szpitalem (pl.
      Inwalidów) służącym prawdopodobnie trędowatym. W XVI wieku po pożarze, kościół
      odbudowano jako kaplicę cmentarną. Od 1873 roku należał do gminy
      staroluterańskiej. Położony przy szkole do 1988 roku pełnił funkcję sali
      gimnastycznej. Obecnie przywrócono funkcję sakralną. Ten jednonawowy kościół
      ginie wśród XIX wiecznej architektury powstałej na wytyczonych pod koniec XVIII
      wieku ulicach miejskich. Po zlikwidowaniu folwarków i
      otaczającej zabudowy bliżej miasta powstaje zwarta zabudowa rozluźniająca się u
      wylotów ulic. Są to budynki z przełomu XVIII / XIX wieku (pl. Przyjaźni, ul.
      Podchorążych, ul Buczka) charakteryzujące się prostą bryłą i skromnym detalem
      architektonicznym. W większości są to dwukondygnacyjne budynki zamknięte
      wysokimi, dwuspadowymi dachami, niekiedy naczółkowymi ustawione w większości
      kalenicowo. Elewacje tynkowane od trzech do 7-miu osi z centralnie umieszczoną
      sienią. Bardzo skromny detal architektoniczny (opaska, gzyms) wzbogacony był
      czasami w późniejszych czasach. W końcu XIX i początku XX wieku wprowadzono
      kamienice 3 - 4-ro kondygnacyjne o dachach płaskich lub o niskim kącie
      nachylenia ustawione kalenicowo. Elewacje wieloosiowe tynkowane, a niekiedy
      ceglane, czasami zryzalitowane ze szczytem o miękkiej linii, z bogatym detalem
      architektonicznym (głębokie bonie, lizeny, ornament geometryczny i roślinny).
      Pierwsze piętro w większości kamienic opracowane bardziej bogato. Podobna
      architektura powstawała na terenach między Starym Miastem, a linią kolejową
      wprowadzoną na początku XIX wieku i rozbudowaną w drugiej połowie XIX wieku. Na
      wytyczonych ulicach wzniesiono budynki w układzie rozluźnionym (ul. 1-go Maja,
      ul. Pocztowa, ul. Artylerzystów, ul. Wrocławska), a na nielicznych
      odcinkach w zwartym układzie ul. Buczka, we fragmentach ul. Ogrodowa, ul.
      Wrocławska Zespół kolejowy przy ul. Długosza z ceglanymi wiaduktami
      jednoprzęsłowymi (dalej są też wieloprzęsłowe) ze względu na swoje położenie na
      wyniesieniu, a także na potężną bryłę o elewacjach podkreślonych
      horyzontalnie góruje nad tą częścią miasta. W tym zespole dominantą jest także
      wieża wodna z 1910 roku. Poza tym terenem, u wylotu dróg
      powstaje także na przełomie XIX i XX wieku wielokondygnacyjna zabudowa
      charakterystyczna dla tego okresu w układzie rozluźnionym (ul. Zgorzelecka, ul.
      Witosa ) i na odcinkach zwartym np. przy ul. Okrzei, ul. Górnośląskiej. Są też
      wille w większości z początkiem XX wieku o zróżnicowanej bryle z dość
      bogatym detalem architektonicznym (ul. Górnośląska, ul. Czerwonego Krzyża, ul.
      1-go Maja ). Na osiedlach rozplanowanych na poc
    • croolick Zabudowa 3 05.08.05, 21:53
      Stan zachowania, zagrożenia

      Zespół zabudowy miejskiej ulega ciągłym przeobrażeniom z zależności od
      koniunktury gospodarczej i panującej mody w architekturze. Najlepiej zachowane
      i może najmniej zmian wprowadzono do istniejących obiektów sakralnych, które
      obecnie wszystkie pełnią swoją pierwotną funkcję.
      Wielkim zagrożeniem dla przestrzeni miejskiej jest od lat nie użytkowany zespół
      zamkowo – pałacowo - parkowy. Zbyt duża skala założenia, utrata pierwotnej
      funkcji, brak pieniędzy doprowadziły do jego degradacji. Obecny właściciel nie
      spełnił warunków umowy i tym sposobem wstrzymał możliwość poszukania lepszego
      inwestora. Swoją funkcję pierwotną pełni, jako jeden z nielicznych w
      województwie, ratusz. Szkoda jednak (być może ze względu na posiadane środki
      finansowe), że przy remoncie nie próbowano wydobyć jego historycznych elementów,
      a wprowadzono współczesne materiały jak blacha, stolarka z PCV, które to psują
      odbiór estetyczny tak szacownej budowli. Coraz więcej kamienic zmienia swoją
      funkcję nie licząc się z historycznymi uwarunkowaniami. Wewnętrzny układ
      przestrzenny, szczególnie parterów z pięknymi sklepieniami krzyżowymi
      czy kolebkowymi zakłócono już podczas adaptacji na pomieszczenia handlowe.
      Zniszczono tak przyziemia kamienic przy ul. Chrobrego, a w niektórych
      kamienicach przy Rynku wprowadzono ścianki, które zniekształcają sklepienia.
      Wprowadzana funkcja, a także moda widoczna jest w elewacjach. Tu niejednokrotnie
      prawie ujednolicone wielkie okna wystawowe tworzą wielki, horyzontalny ciąg, nie
      licząc się z górnymi kondygnacjami, odrębnością stylów poszczególnych budynków i
      ich detali, które w dużej części zostały zlikwidowane. Przy rozdrobnieniu
      własności, wprowadzaniu nowej technologii powstają obecnie niejednokrotnie na
      tej samej elewacji różne rozwiązania kompozycyjne i kolorystyczne. Niekiedy na
      jednej elewacji, a nawet tylko na parterach wprowadza się różną kolorystykę nie
      przystającą do siebie. Niejednokrotnie stosuje się np. grube tynki strukturalne
      tam gdzie występuje delikatny detal architektoniczny. Coraz częściej nie bacząc
      na ochronę środowiska wprowadza się trudną do zutylizowania stolarkę z PCV,
      która niejednokrotnie przy rozrzeźbionych gzymsach, czy opaskach okiennych lub
      innych detalach architektonicznych jest elementem drażniącym ze względu na swoje
      płaskie, szerokie wymiary .
      Źle w przestrzeń wpisują się budynki współczesne, wielorodzinne wzniesione w
      zespole staromiejskim i przy ul. Jagiellońskiej. Swoją klockowatą formą,
      pozbawioną detalu architektonicznego nie podporządkowaną istniejącemu układowi
      przestrzennemu ani architekturze rozbijają zwartość zespołu. Nie powinny
      znaleźć się w tym miejscu. Nie w tym miejscu jak i nie w tej formie nie powinna
      znaleźć się także bardzo rozdrobniona zabudowa pawilonowa w pobliżu zespołu
      zamkowo - pałacowego.
      Wielkim zagrożeniem dla zespołu miejskiego jest brak dobrego użytkownika zespołu
      zamkowo - pałacowego oraz braku zdyscyplinowania prowadzonych remontów i
      adaptacji, które często wymykają się spod kontroli administracji .

      Znaczenie kulturowe

      Pomimo pewnych zniekształceń związanych z lokalizacją i formą zabudowy
      jak również z żywiołową adaptacją historycznej zabudowy miasto zachowało dość
      jednolity zespół staromiejski reprezentujący budowle sięgające czasów
      średniowiecza poprzez nowożytność do czasów najnowszych. Jest to jeden z
      nielicznych zespołów staromiejskich naszego województwa o dużych wartościach
      zabytkowych.
    • croolick Zieleń 05.08.05, 21:55
      Historyczna zieleń komponowana wiąże się z parkami i cmentarzami położonymi poza
      terenem Starego Miasta, szczególnie po jego północnej stronie. Jest to kompleks
      zieleni w skład której wchodzą parki i cmentarze powstałe w różnych okresach
      czasu. Najbliżej położony jest park z XVIII wieku, który zaczynał się już przy
      murach miejskich między pałacem, a rozebraną w latach 60-tych XX wieku,
      ujeżdżalnią. Był to mały ogród ozdobny z parterami kwiatowymi przechodzący w
      kierunku północnym w ogród typu francuskiego, który zamykał pałac letni. Po
      zachodniej stronie ogrodu rozciągał się park krajobrazowy z widokiem na pola, z
      kolejną osią skierowaną na wzgórze niegdyś z pawilonem. W kompozycję parku
      włączono kościół św. Piotra i Pawła wraz z cmentarzem. Oś widokową od północy
      zamykała Brama Błękitna z 1708 roku. Po zachodniej stronie parku (ul.
      Poznańska), w pobliżu dawnego cmentarza przykościelnego założono cmentarz,
      którego wyznanie i czas powstania trudno jest dzisiaj określić. Po
      wschodniej stronie obecnego parku (ul Domańskiego), na dawnych ogrodach
      francuskich, w 1945 roku założono cmentarz oficerów radzieckich wraz z grobami
      jeńców różnej narodowości. Obok od początku XX wieku istniał już zespół szpitala
      psychiatrycznego (obecnie szpital wojskowy) zlokalizowany w kompleksie zieleni.
      Brak badań nad kompozycją układu. Przy ul. Spokojnej na początku XX wieku, na
      krańcach szpitala psychiatrycznego założono cmentarz mojżeszowy i
      ewangelicki. Pierwszy założony na planie prostokąta z półkolistym aneksem
      wyznaczonym przez aleję klonów. Na cmentarzu tym, po wojnie, wzniesiono pomnik
      poświęcony bohaterom Armii Radzieckiej. Cmentarz ewangelicki założono na
      wyniesieniu na tzw. „górce doktora” o promienistym układzie wyznaczonym przez
      aleje świerkowe (doprowadzająca), lipowe i kasztanowo – dębowe. Wraz z
      likwidacją fosy i stawów wokół murów powstały planty. Bez badań trudno
      stwierdzić czy teren ten był komponowany.

      W XVIII wieku, tuż za fortyfikacjami miejskimi, na południowy - wschód od
      zespołu staromiejskiego, założono cmentarz ewangelicki wraz z kościołem
      cmentarnym, który w 1930 roku podzielono wprowadzając ulicę (ul. Pstrowskiego).
      Na jednej części powstała fabryka na rzucie nieregularnym pozbawiona
      starodrzewia. Drugą część położoną na wyniesieniu, na nieregularnym planie
      zamieniono na skwer. W drugiej połowie XIX wraz z kościołem (wokół
      kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP) powstał na planie prostokąta, cmentarz
      ewangelicki. Na terenie cmentarza występują świerki i jałowce. Z początku XX
      wieku przy ul. Szpitalnej, na planie prostokąta założono cmentarz ewangelicki z
      szachownicowym układem alej. Do cmentarza prowadzi aleje kasztanowców, na
      pewnym odcinku platany. Cmentarz na wyniesieniu o czytelnym układzie alej z
      kaplicą na górce z początku XX wieku. Angielska koncepcja miasta
      ogrodu została zrealizowana jedynie częściowo. Przy domkach powstałych na
      osiedlach z początku XX wieku powstały jedynie małe ogródki.
      Do najstarszych założeń zieleni komponowanej, lecz oddalonej od zespołu
      staromiejskiego o 3 km na południe, należy tzw. Żarska Arkadia, której początki
      sięgają XVI wieku (teren Nadleśnictwa Lipinki).
      W 1567 roku istniał tu erem opata augustiańskiego Franciszka II składający się
      z drewnianego zameczku i ceglanego domu. W latach 1710-26 Erdmann II Promnitz
      kazał wznieść tu zespół rezydencjonalno - parkowy wg projektów Simonettiego i
      Spiningera. Wzniesiono pałac na sztucznym, tarasowato ukształtowanym wzgórzu do
      którego dochodziła aleja. W pobliżu stały budynki dla służby i stajnie. W parku
      ustawiono szereg rzeźb. W 1864 roku wzniesiono wieżę widokową z kamienia z
      osiami widokowymi. Stworzono także sztuczne kaskady na płynącym w pobliżu
      strumieniu.
      Późniejszym parkiem jest park willowy z elementami krajobrazowymi żarskiego
      fabrykanta Stillera przy ul. Kaszubskiej 43 powstały na początku XX wieku wraz
      z zespołem willowym w stylu secesji. Jest to dzieło znanej berlińskiej firmy
      architektonicznej Erdmanna i Spindlera.
      Z lat 20-stych XX wieku pochodzi park fabrykanta żarskiego Egona Ottona Fliegela
      (ul. Witosa 55) jako otoczenie jego willi o charakterze wybitnie funkcjonalnym.
      Jest to park z elementami regularnymi i krajobrazowymi wykorzystujący naturalne
      elementy jak strumień tworząc owalny staw.
      Zieleń komponowana w Kunicach Żarskich wiąże się z cmentarzem ewangelickim
      założonym w wokół kościoła w XVIII wieku i przebudowanym w drugiej połowie
      wieku XIX. Powstał on na nieregularnym planie. Na ścianie kościoła i muru
      otaczającego zachowały się XVIII-wieczne płyty nagrobne.





      Stan zachowania, zagrożenia

      Park związany z zespołem zamkowo - pałacowym, pomimo jego odsunięcia
      od rezydencji przez wprowadzenie szerokiej arterii nie stracił swoich
      podstawowych elementów kompozycyjnych. Jest jednak wiele miejsc należących do
      parku i w pobliżu folwarku bardzo zaniedbanych. Analizy i
      uporządkowania kompozycyjnego wymaga zieleń związana z obecnym szpitalem
      wojskowym.
      Park Stillera zachował swój pierwotny układ kompozycyjny
      i komunikacyjny mimo licznych samosiejek. Z zespołu architektonicznego
      zniknęła willa o charakterze pałacowym, a dominantą zespołu stał się budynek
      stajni. Niestety założenie to funkcjonuje jako las komunalny. Pielęgnowany park
      Fliegela obecnie traci systematycznie cechy stylowe na skutek nieprofesjonalnej
      opieki.
      Najdalej od miasta położony zespół zieleni tzw. „Arkadia Żarska” zachował
      jeszcze swój układ kompozycyjny. Widoczne jest jeszcze ukształtowanie terenu
      (wzgórze, taras widokowy), oś wjazdowa . Wewnętrzne i zewnętrzne powiązania
      widokowe zostały częściowo zatarte przez samosiejki. Z budynków zachowała się
      jedynie wieża widokowa.
      Powstałe w ciągu wieków cmentarze, albo bezpowrotnie zaginęły albo
      pozostały po nich fragmenty zachowanego starodrzewia, które nie zawsze
      pozwalają na odczytanie ich pierwotnych układów. Na terenie Żar nie zachował się
      żaden cmentarz, któryby byłby świadectwem swojej epoki. Ślady najstarszego
      cmentarza zlokalizowanego po obu stronach ul. Pstrowskiego, możemy dzisiaj
      odczytać po zachowanej fragmentarycznie alei lipowej na powstałym skwerze..
      Cmentarz przy ul. 11 listopada, mimo iż powstał późno został zniwelowany, a
      część terenu przeznaczono na ogródki działkowe. Pozostały jedynie dwie płyty
      wolnostojące z drugiej połowy XX wieku. Zatarły się także układy cmentarzy
      położonych przy ul. Spokojnej poprzez samosiejki i zaniedbania oraz
      likwidację nagrobków. W zieleni można jedynie natrafić na nieliczne fragmenty
      nagrobków. Na jednym z nagrobków ul. Poznańskiej, gdzie układ przestrzenny
      również został zatarty. Najlepiej zachował się układ cmentarza przy ul.
      Szpitalnej pełniący obecnie funkcję cmentarza komunalnego. Czytelny jest
      szachownicowy układ alej oraz alej otaczających i prowadzących na cmentarz.
      Stare nagrobki zostały w wielu przypadkach zaadaptowane. Na terenie cmentarza
      wydzielono po wojnie miejsca na cmentarz żydowski i kwatery dla żołnierzy WP
      poległych w II wojnie światowej. Tu też odkryto liczne zwłoki pomordowanych
      jeńców radzieckich. W dobrym stanie i o czytelnym układzie jest także
      cmentarz poświęcony żołnierzom radzieckim przy ul. Domańskiego.



      Znaczenie kulturowe

      Bardzo duże znaczenie ma zieleń jako element kompozycji planu, tło
      budynków oraz powiązanie miasta z krajobrazem. Nie bez znaczenia jest także wiek
      i zachowana forma zieleni, która jako wartość kulturowa wpływa na bogactwo
      przestrzeni. Zachowany XVIII wieczny park przechodzący w zielony kompleks
      szpitala oraz zieleń dawnych cmentarzy wzbogaca krajobraz miasta i tworzy
      małe przestrzenie wewnętrzne łagodząc niejednokrotnie rożne formy architektoniczne.
      Park przy ul. Kaszubskiej ze względu na swoje walory kompozycyjne,
      architekt
    • croolick Uwarunkowania kulturowe 05.08.05, 21:56
      Uwarunkowania kulturowe wynikają z wartości zachowanego krajobrazu
      kulturowego i z obowiązujących przepisów prawnych. Żary spośród miast naszego
      województwa wyróżniają się wielkością i bogactwem swego założenia
      różnorodnością i okazałością budowli, gdzie walory przyrodnicze współgrają
      z krajobrazem kulturowym. Najcenniejszym elementem przestrzennym miasta jest
      zespół staromiejski, który od XIII wieku, z chwilą lokacji do obecnych czasów,
      pełni funkcje centrum. Tu skupia się życie administracyjne, religijne,
      kulturalne, handlowe i mieszkaniowe. Wszystkie te funkcje zgodnie z ustalonym w
      czasach historycznych ładem przestrzennym pełnione są zgodnie z tradycją
      miejsca, w zachowanych reprezentujących różne style, bogatych budowlach. Zmienia
      się jednak nieco oblicze miasta. Wraz z wzrostem ludności, zmianą stylu życia
      rosną potrzeby i wymagania. Coraz więcej kamienic, poza nielicznymi, zmienia
      swoją funkcję, nie licząc się z historycznymi uwarunkowaniami, ani z
      rozwiązaniami estetycznymi. Żywiołowe działania indywidualne oraz presja lobby
      handlowego, bez określenia priorytetu jakim jest rewaloryzacja Starego Miasta i
      harmonijne rozwiązania otaczających terenów może doprowadzić do bałaganu
      przestrzennego i estetycznego.

      W programie rewaloryzacyjnym należy położyć duży nacisk na znalezienie funkcji i
      inwestora dla zespołu zamkowo - pałacowego. W przeciwnym razie zginie nam ważny
      element przestrzeni, a co gorsze w jego miejsce może powstać dodatkowy kompleks
      pawilonowy lub wielkokubaturowy market nie przystający do historycznej zabudowy
      miasta. Z punktu widzenia konserwatorskiego ważna jest rewitalizacja
      zdegradowanej części miasta poprzez brak zabudowy czy źle wkomponowanej w
      przestrzeń. Należy kontynuować układ parcelacyjny, gdyż to da nam gwarancję
      prawidłowej kompozycji miasta. Na wydzielonych działkach zgodnie z historyczną
      tradycją (północna część Starego Miasta) o określonych parametrach zabudowy
      można prowadzić prawidłową politykę przestrzenną pozbawioną chaosu. Wówczas to,
      z biegiem czasu, wyeliminuje się wszystkie dysharmonizujące elementy
      przestrzenne pozbawione wartości kulturowej powstałe zarówno w przeszłości
      (pewne budynki browaru) jak i w czasach współczesnych (pawilony handlowe i
      budynki wielorodzinne po pd. stronie Starego Miasta i przy ul .Jagielońskiej)
      i wprowadzi się zabudowę współczesną współgrającą z zabudową historyczną. Nie
      trzeba też zajmować coraz to nowych terenów pod zabudowę, gdyż przy prawidłowej
      polityce przestrzennej i po dokonaniu analizy terenów wewnątrz miasta znajdzie
      się wiele miejsc pod budownictwo o rożnym charakterze, także dla domków
      jednorodzinnych, co pozwoli na scalenie kompozycyjne miasta. Wszelkie remonty i
      adaptacje obiektów mających znaczenie kulturowe winny zmierzać do polepszenia
      warunków życiowych być i muszą być prowadzone pod ścisłym nadzorem władz
      budowlanych i konserwatorskich działających jednak wspólnie przy określonych
      zasadach i dokonujących wspólnie odbioru prac. W programie rewaloryzacyjnym
      należy dużo uwagi poświęcić zieleni, szczególnie kompleksom położonym na pn. od
      zespołu staromiejskiego. Nie musi być to jedynie zespół drzew, który oddziela
      funkcje przestrzenne lecz przy dobrym programie funkcjonalnym uwzględniającym
      walory zabytkowe może stać się miejscem czynnego wypoczynku zwłaszcza, że teren
      parku łączy się z zielenią zespołu szpitalnego i otwartym interesującym
      krajobrazem. Zapomniana już „Arkadia Żarska”, pomimo nieodwracalnych już strat
      może chociaż w części zrewaloryzowana pełnić funkcje np. niedzielnego wypoczynku.
    • boberzary Re: Studium. 05.08.05, 22:22
      Na tej stronie można pobrać plan rozwoju jak i strategia rozwoju.
      www.bip.zary.pl/
      Miłego czytania.
      • croolick Re: Studium. 05.08.05, 22:35
        Nie nie te dokumenty.
Pełna wersja