Zmiączka

[maskonuras]

Określenie "zmiączka" jest używane w gwarze na Podkarpaciu. Oznacza "odwilż". Jest chyba znane tylko tam, bo nie ma go w googlach. Moi nieżyjący już dziadkowie mieszkali na wsi w okolicach Kraśnika , więc pamiętam tą zmiączkę z dzieciństwa. Do niedawna myślałem, że mówią tak tylko starsi ludzie, jednak kiedyś powiedział tak mąż mojej siostry ciotecznej, mieszkającej w tej same wsi co moi dziadkowie. To znaczy, że gwara nie znika tak szybko jak myślałem.
Z innych ciekawostek językowych jest jeszcze słowo "gąś", czyli "gęś", z tym że tego "ą" nie wymiawia się jako nosowego "o" tylko jako nosowe "a". Miodek mówił kiedyś w telewizji, że jest to już bardzo rzadkie w polskich gwarach.
Znacie może jakieś rzadkie gwarowe określenia związane z wiosną i nie tylko? Chętnie się dokształcę.

[horpyna4]

Fajne określenie. Zmiękło, więc "zmiączka".

A ta gęś jest czymś w rodzaju "ganś"?

[maskonuras]

> A ta gęś jest czymś w rodzaju "ganś"?

Tak, dokładnie, tylko to "an" wymawia się jako samogłoskę nasową.

ruchanka

[pendzacy_krolik]

odpowiednik racucha. ru...ki smazy sie na kociewiu:) nawet sie
zastanawiam czy nie zmienic sobie nicka na np."hanka_ru...ka"

[gr.een]

dobra wiemy już co to są ruchaki , może jeszcze powiesz co to jest to kociewie :)?

[pendzacy_krolik]

to jest region na pomorzu, tak jak kaszuby
chyba nie musze juz tlumaczyc, co to sa kaszuby?:)
gr.een napisał:

> dobra wiemy już co to są ruchaki , może jeszcze powiesz co to jest to
kociewie
> :)?

[horpyna4]

Kociewie to okolice Starogardu Gdańskiego.

pierwsze słysze, ze to z Podkarpacia :)

[kora3]

mieszkam na nim od kilku lat, kilka regionalizmów niewysteujących
gdzie indziej znam, ale tego nie słyszałam, zapytałam miejscowych -
też nie:)
Ale sporo wyjasnia fakt, ze Krasnik, o którym wspominasz wcale nie
lezy na Podkarpaciu, a w Lubelskiem :)
Pozwole osbie na zarcik, zeby sie moze zaczac najpierw dokształcac z
geografii Polski :)

ze znanych mi regionalizmów na Podkarpaciu (na szybko).

- grać - współzyc z kims
- grajek - kochanek
- cium - całusek
- dodawanie "ta" "Ta gdzie idzisz Jóźku?"
- nadzwaniać - dzwonic do kogoś telefoniczne, do drzwi
- pokrzywiac sie - przedrzeźniac kogos
- kokosic się - poprawiac, np.na łozku
- wybrać - zabrać cos skądś np. z przedszkola dziecko
- durnowaty - głupi, niezbyt madry
tyle mi sie na szybko przypomniało :)

[jane-bond007]

pierwsze slysze te zmiączkę :)

z lublelskiego:

kalenie - kałuże
chmara - chmura
na siage - na skróty
na nic - źle
nie najedzą - nie zjedzą
myla się - myli się
musi - chyba

:)

[kora3]

ja Lubelszczyzny i gwary stamtad nie znam, tyle,ze miałam koleżanke
z uczelni spod kraśnika własnie i raz tam byłam, u niej na weselu.
Z Podkarpacia kojarzu mi sie jeszcze:
- za bezdyrno - coś komuś oddac tracac na tym
- pół bułki chleba - pół bohenka chleba
- proziaki - takie placuszki regionalne, nie wiem czy jeszcze gdzieś
wystepuja, ale sa dobre:)
- charakterysztyczny sposób mówienia bez "e" np. słuchajci - zamiast
słuchajcie:)
- Szoszony - okreslenie na Ukraińców - od tego, ze u nich "co"
brzmi "szo"
- cygary - papierosy

[uleczka_k]

Proziaki - heh, nikt by Cię nie zrozumiał, gdybyś tak to nazwała, ponieważ to są
"prołzioki" :D
Bardzo lubię tę gwarę ;)

[kora3]

Dziwne, tu ludzie mówią "proziaki" wlasnie i od nich znam te nazwę,
wczesniej wcale tych placuszków nie znałam.
A poznałam w okolicach Przemysla i Przeworska - tu to sa "proziaki"

[maskonuras1]

> Ale sporo wyjasnia fakt, ze Krasnik, o którym wspominasz wcale nie
> lezy na Podkarpaciu, a w Lubelskiem :)
> Pozwole osbie na zarcik, zeby sie moze zaczac najpierw dokształcac z
> geografii Polski :)

Wiem, gdzie leży Kraśnik bo tam mieszkałem. Moi dziadkowie mieszkali tak na pograniczu podkarpackiego i lubelskiego. Można też uznać, że to gwara lubelska, tylko że w okolicach Lublina słyszałem całkiem inną gwarę. Przypomniałmo mi się jeszcze słowo "trzepięcina" - osika. W googlu jest "trzepiecina" przez "e", tamta dziadkowa była przez "ę". Dziadkowie mówili też np. "pójdziewa" zmiast "pójdziemy" itd.
Poza tym mój dziadek palił papierosy przez lulkę. W dzisiejszych czasach nikt już tak nie robi.


PS
Założyłem drugiego "maskonurasa" bo się nie mogłem zalogować do pierwszego

[kora3]

Gwara ma to do siebie, ze trudno ją czasem okreslic w granicach
regionów, zwlaszcza mam tu na mysli Podkarpacie, które nie dosc, ze
jest rozłegłym województwem to jeszcze takim, które łączy w sobie
miejsca mało z sobą zwiazane historycznie, a takze gwarowo. Zupełnie
inaczej mówią gwarowo ludzie z Rzeszowa i okolic, niz np. z
Przemysla i okolic, nie mówąc już o tym, ze całkowicie rózni sie ta
gadka od tej z okolic Tarnobrzega, Mielca, Czy stalowej woli.

Napisałam gwoli scisłosci, bo Krańsnik to serio Lubelszczyzna i z
Podkarpaciem nie kojarzył sie nawet przed zmianami terytorialnymi.

dodam jeszcze, że owa zmiączka

[kora3]

moze być okresleniem charakterystycznym dla danej bardzo małej
społecznosci. Czasem tak jest, ze w jakies wsi, gminie funkcjonuje
jakies okreslenie, które poza nią nie wystepuje.

[alpepe]

pokrzywiać się to niekoniecznie gwarowe, bardziej potoczne, przestarzałe. Moja
mama opowiadała anegdotkę o koleżance, niejakiej Andzi, co to była łobuzowata,
ale jak Jadziunia nie chciała się z Andzią bawić, to było: proszę Pani, bo
Jadziunia się na mnie pokrzywia. Nie pamiętam niestety, gdzie to było, czy w
Namysłowie (opolskie), czy w Łazach (pod Zawierciem).
Tak samo znam kokosić się i durnowaty, ale to chyba zasłyszane lub przeczytane.

ale yu "pokrzywiac się"

[kora3]

oznacza nie krzywic sie na kogos, nie okazywac mu sympatii tylko
PRZEDRZEXNIAC KOGOŚ

[alpepe]

a to cofam, o takim znaczeniu nie słyszałam.

jesli zaś chodzi o odwolz to słyszałam słowo

[kora3]

"ślunkwa" - uzywa go dziadek mego szwagra, meza siostry, pochodzi z
dziada pradziada z Sosnowca, ale nie wiem, czy o jego neologizm, czy
gwarowe tam okreslenie chłapy

[uleczka_k]

Czy Kraśnik jest na Podkarpaciu? cholerka, z geografii zawsze byłam tępa, ale
wydawało mi się, że to Lubelszczyzna.
PS. Jestem z Podkarpacia, ale u nasz się tak nie mówi.

[izabella9.0]

ee a jak w życiu nie słyszałam żeby na odwilż mówiono znamiączko to
skąd ja jestem ?

[uleczka_k]

Z nie nacka

[maskonuras1]

"Tamuj" zamiast "tam"
"Na" zamiast "masz".

[uleczka_k]

To w moich rejonach lekka ewolucja, bo jest (lub raczej było): "ne" zamiast "na"
(w znaczeniu "daję ci, masz")
Ogólnie rzecz biorąc, to pokolenie moich dziadków używało tej gwary, ale
posługiwali się nią tak, że przyjemnie było słuchać, np: "zeznojony" w znaczeniu
"zmęczony, spocony". Chodziło bardziej o inne niż teraz znaczenie słów i wymowę
inną niż ta salonowa.
Młodsze pokolenie (moje) posługuje się tą gwarą tak, że daje wrażenie
wulgarności, główne przez niechlujną bełkotliwą wymowę.

[disa]

z Podkarpacia jestem a zmiączki nie znałam :D

"zakacubiło się będzie jurcyć" - zachmurzyło się będzie padać (nie wiem która
cześć polski)

dziatwy - dzieci
lebiad-obiad
ne-masz

onuce - dawne skarpety :D

tyle pamiętam z różnych źródeł