Wałbrzych....

[Gość: ciekawski]

Ciekawy jestem źródła słowa ''Wałbrzych''? Skąd pomysł na taka nazwę miasta?

[Gość: cichutki]

kiedys byly to tereny niemieckie i nazywala sie okolica Walden Burg - czyli
lesny grud mnie wiecej;) z powodu duzej ilosci lasow wkolo.. potem zrobbil sie
waldenburg potem bodajze sie XIV wiek zrobil sie z tego walbrzich a potem
walbrzych:) jak by ktos chcial bardziej to wyjasnione nie ma problemu

[geoboss]

Bzdury piszesz. Tereny niemieckie to były od XVIII w. A i pierwsza nazwa to nie Waldenburg, tylko Waldenberc odnotowana w 1305r. Przyrostek -c (-ec) wskazuje na źródłosłów czeski. Wald natomiast na zniemczanie pierwotnej nazwy.

[Gość: Mat]

Z tego samego źródła co "ciekawski". Tak nazwano i już. A dlaczego młot to młot
a nie kwiatek?

[Gość: Pocztex]

Nazwę Wałbrzych wprowadziła po wojnie Krajowa Komisja Nazewnictwa, czy jak się
tam ten twór nazywał.

[analysis]

Gość portalu: Mat napisał(a):

> Z tego samego źródła co "ciekawski". Tak nazwano i już. A dlaczego młot to
młot a nie kwiatek?

Coś kolego taki nieuprzejmy.
Pamiętaj że nie ma głupich pytań - są tylko głupie odpowiedzi.

KAROL MŁOT (ok. 689–741), majordomus frankijski od 715, nieprawy syn Pepina z
Heristalu, faktyczny władca państwa Franków, twórca potęgi Karolingów;
podporządkował sobie możnowładców Neustrii i Burgundii; zreorganizował armię
frankijską (utworzenie ciężkozbrojnej jazdy), co przyczyniło się do zwycięstwa
nad Arabami w bitwie pod Poitiers (732); stworzył zaczątki systemu lennego,
umocnił jedność państwa, podbił Fryzów (nad dolnym Renem).

Więc i Młot potrafi.

no gritz
moose

[analysis]

Gość portalu: ciekawski napisał(a):

> Ciekawy jestem źródła słowa ''Wałbrzych''? Skąd pomysł na taka nazwę miasta?

Żródłosłowu nazwy Wałbrzycha należy szukać właśnie w niemieckim - Waldenburg.
Nazwa ta została zeslawizowana (śmieszne słowo-ale wiadomo o co chodzi)przez
Czechów (najprawdopodobniej z opactw w Broumovie lub Policach), którzy prócz teo
że prowadzili w średniowieczu interesy z Księstwem Świdnickim (trakt handlowy w
dolnie Bystrzycy i Ścinawki - obie nazwy rzek i osad nad nimi mają słowiańską
genezę nazewnictwa), to czasem zaglądali dla zdrowia do Valbr'icha z cudownym
źródłem. Reszta już jest jasna. Acha - co ciekawe, w 1945 zaproponowano
Borowieck na nazwę miasta - co miało być tłumaczeniem niemieckiej nazwy.
Bezpośrednie tłumaczenie nazw było dosyć powszechną praktyką, wobec braku
znajomości przez napływowców innych nazw topograficznych - stąd przez pewien
czas mieliśmy Dzietrzychów, Węglewo, Bożą Górę, Solice... No ale został
Wałbrzych - i jak dla mnie to lepiej niż Borowieck.

moose

[Gość: *]

analysis napisał:

> Gość portalu: ciekawski napisał(a):


Dziękuje za informacje :)

[arek354]

analysis napisał:

> przez pewien
> czas mieliśmy Dzietrzychów, Węglewo, Bożą Górę, Solice... No ale został
> Wałbrzych - i jak dla mnie to lepiej niż Borowieck.

Dla statystyki:
Dzietrzychów to obecnie Podgórze
Węglewo to ... Sobięcin :)
Boża Góra - Boguszów
Solice - Szczawno

[analysis]

analysis napisał:

> przez pewien
> czas mieliśmy Dzietrzychów, Węglewo, Bożą Górę, Solice... No ale został
> Wałbrzych - i jak dla mnie to lepiej niż Borowieck.

O - zapomniałem jeszcze o Starzynach, czyli... Starym Zdroju, gdyż też chwilowo
taka nazwa dla tej dzielnicy (od 1919 w W-chu) funkcjonowała.
No i jeszcze Książno, Księżno, Księży Kamień, Książęcy Kamień - dla pewnego
zamku w bliskich okolicach. Koniec popisów...

moose
A Biały Kamień, jak był Biały tak został.

[Gość: krzysztof]

Witam,
A mógłbyś może dokładniej wytłumaczyć, dlaczego niemiecki Waldenburg
zeslawizowano na walbrzich, czy walbrich.
Rozumiem że Wald = walb (podobieństwo fonetyczne), ale dlaczego burg = rzich
(!)???. Czy to ma jakiś związek z jakimś czeskim slowem zbliżonym znaczeniowo
do słowa grod czy miasto? Czy po prostu nie ma wiekszego sensu, tak jak po
polsku "wałbrzych" nic nie znaczy?
Pozdrawiam, Krzysztof

[le_tigre]

A co znaczy Sopot po polsku? Bo rozumiem, że Kraków jest od Kraka....

[Gość: Waldenburger]

Słusznie szukanie lasu w czeskiej nazwie Valbřich jest bezowocne. "Val" to wał,
bariera lub zapora, natomiast "břich" to... brzuch w każym rozumieniu. Istnieje
jeszcze czeska wersja nazwy niemieckiej (mimo, że ta niemiecka jest późniejsza)-
Valdenburk, ale sądzę, że podobieństwo nazw słowiańskich i niemieckich jest
raczej tylko pozorne.

[Gość: krzysztof]

Dzięki za odpowiedź. Nie znam czeskiego, ale zawsze wywodzenie nazwy Wałbrzych
(niewątpliwie czeskiej) od niemieckiego Waldenburg budziło we mnie duże
wątpliwości. Nigdzie nie natrafiłem na sensowne wytłumaczenie etymologii
słowiańskiej nazwy Wałbrzycha.
Pozdrawiam, Krzysztof

Wałbrzych....Waldenbruch.....Walbrich

[analysis]

Gość portalu: krzysztof napisał(a):

> Dzięki za odpowiedź. Nie znam czeskiego, ale zawsze wywodzenie nazwy Wałbrzych
> (niewątpliwie czeskiej) od niemieckiego Waldenburg budziło we mnie duże
> wątpliwości. Nigdzie nie natrafiłem na sensowne wytłumaczenie etymologii
> słowiańskiej nazwy Wałbrzycha.

Ja jednak znalazłem i wydaje mi się całkiem sensowna. Zresztą posłużę się
cytatem: "Mimo pozornego brzmienia słowiańskiego jest ona przekręceniem gwarowej
nazwy niemieckiej. Waldenburg skracano na na Waldbruch, Walbruch, Walbrich, a
osiadający tutaj robotnicy polscy z Górnego Śląska spolszczyli tę nazwę na
Wałbrzych. W każdym razie na mapie z 1920 r. wydanej w Warszawie nasze miasto
oznaczone jest już jako Wałbrzych. Polska nazwa nie jest więc nazwaniem obecnym,
powojennym lecz powstała wcześniej, w niemieckich jeszcze czasach."
za: T. Gretschel "Z przeszłości Wałbrzycha I" 1956 s. 8
I teraz moje "oświecenie".
Valbrich....Walbrich....Walbruch....Waldbruch. To po prostu "Leśny Połom".
Porównajcie nazwę -kamieniołom- po niemiecku - der Steinbruch. Der Bruch to
pęknięcie, rozbicie, złamanie. Okoliczne kopalnie węgla (jeszcze przecież nie w
stricte Wałbrzychu, tylko okolicznych osadach) były także drążone upadowo, a
może i odkrywkowo, stąd to skojarzenie z łomem kamienia nie jest bezzasadne.
Słowo "górnik" też wzięło się od robotnika drążącego górę, nieprawdaż?

Zapraszam do ew. polemiki
moose

[Gość: krzysztof]

Z dużą rezerwą traktowałbym dzieła napisane w latach 50. Wtedy na siłę
wymyslano różne dziwne nieraz teorie mające świadczyć a to o odwiecznej
polskości Ślaska a w najgorszym wypadku o wielkiej sile polskiego żywiołu,
tutaj reprezentowanego przez "polskich robotników", którzy jakoby wymyślili
polską nazwę Wałbrzycha.
Faktem jest, że nazwy tej nie wymyślono w roku 1945. Ja spotkałem np. nazwę
Wałbrzych w polskiej encyklopedii wydanej w latach 20.
Ciekawa jest Twoja teoria na temat Waldbrucha. Jednak górnictwo węgla jest
znacznie młodsze od Wałbrzycha(XVI a w najlepszym razie XV wiek). Ja
skłaniałbym się raczej do tego, że rzeczywiście mogło chodzić o steinbruch
czyli kamieniołom. Większość starych domów w Wałbrzychu ma fundamenty z
miejscowego kamienia - karbońskiego zlepieńca lub piaskowca. Z pewnością
wydobywano go na miejscu. Być może w pobliżu historycznego centrum miasta. W
Parku Sobieskiego są liczne ślady dawnych miejsc wydobycia kamienia. Może to
tam był ten leśny łom - Waldbruch.
Proponowałbym też zastanowić się nad inną możliwością - może żródłosłów czeski
val = (pol.)wał, jest związany z wczesnośredniowiecznym grodziskiem, jakie
istniało na południowy wschód od wałbrzyskiego rynku?
Pozdrawiam i również zapraszam do dyskusji. Krzysztof

[Gość: Waldenburger]

Waldbruch po niemiecku brzmi poprawnie i są miasta o tej nazwie. Jednak nie
wiem, czy jest celowe wywodzić nazwę niemiecką od słowiańskiej, skoro na logikę
biorąc nazwa słowiańska musi być wcześniejsza. Sądzę, że nazwa czeska jednak
odnosi się do jakiegoś elementu geografii okolicznej, jako że oba człony mają
znaczenie w języku czeskim. Niewątpliwie nazwa polska pochodzi od czeskiej,
natomiast nazwy niemieckie traktowałbym jako podobne, ale nie tożsame
znaczeniowo. Naturalnie wątek z upodobnieniami jest jak najbardziej słuszny,
sądzę jednak, że to wymaga dogłębnej analizy lingwistycznej.

[geoboss]

czeski val = (pol.)wał, i typowo czeski przyrostek -c(-ec) i sprtawa jasna, bo w 1305r. nazywał się Waldenberc

[geoboss]

I jeszcze jedna ciekawostka. Wałbrzych to w 1305r. Waldenberc. Etymologia od czeskiego przedrostka val (pol. wał) i typowego czeskiego przyrostka -c (-ec) interesująca, ale jednak wszytko rozbije się, kiedy uświadomimy sobie, iż istnieje niemiecka miejscowość Wallburg w 1226r. zwany był Valberc! Dziś to dzielnica Ettenheim (przy granicy z Francją). A już szokujące jest, iż herb tej miejscowości to ... zielone drzewko na zielonym pagórku! Czy zatem to jednak kolonizatorzy niemieccy ochrzcili Wałbrzych?

[geoboss]

w 1305r. miasto zwało się Waldenberc.. -c (-ec) to przyrostek czeski, biorac pod uwagę iż mógł być on połączony ze val - (wałem) mamy w 100% słowiańską (czeską) nazwę, którą później zniemczyli kolonizatorzy niemieccy zproszeni przez polskich piastowskich książąt..

[analysis]

Gość portalu: Waldenburger napisał(a):

> Słusznie szukanie lasu w czeskiej nazwie Valbřich jest bezowocne. "Val" to
wał,bariera lub zapora, natomiast "břich" to... brzuch w każym rozumieniu.

Hmm - też mi kolega-slawista podobną interpretację przekazał.
I ni przypiął ni przyłatał do jakiegoś odniesienia topograficznego.

> Istnieje jeszcze czeska wersja nazwy niemieckiej (mimo, że ta niemiecka jest
późniejsza)> Valdenburk, ale sądzę, że podobieństwo nazw słowiańskich i
niemieckich jest raczej tylko pozorne.

O Waldenbercu słyszałem także. Ale to ten sam źródłosłów.
Niestety niemieckie publikacje nie sięgają do korzeni słowiańskich w dociekaniu
genezy nazewnictwa śląskiej (wałbrzyskiej) ziemii. A o Wałbrzychu nie wspomniał
również A. Szyperski w swej powojennej publikacji nt. polskości nazw Dolnego Śląska.
Może trzeba zaczekać na SGTS t. 10, który mam nadzieje ukaże się jeszcze w tym
roku (p. Staffa focił już okolice w ub. roku - wiadomość od p. Ranowicza). A
może udać się do opatów z Broumova - mają tam sporą bibliotekę.

moose

[Gość: krzysztof]

> Może trzeba zaczekać na SGTS t. 10, który mam nadzieje ukaże się jeszcze w tym
> roku (p. Staffa focił już okolice w ub. roku - wiadomość od p. Ranowicza).

Jakby się ukazał, to daj koniecznie znać na forum. Nie wybaczyłbym sobie,
gdybym przeoczył.
Pozdrawiam, Krzysztof

[le_tigre]

To jacyś wolnomularze są? Focić?

[geoboss]

Wałbrzych w 1305 r zwany był Waldenberc. Czeski przyrostek -c (-ec) i val - wał i proszę mamy pierwszą czeską nazwę zniemczoną później...

[geoboss]

Niezupełnie. Waldenburg nie był pierwotną nazwą. Pierwsza jaką zanotowano brzmi Waldenberc (1305r.), a przyrostek -c (-ec) wskazuje na źródłosłów czeski... Niektórzy twierdzą, że przyrostek skolei nie pochodzi od lasów, tylko od wallen - pielgrzymować. Przypominam, że zanim tu polscy książęta sprowadzali kolonizatorów niemieckich mono rywalizowali z czeskimi...