Liberalizm i waluty narodowe vs. monopol Euro.

[qwardian]

www.zielona.uni.wroc.pl/zielpara/reich.php
mgr Janusz Reichel
Lokalny recykling pieniądza

Monopol na pieniądze.
,,Pieniądz to system informacji używany do zatrudnienia ludzkiego wysiłku.''1
Co wspólnego tkwi w tych wszystkich materialnych i niematerialnych formach
pieniądza, które przewinęły się przez dzieje? To właśnie, iż wszystkie te
formy były nośnikiem informacji, niezbędnej w dokonywaniu wymiany -
informacji o tym, że posiadacz pieniądza dostarczył społeczności określonej
wartości lub otrzymał pieniądze od kogoś innego kto tę wartość dostarczył 2.
W takim ujęciu na plan pierwszy wysuwa się zagadnienie jakości informacji,
którą ma dostarczać system pieniądza. Każdorazowo wybór formy pieniądza i
organizacji jego obiegu determinuje - często bardzo silnie - to jaką
informację pieniądz będzie przekazywał. Jeśli nieodpowiednią, to oznacza, że
pieniądz jest nieodpowiedni. ,,Z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej
oraz efektywności ekonomicznej jest niezbędne aby pieniądz służył
społeczności a nie paraliżował ją i niszczył.'' 3 T.H.Greco wielokrotnie
podkreśla, że informacja płynąca ze współczesnej organizacji systemu
pieniądza jest nieadekwatna i myląca, że system ten należy zorganizować
inaczej - przede wszystkim odmonopolizować i odpolitycznić emisję pieniądza,
gdyż już u źródła czyli podczas emisji pieniądza dochodzi do przekłamań
informacji, którą pieniądz powinien nieść.

W historycznym procesie centralizacji systemu pieniężnego (monopolizacja
pieniądza) najbardziej ucierpiały społeczności lokalne. Straciły one kontrolę
nie tylko nad swoją gospodarką, ale także nad procesem podejmowania decyzji o
charakterze politycznym, nad kulturą i środowiskiem. Scentralizowany system
wysysa pieniądze z różnych regionów, reinwestuje zaś tylko w określonych
rejonach, a i tak jest to zwykle bardzo silnie, często centralnie,
kontrolowany kapitał.

Społeczność lokalna jest zależna od przepływu waluty narodowej. Wpływy
pochodzą głównie z eksportu towarów i usług poza obszar społeczności
lokalnej, z dochodów z turystyki oraz dotacji rządowych. Pieniądz odpływa
głównie ,,dzięki'' importowi oraz podatkom. Gdy ilość dopływającej gotówki
się kurczy a odpływającej wzrasta zmniejszają się możliwości zaspokajania
własnych potrzeb, spada poziom handlu, upadają przedsiębiorstwa a ludzie
tracą pracę. Rywalizując zaś o mniejszą ilość dostępnego pieniądza są oni
gotowi podejmować się prac w warunkach szkodliwych dla zdrowia, dla
środowiska i dla społeczności lokalnej. I to tylko, dlatego że brakuje środka
pośredniczącego w wymianie, bowiem chęci do pracy są. To tak jakby stolarz
przestał pracować bo zabrakło mu centymetrów. 4

Monopole mają najczęściej zbyt wiele stron ujemnych, żeby można było pozwolić
sobie na ich zupełnie niekontrolowane trwanie. Dzięki alternatywie jaką dla
pieniądza oficjalnego stanowiłaby różnorodność dostępnych rodzajów pieniądza
mielibyśmy do czynienia z konkurencją między tymi dwoma rodzajami pieniądza,
a przez to wzrosłoby staranie o to, aby systemy te funkcjonowały sprawnie i
bez zastrzeżeń. Powstałby wówczas system pieniądza podwójnego (przynajmniej
podwójnego), w którym główna waluta ponadlokalna byłaby asekurowana np. przez
sieć lokalnych walut. System taki miałby zalety zarówno monopolu (czyli
kontroli) pieniądza jak i różnorodności, która niesie ze sobą pozytywy
konkurencji. Istnieje zapewne optimum efektywności dla określonej kombinacji
różnorodności i unifikacji, do którego rzeczywistość stara się sama podążać
niewidzialnymi siłami rynku. Słynny futurolog Alvin Toffler - autor znanych
książek m.in. ,,Szok przyszłości'', ,,Ekospazm'' oraz ,,Trzecia fala'' - w
wywiadzie opublikowanym 24-27.12.1998 roku w Gazecie Wyborczej
powiedział: ,,... na przekór większości ekonomistów - uważam, że świat
zmierza nie ku jednej walucie, lecz ku bezlikowi walut. Trzecia fala,
komputery, elektroniczne pieniądze umożliwiają powrót do tej różnorodności,
która istniała przed erą przemysłową'' 5.

Różnorodność dostępnego pieniądza wydaje się być stanem pożądanym i
społeczeństwo spontanicznie dąży do niego. Warto przypomnieć, że wszystkie
pierwsze systemy pieniężne miały charakter lokalny i było ich wiele. System
bankowy, który wyłonił się w średniowieczu początkowo składał się z wielu
banków, emitujących swe własne waluty. Waluty lokalne były czymś powszednim
także we wczesnym stadium kolonii amerykańskich. ,,W Stanach Zjednoczonych do
1864 r. istniało sześć - siedem tysięcy walut. Każde miasto miało swoją
walutę. Każde przedsiębiorstwo, nawet sklepy'' 6. Rozwój scentralizowanego
systemu bankowego nastąpił właściwie dopiero wraz z XIX-wieczną
industrializacją.

Spontanicznie taka różnorodność w okresach dominowania walut narodowych
monopolizujących wymianę pojawiała się i pojawia za sprawą emisji
zastępczych, które zwłaszcza w trudnych sytuacjach pojawiały się już z
konieczności (nawet bardzo często wbrew prawu). Masowe pojawienie się
pieniądza zastępczego (prywatnego pieniądza papierowego) przypada np. na
okres po wybuchu I wojny światowej. Tylko ,,...w latach 1914-1924 w samej
Austrii i Niemczech było około 200 000 różnego rodzaju wzorów tych środków
płatniczych'' 7. Bardzo popularny był wówczas tzw. pieniądz znaczkowy (scrip
money). Istnieje jeszcze wciąż wiele społeczności, które kultywują tradycyjne
style gospodarowania, oparte o wymianę bezpośrednią, czy też o pewne rodzaje
porozumień co do środków, pełniących rolę pośrednika wymiany. Jako przykład
mogą służyć tu m.in. wspólnoty Amishów i Menonitów. Obserwujemy także coraz
silniejszą tendencję do odbudowywania lokalnych systemów gospodarowania
opartych o lokalny pieniądz czy quasi-pieniądz. Wymieńmy choćby systemy LETS,
którym poświęcę więcej uwagi poniżej, czy np. lokalną walutę prowincji Salta
w Argentynie. Na marginesie warto dodać, że rozwijanie systemów walut
lokalnych następowało w historii zwykle w sytuacjach zagrożenia dla
społeczności lokalnych. Interesujące byłoby przyjrzeć się - już nie w ramach
tej pracy - na ile współczesny ruch budowania lokalnych systemów pieniężnych
wynika z sytuacji zagrożenia, w jakiej społeczności lokalne znalazły się w
wyniku globalizacji gospodarki.

LETS - Local Exchange Trading System.
Dużą popularność zyskuje obecnie system organizacji relacji wymiennych w
społeczności lokalnej o nazwie LETS. LETS8 czyli Local Exchange Trading
System (Lokalny System Wymiany Handlowej) to system pieniądza lokalnego.
Został on wymyślony przez Kanadyjczyka Michaela Lintona na początku lat
osiemdziesiątych. Pierwszy LETSystem zaczął działać w 1983 roku w
kanadyjskiej miejscowości Courtenay w Commox Valley. Idea zaczęła z wolna
rozprzestrzeniać się w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Dopiero jednak od
początku lat dziewięćdziesiątych obserwuje s ię bardzo szybki wzrost ilości
systemów LETS na całym świecie, zwłaszcza w krajach anglojęzycznych
(szczególnie w Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii), ale obecnie
także i na kontynencie europejskim. Łącznie jest ich na świecie ponad 2000.

System LETS działa podobnie jak sąsiedzkie czy osiedlowe kluby wzajemnej
opieki nad dziećmi9 . Ich krótki opis pozwoli na lepsze zrozumienie
funkcjonowania LETS, bowiem kluby wzajemnej opieki nad dziećmi są
organizowane na zasadach, które mogą stanowić pierwowzór LETS. Do takiego
klubu należą rodzice. Działa on na tej zasadzie, że zarabia się ,,punkty''
pilnując dzieci innych uczestników klubu i dzięki temu można liczyć na to, że
w razie potrzeby oni zaopiekują się naszymi dziećmi np. gdy udamy się na duże
świąteczne zakupy czy w odwiedziny do znajomych. Wówczas za tę opiekę
zapłacimy zarobionymi wcześniej ,,punktami''. Można oczywiście ,,zaciągać
kredyt'' tzn. wydawać ,,punkty'', których się nie zgroma

[qwardian]

Wówczas za tę opiekę zapłacimy zarobionymi wcześniej ,,punktami''. Można
oczywiście ,,zaciągać kredyt'' tzn. wydawać ,,punkty'', których się nie
zgromadziło, wówczas nasze konto będzie na minusie. ,,Punkty'' stanowią
najczęściej ekwiwalent czasu przez jaki trwała opieka nad pociechą sąsiada. Ale
mogą oczywiście być wartościowane w inny sposób. Podczas jednak gdy w takim
klubie wymianie podlega tylko jedna usługa - mianowicie: opieka nad dziećmi -
to system LETS obejmuje swoimi transakcjami potencjalnie nieograniczoną liczbę
towarów i usług10 a jednostkę wewnętrznej waluty przelicza się zwykle na
konwencjonalny pieniądz bezpośrednio lub w przeliczeniu na czas pracy.
Pieniędzy nie trzeba emitować - podobnie jak w klubach opieki nad dziećmi tak i
w systemach LETS pieniądz to jedynie informacja na koncie uczestnika systemu.

System LETS jest w istocie organizacją, która inicjowana jest wewnątrz lokalnej
społeczności i przez tę społeczność jest kontrolowana. Jest organizacją typu
non-profit, nie nastawioną na osiąganie zysków11 . Jej działalność polega na
dostarczaniu społeczności lokalnej informacji dotyczącej towarów i usług
oferowanych i poszukiwanych przez uczestników systemu oraz na rejestrowaniu
transakcji, które między nimi zachodzą. Systemy LETS podobnie jak i komercyjne
sieci wymiany, są swego rodzaju agencjami clearingowymi oraz służą swoim
uczestnikom informacją. Jednak w odróżnieniu od nich LETS nie jest aktywną
giełdą, która by w imieniu swych uczestników zawiadywała wymianą12.

LETS nie próbuje wyeliminować konwencjonalnego środka wymiany lecz uzupełnia
obowiązujący system wzbogacając go o alternatywę. Nie notuje się do tej pory
znaczących akcji przeciwdziałania ze strony czynników oficjalnych: rządowych,
finansowych, prawnych. Raczej obserwuje się działania wspomagające (szczególnie
w Australii i Nowej Zelandii). W krajach gdzie LETS rozwija się bardzo
dynamicznie prawo, zwłaszcza podatkowe, dostosowuje się do specyfiki
funkcjonowania systemów13.

M.Linton charakteryzuje LETS w następujący sposób14:

system rozliczeń opiera się na quasi-walucie, która pozostaje w pewnej relacji
do legalnego środka płatniczego (często w relacji 1:1 dla ułatwienia w
rachunkach i transakcjach); nie używa się jednak banknotów i monet, które łatwo
się gubią i mogą zostać ukradzione;
rachunki uczestników sieci LETS zaczyna się od zera, pieniędzy nie trzeba
emitować czy składać w depozyt; kredytu, który nie jest obarczony odsetkami
zwykle się nie ogranicza, choć są systemy, które to robią; pieniądz powstaje w
momencie dokonania transakcji;
transakcja może dojść do skutku tylko za zgodą na przelew określonej ilości
jednostek LETS z konta udzielającego zgody na konto innego uczestnika sieci;
nie ma przymusu dokonywania wymiany handlowej z innymi uczestnikami sieci i
wykonywania pracy na ich rzecz, zaleca się jedynie aby transakcje dokonywane
były w wewnętrznej walucie;
każdy ma prawo i stałą możliwość znać bilans i obroty każdego z uczestników
LETS, jednak szczegóły dokonywanych transakcji są dla innych niedostępne15;
nie oblicza się odsetek za kwoty uwidocznione na rachunkach uczestników sieci;
koszty administracyjne pokrywa się w miarę możliwości w walucie wewnętrznej
według poniesionych kosztów na obsługę systemu - oznacza to, że z założeniem
systemu i uczestniczeniem w nim nie wiążą się żadne koszty, które wymagałyby
wyłożenia dużej sumy pieniędzy jak to bywa np. z komercyjnymi sieciami wymiany
lub przy organizacji lokalnej waluty opartej o emitowany pieniądz gotówkowy.
Kolejną ważną rzeczą jest osobista odpowiedzialność każdego z uczestników sieci
za płacenie podatków, bowiem część operacji handlowych prowadzonych w ramach
systemu może podlegać opodatkowaniu (można przecież w ramach LETS wykonywać swą
pracę zawodową). System nie prowadzi ewidencji podatkowej w imieniu uczestników
LETS16 . Czasem zachęca się więc, aby przynajmniej część transakcji dokonywali
oni w oficjalnej walucie, za pomocą której regulować można ewentualne
zobowiązania podatkowe. Wówczas jednak zapisy na rachunkach uczestników
odzwierciedlają jedynie tę część transakcji, której dokonano w jednostkach LETS.

Rozliczenia całego systemu bilansują się na zero. Każda operacja powoduje z
jednej strony powiększenie stanu konta jednego z uczestników i zmniejszenie na
koncie innego17. Zgromadzone pieniądze są ,,fikcyjne'', tzn. są o tyle warte o
ile się je wyda na towar lub usługę oferowane przez innych uczestników LETS.
Ów ,,fikcyjny'' pieniądz jest zwykle przedmiotem dumy dla uczestników systemu
(przecież jest to ich własny pieniądz!). Nosi więc często nazwy wzięte od
charakterystycznych cech regionu czy po prostu bywa nazywany ,,zielonym
dolarem'' (green dollar)18 . W Nowej Zelandii systemy LETS znane są właśnie pod
nazwą Green Dollar Exchange Barter Systems (Systemy
Wymiany ,,Zielonodolarowej''). W Totnes w Wielkiej Brytanii płaci
się ,,Żołędziami'' (Acorns), we włókienniczym Manchester ,,Szpulkami''
(Bobbins), w Guilford Guildami, w Newbury jednostką są New Berries (,,Nowe
Jagody'')19 , w Blue Mountains w Australii walutą jest ,,Eco'' , w Brisbane,
także w Australii, używa się ,,Jednostek'' (Units), zaś w Wageningen w Holandii
handluje się używając ,,Kamieni'' (Stones)20 . Gdzie indziej jeszcze
funkcjonują: Locals, Links, Shares, Cowrie, Bunya Nuts, Strouds, Harmonies i
wiele innych. Nazwy te są elementem swoistego folkloru systemów LETS.

Do LETS może przystąpić każdy kto mieszka na obszarze, który jest obsługiwany
przez dany system. Największe jak do tej pory systemy LETS posiadają ponad 2000
uczestników21. ,,Masa krytyczna'' tzn. krytyczna wielkość systemu, po
przekroczeniu której zaczyna on trwale wzrastać to około 50-100 uczestników. W
przeciwnym razie po pewnym czasie stabilizuje się lub zaczyna kurczyć. Akces
jako uczestnicy mogą zgłosić nie tylko indywidualne osoby, ale także wszelkiego
rodzaju podmioty gospodarcze.

Każdy system jest specyficzny. Poszczególne systemy różnią się szczegółami
organizacyjnymi, sposobem rozwiązywania codziennych problemów a także ludźmi,
którzy je zakładali i prowadzą. Są wśród nich ochotnicy wcześniej
niezorganizowani (np. grupa przyjaciół, bezrobotni, emeryci), zorganizowane
grupy (np. organizacje ekologiczne, inne organizacje społeczne, kluby,
kościoły), profesjonalni handlowcy oraz władze lokalne22.

Początkowo, w pewnym sensie w sposób nie zamierzony tzn. ze względu na
specyfikę powstawania systemów LETS (informacje są często przekazywane znajomym
ustnie), uczestnikami pierwszych takich systemów byli w dużej części ludzie ze
społecznych organizacji ekologicznych oraz osoby preferujące ,,alternatywne''
style życia. Jednakże szybko dołączają także inne grupy społeczne23 . Ma to
ogromne znaczenie szczególnie dla osób ubogich i bezrobotnych, gdyż
potencjalnie LETS im właśnie ma do zaoferowania najwięcej i ważne jest, aby nie
postrzegali oni LETS jako ,,czegoś nie dla nich''.

Jakość usług jest wyłącznie kwestią umowy między stronami transakcji. System
LETS służy jedynie sprawnym systemem informacyjnym, dzięki któremu można łatwo
znaleźć interesujące nas informacje dotyczące dostępnych usług i dóbr w ramach
systemu oraz informacje dotyczące istniejących potrzeb. Ułatwia to jedynie
kontakt między stronami transakcji. Natomiast strony transakcji same dogadują
się między sobą. LETS jako organizacja nie gwarantuje jakości oferowanych w
ramach systemu towarów i usług. Gwarantem jakości poniekąd jest lokalna
konstrukcja systemu i szybki przepływ informacji, dzięki czemu o niesolidnym
wykonawcy prac uczestnicy systemu mogą szybko wymienić informacje. Taka osoba
może mieć później problemy z poprawieniem swojego wizerunku i jej oferta może
być ignorowana przez innych uczestników.

Zalety LETS
LETS pozwala ludziom mimo braku konwencjonalnych pieniędzy na

[qwardian]

Zalety LETS
LETS pozwala ludziom mimo braku konwencjonalnych pieniędzy na uczestnictwo w
życiu gospodarczym społeczności lokalnej i zaspokajanie swoich potrzeb24. W tym
systemie bieda nie wyklucza z udziału w życiu społecznym, w zaspokajaniu swoich
podstawowych potrzeb życiowych. Każdy ma pieniądze do wydania a tymczasowy
minus na koncie oznacza jedynie, że jego posiadacz zobowiązuje się do
dostarczenia dóbr lub wykonania usług na rzecz innych uczestników systemu w
późniejszym okresie. Barierami są tylko wzajemne zaufanie i ilość towarów i
usług jakie społeczność lokalna jest skłonna i może wykonać w określonym czasie
(tak ze względu na fizyczne bariery jak i ze względu na swą wyobraźnię czy chęć
i zdolność członków społeczności do współpracy).

Korzystanie z systemu LETS powoduje, że posiadane przez ludzi zasoby gotówkowe
są odciążone dzięki możliwości zaspokojenia części potrzeb w oparciu o LETS,
czyli bez użycia gotówki. Mogą oni wówczas za gotówkę nabyć towary i usługi,
przed których nabyciem powstrzymywały ich ograniczone zasoby w portfelu.

Tradycyjne pieniądze są ,,dobrem rzadkim'', zatem ci, którzy mają pieniądze
mają władzę nad tymi, którzy ich nie mają25. LETS ,,przełamuje władzę, która
rodzi się z 'rzadkości' pieniądza, nie istnieją więc wówczas, ani środki ani
bodziec do tego, aby eksploatować innych''26 . W systemie LETS nie istnieje
zjawisko przymusu finansowego. Tu każdy ma pieniądze do wydania i rzeczy dzieją
się wówczas kiedy istnieje tego potrzeba, a nie kiedy ktoś tego żąda mając na
poparcie swego żądania plik banknotów27 . Nikt nie musi więc zarabiać pieniędzy
kosztem własnego zdrowia godząc się na pracę w ciężkich warunkach, czy kosztem
zdrowia najbliższego środowiska społecznego czy środowiska naturalnego, nikt
nie musi godzić się na wykonywanie uwłaczających mu prac i czynności, czy też
na życie na bakier z prawem z powodu konieczności zdobycia środków do życia.

W ramach LETS oferowane usługi i towary są jednakowo dostępne dla tych, którzy
mają duży dodatni stan na koncie jak i dla tych, którzy jeszcze w ogóle nie
dokonywali transakcji. LETS kreuje więc sprawiedliwość społeczną przez równy
dostęp do informacji na temat dystrybucji dóbr i usług. Ułatwia tym samym
orientację przyszłym lokalnym przedsiębiorcom w tym czy istnieje w danej
społeczności popyt na oferowane przez nich dobra i usługi. Dzięki informacji,
którą system dostarcza, łatwiej skojarzyć potrzebujących i
oferujących. ,,Często istnieje potrzeba wykonania pracy i są ludzie chętni by
ją wykonać, jednak z powodu braku pieniędzy nie pracuje się;...''28 Klęską
obecnego systemu jest fakt, że tak dużo jest do zrobienia a tylu mamy
bezrobotnych. LETS jest także narzędziem zmniejszania bezrobocia. Z systemów
LETS najwięcej skorzystać mogą osoby bezrobotne oraz osiągające niskie i bardzo
niskie dochody. I to właśnie oni coraz częściej zgłaszają akces do systemów
LETS. Dzieje się tak mimo tego, iż polityka pozyskiwania nowych uczestników nie
jest skierowana do jakiejś konkretnej grupy społecznej (tak deklaruje np.
większość systemów w Wielkiej Brytanii - 92.6% w 1995 roku)29.

Uczestnictwo w LETS daje okazję jednostkom i grupom odkryć drzemiące w nich
potencje. LETS pomaga ludziom przeorientować swoją aktywność na bardziej przez
nich preferowaną, a która np. przez konwencjonalny rynek i pieniądz nie jest
ceniona30 . Wzrasta tym samym radość z wykonywanej pracy31 . Dzięki LETS osoby
posiadające rozliczne umiejętności i doświadczenia mogą ich użyć z korzyścią
dla społeczności lokalnej i z samozadowoleniem, że mogą być pożyteczni
wykonując to co lubią i potrafią najlepiej, np. emeryci - najczęściej bogaci w
rozmaite umiejętności i doświadczenia mogą znów poczuć się potrzebni i nie
wykluczeni z życia społecznego i gospodarczego32.

Dzięki temu poszerza się wolny rynek towarów i usług, które to towary i usługi
inaczej nie byłyby osiągalne. Poszerza się także zakres wynagradzanych prac i
umiejętności, które przez konwencjonalny rynek nie są cenione, a które dla
jakości życia społeczności lokalnej i jej członków mają jednak bardzo duże
znaczenie (dotyczy to w szczególności tych prac, które ,,tradycyjnie''
wykonywane są społecznie oraz tzw. ,,prac kobiecych'' cenionych niestety niżej
niż tzw. ,,zawody męskie'', a często w ogóle nie cenionych i niewycenianych). Z
badań nad systemem Manchester LETS wynika, że tylko około 1/4 prac, które
znajdują się na rynku LETS byłoby dla bezrobotnych i ubogich osiągalne również
gdyby nie istniał system LETS33. Istotą LETS i jego wpływu na podniesienie
jakości życia uczestników jest zatem również kreowanie nowych zajęć i usług,
które inaczej nie byłyby dostępne.

Zyskują także społeczne organizacje wewnątrz społeczności lokalnej. Praca
społeczników może być dzięki LETS opłacana i nie muszą oni stawać przed trudnym
dylematem: czy kontynuować swoją, ważną przecież, działalność, czy zadbać
raczej o swoje materialne potrzeby. W ramach LETS bardzo często dochodzi do
organizowania tzw. grup wsparcia dla osób w społeczności lokalnej, które ze
względów zdrowotnych, czy też ze względu na swój wiek, albo sytuację życiową
(np. samotny rodzic wychowujący dzieci) mają problemy, aby w pełni uczestniczyć
w życiu (zwłaszcza gospodarczym). W Blue Mountains LETS w Australii działa
Community Service Fund34 , na który wpływają dobrowolne wpłaty w lokalnej
walucie ,,Eco''. Z funduszu opłacana jest praca uczestników systemu wykonywana
właśnie na rzecz osób, które nie mają możliwości zaoferować zwrotnie swojego
wkładu pracy (a tym samym zarobić ,,Ecos'').

Jednak na działaniu systemu zyskują nie tylko jego bezpośredni użytkownicy, ale
także otoczenie systemu m.in. lokalny biznes. Dzięki LETS, który pozwala
zaspokajać potrzeby bez użycia tradycyjnych pieniędzy zasoby gotówkowe jego
uczestników zostają odciążone i wydane na dobra i usługi, których
prawdopodobnie by nie nabyli zaspokajając swoje potrzeby wyłącznie
konwencjonalnymi pieniędzmi. Lokalny biznes czerpie zyski z uwolnienia części
gotówki, którą dysponują ludzie w zasadzie bez względu na to czy poszczególne
podmioty gospodarcze staj ą się członkami sieci. Zwolnione zasoby gotówkowe
zostaną przecież wydane35 . Dodatkowym plusem bycia uczestnikiem systemu jest
fakt, że uczestnik może oferować swoje towary i usługi za częściową zapłatę w
jednostkach LETS i w gotówce, dzięki czemu zyska klientów, których mógłby nie
mieć oczekując tylko zapłaty w gotówce. Jeśli zaś chodzi o władze lokalne to
potencjalnie przyłączenie się do LETS oznacza dla nich powiększenie budżetu36 .
Wydaje się, że LETS może spowodować, że część prac oferowanych i wykonywanych w
szarej strefie szczególnie w okresach gospodarczo trudnych, zacznie być
oferowana i wykonywana otwarcie, właśnie w ramach LETS37.

LETS pozwala wzmocnić stabilność gospodarki lokalnej poprzez (częściową
przynajmniej) jej izolację od kapryśnych wahań w gospodarce krajowej czy
światowej oraz od wahań ilości pieniądza w regionie. Pozwala także odkryć
lokalne i zdrowsze sposoby zaopatrzenia i produkcji oparte o możliwości
społeczności lokalnej, a przez to wzmacnia samowystarczalność społeczności
lokaln ej. Lokalna konstrukcja LETS stymuluje uczestników do rozwijania
produkcji na własne (grupy) potrzeby 38 . Dzięki temu m.in. ,,zmniejsza się
nieracjonalny transport towarów [na duże odległości], który powoduje duże
koszty i zanieczyszczenie''. Zmniejsza się tym samym zużycie paliw i
zapotrzebowanie na nowe drogi39 . LETS sprawia po prostu, że efekt mnożnikowy
waluty, która nie opuszcza regionu, stale pomnaża bogactwo tego regionu.
Oznacza to, że wydajemy pieniądze, aby sobie wzajemnie płacić za pracę na rzecz
społeczności lokalnej i jej członków, nikt nie przeznacza swoich zysków na
inwestycje poza społecznością lokalną, nikt też nie inwestuje w tak
nieefektywne przedsięw

[qwardian]

Oznacza to, że wydajemy pieniądze, aby sobie wzajemnie płacić za pracę na rzecz
społeczności lokalnej i jej członków, nikt nie przeznacza swoich zysków na
inwestycje poza społecznością lokalną, nikt też nie inwestuje w tak
nieefektywne przedsięwzięcia jak te degradujące środowisko naturalne. Za
kluczową sprawę w konstrukcji systemu pieniądza z jakim mamy do czynienia w
LETS P.Furnell uważa właśnie fakt, że jest ona lokalna40.

Nie bez przyczyny lokalne waluty typu LETS określa się mianem ,,zielonych''
tzn. ekologicznych - lokalna waluta bardziej niż tradycyjne pieniądze wychodzi
na przeciw wymaganiom ekorozwoju (sustainable development)41 . Gospodarka
prowadzona w oparciu o lokalny pieniądz stwarza więcej preferencji dla rozwoju
recyklingu, usług naprawczych itp. działań42 niż gospodarka globalna nastawiona
na bezmyślną konsumpcję i marnowanie olbrzymich ilości przydatnych surowców na
wysypiskach śmieci.

Konstrukcja pieniądza w systemie LETS pozwala na utrzymanie równowagi pomiędzy
ilością wyprodukowanych dóbr i usług a zaopatrzeniem w pieniądz, gdyż w
systemie LETS strumień towarów i usług oraz strumień miernika wartości są
tożsame - dopiero transakcja generuje pieniądz.

Każda transakcja w ramach systemu ma charakter indywidualny - jest określana
przez wynik bezpośredniego kontaktu stron transakcji. Utworzenie LETS pozwala
odbudować tradycyjny system wzajemnych usług sąsiedzkich, pozwala łatwiej
przełamać istniejące w społeczności lokalnej bariery między ludźmi. Głównym
problemem społecznym w społeczności lokalnej jest zwykle poczucie izolacji
doskwierające jeśli nie większości jej mie szkańców to przynajmniej części.
Dokonanie transakcji jest pretekstem do wzajemnego kontaktu i to pretekstem,
który nie onieśmiela, wynika bowiem z zasad działania systemu. Osobisty kontakt
pomiędzy stronami transakcji ma daleko idące konsekwencje dla relacji
społecznych na terenie gdzie działa LETS. Łącząc członków społeczności lokalnej
w sieć relacji ekonomicznych LETS łączy ich przy okazji w sieć przyjaźni. W
krótkim czasie odbudowane zostaje autentyczne życie sąsiedzkie, znika
anonimowość, zawiązują się nowe przyjaźnie, rośnie poczucie wspólnoty. Tak więc
oprócz niewątpliwych materialnych korzyści uczestnictwo w LETS daje w efekcie -
co być może jest istotniejsze - także wzrost jakości życia.

Jest, jak widać, wiele powodów, które mogą skłaniać i skłaniają społeczności
lokalne do tworzenia takich quasi-walutowych systemów. LETS pozwala
społeczności lokalnej sprawować kontrolę nad własną gospodarką i jej rozwojem
izolując ją częściowo od wpływu niekorzystnych wahań na rynku krajowym i
światowym oraz od wpływu negatywnych decyzji odległego, nierozumiejącego
lokalnych uwarunkowań i potrzeb centrum politycznego i gospodarczego. LETS jest
doskonałym lekarstwem na recesję (pozwalając zaspokajać potrzeby bez użycia
gotówki) oraz na bezrobocie (przyczyniając się d o uruchomienia
niewykorzystanych zdolności i potencji ludzi m.in. stwarzając szansę na
rozszerzenie oferty proponowanych prac, które przez konwencjonalny rynek
traktowane są marginalnie albo nie są przezeń cenione, a mogą mieć istotne
znaczenie dla jakości życia mieszkańców regionu).

fiskus

[krzysztofsf]

Czytalem o tym wczesniej - w USA takie uklady rozpedzil fiskus (tj, byl sila napendowa walki panstwa z takimi sasiedzkimi rozwiazaniami)
Taniosc roziwazan w takim systemi wynika w duzej mierze z brakiem opodatkowania towarow i uslug tak rozprowanych. Jedynie towary i uslugi wplywajace i wychodzace z takiej spolecznosci sa opodatkowane.

[poglodzio]

Powinniśmy zostać przy walutach narodowych